Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż
Kn 1621-1643 oryginał
Thesaurus Polonolatinograecus seu Promptuarium linguae Latinae et Graecae

https://crispa.uw.edu.pl/object/files/416379/display/Default,
Odnotowano 5877 cytatów z tego źródła
– Jaszczurká cudzoziemska/ Jndyyska/ Azyáńska/ etc. Jaszczorká mieniąca bárwę/ Wiátrożyłá ábo Wiátrożył gádziná. Chamaeleon. Animal versicoloris mutationis Kn 238.
patrz:
– Kot dziki/ vide Żbik. Kn 310.
patrz:
– Głowacz suchy/ Dorsz. Capito duratus frigore, aut infumatus [...]. Kn 184.
patrz:
– Tránk Aniélski/ v. Aniélski tránk. Kn 1150.
patrz:
– Aniélski tránk ziele/ Alisma & Damasonium, & Lyrum [...]. Kn 7.
patrz:
– Jabłká Afryckie/ Tuberes [...]. Kn 227.
patrz:
– Kołokwintydá/ korb léśny/ ośli ogórék/ bániá zamorska. Colocynthis [...] Cucurbita siluestris [...] frutex est humi repens fructu rotundo. Kn 292.
patrz:
– Fiołki ábo skopki ozimie białogłowskie, Hesperis [...]. Kn 176.
patrz:
– Błotny opich. Petroselinum. Macedonicu[m]. Alexandrinum. Apium grande. Hipposelinum. Kn 631.
patrz:
– Bélwedér ziéle/ v. Lenék Panny Maryey. Kn 20.
patrz:
– Rybá Azyáńska wyborna/ rybá Grecka z-morzá Kárpatskiego/ náwskrośłuska. Elops [...]. Kn 961.
patrz:
– Piés morski rybá/ ábo Rybá chrzestkowáta rozmáita. Kn 693.
patrz:
– Kot morski/ vide Koczkodan. Kn 310.
patrz:
– Rák morski okrągły/ páiąk morski [...] Cancer rotundus araneae similis Kn 909.
patrz:
– Łánia broń/ ziéle/ vide Iéleni korzeń. Kn 348.
patrz:
– Jákmiarz/ vide Práwié. Kn 232.
patrz:
– Bábá zabobonna/ co lekuié nié czárámi/ álé zmyślonemi nabożenstwy. Piatrix. Expiatrix. Kn 10.
patrz:
– Firlétká wodna/ bázylia wodna. Erineos, [...] Erinos [...] Ocymastrum aquaticum, Herbariis. Kn 176.
patrz:
– Bézżeństwo/ Caelibatus [...] Vxorium [...] Dań ábo winá od bézżeństwá. Kn 25.
patrz: WINA
– A Polskie pełne/ A rozmáicié się po Łácinié y po Grecku wyłożyć może/ iako masz niżey. Kn 1.
patrz: A
– Dwá á dwá/ vide Po dwu. Kn 154.
patrz: A
– Obrazki/ Obraski/ Aronowa brodá/ Diablik/ Wężownik biały. Aron, vel Arum. n. et Aros [...] Aris [...] Calix [...]. Kn 575.
– Obiécádłowy/ do obiécádłá naléżący. Elementarius, [...] Senex elementarius [...]. Literae elementariae. Kn 565.
– Obiécádłá się uczący. v. Grégoryanék. Kn 565.
– Obiécádło/ Elementa puerorum [...]. Prima literarum elementa [...]. Primae literae: primas literas docere [...]. Elementariae literae [...]. Kn 565.
– Przépisuię dziésięciu obiécádło/ etc. Praeformare literas infanti [...] Praefigurare literas [...]. Kn 852.
– Obiécádłowy/ aliter. Obiécádłá porządkiem idący/ iáko księgá/ réiéstr/ etc. Alphabeticus vulgo. Kn 565.
– Obiécádłowy/ do obiécádłá naléżący. Elementarius, [...] Senex elementarius [...]. Literae elementariae. Kn 565.
– Obiecadłowem porządkiem spisowáć. Kn 595.
– Skoropis [...] Abrewiácyia/ Włoczka. Kn 1007.
patrz: ABREWIACJA
– Tytél/ v. Abréwiácyia. Kn 1169.
patrz: ABREWIACJA
– Abrewiáciy vżywam/ z ábréwiácyámi piszę. vide Piszé prętko. Kn 4.
patrz: ABREWIACJA
– Abréwiácya/ z tytlámi pismo prędkie. Abbreuiatio, vulgo Abbreuiaturae IC. breues notae [...]. Pismo taiemne. Kn 3-4.
patrz: ABREWIACJA
– Ach/ Ah, Aha [...] Eheu [...] Hei, heu [...] hei mihi. Kn 4.
patrz: ACH, ACH, AH
– Acháték/ kámień drogi/ Achates. Kn 4.
– Akt [...] vide Spráwá. Kn 5.
patrz: ACHT, AKT, AKT
– Akta/ Księgi spraw/ abo prawne [...] v. Metryka. Księgi wielkie/ regałowe/ pargaminowe/ gradały. Kn 330.
patrz: ACHT, AKT, AKT
– Akt w komedyey. Kn 5.
patrz: ACHT, AKT, AKT
– Achtel/ vide Béczká. Kn 4.
– Béczká/ áchtél/ kłodá/ Béczká piwna/ in Constit: Regni anni 1565. gárncy 72. anni 1598. gárncy 62. Kn 19.
– Béczká/ áchtél/ kłodá/ Béczká piwna/ [...] Tina [...] Dolium [...] Orca. Kn 19.
– Acz/ áczkolwiék/ choćia/ choćiasz/ Quamuis, quanquam, etsi, etiamsi, licet, tametsi [...] v. Wszákże. Kn 4.
patrz: ACZ
– Przynamniey/ ácz nic. Minimum. Kn 879.
patrz: ACZ
– Acz nic/ vide Przynamniéy. Kn 4.
patrz: ACZ
– Haczék/ haczyk. Hamulus [...]. Kn 220.
– Haczék/ haczyk. [...] Chirurgicum instrumentum. Cavus vncinatus. [...]. Kn 220.
– Adámászék/ Sericum florulentum. Kn 4.
– Amirał/ hetman woyská wodnego/ Trierarchus [...] Nauarchus [...] vide Szypér. Kn 6.
– Amirał/ Nauis praetoria. Kn 6.
– Adwent/ dies adventui Christi sacri. Kn 4.
patrz: ADWENT
– Kobiérzéc adziámski [...] Tapete Persicum, Barbaricum. Kn 285.
– Afékt przyrodzony/ vide Miłość. Kn 4.
patrz: AFEKT
– Jabłká Afryckie/ Tuberes [...]. Kn 227.
patrz: AFRYCKI
– Autentyczny/ v. Powazny 1. Dowodny. Kn 10.
– Autentyk/ Literae vel documentum locupletis auctoritatis [...] Authenticum instrumentum [...]. Kn 10.
– Háftuię/ Plumo [...]. vide Wyszywam & Háftowány. Kn 221.
– Háftuię ránę/ Suo plagam [...]. Committo oras plagae suturis [...]. Kn 221.
– Háftowány/ Segmentatus, [...] Plumatilis vestis, [...]. Kn 220.
– Háftowaánie/ (opus) háftowánego co. Textilis pictura, [...] Segmentum, [...] Plumatum [...]. Kn 220.
– Háftuię/ Plumo [...]. vide Wyszywam & Háftowány. Kn 221.
– Agáryk/ vide Modrzéwowa gębká. Kn 4.
patrz: AGARYK
– Aiendá kościelna/ Księgá cerémoniálna. Libri rituales. Kn 5.
– Agnusek/ Agni diuini cerea effigies. Kn 4.
– Agrést/ iágodá/ Uva acerba [...]. Uva im mitis [...]. Uva immatura [...]. Uva immatura non solum vini, sed oliuae, lauri etc. Kn 5.
– Agréstowy/ Omphacinus. Kn 5.
patrz: AGRESTOWY
– Ach/ Ah, Aha [...] Eheu [...] hei, heu [...] hei mihi. Kn 4.
patrz: AHA
– Hak woięnny/ Vncus naualis, [...] Manus ferrea. [...] Lupus ferreus [...]. Kn 221.
patrz: AK, HAK, HAK
– Hak kátowski Harpax ferreus. Kn 221.
patrz: AK, HAK, HAK
– Hak dwoyzęby/ Bidens [...] motyká dwoyzębá. Kn 221.
patrz: AK, HAK, HAK
– Hak/ Vncus [...] Harpago [...]. Kn 221.
patrz: AK, HAK, HAK
– Sápiient Akádémicki. [Bidellus Alciato. Tucholi. Custodem gymnasiorum etiam vocat Alciat. [...]. Kn 979.
patrz: AKADEMICKI
– Akcya/ Mam ákcyą przeciw komu/ v. Spráwá sądowa. Kn 9.
patrz: AKCJA
– Akolit/ Acolythus. Kn 5.
patrz: AKOLIT
– Akomodowáć się komu/ v. Dogadzam komu/ Przypodobam się/ Gwoli być komu/ Ulegać/ Przestáwáć z kiem. Kn 5.
– Akta/ vide Dzieiow księgi. Księgi publiczne. Kn 5.
patrz: AKTA
– Aktor komédyyny. Kn 5.
patrz: AKTOR
– Aktor w práwié/ [...] vide Prokurator. Stroná powodna w práwié. Kn 5.
patrz: AKTOR
– Aktykuię/ vide W wodzę w księgi. Kn 5.
patrz: AKTYKOWAĆ
– Gorzałka/ akwawita. [...] Przepalane wino. Aqua vitae. Kn 203.
patrz: AKWAWITA
– Akwáwitá/ vide Gorzałká. Kn 5.
patrz: AKWAWITA
– Hálábart/ Amazonia securis [...]. Bipennis [...]. vide Czékan. Kn 221.
– Gips/ wapno chędogie/ ábo álábástr miáłki do pobielániá/ do wybiiánią [!] figur. Gypsum [...]. Kn 190.
– Alábástr kámięn/ Alabastrites [...] Lapis ex marmoris genere [...] Onyx [...] v. Onich. Kn 5.
– Antymoniowy/ [...] sed ad colore[m] alludit [...] iákoby álábástrowy. Kn 7.
– Alábástrowy słoiék/ z álábástru. Alabaster [...] alabastru[m] [...] Onyx [...]. Kn 5.
– Alkánt/ álákánt. [...] Vinum Creticum, nam Candia est Creta. Vinum atrum [...]. Kn 6.
– Alámbik poiédynkowy/ prosty. Aeolipyla [...] Vesica metallica. [...]. Kn 5.
– Dystylowánie/ palenie wodék/ oléykow/ ábo zioł/ korzeni [et] c. ná wodki/ oléyki [...] Kápánie abo ciéczenie wodek z álambikow/ haec proprie est destillatio vel distillatio, non prior. Kn 158.
– Alámbik podwoyny w wodzié/ Diploma [...] Duplex vas [...] Balneum maris. [...]. Kn 5.
– Alátérn drzewko, (iáko ie drugié ięzyki z Łácińská zową), Alaternus, [...] folio inter ilicem et oleam, nullum fructum fert [...]. Kn 5.
patrz: ALATERN
– Albá kápłánska/ Vestis reliqiosa lintea [...]. Poderis [...]. Kn 5.
patrz: ALBA
– Alchimia/ Chimice, es[t] Chimica ars [...] argenti conficiendi scientia [...] Vana ars [...]. Kn 5.
– Lekarz iármárkowy/ często szálbierstwem ábo álchimią nárábiáiący. Circulator [...] Circulatores per medicamenta id faciunt [...]. Kn 355-356.
– Alchimistá/ Chimicus (vulgo Alchimista) Chimisticae facultatis magister [...]. Kn 5.
– Dystylowaná rzécz v Alchymistow/ vulgo quinta essentia [...] vide Ekstrakt [...]. Kn 159.
– Hálsbánt/ noszenie męskie [...] Pectorale militum [...] ornamentum pectoris. Kn 222.
– Podpiérsień/ Antilena [...] Phalerae [...] v. Hálzbánt [...]. Kn 744.
– Naczelnik/ Frontale [...] Phaleras [...] vide Hálzbánt. Kn 455.
– Napierśnik/ v. Hálzbánt/ & Przépaská. Kn 469.
– Hálsbánt koński/ Phalerae [...] Primus equúm phaleris insignem victor habebit [...] phaleras esse pretiosum quemuis equi ornatum, sine in fronte, sine in capite, sine in pectore. [...]. Kn 222.
– Aléguię kim/ áléguię co/ v. Sczyczę się/ Przywodzę co. Kn 6.
– Alkierz wypuszczony [...] Podium [...] Exostes, suggrunda, proiectum [...] wydátny álkierz z ściány [...] Ganek 1. Kn 6.
– Almáryia/ vide Száfá. Kn 6.
– Aloe/ sok gęsty iák żywicá. [...] Aloës herbae succus [...]. Kn 6.
patrz: ALOE
– Aloé drzewko/ Rayskie drzéwo. Tarum [...] Lignum odoratum, et Agallochum sylvestre [...]. Kn 6.
patrz: ALOE
– Aloe/ ábo Aloná ziele. Aloë [...]. Kn 6.
patrz: ALOE
– Aloe/ ábo Aloná ziele. Aloë [...]. Kn 6.
patrz: ALONA
– Alt w Muzycé/[...] Symphoniae pars suprema virili voce cani solita. Kn 6.
patrz: ALT
– Altaná/ [...]. Tabulatum supremum. Ambulatio, vel coenaculum supra tectum [...]. Kn 6.
– Altembás/ Sericum aureo filo crispatum [...]. Kn 6.
– Amárykuię/ Polonice styskuię/ Vskarżam się/ Skwierczę. Amarico parum Latinum est [...] vide Gorzko czynię. Kn 6.
– Amétyszt/ kámien drogi iásno brunatny [...]. Kn 6.
– Amétysztowy/ Amethystinus color [...]. Kn 6.
– Ambit/ chodzenie nakryte iáko bywa w klasztorách/ ábo koło kościołá/ Peristylum [...] Peridromis [...]. Kn 6.
patrz: AMBIT
– Ambra druga/ sok z-siadły/ kleiowi abo żywicy podobny/ Ambarum [...] Ambar Arabibus. Ambra vulgo succus terrae vel arborum concretus in Aethiopia, [et] apud Chinas, in medicinis nobilissimus [...]. Kn 6.
patrz: AMBRA
– Ambrá/ Ambra in Brasilia in littore maris colligitur, colore nihili, sed ad odoramentorum usum auro penditur [...]. Kn 6.
patrz: AMBRA
– Aminék/ [...] Kmin biały [...] Ammium, Cuminum Aethiopicum et regium [...]. Kn 6.
patrz: AMINEK
– Aminék Polski/ Kmin Polski/ Podáminék/ [...] Ammioselinum, Ammium adulterinum, Bubonium Hippocratis [...]. Kn 6.
patrz: AMINEK
– Duch dobry/ [...] Anioł. Kn 152.
– Amoniak/ sok. Ammoniacum [...]. Kn 6.
– Metopium [...] gáłbanowy/ ábo ámoniákowy/ ábo migdałowy oléiék. Kn 183.
– Amoniakowé drzewko/ Agasyllis [...] Metopion [...]. Species eius duo Trauston, Phyrama [...]. Kn 6.
– Kufel/ kufelek/ kuflik [...] vide Ampułka. Kn 334.
– Ampułká/ nalewéczká do kiélichá przy Mszy. Simpulum [...] Guttus [...] Guttulus. Kn 6.
– Ana. Medykow y Aptekárzow termin/ vide Po funcié. Kn 7.
patrz: ANA
– Anátomia/ Náuká rozbieránia źwierząt po członkách żywo [...]. Kn 7.
patrz: ANATOMIA
– Anátomik/ rozbierácz sztuczny źwierząt [...] Anatomicus [...]. Kn 7.
patrz: ANATOMIK
– Annaty/ Pensio summo Pontifici dari solita ab Episcopo sedem Episcopalem occupaturo [...]. Kn 7.
– Jáncárowié/ Triarij Turcarum. [...] Praetorianos milites Turcarum. Kn 235.
– Androt/ Crustulum, Horat placenta ex farina, oleo, lacte, melle [et]c. Lamb. Iun Pemma n, Var. Scal. Pemmation, n.iunio Kn 7.
patrz: ANDROT
– Márcépannik/ Crustularis, [...] vel etiam Androtnik/ piékarz ándrotow. Panchrestarius, [...] Panisices crustarios [...] Dulciarius, [...] Dulciarius pistor, [...] vel Miodownikarz: vide: Piérnikarz. Kn 389.
patrz: ANDROT
– Márcépannik/ Crustularis, [...] (vel etiam Androtnik/ piékarz ándrotow.) Panchrestarius, [...] Panisices crustarios [...] Dulciarius, [...] Dulciarius pistor, [...] vel Miodownikarz: vide: Piérnikarz. Kn 389.
patrz: ANDROTNIK
– Tránk Aniélski/ v. Aniélski tránk. Kn 1150.
– Aniélski tránk ziele/ Alisma & Damasonium, & Lyrum [...]. Kn 7.
– Kontryfał/ cyná przédnia ábo Angiélska/ Stannum Anglicanum nobilissimum [...]. Kn 300.
patrz: ANGIELSKI
– Kotéwki żélázne/ kotwiczki/ Angliczki. Triboli [...] Murices ferrei [...]. Kn 310.
patrz: ANGLICZKA
– Animusz vide Sérce 2. Kn 7.
– Ankrá/ Fibula murorum [...]. Kn 7.
patrz: ANKIER, ANKRA
– Klámra. Ansa ferrea [...] Ankra. Kn 278.
patrz: ANKIER, ANKRA
– Ankruię/ vide Spinam co. Kn 7.
patrz: ANKROWAĆ
– Ankrowánie/ klámrowánie/ Fibulatio [...] Suffrenatio lapidum in structura [...]. Kn 7.
patrz: ANKROWANIE
– Rocznicá/ święto uroczyste/ obchód roczny. Anniuersarius dies [...] Anniwérsarz. Kn 920.
– Antábá/ vide Rękoieść/ Ucho u státku/ Kolce l. Kn 7.
– Antépendium/ Plagula quae altari imo appenditur [...]. Kn 7.
– Vmywádlnik/ vmywálnik/ vmywálnia/ Láwáterz/ Antwás [...] v. Łaźnia [...] Miednica l. [et] Nalewká 2 [...]. Kn 1189.
– Antyfoná/ vulgo Antiphona [...]. Kn 7.
patrz: ANTYFONA
– Antymoniowy [...] sed ad colore[m] alludit, vnde Polonus reddidit/ iakoby álábástrowy. Kn 7.
– Antymonium/ Spiszglas [...] vide Oczna przypráwá. Kn 7.
patrz: ANTYMONIUM
– Antypast suchy do iédzenia/ Promulsidararia [...] Antecoena [...] Gustatio [...] Antypast do picia w trunku. Promulsis [...] Potio ex mulso [...]. Kn 7.
patrz: ANTYPAST
– Anyż polny/ vide Káruy. Kn 8.
patrz: ANYŻ, ANYŻ, HANYŻ
– Nasienie Sniedkowe bywa do chleba pieczenia przydane/ iako Czarnucha/ albo polny Anyż. Kn 1233.
patrz: ANYŻ, ANYŻ, HANYŻ
– Anyż kramny/ Anisum [...] Słodki anyż [...]. Kn 7.
patrz: ANYŻ, ANYŻ, HANYŻ
– Aparat/ vbior y sprzęt wytworny iaki. Paratus regius, principalis [...] Apparatus. Instructus [...] Ornatus scenae, fori [...]. Kn 8.
patrz: APARAT
– Pogrzebny aparat/ v. Aparat pogrzebny. Kn 754.
patrz: APARAT
– Aparat komedyalny/ Choragium [...]. Kn 8.
patrz: APARAT
– Komedyyny/ Komedyyny aparat vide Aparat Komedyyny. Kn 293.
patrz: APARAT
– Ruszenie do wyższego sądu [...] vide Apelacyia. Kn 961.
patrz: APELACJA
– Kauterium/ apertura czyniona/ dziura w skórze przepalona/ na odbyt wilgotności [...]. Kn 271.
– Apérturá sámorodna/ vide Ciéczénie 2& 6. Kn 8.
– Apétyt brzémiennych zły/ Malacia [...]. Kn 8.
– Rozłákomić się/ ábo kogo ná co/ v. Łákomię się & Apétyt czynię. Kn 946.
– Chcé mi się czégo [...] Masz ápétyt pisáć o Etnié [...] v. Ządam/ Podobami się/ Záchciáło mi się/ Pokusę mam. Kn 63.
– Apetyt/ chęć do iedzenia/ Appetentia cibi [...] Appetitio edendi [...]. Kn 8.
– Apétyt mam ná co/ vide Chcé mi się czégo. Kn 8.
– Błotny opich. Petroselinum. Macedonicu[m]. Alexandrinum. Apium grande. Hipposelinum. Kn 631.
– Opich/ ápich Boëmis. Apium, [...] Variae eius species, s. Montanum, Oreoselinum [...]. Palustre apium, eleoselinu[m], [...]. Kn 631.
– Apoplexia [...] Attonitus stupor [....] Sideratio [...] Ictus sanguinis [...] Solstitialis morbus [...] vide Páráliż. Kn 8.
patrz: APOPLEKSJA
– Apopléksya/ nagła śmierć/ Szlák/ Ruszenie powietrzem zupéłne niektorzy zowią. Apoplexia [...] Resolutio membrorum totius corporis [...]. Kn 8.
patrz: APOPLEKSJA
– Apopléktyk/ Sideratus [...] Sidere percussus [...] Sidere afflatus [...] Apoplecticus [...]. Kn 8.
patrz: APOPLEKTYK
– Apostoł fałszywy [...] Pseudoapostolus. Kn 8.
patrz: APOSTOŁ
– Széplunięnie [...] áposztół/ ápostół: szábát/ sábát [...]. Kn 1112.
patrz: APOSTOŁ
– Nátężánie/ podnoszenie z przédłużániem sylab w mowié/ w słowiéch [...] Accentum Poloni in suis vocibus pronuntiandis in penultima semper ponunt, in peregrinis aliqui antepenultimam attolunt, ut Ániołá/ apostołá etc. [...] aliqui Poloni [...] duplam faciunt et duplici ll exprimunt, aniolla/ apostolla/ cymbally/ kapitulla etc. [...]. Kn 480.
patrz: APOSTOŁ
– Aptekárzem być/ áptekę trzymáć. Kn 8.
– Aptéká/ Myropolium [...] Pharmacopolium et Aromaetaria taberna [...] Seplasia [...]. Kn 8.
– Aptekárzem być/ áptekę trzymáć. Kn 8.
– Aptekárz/ Myropola [...] Pharmacopola [...] Vnguentarius [...] Magmentarius [...] Medicamentarius [...] Herbarius [...] Seplasiarius [...] Pigmentarius [...]. Kn 8.
– Vprząść/ ábo vprządł sobié w-głowié to abo owo/ wziął sobié w-rozum/ poiął to bárzo/ chwycił się tego [...] apréendował to [...] nié appréendował on tego/ i[tem] nié poiął/ nié waży sobié tego/ puścił to lékko/ ábo mimo się. [...] Apprehendit id valde, vel non apprehendit [...]. Kn 1195.
– Aptekárká/ Vnguentaria [...]. Kn 8.
patrz: APTEKARKA
– Funt Aptekárski/ á niégdy u Rzymian y wagá mokrych y suchych rzéczy pospolita. [...]. Kn 181.
– Kocenki arábskie/ láwenda szyszkowa. Stoechas [...]. Lauendulae similis est [...]. Kn 286.
– Arkabuzer/ vide Strzéléc 2. Kn 9.
– Kárćiof/ osét cudzoźiemski. Scolymus [...] Cinara [...]. Kn 266.
– Arcydyákon [...] Archidiaconus. Kn 9.
patrz: ARCYDIAKON
– Arcykácermistrz/ [...] Haeresiarcha. Kn 9.
– Kácermistrz/ árcykácerz. [...] Haeresiarcha. Kn 255.
patrz: ARCYKACERZ
– Arcyksiążę/ (Archidux vulgo) Dux maximus [...] Regulus [...]. Kn 9.
– Arcyrozbojnik morski/ Archipirata [...] praedonum princeps. Kn 9.
– Szermierski mistrz/ Arcyszermierz. Lanista [...] Gladiatorum princeps [...]. Kn 1112.
– Arcyzłodziey/ Trifur [...] princeps furum. Kn 9.
– Arendá/ naiem v kogo máiętności/ domu/ etc. Conductio [...] vide Zastáwá. Kn 9.
– Trzymam árendą. Kn 9.
– Arendá/ [...] (vt Trzymam árendę, biorę z árendy [...]). Kn 9.
– Arendá/ naiem máiętności prywatny dáney komu do trzymánia. Locatio [...]. Kn 9.
– Arendarz prywatnych rzéczy náymuiący v kogo/ Conductor [...] vide Náymácz. Kn 9.
– Arendarz dobr/ dochodow pospolitych/ vide Náymácz dobr pospolitych. Kn 9.
– Arenduię co u kogo/ Conduco fundum de aliquo [...] vide Náymuię 2. Zákupuię. Kn 9.
– Arenduię co komu/ Loco fundum alicui [...]. Kn 9.
– Arést/ hámowánie vrzędne rzéczy czyich/ abo persony iéśli gołota. Zapowiedź/ szpérunk [...] Interdictio, interdictum [...]. Kn 9.
– Aréstuię/ zápowiádam/ hámuię vrzędnié nászyńcá [...]. Kn 9.
– Aréstuię/ zápowiádam/ hámuię vrzędnié naszyńca/ ábo co iego v kogo. Kn 9.
– Aréstuię cudzoziemcá/ ábo pod inszym vrzędem żyiącego nászyńcá. Kn 9.
– Hárfá/ Psalterium [...] Magadis [...] Sambuca [...] Nablium vel naulium [...]. Kn 223.
patrz: ARFA, ARFA, ARFIJA, HARFA
– Stroię lutnię/ hárfę [...] Intendo testudinem numerose: Intendo neruos modulate: contendo fides ad concentum. Kn 1075.
patrz: ARFA, ARFA, ARFIJA, HARFA
– Stroię lutnią/ hárfę [...] Intendo testudinem numerose: Intendo neruos modulate: contendo fides ad concentum. Kn 1075.
patrz: ARFA, ARFA, ARFIJA, HARFA
– Hárfistá/ Nablista [...] Sambucista [...]. Kn 223.
– Arkábuz/ vide Muszkét. Kn 9.
– Muszkiet/ Pułhak/ Rusznicá/ Pistolet/ Arkabuz/ etc. [...] Fistula ferrea igninoma gestatoria. [...] Fistula bellica procul tela iaciens. [...] Bombardam minorem vel manualem, vel gestatoriam vocant aliqui, non male vt dignoscatur a maioribus. vide Dziáło. Kn 438.
– Arkusz pápieru nie łamány/ Plagula, philyra, vel philura [...] v. Papierowe drzewko. Kn 9.
patrz: ARKUSZ
– Arkusz wiélki régałowy/ v. Papier régałowy. Kn 9.
patrz: ARKUSZ
– Arkusz łamány ná części dwie/ cztery/ [...] v. Sékstérn. Kn 9.
patrz: ARKUSZ
– Régał/ régałowy árkusz/ v. Pápier régałowy. Kn 914.
patrz: ARKUSZ
– Woysko wodne/ (ármatá/ ármadá). Castra naualia [...] Classis [...] Nauales copiae [...]. Kn 1284.
patrz: ARMADA
– Armatá/ vide Woysko wodné. Kn 9.
– Arsenáł/ vide Zbroiownia. Kn 9.
patrz: ARSENAŁ
– Punkt rzéczy/ mowy/ Artykuł. Punctum [...]. Status controversiae [...]. Caput causae [...] Cardo causae, litis. Kn 901.
patrz: ARTYKUŁ
– As/ Rzymska monetá/ vide Siedm pieniążkow. Kn 9.
patrz: AS
– Siédm pięniąszkow nászych waży monetá Rzymska stará As nazwána/ Assis, et As assis [...]. Kn 992.
patrz: AS
– Asékuracya/ vide Wárunek/ Gléyt/ Vbéspiéczęnie. Kn 9.
patrz: ASEKURACJA
– Asékurowáć kogo v. Vbéspiéczam/ Obiécuię/ 1. 2. Waruię. Kn 9.
– Konstélácya/ Gwiazd ná niébié rozłożenie czásu národzenia czyiego/ Aspékt pod ktorem się kto rodzi. Genesis [...]. Kn 299.
patrz: ASPEKT
– Aspéktu pátrzyć ná kogo/ ná co. Obseruare occupationem alicuius, Obseruare tempora. Kn 9.
patrz: ASPEKT
– Czásu pátrzyć ná kogo/ vide Aspéktu pátrzyć. Kn 97.
patrz: ASPEKT
– Astrych wytworny/ ástrychem pokładam v. Posadzká. Kn 9.
– Asystencya/ obecność godnych pérson [...] Circumstatio militum [...]. Kn 9.
patrz: ASYSTENCJA
– Atłas/ Tela serica densa et leuis. Kn 9.
– Inkaust/ [...] átráment/ [...] káłamárz/ tynkturká ábo dykturká. [...] Czernidło pisárskie. [...] Atramentum [...] Sepia [...]. Kn 252.
patrz: ATRAMENT
– Au/ Interiectio abnuentis seu fastidientis. Kn 9.
patrz: AU
– Słuchanie/ v. Słuch 2. Audyencyia/ Vsłuchanie. Kn 1024.
– Daię audyencyą/ vide Sluchać posłow/ Audyencyą dać. Kn 111.
– Audytor Biskupi/ Légácki/ etc. A libellis [...] a responsis [...] ab iure [...] a memoria, przypominácz. Kn 9-10.
patrz: AUDYTOR
– Audytor/ vide Słuchácz. Kn 9.
patrz: AUDYTOR
– Audytorium/ v. Słuchálnia/ et Szkołá. Kn 10.
patrz: AUDYTORIUM
– Miał [nauczyciel] wielkie audytorium/ i[tem] wielé słucháczow. Kn 10.
patrz: AUDYTORIUM
– Pisarz ktory sam z-siebie co pisze / składa. Scriptor [...]. Scriptor artium. [...] Scriptor librarius. [...] Lusor [...]. Auctor carminis. [...] Auctor operis seu orationis. [...] v. Autor. Kn 701.
– Aurypigment/ Złotokost/ Arsenicum [...] Auripigmentum [...]. Kn 10.
– Autentykuię/ v. W wodzę w księgi. Kn 10.
– Nowiniarz/ Awizarz [...] Nouorum rumorum fictor, gerulus. Kn 553.
patrz: AWIZARZ
– Jaszczurká cudzoziemska/ Jndyyska/ Azyáńska/ etc. Jaszczorká mieniąca bárwę/ Wiátrożyłá ábo Wiátrożył gádziná. Chamaeleon. Animal versicoloris mutationis [...]. Kn 238.
patrz: AZJAŃSKI
– Rybá Azyáńska wyborna/ rybá Grecka z-morzá Kárpatskiego/ náwskrośłuska. Elops [...]. Kn 961.
patrz: AZJAŃSKI
– Bá/ Interiectio irridentis [...]. Kn 10.
patrz: BA
– Słowo Łácińskie ábo Polskie nic nié znáczące péwnego ábo z-áféktu iákiego náglé wymowione/ ábo trudne do własnego wykłádu […] Rum/ puk/ plásk/ bá/ terefere [...]. Kn 1022-1023.
patrz: BA
– Bábá rodzących pilnuiąca/ Obstetrix [...] Adsestrix, Assestrix [...]. Kn 10.
patrz: BABA
– Bábá miedziána/ spiżána/ drzewiána. Fistuca [...] Machina [...] vide. Pal [...] Musisz bábę cáłowáć. Kn 10.
patrz: BABA
– Stárká/ vide Bábá 2. Kn 1062.
patrz: BABA
– Chleb żołty/ bábá/ obártuch/ Libum [...] Panis crocatus [...] Crocotinum [...]. Kn 65.
patrz: BABA
– Lekuię/ iáko baby zabobonnié/ ábo czáruiąc leczę. Kn 356.
patrz: BABA
– Bábá chleb/ vide Chleb żołty. Kn 10.
patrz: BABA
– Báby/ gruszki/ Pyra mammosa. Pomponiana [...]. Kn 11.
patrz: BABA
– Bábá zabobonna/ co lekuié nié czárámi/ álé zmyślonemi nabożenstwy [...] Piatrix [...] Expiatrix [...]. Kn 10.
patrz: BABA
– Bábi/ Anilis [...] Anicularis [...]. Kn 11.
patrz: BABI
– Bábię/ rodzących pilnuię. Obstetrico [...] obstetricor [...]. Kn 11.
patrz: BABIĆ
– Stárzéię się/ [...] Idę w-látá. Senesco [...] zstarzeć się od kłopotu. [...] bábiéié. Kn 1064.
patrz: BABIEĆ
– Kokoryczká ziéle/ krowká/ bábikrowká/ liczydło. Polygonatum [...] Sigillum Salomonis [...]. Kn 287.
– Bábká monetá/ vide Kwartnik. Kn 11.
patrz: BABKA
– Zmrużék grá/ Mżyk/ Zmurék/ Babká/ Mżytek. [...] Myinda, Iunio ex Polluce [...] Musca aerea. [...] Kn 1438.
patrz: BABKA
– Mili goście. Mi dulcis anus [...]. Moiá piekná starko/ moiá złota babko. Babusiu droga. Kn 414.
patrz: BABKA
– Bábskié/ v. Po bábsku. Kn 11.
patrz: BABSKIE
– Wilczysko/ Sic terminata vocabula, deriuata sunt, et significant primitiuum suum magnae molis, aut deforme, seu agreste: ut, wilczysko/ psisko/ zaięczysko [...] nożysko/ wozisko/ bábsko [...] v. Chłopisko. Kn 1260.
patrz: BABSKO
– Stárość (de homine) Senectus [...] Senecta [...] Anitas [...] quasi dicas bábstwo. Kn 1062.
patrz: BABSTWO
– Báby/ gwiazdy/ Pleiades [...]. Kn 11.
patrz: BABY
– Łódź/ łódka máła/ wiélka/ dłubána/ szyta/ barká/ bat/ bacik/ łozá. Nauicula, nauigiolum [...] Scapha [...] Phasellus [...]. Kn 367.
patrz: BACIK
– Byłem przy iégo konániu/ miał baczęnie áż do skonánia. Kn 1006.
patrz: BACZENIE
– Mam to ná báczeniu/ ná piéczy/ mam oko ná to. Habeo rem antiquissimam. Kn 385.
patrz: BACZENIE
– Báczenie/ rozum/ Iést przy baczeniu/ [...] sanae mentis, sanus mente, idem. przy sobié [...] z baczeniem/ z rozumem. Kn 11.
patrz: BACZENIE
– Kordat/ v. Smiáły 1. Báczny. Kn 302.
patrz: BACZNY
– Rozsądny [...] vide Báczny. Kn 951.
patrz: BACZNY
– Báczny/ dyszkrét/ Prudens, perspicax, consideratus [...] v. Ostroźny/ Rozsądny. Kn 11.
patrz: BACZNY
– Obaczam co [...] v. Oglądywam co/ Baczę. Kn 556.
patrz: BACZYĆ
– Czuię [...] Obchodzi mię co/ vide Przéczuwam/ Baczę/ Pilnie. Kn 106.
patrz: BACZYĆ
– Boię się o cię Timeo tibi: timeo tibi male [...] Timeo mihi [...] Timeo pro aliquo [...] Excitat me metus tui. Kn 41.
– Iák ogniá się boi/ strzeżé/ chroni. Latini dicunt: Cane peius & angue [...] Vitat oliuum cautius sanguine viperino. Kn 231.
– Boię się/ (Strácham się/ Lękam się maiorem vehementiam timoris significant, quam Boię się)/ Timeo aliquid. timeo ne. timeo quemadmodum [...] Metum capio [...] Horrore perfundor Strách mię! [...] Tchorzyć/ [...] Przélęknąć się. Kn 41.
– Dowiaduię się czégo/ wywiáduię/ przepytywam/ bádam. Kn 143-144.
patrz: BADAĆ
– Bádánie/ Disquisitio [...] Discussio [...] Inquisitio, inuestigatio [...] Examinatio [...] Scrutatio [...] Requisitio [...] Scitatio. Kn 11.
patrz: BADANIE
– Dowiádowánie się/ vide Bádánie. Kn 143.
patrz: BADANIE
– Rzęsá wierzbowa/ bágnowa/ kotki/ owieczki/ bágniątká. Iulum [...]. Kn 970.
patrz: BAGNIĄTKO
– Tunczyk rybá morská [...] Báhnik/ et Błátnik/ quasi Bágnik et Błotnik [...] Thunnus vel thynnus. Kn 1164.
– Bágnisko/ bágno/ błotá/ Palus [...] Terra stagnata palude [...] Locus palustris [...]. Kn 12.
patrz: BAGNISKO
– Bágno/ drzewo/ łoża/ łożyna/ Siler [...] seu siler montanum [...]. Kn 12.
patrz: BAGNO
– Szmer náski/ Rozmáryn Czéski/ Swinie bágno. Rosmarinum syluestre [...] Serpillum syluestre [...]. Kn 1118.
patrz: BAGNO
– Modrzéwnicá ziéle/ bágno. Chamae paruae. Kn 423.
patrz: BAGNO
– Rzęsá wierzbowa/ bágnowa/ kotki/ owieczki/ bágniątká. Iulum [...]. Kn 970.
patrz: BAGNOWY
– Plotká [...] pléciuch/ lékkomowny człowiék. Nugator [...] Blatero [...] Nugigerulus [...] Nugipolyloquides [...] v. Báiá/ Báłámut. Kn 713.
patrz: BAJA
– Báiá/ bayká/ [...] Fabulator [...]. Kn 12.
patrz: BAJA
– Iákby mi o żéláznym wilku báiał/ iákbym ná Niémiéckim kazániu siédział/ v. Nié rozumie. Kn 230.
patrz: BAJAĆ
– Báię/ bayki powiadam/ Fabulor [...]. Sero fabulas [...]. Confabulo fabulam [...] Fabulam narro [...] Fabellam narro [...]. Kn 12.
patrz: BAJAĆ
– Brédnié/ vide Bayki.// Bredzę/ v. Blékocę/ Báię. Kn 45.
patrz: BAJAĆ
– Drwię/ [...] vide Baię. Kn 151.
patrz: BAJAĆ
– Báiánie/ Fabulositas [...] f[abulositas] rerum narratarum. Apologatio [...]. Kn 12.
patrz: BAJANIE
– Bayczány [...] Fabularis [...] Mythistoricus [...]. Kn 18.
patrz: BAJCZANY
– Bayká/ powiéść zmyślona o czym/ baśn. Fabula [...] Fabella [...] Neniae aniles [...] Fabularis historia [...] Fabulositas [...] Apologus [...] Mythistoria [...]. Kn 18.
patrz: BAJKA
– Báiá/ bayká/ [...] Fabulator [...]. Kn 12.
patrz: BAJKA
– Plotká/ [...] v. Bayká/ bayki. Kn 713.
patrz: BAJKA
– Siédm pięniąszkow naszych waży monetá Rzymska stára As nazwána [...] pięniąszki drobne [...] dwa szélągi i dwa pięniąszki násze i troche coś/ to iest 2/3 trzéciego. niémal pięćkwarnik [...] niémal Baiok włoski teraźniéyszy. Kn 992-993.
patrz: BAJOK
– Báwoli/ Báwołowy. Bubalinus. Bayfio. Kn 18.
– Báwoł. Bubalus. [...] Syluestris bos [...]. Kn 18.
– Bakam/ Iubilo [...] wołam kogo. Item łaię [...]. Kn 12.
patrz: BAKAĆ
– Bakam/ [...] wołam kogo. Item łaię [...]. Kn 12.
patrz: BAKAĆ
– Przyzywam kogo/ wołam do siebié [...] Kto mię báka/ Zabákay go. Prouoco [...]. Kn 895.
patrz: BAKAĆ
– Bákáłarz/ Baccalaureus [...] v. Promot. Kn 12.
– Bálásy/ Balastriae, vel Balaustriae, vel balaustra [...] Sczéblé prosté wstoiaczki miasto bálásow po prostu podczas kładą. Kn 13.
patrz: BALAS
– Bárwierz/ [...] Chirurgus, [...] Vulnerarius [...] Tonsor [...] Rasor [...] Iatraliptes. Kn 15.
– Kozłki ziéle/ Báldryan/ [...] Phu [...] Valeriana [...]. Kn 312.
patrz: BALDRIAN
– Ben ziéle/ báldryan czerwony/ kozłék czerwony/ Phu peregrinum, Valeriana rubra, Been rubrum, Ocymastrum valerianum. Kn 20.
patrz: BALDRIAN
– Báléczká/ Trabicula [...] Transtillum [...] Tigillum [...] Trabecula [...]. Kn 13.
patrz: BALECZKA
– Słupiéc w-wiązániu/ co do wiérzchu krokwy do płátéw ábo do bálk srzodkiem idzié/ i bunty trzyma. Kn 1025.
– Bálká/ tram/ trágárz/ Trabs [...] Tignum [...] Transtra [...] vide Płatwy. Kn 13.
– Balkowy/ Trabalis clauus [...]. Kn 13.
patrz: BALKOWY
– Bázylia ziéle/ Bázyliká/ waziłék/ bálsam polski. Ocimum, vel Ocymum [...]. Kn 18.
– Bálsam/ drzewko ábo krzéwinká. [...] Balsamon frutex [...] Balsami arbuscula [...]. Kn 13.
– Bálsámká/ chrościnká/ żydowskie iágody./ [Viticella et Balsamina [...] Pomum Hierosolymitanum et Momordica [...]. Kn 13.
patrz: BALSAMKA
– Bálsámowe dréwno/ gáłąź/ Xylobalsamum [...] Carpobalsamum [...] Kn 13.
patrz: BALSAMOWY
– Przédáią i gáłąski bálsámowe/ wystáwiáią ná targ. Kn 837.
patrz: BALSAMOWY
– Bárwierka Tonstrix, [...] Tonstricula. Kn 15.
– Bárwierka Tonstrix, [...] Tonstricula. Kn 15.
– Bárwiernia/ strzygalnia Tonstrina. Kn 15.
– Bárwiernia/ strzygalnia Tonstrina. Kn 15.
– Bánká bárwierská/ Cucurbita ventosa [...]. Cucurbitula [...]. Cucurbita medicinalis [...]. Kn 14.
– Dłubáczká bálwierska/ vide Szpátelká. Kn 121.
– Bárwierstwo/ Chirurgia, [...] Iatraliptice [...] Vnguentaria. Kn 15.
– Plotę [...] niégrzéczy co mowię. [...] Vicinum Báłámucę. Kn 713.
– Báłámucę/ Nugor. Kn 12.
– Báłámucki/ Nugatorius [...] Nugarius [...] Nugalis. Kn 12.
– Matánina/ zámotánie. Tricż [...] mátániną się báwię. [...] vanus labor, sed vide Błazeństwo/ Báłámuctwo. Kn 393.
– Béłkocę/ glukam/ Bilbit amphora [...] Glut glut murmurat vnda sonans [...] v. Glékocé. Kn 19.
– Ná báłuku leść/ ráczkiem [...] Repere genibus [...] Suffraginibus insidentes [...] Reptare per manus et genua [...]. Kn 440.
patrz: BAŁUK
– Báłuk/ vide Ná báłuku. Kn 13.
patrz: BAŁUK
– Ráczkiem leść/ v. Ná báłuku. Kn 907.
patrz: BAŁUK
– Báłuk/ vide Ná báłuku. Kn 13.
patrz: BAŁUK
– Báłwan ná wodzié/ vide Wał ná wodzié. Kn 13.
patrz: BAŁWAN
– Báłwan soli/ Gleba salis [...] Figmentum salis [...] Słup solny. Kn 13.
patrz: BAŁWAN
– Báłwochwalcá/ Idolatra. Kn 13.
– Báłwochwálnia/ Idolium. Kn 13.
– Báłwochwalstwo/ Idolatria. Kn 13.
– Molownik ziéle/ Bánágdyk/ Sto-ziarn/ Miłék. Kn 424.
patrz: BANAGDYK
– Bániásty/ Bánczásty/ Ampullaceus [...] de pyris. Kn 13.
– Bándérá/ okrętowa ozdobá. Aplustre, [...] Aplustrum. Kn 13.
patrz: BANDERA
– Bándo/ vide Obwołánie. Kn 13.
patrz: BANDO
– Bándycya/ vide Wywołánie z ziemié. Kn 13.
patrz: BANDYCJA
– Bándyt włoski/ Wywołániéc polski v. Wywołániéc. Kn 13.
patrz: BANDYT
– Bániá gliniána/ śklána/ dzbąn wiélki. Fidelia [...] Seria [...] i[tem] vas vinarium. Seria olearia [...] Seria vinaria [...] Orca [...] vas ventrosum angusto ore, in quo mustum defaecatur [...] Amphora, vas 8 congios capiens, i[tem] ośm gárncy […] vide Dzban/ Béczká. Kn 13.
patrz: BANIA, BANIA, BANIJA
– Korb/ Korbás/ bániá/ tykwiá. Cucurbita [...] Variae eius species, Vernacula [et] peregrina, item figura, colore, magnitudine, semine, sapore dissimili. Kn 302.
patrz: BANIA, BANIA, BANIJA
– Kołokwintydá/ korb léśny/ ośli ogórék/ bániá zamorska. Colocynthis [...] Cucurbita siluestris [...] frutex est humi repens fructu rotundo. Kn 292.
patrz: BANIA, BANIA, BANIJA
– Bániá/ rybá morska/ Orbis [...] Orchis [...] piscis est rotundus durissimus sine squamis, ex quo caput [et] cauda modicè prominet. Kn 13.
patrz: BANIA, BANIA, BANIJA
– Stolcowe naczynie/ donicá/ bániá/ [et]c. [...] Lasanum [...] est vas onus ventris excipiens […] virorum vsui […] Scaphium […] est vas ventris causa mulierum vsui (alijs matula) […] Trulla. Kn 1069-1070.
patrz: BANIA, BANIA, BANIJA
– Bániásty/ Bánczásty/ Ampullaceus [...] de pyris. Kn 13.
patrz: BANIASTY
– Bánnicya máła ábo práwna/ Priuatio vel amissio fori et iudicij, Proscriptio, ignominia minor. Kn 14.
– Wywołánie z-ziemie/ z-oyczyżny/ Bánnicya wiélka. Odsądzenie czci. Kn 1342.
– Bánnicya máłá ábo práwna/ Priuatio vel amisio fori et iudicij, Proscriptio, ignominia minor. Kn 14.
– Bániéczká/ bániuszká/ bánká/ Ampulla vitrea […] Guttus […] ad vnguenta, oleum, vinum, aquam fundendam in mensa, in balneis, in templis […] Nimbus vitreus […] Capsaces […] Gello […] Lecythus […] Guttum. Kn 13-14.
– Bániécznik/ bánkarz/ Ampullarius […] vide Lagiewnik. Kn 14.
patrz: BANIECZNIK
– Bániéczny/ do bániék należący/ Ampullarius [...] Ampullariae vnctiones [...] quae fiunt vnguento ex ampullis prolato. Ampullaceum coriu[m]. Kn 14.
patrz: BANIECZNY
– Bánnit/ Iure priuatus, vel ad tempus, vel in perpetuum, Proscriptus [...] v. Wywołániéc. Kn 14.
– Bézécny w práwié/ v. Bánit. Kn 22.
– Bánieczká/ bániuszká/ bánká/Ampulla […] Ampulla vitrea […] Guttus […] ad vnguenta, oleum, vinum, aquam fundendam in mensa, in balneis, in templis […] Nimbus vitreus […] Capsaces […] Gello […] Lecythus […] Guttum […] vasculum vnguentorum. Kn 13-14.
patrz: BANIUSZKA
– Bánnizowáć kogo/ Foro nobilitatis excludere. A iudiciis publicis decreto arcere. Iure agendi, experiendi potestate aliquem publicitùs priuare. Kn 14.
– Bánk/ kupczenie pieniędzmi/ Argentaria [...] Mensa. Kn 14.
patrz: BANK
– Oddáię pieniądzé przéz bánk/ ná bánku vkázuię/ posyłam do bánkierzá ná się kártélusz pożyczálnikowi. Rescribo alicui argentum. Kn 594.
patrz: BANK
– Płácę przéz list/ bánk ukázuię komu odległemu gotowe pieniądzé. Perscribo alicui pecuniam [...] Rescribo alicui pecuniam. Kn 705.
patrz: BANK
– Dáię ná lichwę pieniądzé/ ábo ná bánk/ Colloco pecuniam. Pecuniam in quaestu relinquo: pecunia in quaestum et fenerationem translata: [...] Dáć ná máiętność/ ná folwárk/ [...] Vwięzić pieniądzé/ robić pieniądzmi [!]. [...] vide Lichwę biorę. Kn 112.
patrz: BANK
– Bániéczká/ bániuszká/ bánká/ Ampulla [...] Ampulla vitrea [...] Guttus [...] ad vnguenta, oleum, vinum, aquam fundendam in mensa, in balneis, in templis […] Nimbus vitreus […] Capsaces [...] Gello [...] Lecythus [...] Guttum [...] vasculum vnguentorum. Kn 13-14.
– Bánká bárwierská/ Cucurbita ventosa [...]. Cucurbitula [...]. Cucurbita medicinalis [...]. Kn 14.
– Bánká bárwierská/ Cucurbita ventosa [...]. Cucurbitula [...]. Cucurbita medicinalis [...]. Kn 14.
– Bánká ná wodzié/ v. Bąbél. Kn 14.
– Bániécznik/ bánkarz/ Ampullarius […] vide Lagiewnik. Kn 14.
– Bánkierski kram/ stoł. Argentaria taberna [...] Mensa [...] Argentaria [...] Mensa publica. Kn 14.
patrz: BANKIERSKI
– Bánkierski kram/ stoł. Argentaria taberna [...] Mensa [...] Argentaria [...] Mensa publica. Kn 14.
patrz: BANKIERSKI
– Oddáię pieniądzé przéz bánk/ ná bánku vkázuię/ posyłam do bánkierzá ná się kártélusz pożyczálnikowi. Rescribo alicui argentum [...]. vkázuię v kogo ma dług odbieráć pożyczálnik. Kn 594.
– Bánkierz/ co pieniędzmi zysku szuka. Argentarius [...] Mensarius [...] Trapezita [...] Nummularius [...] Mensularius [...] Nummulariolus [...] Kambierz. Kn 14.
– Bánkiét/ vcztá/ biesiádá/ kołácyá. Conuiuium [...] Compotatio, concaenatio [...] Epulum [...] Coena pollucibilis [...] Coena popularis [...] Saliares dapes [...] Cerealis pompa [...] Daps [...] Dapes [...] Geniales epulae. Kn 14.
patrz: BANKIET
– Biesiádá/ Biesiádowánie powszéchnié/ lédá iákich pérson/ posiédzenie wésołe przy trunku ábo przy potráwách. Compotatio [...] Concoenatio [...] Accubatio epularis amicorum. Symposium [...] Bánkiét splendidiorem apparatum significat. [...] Polluctum [...] Polluctura [...] Dominium. Kn 29.
patrz: BANKIET
– Bánkiétnik/ co rad bánkiétuie/ Epulo [...] v. Biéśiádnik 2. Bieśiádny. Gość 1. Kn 14.
patrz: BANKIETNIK
– ~ Biésiáduię/ bánkiétuię/. Conuiuor [...] Concelebro, apparo, instituo conuiuia [...] vide Czéstuię. Kn 29.
– ~ Bánkiétuię/ vide Biésiáduię. Kn 14.
– Bánkiétowánie/ vide Biesiádá. Kn 14.
– Bieśiádnik co vcztę spráwuié/ biésiádny ábo bánkiétowy rządcá/ Conuiuator [...] Sciti conuiuatoris apud quem comiter accepti [...] Conditor instructorq́ue conuiuii [...] Modiperator [...] Dominus conuiuii [...] Arbiter bibendi [...] Magister bibendi [...]. Kn 29.
patrz: BANKIETOWY
– Báran niéczyszczony/ Aries [...] Aries etiam marina belua. Kn 14.
patrz: BARAN
– Skop/ báran czyszczony. Veruex [...] Veruex sectarius [...] quod sectus sit. Kn 1006.
patrz: BARAN
– Báran nieczyszczony/ Aries [...] Aries item signum Zodiaci. Kn 14.
patrz: BARAN
– Báran niéczyszczony/ Aries [...] vir ouium. Kn 14.
patrz: BARAN
– Báránék/ báránéczék/ Agnus […] Agnellus. Kn 14.
patrz: BARANECZEK
– Báránék/ báránéczék/ Agnus [...] Agnellus. Kn 14.
patrz: BARANEK
– Koziéłék/ ptak/ báránék [...] Capella. Kn 131 [311]. Kn 131 [311].
patrz: BARANEK
– Báránia skorá/ vide Skorá owcza. Kn 14.
patrz: BARANI
– Báráni/ Agninus [...] Arietinus. Kn 14 Kn 14.
patrz: BARANI
– Bárániná/Agnina […] vel […] ouilla caro. Kn 14.
patrz: BARANINA
– Hérb ná domié/ iako Krysztopor/ Bárány [et]c./ w Krakowié. Kn 224.
patrz: BARANY
– Baraszkować/ vide Zartuię. Kn 14.
– Bárbárzyniéc/ cudzoziemiéc/ rożnego y grubego ięzyká. Barbarus [...] Lingua [et] natione barbarus […] Graeci gentes à sua diuersas barbaras vocabant, Romani similiter etiam ipsos Graecos. Kn 14.
– Bárbárzynski/ Barbaricus [...] Barbarus [...] Barbara patria. Bárbárzynski kray/ lud. Barbaria. Kn 14.
– Bárbárzynskié mowié [...] Barbarizo, barbarè loquor. Kn 14.
– Bárbárzynskié/ grubo. Barbarè. Kn 14.
– Barbarzynstwo/ Barbaries domestica [...] Barbaria [...] Barbariam delere ex moribus. Kn 14.
– Bárchan/ Vestis [...] gossipina. Kn 14.
– Bárchan/ [...] tela gossipina [...] Villosum textum. Xylina tela. Kn 14-15.
– Bárć [...] Mellificium sylvestre [...] Alueus in arboribus sylvestribus natura vel arte factus. Kn 14.
patrz: BARĆ
– Dzienie/ robotá pszczélna w bárci. Kn 165.
patrz: BARĆ
– Barta/ Ascia plaustrarii, carpentarii [...] v. Toporek. Kn 15.
patrz: BARDA, BARTA, BARTA
– Bardysz/ Lunata securis. Kn 15.
– Báryłá/ 24. gárncy [...] Cadus. Kn 16.
– Bárgiél/ ptak [...] Parus monticola. Kn 15.
patrz: BARGIEL
– Na bark koń biie [...] Calcitro est equus hic. Kn 441.
patrz: BARK
– Łokiéć przegubu ręki grzbiét./ ábo garb gdzié się łokiéć z bárkiem schodzi. Kn 367.
patrz: BARK
– Bárk/ od rámiennego stáwu do łokciowégo przegubu. Brachium [...] Porrigere brachium [...]. Humerus [...] Lacertus [...]. Kn 15.
patrz: BARK
– Bark/ v. Orczyk. Kn 15.
patrz: BARK
– Bárki v źwiérząt/ Humeri boum [...]. Humeri gallorum [...]. Kn 15.
patrz: BARK
– Bárkowáty/ bárkow dużych. [...] Lacertosus homo [...]. Lacertosus equus, gallus [...]. Kn 15.
patrz: BARK
– Przewoźnik czółnem/ łódką. Lintrarius [...] Co czółnem wozi. Ratiarius [...] co prumem wozi [...] Barkarz. Kn 862.
patrz: BARKARZ
– Barkowaty/ barkow dużych [...] Lacertosus. Kn 15.
patrz: BARKOWATY
– Kość barkowa [...] dłoniowa [...] goleniowa przednia więtsza. Kn 305.
patrz: BARKOWY
– Barłog/ Substramen [...] Stramentum. Kn 15.
patrz: BARŁÓG
– Bárwená/ rybá. [...] Bármá [...]. Pármá [...]. Brzáná [...]. Toporék [...]. Mullus, [...]. Mullus barbatus & barbatulus [...]. Barbo [...]. Barbus [...]. Mullulus [...]. Trigla [...]. Kn 15.
patrz: BARMA
– Osét Włoski/ Bárnárdynék/ Turécki czubék. Carduus benedictus vulgò. Kn 639.
– Barszcz prosty/ naski. Kn 15.
patrz: BARSZCZ
– Barszcz płonny/ wodny vide Niedźwiedzia stopa. Kn 15.
patrz: BARSZCZ
– Barszcz Niemiecki [...] Niedźwiedzia łapa. Kn 15.
patrz: BARSZCZ
– Barszcz/ polewka. Kn .
patrz: BARSZCZ
– Barszczowy/ z barszczu/ Acanthinus. Kn 15.
patrz: BARSZCZOWY
– Barszczowy/ barszczowi podobny [...] barszczem/ barszczowem kształtem/ abo liściu barszczowemu podobnem szyciem/ ryciem. Kn 15.
patrz: BARSZCZOWY
– Barszczyk/ Ni pachnie ni śmierdzi [...] vide Nicwart/ Nieskuteczny/ Nieochotny. Kn 15.
patrz: BARSZCZYK
– Bartnik/ bartniczek niedźwiedź [...] vrsus melliuorus, aut mellarius. Kn 15.
patrz: BARTNICZEK
– Bartnicze rzęmięsło. Kn .
patrz: BARTNICZY
– Bartnik [...] mellarius. Kn 15.
patrz: BARTNIK
– Bartnik/ bartniczek niedźwiedź [...] vrsus melliuorus. Kn 15.
patrz: BARTNIK
– Barwa na szacie sukienney. Kn 15.
patrz: BARWA
– Barwa na twarzy/ Częsta twarzy odmiana. Kn 15.
patrz: BARWA
– Kościelna barwa na kiem. v. Cera zła. Bladość/ Blady. Kn 306.
patrz: BARWA
– Pod barwą/ vide Jedney maści. Kn 731.
patrz: BARWA
– Fárbierz náski/ (Boёmicè Bárwierz od barwy.) [...] Zołto fárbuiący fárbierz [...] Brunatno fárbuiący. Kn 173.
patrz: BARWA
– Brzana/ Bersana [...] vide Barwena. Kn 38.
– Barwena/ ryba. Barma [...] Parma [...] Brzana [...] Toporek [...] Mullus barbatus. Kn 15.
– Bárwicá/ bárwiczká postrzygana. Tomentu[m]. [...] Gnaphalium [...] v. Kocanki. Kn 15.
– Barwica/ barwiczka postrzygana [...] v. Kocanki. Kn 15.
patrz: BARWICZKA
– Farbica/ farbiczka. vide Oczna przyprawa/ Barwiczka/ Bielidło. Kn 173.
patrz: BARWICZKA
– Barwiczka/ rumienidło [...] vide Piękrzydło. Kn 15.
patrz: BARWICZKA
– Barwiczka/ rumienidło [...] barwiczkowane rumienione [...] Barwiczkuię [...] vide Piękrzydło. Kn 15.
– Barwiczka/ rumienidło [...] barwiczkowane rumienione [...] Barwiczkuię [...] vide Piękrzydło. Kn 15.
– Kutneruię/ barwię szatę. Kn 340.
patrz: BARWIĆ
– Fárbierz stároświecki/ [...] bárwierz od bárwienia/ ábo kutnerowánia/ Wałkarz idem. pracz/ wybiélácz. Kn 173.
patrz: BARWIENIE
– Fárbierz stároświecki/ [...] bárwierz od bárwienia/ ábo kutnerowánia/ Wałkarz idem pracz/ wybiélácz. Fullo [...] vide Pracz. [...] V nas pracz piérzé/ álé płocienne rzéczy/ tenżé wáłkuié. Postrzygácz sukno moczy y kutneruie. Blecharz płotno wybiélá: Fárbierz sukno fárbuie. Kn 173.
patrz: BARWIERZ
– Fárbierz náski/ (Boёmicè Bárwierz od barwy.) Infector [...] Tinctor [...] Offector [...] Colorator [...] Flammearius [...] Zołto fárbuiący fárbierz [...] Brunatno fárbuiący. Kn 173.
patrz: BARWIERZ
– Powóy miésiączkowy/ Bárwinék krzyżowy. Clematis altera. Kn 806.
patrz: BARWINEK
– Bárwinék/ Vinca peruinca, Chamaedaphne, [...]. Vinca, [...], Clematis Aegyptia. [...]. Clematis daphnoides. Polygnoides, [...]. vide Powoy 4. Kn 16.
patrz: BARWINEK
– Bárwista suknia/ Pexa vestis. Kn 16.
patrz: BARWISTY
– Básztá widokowa/ ruchoma/ Pegma [...] Circumforanea machina [...] Falæ [...] Confixilis machinæ sublicæ turres tabularum nexibus [...] Sublicia turris. Kn .
patrz: BASTA, BASZTA
– Szopá woięnna/ budowanie nákryte do dobywánia miast ruchome/ niéruchome/ rozmáite 1. Testudo [...] v. Puklerz. [...] Vinea [...] Vara [...] Pluteus [...] Musculus [...] Sambuca [...] Tichodiphrus [...] vide Basztá 3. Táran. Kn 1119.
patrz: BASTA, BASZTA
– Máchyná/ vide Ogromna rzécz/ Básztá woienna/ Táran/ Szopá woienna. Kn 378.
patrz: BASTA, BASZTA
– Látérnia/ Laterna, [...] Láternia morska/ básztá ná ktorey gore ogień dla żeglarzow. Pharos vel pharus. Kn 351.
patrz: BASTA, BASZTA
– Básztá woienna ruchoma: ábo Máchiná do murow/ [...] Ambulatoria turris [...] Subrotata turris [...] Turris mobilis [...] Oppugnatoria machina [...] vide Szopá woienna. Kn 17.
patrz: BASTA, BASZTA
– Básztá murowána do obrony/ Propugnaculum [...] Procestria. Kn 17.
patrz: BASTA, BASZTA
– Palowy/ Palaris sylua [...] Sublicius pons [...] Subliciæ turres [...] ná palách/ ná słupách/ ruchome bászty. Kn 663.
patrz: BASTA, BASZTA
– Bękart/ bástér/ nie dobrego łożá/ Bęś/ Spurius qui extra matrimonium natus est [...] Falsiparens [...] Nothus. Kn 19.
– Bękart [...] Insititium animal, quod non ex suopte genere ab radicibus nascitur [...] niéwłasny płod/ nié podobnego rodzáiu. Kn 19.
– Botuch [...] Linteum balneorum [...] vide Tuwalnia. Kn 42.
– Báwełná/ Linum xylinum, linum gossipinum, linum e gossipio seu xylo frutice [...] Lana lignea [...] vide Iédwab. Kn 17.
patrz: BAWEŁNA
– Ukwáp ziéle/ báwéłná pozięmna. [...] Herba impia, incana. [...] Kocánki et Ukwáp. Kn 1183.
patrz: BAWEŁNA
– Báwéłnicá/ báwéłnianká/ Velum gossapinum, xylinum. Kn 17.
– Báwéłnicá/ Báwełnianka. Kn 17.
patrz: BAWEŁNICA
– Trzymam kogo słowy/ bawię rozmową. Traho aliquem sermonibus, quousque [...] Teneo aliquem pluribus [...] Remoram facio alicui. Kn 1161.
patrz: BAWIĆ
– Mudzę/ v. Bawię się nie potrzebnie/ Trawię czas. Kn 436.
– Param się czym/ v. Bawię się tym. Kn 670.
– Cielesność powszechnie / skłonność do nieczystości / abo bawienie się ią. Veneris damnosa voluptas [...] Commiscendorum corporum libido [...] Venerea voluptas [...] vide Lubieżność. Kn 79.
– Obieranie się w czym / Bawienie się czym. Tractatio armorum, literarum philosophiæ, tibiarum [...] Tractatus [...] Tractatu artium delectati, nihil aliud in vita agunt. Kn 564.
– Bubalis, idis, fem. Bawolica. Kn 18.
patrz: BAWOLICA
– Bàwoli/ bàwołowy. Bubalinus. Kn 18.
patrz: BAWOŁOWY
– Bażanka ziele/ Szczyr leśny. Brassica canina. Kn 18.
– Bażanowiec ziele. [...] Toieść wielka. [...] Lysimachia lutea. Kn 18.
– Fázyan/ bázánt/ Phasiana [...] vide Głuszec. Kn 174.
– Bázylia ziéle/ Bázyliká/ waziłék/ bálsam polski [...] Ocimum, vel Ocymum. Kn 18.
patrz: BAZYLIA
– Firlétká wodna/ bázylia wodna. Erineos, [...] Erinos [...] Ocymastrum aquaticum, Herbariis. Kn 177.
patrz: BAZYLIA
– Bázyliká polna/ Acinus [...] et Epipetron [...]. Ocimum syluestre, [...] Firlétká płonna/ krowia. Kn 18.
patrz: BAZYLIKA
– Bázylia ziéle/ Bázyliká/ waziłék/ bálsam polski. Ocimum vel Ocymum. Kn 18.
patrz: BAZYLIKA
– Firletka płonna abo krowia/ vide Bazylika. Kn 176.
patrz: BAZYLIKA
– Bazyliowy/ [...] Ociminus. Kn 18.
patrz: BAZYLIOWY
– Bazyliszek/ Basiliscus. Kn 18.
patrz: BAZYLISZEK
– Łopian / Rzép wiélki / Łopuch / Báżyná. Lappa, Lappa maior. Kn 369.
patrz: BAŻYNA
– Bębel/ v. Bąbel/ [et] Pryszczel 1. v. Pęcherz. Kn 18.
– Przekłócie/ Przepchnienie bębelá/ [et]c. Paracentesis. Kn 844.
– Bąbel/ bąbol ná wodzie/ bánká. Bulla. Kn 10.
– Bąbelek/ Bullula. Kn 11.
patrz: BĄBELEK
– Bąbelistość/ bullatio. Kn 11.
– Bąbelisty/ Bullans aqua. Kn 11.
patrz: BĄBELISTY
– Bąk drzewiany/ vide Krąglica. Kn 12.
patrz: BĄK
– Krąglica/ kruglica/ cyga/ bąk/ wartołka [...] Turbo. Kn 313.
patrz: BĄK
– Bąk/ ptak naski/ Asterias [...] Butio [...] Bukarz/ [...] Bąkacz. Kn 12.
patrz: BĄK
– Bąk/ robak/ ślep'/ Tabanus [...]. v. Gzik. Kn 12.
patrz: BĄK
– Bąk/ ptak cudzoziemski/ Onocrotalus. Kn 12.
patrz: BĄK
– Czapla biała/ Łyszczak/ Plaskonos/ Platea [...] vide Bąk 2. Kn 94.
patrz: BĄK
– Pelikan/ ptak zmyślony malarzow y niektorych pisarzow. Pelicanum [...] v. Sęp. [...] v. Bąk cudzoziemski [...] Czapla biała. Kn 678.
patrz: BĄK
– Bąk/ ptak náski/ Asterias [...] Butio [...] Bos & taurus [...] (vulgo Butorius, Illyriis Bukárz) quasi Bąkácz. Kn 12.
patrz: BĄKACZ
– Bąkam/ Iubilo [...] Bąkam [...] wołam kogo [...] łaię. Kn 12.
patrz: BĄKAĆ
– Bąkam/ Facio bombum [...] Implere cornua bombis [...] Bubio. Kn 124.
patrz: BĄKAĆ
– Trunąć/ pisnąć. Mutire [...] Truń iedno [...] Pisnąć/ gębę otworzyć/ bąknąć/ tchnąć. Kn 1156.
patrz: BĄKNĄĆ
– Trunienie/ bąknienie. Mutitio. Kn 1156.
patrz: BĄKNIENIE
– Bdélium drzéwo y żywicá iego/ Bdellium, [...] arbor Bactriana vel Saracenica, etiam Medica, Indica, Arabica, mole oleae, folio roboris, fructu caprifici. Kn 18.
patrz: BDELIUM
– Grzyb/ grzybek/ bedłká/ bdłá/ etc. Fungus [...] Tuber. Kn 216.
patrz: BDŁA
– Bé é/ [et] contracte bé/ vox ouium, quae belare dicuntur, [...] Béczenie. Kn 18.
patrz: BE
– Béan/ v. Niéuczony/ nam altera huius vocis significatio, et quidem praecipua nobis insueta est, vt et Depositio scholastica Germanorum. Kn 18.
patrz: BEAN
– Béblę w wodzie/ béble rybá. Agitando aquam, sonum vel bullas cieo. Kn 18.
– Béczę/ békam/ Mugio [...] Kn 19.
– Bécząc/ [...] boando. Kn 19.
– Bęczę/ Bombilo, apum proprium est. Kn 19.
– Bék/ Békam/ v. Béczę / Bęk v. Bęczenie. Kn 19.
– Ryk wołów/ bydłá/ v. Béczęnie [!]. Kn 964.
patrz: BECZENIE
– Béczenie/ bék/ Mugitus boum, [...] Balatus ouium. Kn 19.
patrz: BECZENIE
– Bé é/ [et] contracte bé/ vox ouium, quae belare dicuntur, [...] Béczenie. Kn 18.
patrz: BECZENIE
– v béczék winnych Kn 337.
patrz: BECZKA
– Béczká/ áchtél/ kłodá/ Béczká piwna/ in constit: Regni anni 1565. gárncy 72. anni 1598. gárncy 62. Tina. [...] Dolium [...] Orca. Kn 19.
patrz: BECZKA
– Rybna béczká Kn 962.
patrz: BECZKA
– Béczká/ áchtél/ kłodá/ Béczká piwna/ in constit: Regni anni 1565. gárncy 72. anni 1598. gárncy 62. Kn 19.
patrz: BECZKA
– Béczká/ rybá morska/ Orca. Kn 19.
patrz: BECZKA
– Béczkowy Kn 19.
patrz: BECZKOWY
– Béczułká Kn 19.
– rosołowa béczułká Kn 1016.
– Wężowká bédłká/ v. Grzyb Kn 1238.
– Bédłká/ Fungorum genus album edule, v. Grzyb 1. Kn 19.
– tales sunt qui a nostris Prochowki/ iélenie bedłki/ wężowki/ muchomory/ etc. dicuntur. Kn 216.
– Ben ziéle/ báldryan czerwony/ kozłék czerwony/ Phu peregrinum, Valeriana rubra, Been rubrum, Ocymastrum Valerianum. Kn 20.
patrz: BEEN, BEN, BEN
– Bygiél/ v. Obárzánék. Kn 56.
– Obárzánék/ obwarzánék/ pracél/ begiél. Spira [...] v. Kołacz [...]. Kn 557.
– Béczenie/ bék/ Mugitus boum, [...] Balatus ouium. Kn 19.
patrz: BEK
– Bék/ Békam/ v. Béczę/ Bęk v. Bęczenie. Kn 19.
patrz: BEKAĆ
– Béknąć/ vide Záryczeć. Kn 19.
patrz: BEKNĄĆ
– Bélá pápieru/ dziesięć ryz. Kn 19.
patrz: BELA, BELA, BELLA
– Bélá/ [...] id est, Sarcina mercium. Kn 19.
patrz: BELA, BELA, BELLA
– Strzałá prona spora. Cestrosphendone […] Plura similia in Bełt. Kn 1078.
patrz: BELT, BEŁT, BEŁT
– Lenék P. Máryey/ Bélwedér/ ziéle nocne. Lnicá. [...] Linaria Ofiicin. [...]. Kn 357.
patrz: BELWEDER
– Béłkotánie [...] sonitus amphorae bilbientis. Kn 19.
– Bénédykt ziéle/ kuklik. Kn 20.
– Bénéficyánt czyy/ Beneficiarius dicebatur qui promouebatur beneficio alicuius. Kn 20.
– Beneficium/ godność kościelna z dochodem/ ábo dochod z dobr kościélnych/ Sacerdotium. Kn 20.
patrz: BENEFICJUM
– Plébániia/ urząd plébański ábo benéficium. curionatus [...] dochód/ plébániia/ dobra tu plébániia/ tłustá/ i dobry dochód ma. Kn 709.
patrz: BENEFICJUM
– Bér myszy/ phalaris. Kn 20.
patrz: BER
– Bér/ Panicum. Kn 20.
patrz: BER
– Biret. Pileus quadrangulus vel quadratus, quali vtuntur passim Ecclesiastici summi, infimi, item ij, qui ad aliquem literarium honorem et gradum publicè promoti sunt [...] Biretum vulgò, sed barbarè. Non rectè etiam tiara dicitur, vide Zawoy. Biret item pileus rotundus in planum compressus, quo superiore seculo tàm Laici quàm Clerici vtebantur, raro iam visitur. Grzybék. Kn 32.
– Bérło/ Sceptrum [...] Hasta pura [...] Sceptrum Imperatoris instar pili gemmatum, vide Włocznia béz grotu. Kn 20.
patrz: BERŁA, BERŁO
– Brzáná/ Bersáná/ Cromero, vide Bárwená. Kn 48.
– Ptásza zob'/ drzewko oliwié i bzowi podobne/ iágody kwiczołom/ drozdom rodzące. Ligustrum [...]. Kn 898.
patrz: BES, BEZ, BEZ
– Béz/ drzewko/ Sambucus [...] Béz léśny gronisty czerwony/ [...] Ardum [...] miserrimum atque infelix lignum Sambucum vocat [...]. Kn 21.
patrz: BES, BEZ, BEZ
– Béstyy z sobą spuszczánie/ Bestiarius ludus. Kn 21.
patrz: BESTIA
– Iáko bydlę/ iáko béstya/ po béstyalsku. Pecorum modo, […]. More ferae, […]. In pecorum modum […]. More bestiarum […]. Kn 232.
patrz: BESTIA
– Béstyálnik/ z béstyámi się potykáiący ná widokách/ Bestiarius [...] v. Zapáśnik/ Wysiekácz. Kn 21.
patrz: BESTIALNIK
– Béstwić się/ miéć się do spraw béstyálskich/ sprosnych/ Lasciuire, Ouid. Catullire lupam, [...] Catullire canes [...] Catullire uxorem [...] Equire equas [...] Subare [...] Surire. Kn 20.
patrz: BESTIALSKI
– Po béstyálsku/ béstyálskié. Bestiarum more. [...] v. Iáko bydlę. Kn 717.
– Bestyálstwo/ [...] feritas belluarum. Kn 21.
– ~Béstwię/ [...] Elicere cupiditatem coeundi: accendere libidinem equi […] Furnat matres equorum libido. Kn 20.
patrz: BESTWIĆ
– Biorę/ ábo wziął ná kiéł koń/ propriè Wzbéstwił się. Frenum mordere, [...] vide Béstwię się. 1. Kn 32.
– Béstwić się/ miéć się do spraw béstyálskich/ sprosnych/ Lasciuire, Ouid. Catullire lupam, [...] Catullire canes [...] Catullire uxorem [...] Equire equas [...] Subare [...] Surire. Kn 20.
– Béstwić się. (de homine solo) Adolescentiari, […]. Perprurisco, […] Adolescenturire […] Plebem lasciuire […] Proteruio […] Voluptate corporis incitari. Kn 21.
– Béstwięnie kogo [...] efferatio. Kn 21.
patrz: BESTWIENIE
– Béstwięnie się/ aliter, srożenie/ [...] Efferatio. Kn 21.
– Béstwienie się/ Lasciuia Veneris [...] Catullitio [...] Incitata aduersa ratione voluntas [...] Subatio [...] vide Rospustá. Kn 21.
– Béspiéczny/ wolny od niébéspiéczeństw/ béz piéczy/ Tutus locus […] Tutus ad omnes ictus […] Tutus aduersus pericula, […] Securus abs, & securus à metu […] Innoxius à curculionibus […] Vacuus periculo. Kn 20.
– Béspiéczny/ niélękliwy/ Securi animi homo […] Otiosus animus. Kn 20. Puścił bespieczny żeglarz swe żagle łákome. Kn 20.
– Béspiéczny iéstem/ [...] Otiosus, [...] Animo iam nunc otioso esse impero [...] In tuto esse, [...] In tranquillo esse. Kn 20.
– Béspiéczeństwo/ prézencyia/ Confidentia […] Tum quae eius confidentia est? […] Vide quo vultu, qua confidentia dicit! ╣ Animi praesentia […] Praesens animus […] Acer & praesens animus […] animus terrore liber […] vicinum Smiáłość/ Wolność. Kn 20.
– Béspiéczeństwo/ béspiéczność/ wolność od niébéspiéczeństwá/ Securitas. Kn 20.
– Béspiécznié/ […] Tutò, [...] Libere dicere, laedere. Tutè, tutissimè, fidenter, fidissimè, [...] Otiosè dormias [...] Bona fide. Securè. Kn 20.
– Béspiécznié […] z vfnością/ Confidenter. Kn 20.
– Béspiéczeństwo/ béspiéczność/ wolność od niébéspiéczeństwá/ Securitas. Kn 20.
– Wstyd/ wstydzenie się/ srómánie się/ absol. vt, wstydzenie się czégo/ záwstydzenie się. Pudor paupertatis [...] Pudor famae [...] Pudor patris [...] béz wstydu [...] záwstydzenie kogo. Kn 1297.
patrz: BEZ, BEZ, BEZE
– Niécierpiętliwość/ Niéczułość [...] v. Bézbolność. Kn 493.
– Bézbolność/ niébolenie/ Indolentia [...] Vacuitas priuatio doloris [...] vide Niécierpiętliwość 1. Kn 21.
– Bézbolny/ niéboleiący [...] doloris expers [...]. Kn 21.
patrz: BEZBOLNY
– Bézbożny iéstem/ bézbożnié się spráwuię [...] Impiè ago, Impius sum. Kn 21.
– Bézbożny/ Atheos [...] Diagoras atheos dictus, etc. deorum naturam sustulerunt [...] vide Niépobożny. Kn 21.
– Bézbożnié/ [...] id est sine Deo [...]. Kn 21.
patrz: BEZBOŻNIE
– Bézbożny iéstem/ bézbożnié się spráwuię [...] Impiè ago, impius sum. Kn 21.
patrz: BEZBOŻNIE
– Bézbożność/ [...] Impietas Deum non credens aut non colens [...] v. Niépobożność. Kn 21.
– Bézbożny/ Atheos [...] Diagoras atheos dictus, etc. deorum naturam sustulerunt [...] vide Niépobożny. Kn 21.
patrz: BEZBOŻNY
– Bézbramny [...] carens porta. Kn 21.
patrz: BEZBRAMNY
– Béz zbroyny/ Niezbroyny/ Inermis [...] Saucios inermes non sunt persecuti. Inermis ac nudus, inermus. [...] Inarmatus . Kn 25.
– Niézbroyny vide Béz zbroyny. Kn 543.
– Béz ciélnié [...] sine corpore, Seorsum corpore [...]. Kn 21.
patrz: BEZCIELNIE
– Béz ciélność/ Incorporalitas [...]. Kn 21.
– Bézciélny/ béz ciáłá/ Expers corporis [...] Incorporalis [...] Incorporeus [...] expers materiae. Nullius corporis est Deus [...]. Kn 21.
patrz: BEZCIELNY
– Bez cienny/ [...] carens vmbra [...] sine vmbra [...]. Kn 21.
patrz: BEZCIENNY
– Béz czésny/ Intemporalis [...] sine tempore [...] expers temporis. Kn 21.
patrz: BEZCZESNY
– Bézdenność/ [...] Profunditas magna [...]. Kn 21.
– Bézdenny/ row/ wodá/ [...] Fundum non habet. [...] vide Głęboki. Kn 21.
patrz: BEZDENNY
– Przépáść/ Otchłań/ Głębia w-zięmi ábo wodzié bézdęnna. Barathrum [...] Eluuies [...] Hiatus [...] Vorago [...]. Kn 850.
patrz: BEZDENNY
– Bézdrożny. Inuius [...] Auius[...] Auia [...]. Kn 21.
– Bézdrożność/ [...] Inuium [...]. Kn 21.
– Bézdziélny/ dziéłá po robocie nié zostáwuiący/ robiący co ná wiátr/ Practicus [...] Practicae artes sunt quae ipso actu perficiuntur, nihilq; post actum operis relinquunt, vt saltatio [...] Oppositum Dziáłowy. Kn 22.
patrz: BEZDZIELNY
– Dziełowy/ dziełom náleżący/ dziełá spráwuiący/ dzielny/ dziáłáiący co/ Pòéticus [...] Pòéticae artes sunt, quae post actum opus relinquunt, vt pictura [...] Oppositum, Bézdzielny. Kn 163.
patrz: BEZDZIELNY
– Bézecność/ v. Odsądzenie czci/ & Wywołánie 2. Kn 22.
– Odsądzęnie czci/ Bézécność. Infamia publica à lege Principe ob scelus insigne irrogata [...] Wywołánie 2. Kn 607.
– Bézécny w práwié/ Infames, in iure Polonico, parricidae, inuasores, fautores haereticorum; recipientes furem, in Constit: Regni. v. Bánit. Kn 22.
– Sławy nié dobrey/ v. Niésławny 2. Bézécny. Kn 1015.
– Béz grzesznié [...] sine peccato. Kn 22.
– Béz grzeszność/ niégrzeszność/ [...] Hieronym: et Cassian: reddit Impecantiam. Theologi Impeccabilitatem, id est, vim ad non peccandum. Kn 22.
– Béz grzeszny/ nié grzeszący/ [...] Impeccabilis [...] Is enim impeccabilis viuet, etc. Kn 22.
– Ciástoch/ lélé/ flák/ bézkost/ Eneruis et eneruus [...] Elumbis et elumbus [...] Non homo sed scopae solutae [...] Pulmoneis pedibus homo [...] Corpore fluxo et resoluto [...] vide Niéwiéśćiuch. Kn 77.
patrz: BEZKOST
– Bézkost/ béz kośći/ [...] Exos [...] Exossis [...] Exossatus [...] Anguimanus [...] vide Ciástoch. Kn 22.
patrz: BEZKOST
– Nogi włoczący/ bézkosty w nogách. Loripes [...] v. Krzywonogi. Kn 550.
patrz: BEZKOSTY
– Żyłá sucha/ białá bézkréwna. Nerwá [...] Neruus [...] Adde neruos quibus artus continentur, qui sicut venae et arteriae à corde etc. [...] Duplices sunt nerui, molles qui à cerebro: duri, qui à spinae medulla ortum habent. [...]. Kn 1461.
patrz: BEZKREWNY
– Niékrwáwy/ béz krwáwy. Incruentus [...] Inctruentatus [...] Exsanguis [...]. Kn 503.
patrz: BEZKRWAWY
– Bézekrwie/ bézkrwáwy/ vide Niekrwáwy. Kn 22.
patrz: BEZKRWAWY
– Bézkśiężyczny/ Interlunis nox [...] Illunis [...] Illunae caliginis [...]. Kn 22.
– Bézkunsztny/ Serius homo [...]. Kn 22.
– Bézkwiát ziéle/ Epimedion. Kn 22.
patrz: BEZKWIAT
– Bézlist ziele/ Caucon, [...] Anabasis, [...] Ephedra, [...] v. Koniopłoch. Kn 22.
patrz: BEZLIST
– Pod-źięmék/ płonká bezlistna/ ábo Płonká-korzęń/ bo wszytká korzęń. Aracidne [...] Zięmianká/ ábo bézlist źiéle/ ábo płonká. Kn 751.
patrz: BEZLISTNY
– Bézludny/ Solitarius. Solitaria virtus [...] vide Osobny 1. Opuśćiáły. Kn 22.
– Pław ábo ruch morski bézłuskny/ i béz skorupy [...] Mollia [...] Loligo [...] Sepia [...] Polypus [...] Stella [...]. Kn 709.
patrz: BEZŁUSKNY
– Bézłuskny [...] squamis, cortice carens. Kn 23.
patrz: BEZŁUSKNY
– Rospłákáć się/ Effundi in lacrymas, in questus [...] Proijcere se in fletus muliebres [...] Dedere se lacrymis & lamentis muliebriter [...] bézmiérnié/ niéutolono płáczę. Kn 931.
patrz: BEZMIERNIE
– Béz miáry/ béz miérnié/ niézmiérnié. Immoderatè [...] Extra modum agere aliquid [...] Infinitè concupiscere [...] Infinitò praestat caeteris [...] Immensùm attolli [...] In immensum crescere [...] In infinitum extendere [...] Effusè petulans. Effusè diligere [...]. Kn 23.
patrz: BEZMIERNIE
– Bézmierność/ niézmierność/ Immoderatio verborum [...] Immensitas corporum, longitudinum, latitudinum [...]. Kn 23.
– Niézmiérny/ bézmiérny. Infinitus labor, infinita pecunia, infinita altitudo speluncae, infinitum imperium [...] Interminatus [...] Indefinitus [...] Immensus campus, immensum tempus, mare [...] Immanis numerus [...] Immanis quaestus, pecunia [...] Immane pondus [...] Effusus [...] Effusus risus [...] Effusa licentia, laetitia [...] Cuius nullus est terminus: nullis terminis circumscriptus aut finitus [...] v. Niéokreszony/ Wiélki. Kn 545.
patrz: BEZMIERNY
– Zbytéczny/ bézmiérny. Immoderatus pastus, potus, homo: immoderata tempestas [...] Vehemens in vtramq́ue partem [...] Immodicus [...] Luxuriosus [...]. Kn 1409.
patrz: BEZMIERNY
– Béz nosy/ [...] cui nasus est amputatus. Kn 23.
patrz: BEZNOSY
– Béz odporny/ béz odporu/ ktoremu trudno odpor ábo odpowiedź dáć/ sprzéciwić się/ [...] cui nihil contradicitur, vel non potest contradici. Kn 23.
patrz: BEZODPORNY
– Béz odpowiedny/ [...] epistola Ciceroni cui non respondetur. Kn 23.
– Béz odwłoczny/ béz odwłoki czyniący/ béz rozmysłu/ nié miészkáiąc/ Incontatus al. Incunctatus. Kn 23.
– Poságu niémáiąca/ béz-posáżna. Indotata [...] Sine dote [...]. Kn 783.
– Bézpráwié/ (Aduerb.) v. Niésłusznié. Kn 24.
patrz: BEZPRAWIE
– Bézpráwié/ (Nomen) vide Krzywdá/ Niesłusza. Kn 24.
patrz: BEZPRAWIE
– Béz przygány/ béz przygánny/ nié nágániony/ Inculpatus [...] Candidus [...] Ei candida vita puto. Irreprehensibilis [...] Abest à reprehensione [...] Irreprehensus [...] Nié zgániony/ nié odrzucony. Kn 24.
– Niézrániony/ Inuulneratus [...] Indistrictus [...] Inuulnerabilis [...] niézránny. Nullo forabilis ictu [...] Aduerb. sine vulnere, béz ránnié/ cáło/ zdrowo. Kn 545.
patrz: BEZRANNIE
– Béz-rogi/ béz rogow/ Excornis [...]. Kn 24.
patrz: BEZROGI
– Bézrozumnié/ Temerè & sine ratione causas dictitare [...]. Kn 24.
– Bézrozumność/ Alogia [...] Irrationabilitas [...] v. Niérozum. Kn 24.
– Bé[z]rozumny/ Irrationabilis [alias Irrationalis] [...] Expers rationis [...] Temerarius. Kn 24.
patrz: BEZROZUMNY
– Bézrożnie/ Béz rożności [...] Indiscriminatim [...] Indifferenter [...].. Kn 24.
– Bézrożność [...] [indifferentia.]. Kn 24.
– Bézrożny [...] Indifferens [...] Indifferens sum circa aliquid [...]. Kn 24.
patrz: BEZRÓŻNY
– Źiéiéc/ ábo źieyká rybá morska. Channa [...] Rybá sámicá/ vel bézsámiéc. Polonica item voce źieyká/ suprà Pław 4 [...]. Kn 1427.
patrz: BEZSAMIEC
– Bézszkodność/ [...] Indemnitas [...]. Kn 24.
– Béz śmieszny/ [...] qui nunquam ridet, vel qui non est risu dignus. [...] bézśmiesznośc/ [...] non rideo. Kn 24.
– Béz śmieszny [...] qui nunquam ridet, vel qui non est risu dignus [...] bézśmiesznośc [...] non rideo. Kn 24.
– Nié śmiéiący się/ v Béz śmieszny. Kn 527.
– Béz wianá/ béz wiénna [...] Indotata, quae à sponso non accepit dotalitium [...]. Kn 25.
patrz: BEZWIENNY
– Abstemius [...] sine temeto, bézwinny [...] Inuinius. Kn 1276.
patrz: BEZWINNY
– Béz wodny [...] Inaquosus. Kn 25.
patrz: BEZWODNY
– Béz wonność/ niepachnienie/ Inodor herbarum, seminum. [...] defectus odoris. Kn 25.
– Bézżeństwo/ Caelibatus [...] Vxorium [...] Dań ábo winá od bézżeństwá. Kn 25.
– Bézżeństwo/ Caelibatus [...] Vxorium [...] Dań ábo winá od bézżeństwá. Kn 25.
– Béz zębow/ bézzęby. Defectus dentibus [...] Exedentulus [...] Edentatus [...]. Kn 25.
patrz: BEZZĘBY
– Niéożęniony/ v. Bézżęniéc. Kn 512.
patrz: BEZŻENIEC
– Béz żęniéc/ béz żony. Exsors matrimonii [...] Caelebs [...]. Kn 25.
patrz: BEZŻENIEC
– Béz żenski/ Caelebs vita, liber lectus [...] Caelibaris [...]. Kn 25.
– Biię w bęben/ vide Bębnię. Kn 31.
patrz: BĘBEN
– Łagiewká smolona [...] Bukłak skórzány [...] Bukłak drzéwiány/ Bębęnék. Kn 344.
patrz: BĘBENEK
– Podbiiam komu bębenká/ v. Dodáię sércá ná złe. Kn 734.
patrz: BĘBENEK
– Bębennicá/ Tympanotriba [...] v. Niewieściuch/ vulgo Tympanista. Kn 18.
– Bębenniczká/ Tympanistria. Kn 18.
– Biię w bęben/ vide Bębnię. Kn 31.
patrz: BĘBNIĆ
– Bebnienie [...] Tympani pulsus. Kn 19.
patrz: BĘBNIENIE
– Bęczénie pszczoł/ bęk/ Bombus [...] Bombitatio. Kn 19.
patrz: BĘCZENIE
– Bęczenie pszczoł/ bęk/ Bombus. Kn 19.
patrz: BĘK
– Bękarcie dobrá/ bękártom naleźące. Kn 19.
patrz: BĘKARCI
– Bękárt/ bástér/ nie dobrego łożá/ Bęś/ Spurius [...] Falsiparens [...] Nothus [...] niéwłasny płod/ nié podobnego rodzáiu [...] v. Nierządnik. Kn 19.
patrz: BĘKART
– Bękárt w iédwábnych máteryách. Sericum spurium [...] v. Połiedwabie. Kn 19.
patrz: BĘKART
– Co zá niészczęście! co zá niéwola! I to biedá/ niéwola/ niészczęścié! Iéśli to nié niéwola! [...] Quale infortunium! ô calamitatem! En si non magna ea miseria est? Quae est haec miseria? Rem importunam! rem miserandam! Papae infortunium! [...]. Kn 89.
patrz: BIADA, BIDA, BIEDA, BIEDA
– Biáłásy/ biáłáwy/ Subalbidus [...] Albidus [...] Albineus color equi [...] Subcandidus [...] Exalbidus [...] v. Płowy. Kn 25.
patrz: BIAŁASY
– Biáłásy/ biáławy/ Subalbidus [...] Albidus [...] Albineus color equi [...] Subcandidus [...] Exalbidus [...] v. Płowy. Kn 25.
patrz: BIAŁAWY
– Białek w oku. Album oculi [...] Albugo oculi. Kn 25.
– Białék w iáiu. Albumen [...] Album oui: candidum oui. Kn 25.
– Páznogiéć/ [...] vide Pázur 2. plámy biáłáwe páznokci. białék páznokci páznokcisty. Kn .
– Obrazki/ Obraski/ Aronowa brodá/ Diablik/ Wężownik biały. Aron, vel Arum. n. et Aros [...] Aris [...] Calix [...]. Kn 575.
– Biały po prostu/ Albens, [...] Albus [...] Lacteus [...]. Kn 26.
– Laeuis sonchus, mlecz biały. Kn 417.
– Mármur biały/ Parius lapis, Virgil. [...]. Kn 390.
– Biáły iasno/ Candidus. Kn 26.
– Biało/ Candidé vestitus. Kn 25.
patrz: BIAŁO
– Niéwiéyskie/ niéwiéście ábo białogłowskie mieszkánie. [...] Gynaeceum [...] v. Fraucmér I. Kn 539.
– Członek wstydliwy białogłowski/ Natura [...] muliebris nam de matrona loquens hoc verbo vtitur. Natura, qua mulieres sunt [...] Feminal: interfeminium: virginal. Kn 104.
– Białogłowski/ Femineus amor, clamor [...]. Feminus sexus. Kn 25.
– Krok w cielé [...] Interfeminium [...] vide Członék wstydliwy białogłowski. Kn 318.
– Fiołki ábo skopki ozimie białogłowskie, Hesperis, [...] nocte melius olent quam die, [...] Viola matronalis [...]. Kn 176.
– Skrzynká białogłowska do rupiéci/ Riscus [...] cista pelle contecta [...] v. Mácloch. Kn 1011.
– Mleczna ábo biało-mleczna drogá ná niebié. Pás niébiéski biały. [...] Lacteus orbis [...] Lacteus circulus [...] Lactea via. Kn 417.
– Cienkonogi/ [...] Petilis cruribus, [...] Petila sura, [...] v. Białonogi. Kn 81.
patrz: BIAŁONOGI
– Białonogi kon/ Petulus equus [...] Petula sura equi s. alba [...] apud Lucilium legunt: cruribus atque petilis por cruribus et petilis, sed alio sensu, i. tenuibus. [...] v. Chudy/ Szczupły. Kn 25-26.
patrz: BIAŁONOGI
– Chudy/ wyschły/ wywiędły/ [...] Co go iédno skórá/ Ktory ie béz posiłku y ciáła [...] Macellus [...] Vesculus [...] Petilus [...] aliter vide Biáło nogi. Kn 73.
patrz: BIAŁONOGI
– Białopstry/ białem nákrapiány [...] albo interstinctus. Kn 25.
– Biáloskornik/ Coriarius. Kn 26.
– Białość/ Albedo [...] Albor [...] Albitudo [...] Candor niuis. Kn 26.
patrz: BIAŁOŚĆ
– Piés [...] Hylax: hylactor [...] Szczékułá. Melampus [...] Stopká [...] Aglaodos. Ząbék/ białozęby [...] kundel/ brytan/ chárt/ wyżeł/ ogar/ kruczék. Kn 693.
– Biąłozor/ Gyrofálco [...] Hierofalco. Kn 26.
– Krzéczot/ kréczét/ kryczot [...] Eadem Białozor Kn 325.
Kn 28.
– Pismo święte[...] Diuini libri: sanctae literae [...]Sacra Scriptura [...] Biblia. Kn 702.
patrz: BIBLIA
– Bibliopolá/ v. Książnik. Kn 26.
patrz: BIBLIOPOLA
– Bibliotekarz/ Bibliotheca praefectus, curator. Kn 26.
– Iák z biczá mowi/ v. Wymowny. Kn 231.
patrz: BICZ
– Pléć/ plotká/ Bicz pléciony rzemięnny. Kn 710.
patrz: BICZ
– Bicz/ Flagellum. [...] Flagrum [...] Mastix [...] Habena [...] Verber [...] vide Korbacz. Kn 26.
patrz: BICZ
– Biczuię/ [...] loris caedo [...] Flagello [...] Flagellis torreo aliquem. Kn 26.
patrz: BICZOWAĆ
– Biczownik co biczuie [...] (flagellator). Kn 26.
patrz: BICZOWAĆ
– Do krwié się biczował/ siékł/ [...] Ita se flagellis cecidit, vt cruore totus madeat. Kn 125.
– Dyscypliná ktorą się biczuią/ sznurki/ rozgá/ rzemyki. Kn 158.
– Biczowánie/ [...]. Percussio quae fit scutica. (Flagellatio caret auctoritate veterum) [...]. Diamastigosis. Kn 26.
patrz: BICZOWANIE
– Chwostánié/ v. Bicie/ Biczowánie. Kn 74.
patrz: BICZOWANIE
– Dyscypliná/ biczowánie się z nabożeństwa/ Vulgo disciplina, sed ea vox solis Ecclesiasticis scriptoribus nota est [...] verberatio suiipsius voluntaria. Kn 158.
– Biczownik co biczuie [...] (flagellator). Kn 26.
patrz: BICZOWNIK
– Toporzysko/ [...] wiélki ábo zły topór/ vt siékierzysko/ nożysko/ etc. quam significationem dictionum in isko desinentium attigimus sub Chłopisko/ sed Toporzysko hoc sensu raro est in usu, vt etc. Biczysko pro magno vel malo flagello. et Ognisko pro igne, et Wiérzysko/ pro segmento ligni à Wiór/ etc. nam sine vituperio vsurpantur. Kn 1146.
patrz: BICZYSKO
– Biczysko/ Manubrium. Kn 26.
patrz: BICZYSKO
– Na bark koń biie [...] Calcitro est equus hic. Kn 441.
patrz: BIĆ
– Na bark koń biie [...] Calcitro est equus his. Kn 441.
patrz: BIĆ
– Biię w bęben/ vide Bębnię. Kn 31.
patrz: BIĆ
– Biédrunká/ Scarabeorum genus minutum rotundum, et picturatum coloribus varijs, etiam aureo sublucens. Kn 26.
– Biedrzeniec/ Tragoselinum Sireni, quasi hircinum apium. [...] Pimpinella. [...] Saxifragiae hircina. [...] Duae eius species maior et minor. Kn 26.
– Scyátyká/ dná/ biedrzna chorobá/ łupánie w stáwiech biodrowych. Ischias [...] Ischiadicus dolor [...] Coxendicum morbus [...] Coxarius morbus [...] Coxendicis arthritis. Kn 986.
patrz: BIEDRZNY
– Grzyb/ grzybék [...] grzyby/ kozaki/ bielé/ bédłki/ rydzé. Kn 216.
patrz: BIEL
– Biel ná drzewié zwierzchnia/ Alburnum [...] Adeps arboris [...] Biel druga w drzéwách niéktorych/ iáko w Sośnie/ pod ktorą drzeń/ Caro arboris [...] Pulpa sine venis [...] Biel trzécia w drzéwié wnętrzna miédzy żyłámi smolnemi/ iáko w sośnie/ Pulpa arboris [...] Szczepáć drewno. Interuenia. Kn 28.
patrz: BIEL
– W-bieli/ w-czerni/ [...] w białey szácie [...] Albatus. Kn 1213.
patrz: BIEL
– Piés/ Canis [...] Leucon [...] Biélá. Lachne, kudłá. Melaneus; Melanchetes [...] kruczék/ czarny piés. Kn 693.
patrz: BIELA
– Biélun ziéle/ száléy/ Lulek/ Hyoscamus [...] vide Tábáká/ Hyoscyaminus [...] Biélunowy. Kn 28.
– Bieleię/ Incipio albicare [...] Inalbesco [...] v. Mienię fárbę. Kn 28.
patrz: BIELEĆ
– Biélę ná słońcu wosk/ płotno/ [...] vide Bielęnie ná słońcu/ [...] Insolatio cerae. Kn 28.
patrz: BIELENIE
– Biała rybá/ Biélicá Bohemis/ Albula/ [...] Albus piscis. Kn 25.
patrz: BIELICA
– Biéliczkuię twarz/ biéle twarz/ Mentior colorem fuco [...] fuco faciem. Kn 28.
– Bielę ná słońcu wosk/ płotno/ [...] vide Bielęnie ná słońcu. Kn 28.
patrz: BIELIĆ
– Wybielam/ vide Bielę. Kn 1302.
patrz: BIELIĆ
– Bielę/ Dealbo aliquid [...] Inalbo lacinias. Kn 28.
patrz: BIELIĆ
– Biélę się/ Albesco [...] Albeo [...] Albico [...] Inalbeo [...] Candico [...] Candesco. Kn 28.
– Biélidło/ mączká. Cerussa [...] Annulare seú anulare [...] Krochmal. [...] vide Piękrze. Kn 28.
patrz: BIELIDŁO
– Bielmo/ w oku chorobá/ Albugo. Kn 28.
patrz: BIELMO
– Bielmok ziéle/ pażécznik [pałecznik!]/ Argemone [...] Argemonia. Kn 28.
patrz: BIELMOK
– Biélnik/ vide Blech./ Bielona ściáná v. Pobiélony. Kn 28.
patrz: BIELNIK
– Bléch/ biélnik/ [...] vide Folusz. vide Fárbierz stároświécki. Kn 34.
patrz: BIELNIK
– Słodziuchny vel słodziuczki [...] biéluchny vel biélúczki. Kn 1019.
patrz: BIELUCHNY
– Biéluczki/ Candidulus [...] Albulus [...] Lacteolus. Kn 28.
patrz: BIELUCZKI
– Słodziuchny vel słodziuczki [...] biéluchny vel biélúczki. Kn 1019.
patrz: BIELUCZKI
– Biélun ziéle/ száley/ Lulek/ [...] vide Tábáká/ Hyoscyaminus [...] Biélunowy. Kn 28.
– Bierzmowánie/ Chryżmánie/ et Biermánie [...] Confirmatio. Kn 29.
patrz: BIERMANIE
– Bierzmo/ vide Tram. Kn 29.
patrz: BIERZMO
– Bierzmuię/ vulgo Confirmo. Kn 29.
– Bierzmowánie/ Chryżmánie/ et Biermánie [...] Confirmatio. Kn 29.
– Do Bogá ich/ Sic potius loquendum, quam do kátá ich/ vel do biesá ich. vide Wiele. Kn 124.
patrz: BIES, BIES, BIS
– Czárt/ Diabéł/ Szátan/ Bies/ Cacodaemon [...] Malus genius; genius sinister [...] Genius ater [...] zły duch. [...] vide Lucypér. Kn 95.
patrz: BIES, BIES, BIS
– Biesági/ Mantica duplex, qualem Aesopus affingebat hominibus [...] Bisaccium asino impositum [...] id est geminus saccus. Kn 29.
patrz: BIESAG, BIESAGA
– Biesiádá skromna/ Phiditia [...] Prandium caninum. Prandium abstemium [...] Castigatae dapes [...] Castigatus victus. Kn 29.
– Rozgárdiás/ Biesiádá rospustna. Hoyne názbyt biesiády. Luxuria [...] Heluatio: circumpotatio: intempestiuum conuiuium [...] Popinatio [...] Bacchanal [...] Tripatinum: summa coenarum lautitia [...] Ná trzy zbyty. [...] Commessatio [...] Comissatio. Kn 943.
– Biesiádá powinnych/ Charistia. Kn 29.
– Biesiádá/ Biesiádowánie powszechnie/ ledá iákich person/ posiedzenie wesołe przy trunku ábo przy potráwách. Compotatio [...] Concoenatio [...] Epulatio [...] Accubatio epularis amicorum. Symposium [...] Bánkiet. [...] Polluctum [...] Polluctura [...] Dominium. Kn 29.
– Biesiádá Chrześciánska/ Agape [...] In templis fieri solita, sed damnata in Concilio Laodicen. et Trident. Kn 29.
– Goście/ biesiádnicy. Conuiuium [...] Conuiuae. Kn 204.
patrz: BIESIADNIK
– Biesiádnik/ v. Gość ná biesiedzie/ [et] Goście. Kn 29.
patrz: BIESIADNIK
– Biesiádnik co vcztę spráwuie/ biesiadny ábo bánkietowy rządcá/ Conuiuator [...] Conditor instructorque conuiuii [...] Modiperator [...] Dominus conuiuii [...] Arbiter bibendi [...] Rex mensae [...] Magister bibendi [...] Magister coenae. Kn 29.
patrz: BIESIADNIK
– Gospodarz biesiádny/ co sprawuie bánkiet/ vcztę gościom. vide Biesiádnik. Kn 205.
patrz: BIESIADNIK
– Márszáłek weselny/ biesiádny. Symposiarchus [...] Architriclinus. Thaliarchus [...] vide Biesiádnik 2. Kn 390.
patrz: BIESIADNIK
– Márszáłek weselny/ biesiádny. Symposiarchus [...] Architriclinus. Thaliarchus [...] vide Biesiádnik 2. Kn 390.
– Biesiádnik co vcztę spráwuie/ biesiadny ábo bánkietowy rządcá/ Conuiuator. Kn 29.
– Szátá biesiádna/ Trechedipnum [...] Coenatorium [...] Tricliniare vestimentum [...] Conuiuialis vestis. Kn 1102.
– Gospodarz biesiádny/ co sprawuie bánkiet/ vcztę gościom. vide Biesiádnik. Kn 205.
– Biesiádny/ Coenatorius, vestis coenatoria [...] Genialis dies [...] Conuiuialis vestis [...] Conuiualis [...] Genianus. Kn 29.
– Czestuię kogo dobrze/ źle. [...] Jákoś ie czestował. [...] źle vczestowáć. [...] Vczestuycie go ták że nie tráfi do domu. [...] v. Biesiáduię. Wybiiam kogo. Kn 103.
– Łabuię/ [...] Diem bonum, laetum, felicem ago [...] In otio dego [...] v. Biesiaduię. Dogadzam sobie. Rozgárdiás stroię. Roskosznie żyię. Kn 342.
– Biésiáduię / bánkiétuię/. Conuiuor [...] Concelebro, apparo, instituo conuiuia [...] vide Czéstuię. Kn 29.
– Biesiádá/ Biesiádowánie powszechnie/ ledá iákich person/ posiedzenie wesołe przy trunku ábo przy potráwách. Compotatio [...] Concoenatio [...] Epulatio [...] Accubatio epularis amicorum. Symposium [...] Bánkiet. Kn 29.
– Sztukuię/ siékę ná sztuki. Discindo aliquid in partes [...] facio frusta v. Rozszárpáć. Fartum facere ex hostibus [...] posiékáć ná bigos. Faciam vt hic te formicae frustillatim differant [...] Rozsiékam w-kąski drobne. Kn 1124.
patrz: BIGOS
– Siekániná potráwá/ siekanká. Minutal [...] v. Nadzienie. Insicium [...] Tucetum [...] nadzienie/ bigos/ siekanká. Kn 995.
patrz: BIGOS
– Biiam/ Verberito [...]. Kn 30.
patrz: BIJAĆ
– [...] biiány/ ktorego biią abo biiáią. Plagipatida. Kn 1016.
patrz: BIJAĆ
– Smágániec/ smágány ábo wysmágány [...] biiány/ ktorego biią abo biiáią. Kn 1016.
patrz: BIJANY
– Bindá/ opuszczona kitayká/ płotno cienkie v wieńca/ v ołtarzá/ v obicia/ v podárkow. Vitta altaris [...] Lemniscus [...] Taenia. Kn 31.
patrz: BINDA, BIŃDA
– Bindá rybá [...] Taenia. Kn 31.
patrz: BINDA, BIŃDA
– Bindá málowána/ rzezána ná słupách sznicerskich/ [et]c. owocu kwiécia péłna [...] Encarpa [...] ornamenta capituli columnarum, palmites cum suo fructu, aut arbusculas fructuosas, vel frondibus ac ramis implexos fructus habentia. Kn 31.
patrz: BINDA, BIŃDA
– Chustá do záwiązánia rány/ [...] vide Bindá 3. Kn 73.
patrz: BINDA, BIŃDA
– Bindá/ vide Przépaská. Kn 31.
patrz: BINDA, BIŃDA
– Bindá/ sznurá v czapki/ Anadema mitrae [...] Redimiculum mitrae. Kn 31.
patrz: BINDA, BIŃDA
– Bindarz/ bindarzyk. v. Wirydarz. Kn 31.
patrz: BINDARZ
– Bindarz/ bindarzyk. vide Wirydarz. Kn 31.
patrz: BINDARZYK
– Włocznia ziéle/ kiwiór/ bindas. Lonchitis. Lanceolata [...] śledzionká. Kn 1273.
patrz: BINDAS
– Bindas. Securis architecti, angustiore et productiore collo. Kn 31.
patrz: BINDAS
– Czászká biódr/ rámion/ Acetabulum. Kn 97.
patrz: BIODRA, BIODRO
– Bisior/ Byssinum [...] Byssus. Kn 32.
patrz: BISIOR
– Biskup/ Pontifex [...]. Protomysta [...] Episcopus. Kn 32.
patrz: BISKUP
– Biskupstwo/ Biskupia władza/ urząd/ godność. Pontificatus, [...] Antistitium, [...] Pontificium. Kn 32.
patrz: BISKUPI
– Kurwáturá biskupia/ Pedum. Virgilio est pastoralis baculus, huic aliquantùm similis. Lituus [...] vulgo Curuatura. Kn 338.
patrz: BISKUPI
– Przéżégnánie Biskupie/ Papieskie/ Kápłáńskie. vulgo Benedictio [...] Solennis precatio Pontificis. Kn 864.
patrz: BISKUPI
– Biskupi stoléc/ Episcopa [...] Episcope. Kn 32.
patrz: BISKUPI
– Biskupstwo/ Biskupia władza/ vrząd/ godność. Pontificatus [...]. Antistitium [...]. Pontificium [...]. Kn 32.
patrz: BISKUPSTWO
– Biskupstwo/ powiát duchowny/ Diécézya. Dioecesis. Kn 32.
patrz: BISKUPSTWO
– Bisurman/ vide Turczyn. Kn 32.
– Turczyn/ Turék/ Bisurman. Turca [...] Turcus. Kn 1164.
– Biiak co się rad biia. [...], pronus ad percutiendum quemuis, vide Bitny. Kn 30.
patrz: BITNY
– Konna bitwá [...] Konno się potykam. Kn 299.
patrz: BITWA
– Plác bitwy/ potyczki. Acies [...] Statio, locus pugnae. [...] Campus. Kn 705.
patrz: BITWA
– Potykam się z-niéprzyiaciélem/ bitwę zwodzę/ ztaczam. Praelium facio, committo. Kn 799.
patrz: BITWA
– Potyczká/ potrzebá/ bitwá/ potkánie/ potykánie.Pugna, praelium [...] Dimicatio, Certamen. Conflictus cum aduersario [...] ścieránie się/ nácieránie. Kn 799.
patrz: BITWA
– Potykam się z-niéprzyiaciélem/ bitwę zwodzę/ ztaczam. Praelium facio, committo: dimico praelio cum aliquo. Kn 799.
patrz: BITWA
– Iélcá/ vel iédlcá/ to wszytko co do obrony ręki naléży przy rękoieści kordá/ szpady/ száble/ etc. iáko krzyż/ kratká/ bláchá/ ábo obłąk [...] gladij iuxta capulum craticula, [...] vide Rękoiéść [...] Głowicá. Kn 245.
– Bláchá ciągniona [...] Lamina ductilis. Kn 33.
– At Bláchá rospalona debet reddi: Lamina candens qua malefici vruntur. Kn 33.
– Pozłocisty/ złocisty/ pozłacány. Inauratus. Auratus currus: auratum tectum [...] Aureolus, auro similis [...] Obauratus [...] Imbracteatus auro [...] Pozłocisty sporo/ ábo bláchą złotą pokryty. Contactus ab auro fuluo chlamydem [...] Auratilis puluisculus [...] Circumlitus auro. Kn 810.
– Kárácená/ Lorica squamata [...] Lorica plumata [...] Bláchy káráceny. Kn 265.
– Bláchą pokłádam/ pokrywam/ Imbracteo [...] Tego laminis aureis. Kn 33.
– Brzękádło rozmáite/ iáko w gałcé mosiężney: kołéczká na trzygránistych ramikách: dremlá/ Ruskie bláchy/ klépádłá/ [...] Crotalum [...] Aereum crepitaculum [...] Testarum crepitus [...] Sistrum. Kn 49.
– Bláchá miąższa/ Lamina. Kn 33.
– Srebro niérobione/ w-bláchách/ oséłkách. Argentum graue, infectum [...] Massa argenti [...] Argentum rude. Kn 1056.
– Bláchá cienka/ blászká. Bractea [...] Bracteola [...] Lamnula [...] Sublamina Blászká. Kn 33.
– Blácharz/ Bláchownik/ Bractearius [...]. Bracteator [...]. Malleator. Kn 33.
patrz: BLACHARZ
– Blácharz/ bláchownik/ Bractearius [...] Bracteator [...] Malleator. Kn 33.
– Żołcieię bládo iásno/ v. Płowiéię. Kn 1445.
patrz: BLADO
– Cégláty/ céglástey fárby/ bladoczerwony/ miniowáty/ Miniaceus [...] Miniatus. Kn 60.
– Kościélna bárwá ná kiem. v. Cérá zła. Bládość/ Blády. Kn 306.
– Bládość. Pallor [...] Luror corporis. Kn 33.
– Bládo żołty/ vide Płowy/ Zołtáwy. Kn 33.
– Káłámarz/ aliter. vt Blády káłámarz/ vide Inkaust. Kn 258.
patrz: BLADY, BLADY, BLIADY
– Kościelna bárwá ná kiem. v. Cérá zła. Bládość/ Blády. Kn 306.
patrz: BLADY, BLADY, BLIADY
– Bládem czynię/ Fugo alicui sanguinem [...] Pallere facio aliquem. Kn 33.
patrz: BLADY, BLADY, BLIADY
– Blády/ Pallidus; sine colore [...] Exsanguis [...] Charta exsangui colore. Ille furens exsanguis interrogabat [...] Mali habitus corpus [...] vide Fárbá bládá. Kn 33.
patrz: BLADY, BLADY, BLIADY
– Fárbá bládá/ rzadka. Color lentus; surdus, obsoletus, dilutus, languidus. Kn 173.
patrz: BLADY, BLADY, BLIADY
– Bléywás/ Psimmythium [...] Psimmythus [...] Psimmythum. Kn 35.
– Płowiéię/ Flaueo [...] Flauesco [...] Blákuię. Kn 714.
patrz: BLAKOWAĆ
– Blákowánie/ Zblákowánie/ Decoloratio. Kn 34.
patrz: BLAKOWANIE
– Blákuiące/ ktore zblákowáło pismo. Fugientes literae [...] Literae caducae [...] Exolescentes literae [...] Obsoletus, decoloratus. Kn 34.
patrz: BLAKUJĄCY
– Błam futrá. Pellium pretiosarum contextus. Kn 34.
patrz: BLAM, BŁAM, BŁAM, BŁOM
– Blánki/ krámzánsy/ Pinnae murorum [...] Periboli murorum [...] Loricae murorum [...] Minae murorum [...] Loricula. Kn 34.
– Blánkuię/ blánki czynię/ Pinnas loricasq; attexo [...] vide Tynkuię. Kn 34.
patrz: BLANKOWAĆ
– Biié łuná od czégo/ [...] vide Odbiia się 2. Blásk mi. Kn 30.
patrz: BLASK
– Blásk/ [...] Splendor solis, ignis, prestrigens oculos. Kn 34.
patrz: BLASK
– Blásk mi/ blásk czyni iáka rzécz/ [...] vide Przérażam. [...] Práwie olsnął od blásku/ iasności. Kn 34.
patrz: BLASK
– Bláchá cienka/ blászká. Bractea, [...] Bracteola, [...] Lamnula, [...] Lamella, [...] Sublamina, [...] Blászká. Kn 33.
– Bláskooki; co iedno oko zmruża choć zdrowe/ Paetus [...] vide Oczu wdzięcznie zezowátych. Kn 34.
patrz: BLASKOOKI
– Mrugam często oczymá nad wolą/ blásko-oki iestem/ mrużę/ zamrużam oczy często. Nictor [...] Nicto [...] Conniueo. Kn 435.
patrz: BLASKOOKI
– Pázłotká blászána/ rzemięnna. Bracteola inducta auro vel spumá auri. Corium auro aut spumá auri tinctum. etiam argento colorantur laminae [et] coria, sed idem Polonicum nomen retinent. Kn 676.
patrz: BLASZANY
– Blászkowáty: bláchą obłożony/ Bracteatus. Kn 34.
– Blázgonię/ Morologis vtor sermonibus. [...] Osce fabulari, [...] Scurror, [...] Scurriliter ludo. Kn 34.
patrz: BLAZGONIĆ
– Blázgonięnie/ sprosnomowność/ Sermo obscoenus, [...] Verba obscoena, [...] Obscoenitas orationis, verborum. Turpitudo verborum, [...] Praetextatus sermo. Praetextata verba. Kn 34.
– Sprosnomowność/ v. Blázgonięnie. Kn 1052.
– Blázgoń/ głupiomowny/ plugáwomowny/ Morologus, [...] Oscus, [...] Scurrilis homo, [...] Scurra improbissimus, [...] Opicus. Kn 34.
patrz: BLAZGOŃ
– Plugáwy w-mowié/ v. Blázgoń. Kn 715.
patrz: BLAZGOŃ
– Sprosnomowny/ [...] v. Blázgoń. Kn 1052.
patrz: BLAZGOŃ
– Bléch/ biélnik/ [...] Solarium vocari potest locus, in quo tela insolatur [...] vide folusz. Non recte dicitur Fullonia officina, vide fárbierz stároświécki. Kn 34.
patrz: BLECH, BLECH, BLICH
– folusz/ blechárski młyn. Pila fullonica. Kn 178.
– Blecharz/ wybielácz płoćien/ Candidans vestes [...] Insolator [...] vide fárbierz stároświécki. Kn 34.
– Fárbierz stároświecki/ [...] bárwierz od bárwienia/ ábo kutnerowánia/ Wałkarz idem pracz/ wybiélácz. Fullo [...] vide Pracz. [...] V nas pracz piérzé/ álé płocienne rzéczy/ tenżé wáłkuié. Postrzygácz sukno moczy y kutneruie. Blecharz płotno wybiélá: Fárbierz sukno fárbuie. Kn 173.
– Blékot / momot/ prędkomowny / Atypus, qui male exprimit [...] Qui inexplanata est lingua. [...] Psellus siue Balbus qui literam vel syllabam pronuntiando praeterit. Kn 35.
– Niéwymawiáiący dobrzé/ nié wypráwnego ięzyká. Inexplanatâ linguâ homo, [...] v. Blékot 1. Kn 541.
– Blékot/ ziélé. vide Biélun. Kn 35.
– Momot/ vide/ Blékot/ Záiąkliwy. Kn 424.
– Blékocę/ lédá co mowię/ Blatero. Kn 35.
– Blékocę/ nié dobrzé wymawiam słow/ momocę/ Balbutio, cum quadam linguae confusione trepido. Kn 35.
– Bredzę/ v. Błékocę/ Baię. Kn 45.
– Bléyczyk/ [...] Plumbum perpendiculi libellae. Kn 35.
patrz: BLEJCZYK
– Ryzá/ rowék v szynwagi/ abo śrzodwagi kreská/ gdzié sznurek páda z-bléyczykiem. Lineam ad perpendiculum in libella descriptam, vocat Philand. [...] Kn 966.
patrz: BLEJCZYK
– Blékotánie/ momotánie/ opuszczánie/ niéwymawiánié sylab/ słow [...] Balbutiem reddit. Gor. cùm litera vel syllaba non exprimitur sed eliditur, item v. Prędkomowność/ Wiélomowność. Kn 35.
patrz: BLEKOTANIE
– Bliski powinowáctwem/ v. Powinowáty. Kn 35.
patrz: BLISKI
– Bliski czasem. [...] Vicinus [...] Vicina ad pariendu[m]. Kn 35.
patrz: BLISKI
– Bliski/ miéyscem. Propinquus [...]. Propinquum praedium. [...] Vicinus alicui. Proximus alicui, vel ab aliquo, post aliquem. Kn 35.
patrz: BLISKI
– śmierci ábo grobu bliski. Occiduus. Kn .
patrz: BLISKI
– Nabliżey/ Proximù est ibi, Terent. Kn 452.
patrz: BLISKO
– Bluszcz. Hedera [...] Cissus [...] Chrysocarpos cissus [...] Erythranum al. erythrocarpum. [...] Selenitium. Kn 36.
– Bluszcz drzéwny/ Helix [...] Hedera arborum [...] Dendrocissus. Kn 36.
– Bluię/ vide Womitowáć. Kn 36.
patrz: BLUĆ
– Bluszczoperz/ błyszczyki. Gramen Parnassi. Kn 36.
– Bluszczowy [...] Hederaceus, [...] Hederosus lucus. Kn 36.
patrz: BLUSZCZOWY
– Bluźniercá/ bluźnierz/ [...] Blasphemus. Kn 37.
– Bluźnierski/ [...] Blasphemus. Kn 37.
– Bluźnierstwo/ Sacrilega obtrectatio, [...] Verba impia in deos dicta, [...] Impietas verborum [...] Impia vox [ Blasphemia in SS. libris. Kn 37.
– Bluźniercá/ bluźnierz/ [...] Blasphemus. Kn 37.
patrz: BLUŹNIERZ
– Womit/ to co wyrzucáią/ blwociny. Vomitus araneosus [...] Nausea [...] Coërcere nauseam fluentem, i. vomitum. Kn 1281.
patrz: BLWOCINY
– Błáho/ vide Nędznié/ Podło. Kn 33.
– Błáchy/ Lichy/ Tenuis, Pertenuis [...] Futilis causa. Kn 33.
– Błazeńskié błáhe/ niewart/ niégodne odpowiedzi zarzuty. Ludibriosa potestas. Kn 34.
– Błágácz/ Delinitor. Kn 33.
patrz: BŁAGACZ
– Wiésiołék ziéle/ wierzbowká/ błagácz. Oenothera, et Oenotheris, et Onuris hilaritatem in vino affert [...] v. Cwikłá pomorska. Kn 1256.
patrz: BŁAGACZ
– Błagam/ koię/ Placo Deum donis, deuotionibus [...] Paco caelestes [...] Mitigo [...] Delenio aliquem verbis commodis [...] Propitio [...] Mollio dissensiones [...] Mollio hominem [...] Mollio iras. Kn 33.
patrz: BŁAGAĆ
– Czynię dość komu/ Satisfacio legibus, Deo, causae, officio meo, opinioni hominum [...] Lito saeuitiae [...] Błagam. Kn 108.
patrz: BŁAGAĆ
– Błagániu służący/ błagáiący/ [...] Placandi vim habens. Kn 33.
– Błagálnia/ Oraculum [...] Propitiatorium vulgò. Kn 33.
patrz: BŁAGALNIA
– Błagánie/ Mitigatio, Placatio [...] Placamenta deûm [...] Propitiationes pericula auertunt. Kn 33.
patrz: BŁAGANIE
– Błáwat/ vide Modrak. Kn 34.
patrz: BŁAWAT
– Błáwat aliter, et Błáwatno/ vide Jédwab/ etc. Kn 34.
patrz: BŁAWAT
– Błáwat aliter, et Błáwatno/ vide Jedwáb. Kn 34.
patrz: BŁAWATNO
– Modry/ błáwatny/ błękitny zupéłnié. Cyaneus, [...] Caeruleus [...] color, [...] Caeruleatus, [...] Thalassicus, [...] Venetus. Kn 422.
patrz: BŁAWATNY
– Błazen aliter, vide. Głupiéc. Kn 34.
– Co ia zá chłop? co zá błazen? co ia zá niécnotá? Y ia błazen/. Sumné ego nihili? Sumnē ego minimi pretij? Ecce me hominem nihili. Kn 86.
– Błazen co się błazéństwem bawi/ Sannio [...] Scurra [...] Morio [...] Nugas [...]. Kn 34.
– Błazeńskié błáhe/ niewart/ niégodne odpowiedzi zarzuty. Ludibriosa potestas. Kn 34.
– Szyderski/ szyderzom/ szybáłom służący. Scurrilis iocus [...] Ludibriosus [...] Ludibriosa in eum ingessit. Derisorius [...] Diasyrticum dictum [...] Lusorius [...] Ad iocum & ludum factus [...] Ludicer, ludicrus [...] Ludiae coronae [...] v. Błażęński. Kn 1128.
– Błazeński/ szyderski/ śmiechu godny/ Nugatorius, Nugatoria res, accusatio etc. Ridiculus. Futilis laetitia [...] Ludicer [...] Ludicra ars, res [...] Friuolus in ostentatione literarum [...] Deridicula vanitas [...] Lusoria quaestio [...] Sputatilicus [...] Sputatilica crimina. Kn 34.
– Ná błazęństwo co rzec/ vczynić/ słucháć. Per deridiculum auditur. Kn 441.
– Błazen co się błazéństwem báwi/ Sannio [...] Scurra [...] Morio. Kn 34.
– Frászká/ frászki/ (de rebus) máła rzécz/ podła rzécz. Hetta, res minimi pretii ab hiatu quati hieta. [...] vide Pryszczel ná chlébié. Nugae [...] Frászki/ błazenstwo wszytko było. Kn 180.
– Matániná/ [...] mátániną się báwię [...] vide Błazeństwo/ Báłámuctwo. Kn 393.
– Błázeńskie/ Inepté [...] Perridiculé [...] Nugatorié responsum. Kn 34.
– Błaznowánie/ vide Żárt 1. Błaznuię/ v. Żártuię. Kn 34.
– Błaźnię kogo/ zbłaźnić kogo [...] Infatuare aliquem, [...] vide Mamię. Kn 34.
patrz: BŁAŹNIĆ
– Błáżék/ krążék woskowy/ Spira cerea plana. Kn 34.
patrz: BŁAŻEK
– Niébłędny/ niebłądzący. Inerrans [...] Stellae inerrantes [...] erroris expers. Aplanes caelum stellatum [...] Inerrabilis orbis caeli. Kn 491.
– Błądzenie/ Erratio [...] Terent. Minor est hac erratio [...] zbłądzenie. Kn 33.
– Błądzę po polu/ po lésié/ etc. Erro in campis [...] Huc & illuc errare [...] Exerro. Kn 33.
patrz: BŁĄDZIĆ
– Błędny/ błądzący. Erraticus [...] Errabundus [...] Erroneus. Kn 35.
patrz: BŁĄDZIĆ
– Błądzę [...] vide Omylam się. Kn 33.
patrz: BŁĄDZIĆ
– Biégun/ błąkácz/ wszędy był/ powsinogá. Erro [...] Multiuagus [...] Vulgiuagus [...] Omniuagus [...] Ambulator & Ambulatrix [...] Omnis fortunae & loci mulieres [...] Lustrator orbis Hercules [...] Obbiegácz/ [...] Nie zágrzeie mieyscá [...] vide Hultay. Kn 27.
patrz: BŁĄKACZ
– Się/ Omnibus personis Latinis et Graecis redditur. Prima. [...] vt dziwuię się/ śmiéię się/ błąkam się/ gniewam się. Kn 991.
– Błąkam się/ tułam/ wáłęsam się/ tłukę się. Vagor per orbem, [...] Vagari toto foro, [...] Diuagor huc atq; illuc [...] Erro circum villulas, [...] Erro circum littora, [...] Oberro [...] Pererro ignotum orbem, [...] Inerro montibus [...] Voluntatur circa terram animi post mortem, [...] Muto sedem ex sede, [...] Palor [...] Palito. Kn 33.
– Błąkánie/ Vagatio [...] Euagatio. Kn 34.
patrz: BŁĄKANIE
– Significat item tr. errorem, confusionem, obscuritatem. Iák w lésié błędno. Kn 348.
patrz: BŁĘDNO
– Błędny / błądzący. Erraticus [...] Errabundus [...] Erroneus. Kn 35.
patrz: BŁĘDNY
– Modry/ błáwatny/ błękitny zupéłnié. Cyaneus [...] de colore. [...] Caeruleus anguis, color, pontus. [...] Cumatilis, vel Cymatilis [...] Thalassicus [...] Ferrugineus [...] Venetus. Kn 422.
patrz: BŁĘKITNY
– Błękitny/ v. Modry. Kn 35.
patrz: BŁĘKITNY
– Błociány/ z błotá. Luteus [...] Opus luteum de hirundinum nido. Kn 35.
patrz: BŁOCIANY
– Błocę/ vbłocił szátę/ vide Kalam. Kn 35.
patrz: BŁOCIĆ
– Błocisty/ błotny/ błotá péłny. Caenosus [...] Limosus lacus [...] Lutulentus amnis [...] Lutulenta terra [...] Lutosus [...] Labosum & lutosum iter. Kn 35.
patrz: BŁOCISTY
– Cięszki/ translatum. Infesta senectus [...] Dura seruitus [...] Imperiosa fames [...] Tetra hiems [...] Aerumnalis labor [...] vide Błocisty. Przykry/ Obciążliwy/ Niéznośny. Kn 83.
patrz: BŁOCISTY
– Vkalány/ vbłocony/ v. Błocisty. Kn 1182.
patrz: BŁOCISTY
– Błogo/ błogo mu/ Bellè, beatè [...] Perbeatus est [...]. Beatus es si consudaueris [...] Laudo fortunas tuas. Kn 35.
patrz: BŁOGO
– Rupturá/ przétárcie/ przérwánie błony brzuchowey. v Przépukliná. Kn 955.
– Błóná wé wnętrzu poprzeczna/ Osierdzie/ otoczyná/ przégroda wnętrzna. Diaphragma [...] Septum transuersum [...] Disseptum [...] Dissipium [...] Praecordia. Kn 36.
– Błóná w ktorey się dziecię rodzi/ Łożysko/ Volua [...] Secundae. Kn 36.
– Błóná kiszkowa. [...] Membrana in medio intestinorum, ea sustinens. Mesenterium et mesaraeum, [...] Lactes, [...] Pantices [...] vide Kiszká. Kn 36.
– Błóná w ciélé źwierząt/ luckiem/ powszéchnié/ rozmáita/ przy mozgu/ przy sádlé/ wnętrznościách. Membrana. Kn 36.
– Błóna w oknié/ bądź z błóny/ bądź ze śkłá/ (dicitur etiam Okno/ sed meliùs Błóná/ vt Nie mász w tey izbié błon/ choć są okná) Fenestra sint non sine foriculis, z błonámi ábo okiennicámi. Kn 36.
– Błónowy/ ábo błoniány/ z błony/ Membranaceus [...] Vespertilioni pinnae membranaceae. Kn 36.
patrz: BŁONIANY
– Skrzydłobłonisty/ błoniástoskrzydły. [...] Membranis volans [...] Błonoskrzydły. [...] Alites angues, Cicer. et aliger Draco, Valer. Argonaut. Similiter błonoskrzydły/ nié pióroskrzydły. Kn 1010.
– Błónie. Ager vel campus compascuus [...] Pascuum viride [...] Pascuus ager. Kn 36.
– Pápierowe drzewko/ Papyrus [...] Papyri fruticis membranas, ex quibus glutino iunctis charta fiebat, Plinius vocat philyras, plagulas, tunicas, ramenta, (darte błonki) [...] árkuszé. Kn 668.
– Błónká/ chorobá ná oku [...] Pterygium [...] Vnguis [...] Macula vngui similis oculum obscurans. Kn 36.
– Błónká mozgowa/ [...] Meninx [...] Membrana cerebri. Kn 36.
– Gránatowych iábłék skórká/ Malicorium [...] Przégródká/ błónká tychżé. Kn 207.
– Błónka w oku/ Membrana oculorum [...] Tunica, tunnicula oculi. Kn 36.
– Niétoperz/ Vespertilio [...] Nycteris [...] błonoskrzydły ptak/ błonolotne zwierzę/ [...] Auis non auis [...] Animal volucre biforme. Kn 533.
– Błonoskrzydły. [...] qui pinnas loco pennarum habet. Alites angues [...] błonoskrzydły/ nié pioroskrzydły. Kn 1010.
– Niétoperz/ Vespertilio [...] Nycteris [...] Mus alatus [...] błonoskrzydły ptak/ błonolotne zwierzę/ [...] Auis non auis [...] Animal volucre biforme. Kn 533.
– Błónowy/ ábo błoniány/ z błony/ Membranaceus [...] Vespertilioni pinnae membranaceae. Kn 36.
– Párgámin/ Membrana scriptoria ex pellibus animalium facta [...] Párgáminowy [...] Membranaceus sonat błónowy/ potest tamen et huc trahi. Kn 670.
– Błotniéię/ Lutesco. Kn 36.
patrz: BŁOTNIEĆ
– Tunczyk rybá morska [...] Bágnik et Błotnik [...] Thunnus vel thynnus. Kn 1164.
patrz: BŁOTNIK
– Błotny opich. Petroselinum. Macedonicu[m]. Alexandrinum. Apium grande. Hipposelinum. Kn 631.
patrz: BŁOTNY
– Błocisty/ błotny/ błotá péłny/ Caenosus [...] Limosus lacus [...] Lutulentus amnis. Kn 35.
patrz: BŁOTNY
– Błotny/ ná błocié rostący/ léżący/ z błotá wzięty. [...] Palustris aqua, [...] Palustris calamus, iuncus, [...] palustris vlua. Kn 36.
patrz: BŁOTNY
– Błoto/ Lutum [...] Caenum limus [...] Blateae & balatones, sunt bullae luti ex itineribus, aut id quod de calceamentorum soleis eraditur. Kn 36.
patrz: BŁOTO
– Bágnisko/ bágno/ błotá/ Palus [...] Terra stagnata palude [...] Locus palustris. Kn 12.
patrz: BŁOTO
– Smród [...] Quisquilliae [...] Balatro [...] vide Błoto. Kn 1034.
patrz: BŁOTO
– Ryż / Oryza [...] quia in palustribus crescit. błotorodny. Kn 966.
– Bobruię/ iáko bóbr idę ábo brodzę/ w wodzié/ w błocié. [...] Grassor in aquis, in paludibus. Facio iter pluuio tempore. Per loca palustria gradior.. Kn 38.
patrz: BOBROWAĆ
– Bocian cudzoziemski/ Jbá z Łácińskiego/ Ibis. Kn 38.
– Bocian náski/ Ciconia. Kn 38.
– Bocianię [...] pullus ciconiae. Kn 38.
patrz: BOCIANIĘ
– Boday zdrow/ Bożéć day zdrowie/ gdy kto kichnié/ piié do mnié [...] Bene vixis vel vixeris [...]. Kn 39.
– Bodący rad/ s. woł/ [...] qui cornu ferit [...] Cornipeta [...] Cornupeta in SS. libris. Kn 38.
patrz: BODĄCY
– Bodziéc/ ościęń/ Stimulus propr. [...] Stimulus doloris [...]. Stimulus amoris [...]. Kn 39.
– Bodzieniéc et Bodłak [...] roża polna/ [...] Málinowy krzaczék/ [...] Szákłák/ [...] Oset wielki. Kn 663.
– Bodłak/ [...] Bodzięniéc [...] Rhamnus [...]. Kn 39.
– Podobnié ku wiérzeniu/ Probabiliter dicere, defendere. Credibiliter aliquid confingere [...] Verisimiliter [...]. Kn 742-743.
– Podobnié/ [...] Simili modo: simili ratione, similiter, et simile [...] Rownié iak. Ná kształt. Kn 742.
– Bodzięnie się bydłá miédzy sobą [...] certamen pecudum cornutarum inter se. Kn 39.
– Bodłak/ Hageco. Bodzięniéc Vrsino. Rhamnus [...] Spina alba [...]. Kn 39.
– Bogácęnie/ Ditatio [...] Diuitatio [...]. Kn 40.
patrz: BOGACENIE
– Bogacę kogo/ Augeo aliquem diuitiis [...] Augere aliquem largitione, liberalitate, opibus [...] Locupleto aliquem [...] Collocupleto aliquem [...] Dito aliquem [...]. Kn 39.
patrz: BOGACIĆ
– Bogácę się/ bogáciéię/ rem, opes augeo. Amplifico rem familiarem. Peruenire ad nummos [...] Cresco in multas opes [...] Facio rem [...] Ditesco [...] Emergere ad summas opes [...] vide Zámagam się. Kn 40.
– Bogáto / Opulenter [...] Ludos opulentiús quàm priores Reges, fecit. Opulentè [...] Opulentè ornata domus [...]. Kn 40.
– Bogácę się/ bogáciéię/ Rem, opes, augeo. Amplifico rem familiarem. Peruenire ad nummos, Cicero. Cresco in multas opes, Liuius. Facio rem, Teren. Ditesco [...] Emergere ad summas opes [...] vide. Zámagam się. Kn .
patrz: BOGACIEĆ
– Bogáctwá/ Res [...] Opes, diuitiae, copiae, fortunae [...] Opulentia [...] Opulentitas [...] Census [...] Protinus ad censum, de moribus vltima fiet quaestio. Partus per vulnera census [...] Dat census honores [...] Bonae res [...] v. Vbostwo. Locupletatio [...] 2. Zbogácęnie. Kn 40.
– Pánuię/ władam czym roskazuię. [...] Teneo aliquem in mea ditione & potestate. [...] Diuitiae meae sunt, tu diuitiariū es, Senec. Ia mam w-mocy bogáctwá: Ia bogáctwy rządzę/ tobą bogáctwá/ (durum esset: moie są bogáctwá/ tyś bogactw) [...] v. Płużę. Kn 667.
– In Cantico vulgari antiquissimo, de Epulone Euangelico habes: O bogaczu wiło/ Dawáć przé Bóg było/ pokić się godziło. Kn 1259.
patrz: BOGACZ
– Bogacz vide Bogáty. quanquam bogacz est substantiuū, sed Latinum vocabulum proprium illi respondens non inuenio, nisi translatum per aliquem tropum aliundè, vt Croesus, quod in multis alijs infrà obseruabis, qua in re Polonos Latinis vides feliciores. vt [...]. Kn 40.
patrz: BOGACZ
– Bogáty iéstem [...] Sum diues [...]. Kn 40.
patrz: BOGATY
– Bogacz/ vide Bogáty. Kn 40.
patrz: BOGATY
– Bogáty/ Diues. Opulentus, opulentissimus, copiosus [...] vide Pieniężny. Kn 40.
patrz: BOGATY
– Wywiélgá/ Wilgá/ Boguwola. Chlorio, chlorion [...] Viero [...]. Kn 1340.
patrz: BOGUWOLA
– Boiárzyn/ Boiari sunt nobiles inferioris ordinis in Lituania, Moscouia, et Russia. Kn 40.
patrz: BOJARZYN
– Przymierzam komu do gęby/ miéczem do boku/ przykłádam miécz. Intento alicui gladium [...]. Kn 878.
patrz: BOK
– Bokow bolęnie/ Latreum cojmpunctio [...] Pleuritis [...] vide Koliká 2. Kn 41.
patrz: BOK
– Bok Latus [...] Latus insulae [...] latus nauis [...] Bok kráwądz naczynia. Kn 41.
patrz: BOK
– Ná bok ábo ná kráwądź co stáwiąm/ kłádę. v. Kráwądź. Kn 441.
patrz: BOK
– Podeymuię boki/ podiąwszy boki chodze Ansatus ambulo, subnixis alis me infero [...] Brachio in normam flexo ambulo. v. Szumno 2. Idę 12. Kn 736.
patrz: BOK
– Ná bok léwy/ práwy léżeć. Cubare in latus dextrum vel sinistrum. vt apud Iuuenal. Cubare in faciem [...] Incubitus lateris dextri valetudini conducit [...] Supini cubitus oculis conducunt: proni tussibus: in latera aduersum distillationes. Iacere dextro latere supino. ná léwy bok léżeć. Iacere sinistro latere supino. ná práwy bok léżeć Discibuit sic vt dextro latere torum premeret. położył się ná práwy bok. Iacet sinistro latere lecto affixus. ná léwy. Kn 441.
patrz: BOK
– Podiadam sobié [...] Propè satur factus sum [...] Fulcire & sustentare cibis [...] Fulciri cibis, podeprzéć bokow [...]. Kn 737.
patrz: BOK
– Przypasuię co do boku. Cingo me gladio [...] Cingo latus ferro [...]. Kn .
patrz: BOK
– Bézbolny/ niéboleiący [...]. Kn 21.
– Szyszká/ guz w-ciélé bolący/ Furunculus [...] Clauus in collo bouis, in pede ouis [...]. Kn 1130.
– Stróná odporna w práwié/ pozwána/ obwiniona/ boląca. [...] Defensor. De cuius re disceptatur [...] v. Obwiniony 2. Kn 1076.
– Antába/ vide Rękoieść/ Vcho v státku/ Bolce. Kn 7.
patrz: BOLCE
– Skomá mi/ [...] skomáć/ boléiész. [...] Oczy mu dobrzé nié wypádną. Kn 1005-1006.
patrz: BOLEĆ
– Boleię (de animo) Magno in dolore sum vel mærore potiùs. Summo dolore afficior. Nihil mihi ad dolorem acerbius accidere potuit. [...]. Kn 41.
patrz: BOLEĆ
– Biorę co wprzod/ [...] Praecerpo dolorem [...] Pierwey boléię niż trzébá. Kn 32.
patrz: BOLEĆ
– Boléię/ (de corpore) boli mię ręká/ głowá/ etc. Doleo: dolorem capio, suscipio, habeo, patior, sustineo [...] ciérpieć bol [...] Zboláłá głowá [...] Boleć od dotknienia/ ábo czuć z bolem dotknienie iák rány. Kn 41.
patrz: BOLEĆ
– Boli mię to/ [...] vide Przykro mi co. Kn 42.
patrz: BOLEĆ
– Boli mię co/ Dolet mihi caput [...] Dolent mihi oculi [...] Boléwa mię/ vide Choruię ná co. Kn 41-42.
patrz: BOLEĆ
– Żołądká bolęnie mam. Kn 1223.
patrz: BOLENIE
– Bolésno/ boléśnié/ Dolenter dicere [...] Poenaliter interire [...] Bolésno/ mękámi/ okrutnié. Kn 41.
– Bolésny [...] ból czyniący/ Dolendus [...] Quae venit indignè poena doleda venit [...] Dolorem afferens [...]. Kn 41.
– Bolésny [...] boléiący [...] facilè vel multùm dolens [...] quòd doloribus fluat. Kn 41.
– Boli mię co/ Dolet mihi caput. [...] Dolent mihi oculi. [...] Boléwa mię/ vide Choruię ná co. Kn 41-42.
– Bombarduię. Bombardiren. bombarder. Kn 69.
– Bonować/ vide záżywąm/ Lubuię/ Biesiáduię. Kn 42.
patrz: BONOWAĆ
– Szpągá w-szkucié/ w-okręcié/ bunt. Costa [...] costae nauis. [...] Kn 1120.
patrz: BONT, BUNT, BUNT
– Bunt/ [...] spiknienie/ zbuntowánie się/ Factio [...] Rebellio [...] Coitio [...] Seditio [...]. Kn 53.
patrz: BONT, BUNT, BUNT
– Bunty w budowániu/ co bálki/ krokwy trzymáią/ [...] Capreoli [...] Antefixa [...] Antibasis, posterior [...] vide Szpągá 2. Kn 53.
patrz: BONT, BUNT, BUNT
– Káię się czego/ grzechow/ buntow/ Idem Przéstáię czégo/ Záłuię zá co. Kn 257.
patrz: BONT, BUNT, BUNT
– Burzę aliter. vide Buntuię. Kn 54.
– Buntuię drugich/ Agito plebem seditionibus, Plin. Concio seditionem, Liu. Veterani per largitionem conciti, Tacit. Concito, facio seditionem, Cicer. Excito tumultum, Plaut. [...]. Kn 53.
– Buntuię się przéciw komu/ burzę się/ Tumultuor, Cic. Rebello, Caes. Ouid. Turbo, absolutè. Tacit. Si vna alteráue ciuitas turbet. [...]. Kn 53.
– Bór/ Sylua pinea, Virg. Pinetum [...]. Kn .
patrz: BOR, BÓR, BÓR
– Sośniná/ sosnowy lás/ bór. Kn .
patrz: BOR, BÓR, BÓR
– Borak/ Borrago [...] Corrago [...] Buglossum maius officinarum. Kn 42.
patrz: BORAG, BORAG, BORAK
– Kley złotniczy. Széférgryn/ boráks. Chrysocolla. Kn 282.
patrz: BORAKS
– Przéz lás/ przéz bór/ przéz bród gdzie iácháć/ ábo ná lás/ ná bór/ lasem/ borem. Ire per amnes, Ouid. Per mare, per saxa, per ignes fugere. Horat. Transire per aliquem locum, Plini. [...]. Kn 864.
patrz: BOREM
– Dáię ná bórg/ vide Borguię. Kn 111.
patrz: BORG, BORG, BORK, BÓRG
– Bórg/ borgowánie/ [...] Pecunia non numerata, non praesens, pecunia & credita. Caeca die emere oliuum, Plaut. i. pecunia non numerata, non praesenti, in diem dilata, Lambin. Kn 42.
patrz: BORG, BORG, BORK, BÓRG
– Dáię ná słowo/ ná krédyt/ vide Wiérzę [...] Borguię. Kn 112.
patrz: BORGOWAĆ
– Borguię/ wiérzę komu czégo w przédániu/ Fidem alicui habeo argenti. Kn 42.
patrz: BORGOWAĆ
– Bórg/ borgowánie/ [...] Pecunia non numerata, non praesens, pecunia credita. Kn 42.
patrz: BORGOWANIE
– Posztarz/ co konié z-urzędu dáié/ v nas Burmistrz. v. Podwodny urzędnik. Kn 794.
– Burmistrz / Magister ciuium, Cromer. [...] Maior magistratus [...] Consul [...] Tutor Reipublicae legitimus: Tutor Reipublicae annuus [...] Rector vrbis [...]. Kn 53-54.
– Burmistrz stáry/ Exconsul [...]. Kn 54.
– Burmistrz drugi/ społburmistrz [...] Collega consulis [...]. Kn 54.
– Borowizná/ Solum piniferum, vt Pinifer mons, locus, [...]. Kn 42.
patrz: BOROWIZNA
– Sosna borowa/ léśna/ chóyká. Pinaster, à medio ramosus: Pinus syluestris. Plin. Vrsin. [...]. Kn 1038.
patrz: BOROWY
– Borowy/ adiect. [...] Qui est ex pinea sylua, vel ad eam pertinens, Item per Genitiuum; vt pineti fungus, Borowy grzyb. Kn .
patrz: BOROWY
– Borowki czerwone/ czerwienicé/ Mącznicá do kordwanu/ Rhus [...] Vitis Idaea rubra, Vrsin. Rhus erythros, Dalecamp [...]. Kn 42.
patrz: BORÓWKA
– Czerwienicá ziéle/ vide Wołowy ięzyk/ et Borowki czerwone. Kn 100.
patrz: BORÓWKA
– Borowki czarne/ czernicé/ v. Márcowy kwiát. Kn 50.
patrz: BORÓWKA
– Czernice/ vide Borowki czarne. Kn 99.
patrz: BORÓWKA
– Borsuk/ v. Iáźwiéc/ nam idem est. Borys v. Chleb gruby. Kn 42.
– Iáźwiéc/ borsuk/ Echinus terrestris [...] vide Ież cudzoziemski Choerogryllus, porcellus rupium, animal simile muri & vrso, magnitudine herecij [...]. Kn 239.
– Chleb gruby iáko borys Litéwski/ chleb poślédni/ Panis acerosus [...] Panis sordidus [...] Panis cibarius [...]. Kn 65.
patrz: BORYS
– Poplugáwić.Permerdare et permingere, Albinus apud Sipont. Sordida sunt, vt et Merdo apud eundem [...] quasi funem loreum crassum, quo aqua extrahitur, excernere dicuntur ij, qui diutiùs aluum exonerantes desident. Alludit Polonica phrasis: Aboś łyká iadł/ ábo borys Litéwski. Kn 1327.
patrz: BORYS
– Bosak aliter Hak do ogniá/ Hama, Quibusdam, v. Hak 1. Kn 42.
– Bosak/ bosy człowiék/ Nudus pedes [...] Nudato pede currens [...] Excalceatus [...] Discalceatus [...] Planipes [...] Nudipes [...]. Kn 42.
patrz: BOSAK, BOSAK, BOSSAK
– Boski Kn 43.
patrz: BOSKI
– Boso chodzę/ [...] Nudis pedibus incedo. Nudipedalia exerceo, Hieron. Kn 42.
patrz: BOSO, BOSO, BOSSO
– Bosak/ bosy człowiék/ Nudus pedes, Ouid. Nudato pede currens, Tribul. Excalceatus, Mart. Discalceatus, Sueton. Planipes [...] Nudipes [...]. Kn 42.
patrz: BOSSY, BOSY, BOSY, BOSZY
– Bose chodzęnie/ [...]. nuditas pedum. Nudipedalia exercere, Hieron. Nudipedalia denuntiare. Tertul. Kn 42.
patrz: BOSSY, BOSY, BOSY, BOSZY
– Boszkowáć się/ Sanctitatem qua quis caret prae seferre, simulare [...] hypocritam esse. Kn 42.
– W-trzéwikách/ w-bótách chodzący/ obów máiący ná nogách. Calceatus [...] In crepidis, in caligis processit in publicum. [...]. Kn .
patrz: BOT, BOT, BÓT, BUT
– Bóty chłopskie grube/ vide Kurpie. Kn 42.
patrz: BOT, BOT, BÓT, BUT
– Buczéię/ idem Bótwiéię/ vide Prochniéię. Kn 51.
– Prochniéię/ Cariem sentio, traho. Plini. Infestor carie. Cariem vetustatis recipio. Computrescunt arbusculae [...] Botwiéię/ de vestibus, corijs. Prochniéię/ de lignis. Kn 822.
– Botwiéię/ v Prochniéię. Kn 42.
– Káduk/ chorobá rzucáiąca/ Wielka niémoc/ Boża kaźń: Bożéc/ Boëmis. Morbus comitialis. Kn 256.
patrz: BOŻEC
– Próg/ Limen, n. [...] Limen inferum, próg dolny. [...] Limentinus, priscis ethnicis deus liminum, [...] Lima dea, [...] Progowy bożéć. Kn 823.
patrz: BOŻEC
– bożék pogáński Kn 973.
patrz: BOŻEK
– bożki domowe Kn 43.
patrz: BOŻEK
– Bożnicá Zydowska/ Proseucha, [...] Śynagoga. Kn 43.
– Bożnicá/ Delubrum, [...] Arbor circa Ammonis delubrum. Kn 43.
– Bożniczy. Archisynagogus. Kn 43.
patrz: BOŻNICZY
– Viola Medica, [...], Viola Mariana [...]. Kn 176.
patrz: BOŻY
– Boży Kn 43.
patrz: BOŻY
– Dźięka Bogu vide Chwałá Bogu. Kn 162.
patrz: BÓG
– Dla Bogá/ vide Przé Bóg. Kn 120.
patrz: BÓG
– Bóg/ DEUS, Cicer. [...] Deum vocat rationem quandá per omnen naturam pertinentem. Kn .
patrz: BÓG
– Ból rodzących/ [...] dolor parturientis. Kn 41.
patrz: BÓL
– Ból/ boléść/ bolenie/ Dolor [...] Dolor capitis [...] Dolor pectoris, ventris [...]. Kn 41.
patrz: BÓL
– Żal/ żáłowánie/ żałość/ Ból [...] Gryzienie się. Morsus dolor: acer morsus doloris: morsus animi et contractiuncula. Kn 1373.
patrz: BÓL
– Bodę koniá ostrogámi/ vide zwieram koniá. Kn 39.
patrz: BÓŚĆ
– Bodący rad/ s. woł/ [...] qui cornu ferit, Virg. [...] Cornipeta, Sipont. Cornupeta in SS. libris. Kn 38.
patrz: BÓŚĆ
– Bodą się woły/ Decertant cornibus tauri, Virgil. Dimicant inter se arietes aduersis cornibus incursantes [...] Kn 39.
– Bóty chłopskie grube/ vide Kurpie. Kn 42.
patrz: BÓT
– Obłoczę śię w zakonny vbiór ábo szátę/ biorę hábit zakonny.[...]. Kn 567.
patrz: BRAĆ
– Bramá v száty/ listwá/ obłogá/ Limbus [...] Fimbria [...] Instia. Kn 44.
patrz: BRAM, BRAMA
– Bramá/ braná/ broná mieyska. Porta. Kn 44.
– Bramá ná tryumph/Fornix, m. icis. [...] Fornix Fabii. Porta triumphalis, [...] Arcus, [...] Arcus ob recepta signa dicabant. Kn 44.
– Spust u bram mieyskich/ v. Kratá żélázna. Kn 1054.
– Bramká niewiéścia. [...] (vide Tkánicá) [...] Nimbus [...]. Kn 44.
patrz: BRAMKA
– Bramy strzégę/ bramny iéstém/ [...] sum portae custos. Kn 44.
patrz: BRAMNY
– Bramny/ stroż bramy strzégący. Custos portae [...]. Kn 44.
patrz: BRAMNY
– Drzwi bramne/ Porta, [...]. Kn 152.
patrz: BRAMNY
– Szátá brámowána po brzégách drogą mátéryią. Praetexta toga, [...] v. Brámowány. Kn 1104.
patrz: BRAMOWAĆ
– Brámuię szátę [...] Praetexo vesti limbum vel veste limbo [...] Circundo limbo chlamydem, ex Virgilio. Kn 44.
patrz: BRAMOWAĆ
– Brámuię/ transl. vide Obmawiam. Kn 44.
patrz: BRAMOWAĆ
– Brániéc/ v. Poimániéc. et Wybrániéc. Kn .
patrz: BRANIEC
– Brániéc/ v. Poimániéc. et Wybrániéc. Kn 44.
patrz: BRANIEC
– Srebro szczere/ czyste/ Bránt srebrá. Argentum purū putū [...] Argentum excoctum [...] Argentum pusulatum vel pustulatum [...]. Kn 1056.
patrz: BRANT
– Trzéci [...] trzéciego brántu/ podléyszey proby/ podléyszy. [...] tertiam palmam sortitus. Kn 1158.
patrz: BRANT
– Bayki to/ Plotki/ brednié. cùm dicta alicuius refutamus, vt frászki/ cùm res eleuamus. Nugae, Tricae, Plaut. mart. Fabulae: somnium tr. Ter. [...]. Kn 18.
– Bredzę/ v. Błékocę/ Báię. Kn 45.
– Gruzłá/ vide Bryłá. Kn 214.
– Bryłá/ Grumus terrae, Colum. Gleba, Cicer. [...] Panes aeris, Plin. Massa picis, Virg. Massa lactus coacti, Ouid. Granum alicae [...] bryłá krochmalu/ granum dici potest amyli. [...] Palacra [...]. Kn 48.
– Bochny miédzi/ bryły zlane/ Panes aeris, Plin. [...]. Kn 38.
– Bryłká/ gruzołká/ Glebula, Colum. Grumulus, Plin. Massula salis [...]. Kn 48.
– Bryndzá/ Caseus Russicus in heduli pelle formatus. Acernus auctor. Kn 48.
– Brety/ vide Strefá/ et Bramá v száty. Kn 45.
– Strefá/ absolutè. et Strefá ná szácié/ bretá/ stroká [...] Virga [...] Virgae seu virgulae purpureae, [...]. Kn 1075.
– Brwi spuszczam [...] supercilia contraho. Kn 48.
patrz: BREW
– Brwi podnoszę [...] supercilia attollo. Kn 48.
patrz: BREW
– Bréwiarz/ Epitome precum. Breuiarium precum Sacerdotalium. vt Vlpi. Breuiarium rationum vsurpat. Codex precum horariarum [...]. Kn 45.
patrz: BREWIARZ
– Paciérzé kápłáńskie/ i. Książki wktorych są pacierzé. vide Bréwiarz. Kn 658.
patrz: BREWIARZ
– Bryżé/ [...] Vestis vel tela muliebris picta acu et variegata. Kn 48.
patrz: BREZ, BRYŻ, BRYŻ
– Brlok/ vide Zezowáty. Kn 45.
patrz: BRLOK
– Zezowáty/ Brlok/ rożnem/ świdrem pátrzący. Strabo [...] Strabus [...] Scambus. Kn 1421.
patrz: BRLOK
– W bród się udáć/ ábo iść/ propriè. Idem, Brodęm iść/ ábo brodzić/ Vado ire, vadum ingredi, vado transire [...] v. Brnę. Kn 1214.
patrz: BRNĄĆ
– Brodá/i. włosy ná brodzié/ Barba [...] Barbitium [...] Brodziszcze. Kn 45.
patrz: BRODA
– Obrazki/ Obraski/ Aronowa brodá/ Diablik/ Wężownik biały. Aron, vel Arum. n. et Aros [...] Aris [...] Calix [...]. Kn 575.
patrz: BRODA
– Béz brody/ vide Gołowąs. Kn 21.
patrz: BRODA
– Brodá/i. włosy ná brodzié/ Barba [...] Barbitium [...] Brodziszcze. Kn 45.
patrz: BRODA
– Ilmiczká/ ilmowna ziéle/ kozia brodá. Vlmaria, Siren. Barba hirci, Offic. Kn 250.
patrz: BRODA
– Puszcza się komu brodá/ v. Zárastam 1. Kn 903.
patrz: BRODA
– Brodáty/ brodacz/ Barbatus, et barbatulus [...] Barbiger, Lucr. Multibarbus, Apul. Hircosus [...]. Kn 45.
patrz: BRODACZ
– Brodáty/ brodacz/ Barbatus, et barbatulus, Cic. Barbiger, Lucr. Multibarbus, Apul. Hircosus [...]. Kn 45.
patrz: BRODATY
– Brodá tr. pro adiect. Brodáty vel brodacz usurpatur more Latinorum, vt Głowá/ gębá/ kulá/ et multa alia, vide quae sequuntur. Kn 45.
patrz: BRODATY
– Brodawczáty/ Verrucosus [...]. Kn 45.
– Brodawéczká/ Verrucula, Colum. Kn 45.
– Brodawka źrzebięca/ Hippomanes [...]. Kn 45.
patrz: BRODAWKA
– Brodawká/ Verruca sesilis [...] Myrmecion [...]. Kn 45.
patrz: BRODAWKA
– Cycék męski y niéwiéści/ brodawká cyckowa ná piersiách/ Papilla [...] Mamma virorum [...]. Kn 92.
patrz: BRODAWKA
– Brodawká wisząca/ Acrochordon [...] verruca pensilis [...] Verruca eminens [...] Thymion [...] colore thymi est [...] At Chalazion est tuberculum in palpebra pendens, mobile [...]. Kn 45.
patrz: BRODAWKA
– Brodawká ábo cycék ná koziey szyi/ Lacinia [...] Mamilla pensilis [...] Mammula [...] Verruca capri [...]. Kn 45.
patrz: BRODAWKA
– Brodawnik kámień drogi/ Myrmecias [...]. Kn 45.
patrz: BRODAWNIK
– Brodawnik ziéle/ Słonecznik. Náwrot. Podrożnik drugi. Siren. Podrożnik brodawczány. Vrsin. Heliotropium, Verrucaria, Scorpiurion, Plin. Cichorium verrucarium [...]. Kn 45.
patrz: BRODAWNIK
– Bobruię/ iáko bóbr idę ábo brodzę/ w wodzie/ w błocie/ [...] Grassor in aquis, in paludibus. Facio iter plúuio tempore. Per leca palustria gradior. Kn 38.
patrz: BRODZIĆ
– W bród się udáć/ ábo iść/ propriè. Idem, Brodęm iść/ ábo brodzić/ Vado ire, vadum ingredi, vado transire [...] v. Brnę. [...]. Kn 1214.
patrz: BRODZIĆ
– Zbrodzony/ bród máiący/ brodzisty. [...] Vadosus [...]. Kn 1408.
patrz: BRODZISTY
– Brodzisty/ bród máiący/ Vadosus fluuis [...] Aqua aliqua vadari potest, [...]. Kn 46.
patrz: BRODZISTY
– Brodá/ i. włosy ná brodzié/ Barba, [...]. Barbitium, Apul. Brodziszcze. Kn 45.
– Broi Márzéc/ Saturnus, etc. Sidus conficitur vel confectum est [...] tempestas, cuius illud causa est [...]. Kn 46.
patrz: BROIĆ
– Iusz iédno bróy/ iusz ty bróy. Age, perge porrò insanire [...]. Kn 254.
patrz: BROIĆ
– Broię/ co złego czynię/ v. Dopuszczam się. Zbroić co. Kn 46.
patrz: BROIĆ
– Záwłóczę siewbę broną/ inocco lupinum. Kn 1401.
patrz: BRONA
– Broná/ Occa [...] vide Rádło. Kn 46.
patrz: BRONA
– Brunat/ źiele/ brunatek/ v. Szarłat żiele Kn 47.
– Ostrożka ziele/ Brunatek/ Modrzeniec rogaty Kn 645.
– Szárłat mátéryia/ iédwab/ sukno. Purpura [...]. Inter coccum et muricem medius est color ampelinus, seu xerampelinus, Brunatnoczerwony. Kn 1100.
– Caeruleus [sonchus], [mlecz] brunatny. Kn 417.
– Bróń/ oręże/ Arma [...] Arma alia ad tegendum, alia ad nocendum. Armatura. [...] Telum [...] Arma item alia Lusoria alia Decretoria, vesra, vera, acuta [...] Broń/ oręże do ćwiczęnia/ szermowánia/ i. do bitwy prawdziwey. Kn 46.
– Łánia broń/ ziéle/ vide Iéleni korzeń. Kn 348.
– Broniciel wéścia/ etc. Prohibitor, [...]. Kn 46.
patrz: BRONICIEL
– Nié dopuszczam czégo komu/ Bronię komu czégo. Prohibeo aliquem ab iniuria [...] Prohibeo conatus & motus alicuius: prohibeo aliquem commeatu, cibo, tecto, exitu, fuga [...] Kn 498.
patrz: BRONIĆ
– Do ząb/ proprie. vt Do ząb broni wilk dzieci/ etc. Lupus mordicùs catulos defendit. Nonnisi dentibus excussis à catulis lupum amoueas [...]. Kn 126.
patrz: BRONIĆ
– Do ząb tr. vt Do ząb broni przyiaciélá/ zdánia swego/ etc. Mordicùs tuetur amicum, tr. Pertinaciter ei adhaeret. Constantissimè eum defendit [...]. Kn 126.
patrz: BRONIĆ
– Piiáństwá broniący [...] Ebrietati resistit, mulcet ebrietatem [...]. Kn 696.
patrz: BRONIĆ
– Bronię kogo v práwá/ Pro capite ac fortunis alicuius causam dicere. Causam capitis orare. Tueor dicendo alicuius personam, factum. Dicere à reo [...] v. Pomágam zá kiem. Kn 46.
patrz: BRONIĆ
– Krtaniey błonká w vściu iey głosowi służąca/ krtani w iédzeniu broniąca. Epiglotis [...] Operculum asperae arteriae [...] Operculum laryngis Epiglottida [...]. Kn 322.
patrz: BRONIĆ
– Przystęp (actio) vt, Bronić przystępu. v. Przystąpienie. Kn 889.
patrz: BRONIĆ
– Odpowiadam v práwá/ bronię się. Respondeo [...] vide Spráwuię się v sądu. Kn 604.
– Bronię się/ Defendo vim [..] defendo me telo [..] Prohibeo à me vim [...] Vim vi repello: vim repello [...] Defendare se ab hostibus [...]. Kn 46.
– Bronię się słowy/ vide Wymawiam się. Oczyściam się słowy. Kn 46.
– Bronię się práwem/ Ius meum allego [...] Rectè ác iure factum defendo [...]. Kn 46.
– Obroná/ (actio) vt zábić kogo w obronié/ i. broniąc się/ vide Bronięnie. Kn 576.
patrz: BRONIENIE
– Bronięnie/ Tuitio sui [...] Defensio, Cicer. Defensio criminis, innocentiae. Propugnatio dignitatis, Cicer. Obroná. Patrocinium, Cicer. Suscipere patrocinium alicuius: repudiare patrocinium voluptatis: genus hoc dicendi ad patrocinia aptum. Propugnatio dignitatis alicuius [...] vide Obroná słowna. Kn 46.
patrz: BRONIENIE
– Bronuię ná vkoś poprzek brozdy. Puluero, as, vineam [...] in puluerem glebas resoluo. Cratire, Plin. Kn 46.
patrz: BRONOWAĆ
– Bronownik/ bronuiący/ włoczék/ Occator [...] Occilator, Gloss. Glebarius [...]. Kn 46.
patrz: BRONOWAĆ
– Włóczę rólą/ vide Bronuię. Kn 1272.
patrz: BRONOWAĆ
– Bronuię/ włóczę/ Subigo glebas [...] Occo [...] Deocco [...] Occare, est comminuere ne sit gleba: quod ita occidunt, occare dicunt. [...] Terra semen primum occoecatum cohibet, ex quo occatio, quae id efficit nominata est [...] Semina sarculis adobruo [...]. Kn 46.
patrz: BRONOWAĆ
– Bronowániu służący/ Occatorius [...]. Kn 46.
patrz: BRONOWANIE
– Bronowánie/ włoczenie/ Occatio, Plin. Occationem ab occaecatis (s. obrutis) seminibus ducit [...] Occatio, occaecatio est [...] Pulueratio [...] Deliratio [...]. Kn 46.
patrz: BRONOWANIE
– Bronownik/ bronuiący/ włoczék/ Occator [...] Occilator, Gloss. Glebarius [...]. Kn 46.
patrz: BRONOWNIK
– Bronownik/ bronuiący/ włoczék/ Occator [...] Occilator, Gloss. Glebarius [...]. Kn 46. Kn 46.
patrz: BRONUJĄCY
– Browar/ browárnia/ Officina cervisiaria vulgò [...]. Kn 47.
patrz: BROWAR
– Browar/ browárnia/ Officina cervisiaria vulgò [...]. Kn 47.
patrz: BROWARNIA
– Rów do sprowádzęnia wody z-roli/ ż-ogrodá/ z-drogi/ etc. ábo ná przywiedzięnie wody ná ogród/ łąkę/ rólą. [...] Incile [...] Dioryx [...] Rurmusowy rów/ Brózdá 2. Kn 935.
– Rozdwoięnie/ rozdzielęnie wody zá kiem płynącym. broździé podobne. [...] Sulcus, quem facit nauis in aqua. Sulcum premit ipsa carina. Infindunt sulcos, s. aequori maris, Virgil. Kn 941.
– Brózdá w oraniu ábo w zagonié miédzy skibámi/ Sulcus [...]. Kn 47.
– Głęboka brozdá. Sinuosus specus cordis, Plin. Subcauus mons, Lucret. [...] Pandus: pandae lances, carinae, Virg. Kn 134.
– Brózdéczká/ Sulculus [...]. Kn 47.
– Broździciel. [...] In liras redigo iugerum proscissum, Colum. Consulco. Kn 47.
– Bróździć/ Sulcare [...] Lirare [...] Sulcum altius imprimere, Cicer. Infindo sulcos telluri, Virg. Imporcare [...]. Kn 47.
– Kozia brodká/ ziéle/ Wliśnik/ Słonécznik mleczny. Tragopogon [...]. Kn 311.
patrz: BRÓDKA
– Brodá kozia/ proprie Aruncus [...] vide Kozia brodká. Kn 45.
patrz: BRÓDKA
– Brodká/ Barbula, [...]. Kn 45.
patrz: BRÓDKA
– Bróg. Aceruus manipulorum, frumenti, vel leguminis quadratus tectus [...]. Aceruus scutorum [...]. Frumenti aceruos [...] Nubilarium. [...] Kn 46.
patrz: BRÓG
– Smolę/ Decoloro [...] vide Násmalam/ Brudzę. Kn 1033.
patrz: BRUDZIĆ
– Brudzę/ brukam/ smolę/ Inficio [...] Sordido. Kn 47.
patrz: BRUDZIĆ
– Bruk/ Lithostrotum [...] Strata viarum [...] Via strata [...] Statumen pauimentorum [...]. Kn .
patrz: BRUK, BRUK, BURK
– Krzeszę po bruku/ [...] Lithostrota feriens scintillare facio [...] per plate as vmbraticam pugnam cieo. Kn 325.
patrz: BRUK, BRUK, BURK
– Brukam/ vide Brudzę. Kn 47.
patrz: BRUKAĆ
– Brudzę/ brukam/ smolę/ Inficio, [...] Sordido. Kn 47.
patrz: BRUKAĆ
– Brukarz/ [...] Lithostrota. Kn 47.
– Brukuię/ Sterno locum saxis, Liu. Sterno viam lapide, Vlp. Silice via perstrata est. Liu. [...]. Kn 47.
– Brukowány/ [...] Lapidibus stratus. Hinc Lithostrota, orum, apud Plin. Delapidatus, Festo. Kn 47.
– Ścielę drogę/ nápráwuię/ pokładam czym. Sterno iter per mare. AEre atque argento sternunt omne iter, Lucr. Iter militari labore stratum, Quintilian. [...] Vicinum Brukuię. Kn 983.
– Brukowánie/ (actio) Stratura viarum [...]. Kn 47.
patrz: BRUKOWANIE
– Brukowány/ [...] Lapidibus stratus. Hinc Lithostrota, orum, apud Plin. Delapidatus, Festo. Kn 47.
– Brunat ziele/ brunatek/ v. Szarłat ziele Kn 47.
patrz: BRUNAT
– Brunatnieię / Purpurasco Kn 47.
– Brózdami Sulcatim [...] Kn 47.
patrz: BRUZDAMI
– Brwisty/ brwi wiélkich/ [...] ex Varr. à Sileno qui hirtis supercilijs singebatur. Superciliosus. Kn 48.
patrz: BRWISTY
– Brwisty/ brwi wiélkich/ [...] ex Varr. à Sileno qui hirtis supercilijs singebatur. Superciliosus. Kn 48.
patrz: BRWISTY
– Brykam/ vide Odwarkam/ Odwierzgam. Kn 48.
patrz: BRYKAĆ
– Brylásto/ bryłámi/ [...] glebae modo. Kn 48.
patrz: BRYLASTO
– Niérowność/ Inaequalitas [...] Imparibilitas [...] Iniquitas loci [...] Anomalia [...] Glebositas terrae [...] Brylástość. Kn 521.
– Brylásty/ Glebosus, glebosior terra, Plin. Glebulentus [...] crassis globis [...] hadrobolon [...]. Kn 48.
– Brylásto/ bryłámi/ [...] Glebae modo. Kn 48.
patrz: BRYŁAMI
– Brytan/ piés wiélki/ Molossus [...]. Kn 48.
patrz: BRYTAN
– Piékárká/ Pistrix [...] Coquula, Cocula [...] (v. Brytfánná/ Piéc chlébowy) Panisica mulier [...]. Kn 686.
patrz: BRYTFANNA
– Brytfánná/ Sartago [...] Artopta [...] Testus [...] Cocula [...] Clibanus [...] vide Piécyk. Kn 48.
patrz: BRYTFANNA
– Bryzélia/ mátéria ábo dréwno/ z ktorey fárbę czynią. Brasilicum vel Brasiliense lignum [...]. Kn 48.
– Bryzéliowa fárbá Sanguineus color, Plin.Thyles. fit etiam ex ligno Brasiliensi [...]. Kn 48.
– Bárwená/ rybá. Cromer. Bármá/ Gesner. Pármá/ Bohemis. Brzáná/ Cromer. Vrsin. Toporék/ Cromer. Mullus barbatus & barbatulatus [...] Barbo [...] Barbus [...] Mullulus [...] Trigla [...] Triglites [...]. Kn 15.
patrz: BRZANA
– Brzáná/ Bersáná/ Cromero, vide Bárwená. Kn 48.
patrz: BRZANA
– Brzask/ vide Swit. Kn 48.
patrz: BRZASK
– Brząkam ná stronách/ Elicio neruorum sonos [...]. Pello lyram [...] Pulso lyram [...]. Kn 48.
– Apétyt brzémiennych zły/ Malacia [...]. Kn 8.
patrz: BRZEMIENNY
– Brzask/ vide Swit. & Brzeszczy się/ vide Swita. Kn 48.
– Brzeziná/ lás ábo dréwno brozowe/ Silua aut lignum betullae. Kn 49.
patrz: BRZEZINA
– Brzmię/ dźwięczę/ Persono, [...] Aures, domus cantu personat. ║ Personat aequora cauâ conchâ, [...]. Classicum personauit, [...]. Circumsonat aliquid, [...]. Brzmi około. Sono, as [...]. Sonat vox alicuius. ║ [...] Idem sonant haec verba: Sono, is, sonere, [...]. Sonunt, [...] Soniuit, [...] Consonaterra (clamore, tubis) [...]. Consonat nemus, [...] Resono, as, [...] Resono, is [...] ║ Recino, [...]. In vocibus nostrorum Oratorum vrbanius quiddam recinit. ║ Sonos efficio, fundo, is [...]. Percrepo, [...] Lucus vocibus cantuq; symphoniae percrepat. ║ Concrepant cymbala, [...] ║ Recrepo, [...] caua cymbala recrepant. ║ Reboo, [...] Reboant tympana. ║ Increpuit sonitum tuba, [...]. Reddit sonum chorda, [...] ║ Tinnio, [...] Tintino, [...] Tintinnio, is [...]. ║ Tonant tympana, [...]. Clueo [...] Nimium difficile est reperiri amicum ita, vt nomen cluet, vtitur hac voce [...]. vide Szczękam. Kn 49.
patrz: BRZMIEĆ
– Brzęk/ dźwięk/ z brząkánia/ v. Brzmienie. Est etiam interrectio sonū exprimens rei tinnulae percussae vel proiectae. Kn 48.
patrz: BRZMIENIE
– Spiewanie Kn 1043.
patrz: BRZMIENIE
– Brzmienie/ dźwięk. Sonus, m. 2. Sonus neruorum, vocis, [...] Sonitus tubarum, [...]. Sonitus aeris, [...] Sonor, m. [...] Sonus, us, m. [...] Strepitus dulcis testudinis, [...]. Tinnitus aeris, [...] Canor [...]. Kn 49.
patrz: BRZMIENIE
– Brzmiący/ Sonorus [...] Vocalis, subst aut Vocalis litera, adiect [...]/ brzmięnie/ dźwięk przéz się máiąca. Resonus [...] resonans [...]. Kn 49.
patrz: BRZMIENIE
– Spiewánie/ głos śpiewáiących. Melos, [...] At melos, li. vel melus,li. m. priscè. [...] carmen, modulis, modus. [...] Lucret vsurpauit in plur. Et cygnea mele, i. bi cantus, [...]. Item Musaea mele organici per chordas mobilibus digitis figurant. Idem, Organicos sonores vocat. dźwięk/ brzmienie. Melo repercusso, [...] Piéśń/ Mélodyia. Kn 1042.
patrz: BRZMIENIE
– Głosu brzmienie / głośność. Claritas vocis, [...] Claritudo vocis, [...] Vocalitas [...]. Kn 193.
patrz: BRZMIENIE
– Wnętrze ábo brzuch/ pękátość/ opukáłość dzbaná/ flászy/ i inszych státków/ miárá wnętrzna ábo plác/ w-który się możé co wlać/ wsypáć. Capacitas vasis [...] Calix [...]. Kn 1275.
patrz: BRZUCH
– Brzuch/ żywot/ Venter [...] Dolium pertusum [...] Abdomen. [...] v. Kiszká. Kn 50.
patrz: BRZUCH
– Rupturá/ przétárcie/ przérwánie błony brzuchowey. v Przépukliná. Kn 955.
patrz: BRZUCHOWY
– Brzydko/ mierziono/ brzydliwié/ Foedè [...] Foedisimè àgitur causa. Kn 50.
– Brzydkość/ brzydliwość/ Fastidium cibi stomachi Nausea. Kn 50.
– Brzytwá/ Nouacula, Cicer. Culter tonsorius, Cicer. Cultor tonsoris, Plin [...] Scalpellum, Cicer. [...] Scalpellus, Cels. [...]. Kn 51.
– Bárwierska szkátułá do brzytéw/ [...] Theca tonsoris. Kn 15.
– Iák po brzytwách/ vide Boiáźliwié/ Ostrożnié. Kn 231.
– Brzytwá/ rybá morska. Nouacula, Plin. piscis mannus palmaris, dorso acuto cultellato, carne tenera suaui, sed quae attigit serrum olet. in arena degit. Rondelet [...]. Kn 51.
– Bá xox pueris pro má/ apud Festum, in Bu, Tu, Má, Tá. Kn 10.
patrz: BU
– Strászydło dziécinne zmyślone/ niewidome/ bubá [...] Mania. Kn 1073.
patrz: BUBA
– Bubá/ bobo/ vide Strászydło. Kn 51.
patrz: BUBA
– Bucham/ vide Wybuchnąć. Kn 51.
patrz: BUCHAĆ
– Bugay/ buhay/ buiak/ vide Byk. Kn 52.
– Bucę się/ vide Kokoszę się/ Pysznię się. Kn 51.
– Woszczycá ziéle/ v. Bucięń. Kn 1283.
– Bucień ziéle/ Woszczycá Vrsin. Gingidium. Kn 51.
– Buczéię/ idem Bótwiéię/ vide Prochnieię. Kn 51.
patrz: BUCZEĆ
– Buczniéię/ buczno/ buczny vide Pyszny/ etc. Kn 51.
patrz: BUCZNIEĆ
– Pyszno/ nádęcié/ buczno. Superbè, intoleranter, insolenter, arroganter, sublatè de se dicere. Elatè dicere [...] Inflatiùs perscribere aliquid, caes. Kn 904.
patrz: BUCZNO
– Pyszny/ buczny/ nádęty/ hárdy/ wyniosły. Kn .
– Bukowiná/ buczyná/ Faginea silua, arbor, lignum [...]. Esculetum. Kn 52.
patrz: BUCZYNA
– Buczyná/ v. Bukowiná. Item v. Zoráwie iágody. Kn 51.
patrz: BUCZYNA
– Budá item vide Kramnicá. Kn 51.
patrz: BUDA
– Stáwiam budynék iáki/ v. Wystáwiam 3. Kn 1065.
– Budynku opátrowánie/ opráwá/ Sarta tecta [...] Sarta tecta exigere [...] Odbieráć/ oględowáć vrzędownié budynék. Kn 52.
– Budynék/ vide Budowánie. Kn 52.
– Budowánie/(actio) wystáwiánie budowánia/ budynék/ AEdificatio [...]. Kn 51.
– Budá / Taberna [...]. Budká. Vmbra tonsoris [...] taberna, officina, [...]. Kn 51.
patrz: BUDKA
– Budkarz/ co w budcé mięszka/ przékupień/ krámarz/ rzęmięśnik/ Attubernalis [...] Fornicarij [...] Tabernarius [...]. Kn 51.
patrz: BUDKARZ
– Bramę buduię/ [...] Portam aedifico. Kn 44.
patrz: BUDOWAĆ
– Buduię/ tr. buduię ludzié/ wzlépszam przykłádem dobrem. Exemplo sum alicui [...] Exemplum praebeo alicui [...] Exemplo bono sum alicui [...] Sum exemplum posteris virtutis. Suppeditare exempla virtutis [...] meliorem reddo aliquem in moribus. Kn 52.
patrz: BUDOWAĆ
– Rozwiera się co budowánego/ iáko wóz/ łoże/ ganék. Descendit & hiat theatrum rimis ingentibus [...]. Kn 956.
patrz: BUDOWAĆ
– Buduiący ná niéwłasnym gruncié/ Superficiarius [...]. Kn 51.
patrz: BUDOWAĆ
– Most buduię/ moszczę. Facio pontem: cingo fossam ponticulo [...]. Kn 428.
patrz: BUDOWAĆ
– Biorę przykład z kogo v. Przykład/ Buduię się. Kn 32.
– Buduię się z kogo/ Exempla nobilia subdunt alicui aculeos, Senec. Peto ab aliquo exemplum fortitudinis, Cicer. Traho ad exemplum aliquid, Vlpian. [...] Naśladuię. Exemplo optimi cuiusq; facio, Cicer. [...]. Kn 52.
– Budowánie ná cudzym gruncié/ Superficies [...] Superficium [...] Superficiaria aedes [...]. Kn 51.
patrz: BUDOWANIE
– Pokóy/ budowánie dla uspokoięniá. mięszkánie spokoyné. Conclauium [...] Penetrale (priuatorium) [...] Penetrale (regum) [...] Museum, locus quietus ad legendu[m], lucubrandum [...]. Kn 758.
patrz: BUDOWANIE
– Budowánie (opus) to co wystáwiono. Fabrica [...] Officina [...]. Kn 51.
patrz: BUDOWANIE
– Ruchome rzéczy w-budowániu/ w-gruncié ktore przédáwácz sobié wyymuié. Ruta caesa [...] In venditionis lege fundi Ruta caesa ita dicimus vt V producamus [...] Intestinum opus [...]. Kn 957.
patrz: BUDOWANIE
– Zbudowánie ábo budowánie kogo. tr. Dánie dobrego przykłádu komu. [...] Incitatio alicuius ad virtutem bono exemplo praebito [...]. Kn 1408-1409.
patrz: BUDOWANIE
– Budynék/ vide Budowánie. Kn 52.
patrz: BUDOWANIE
– Siatkowy/ siatczány/ siatczysty. Reticulatus [...] siatczyste/ siátkowáte budowánie Retiales maculae [...]. Kn 991.
patrz: BUDOWANIE
– Siatkowy/ siatczány/ siatczysty. Reticulatus [...] siatczyste/ siátkowáte budowánie Retiales maculae [...]. Kn 991.
patrz: BUDOWANIE
– Budowánie/ (actio) wystáwiánie budowánia/ budynék/ AEdificatio [...] Fabrica [...]. Kn 51.
patrz: BUDOWANIE
– Ruchome budowánie/ Ambulatoria porticus [...] Circumforanea domus [...] Confixilis machina [...] Subliciae turres [...] Pegma [...]. Kn 957.
patrz: BUDOWANIE
– Szynwagá/ budownicze ábo stolárskie naczynie do ustáwiánia prosto ku górzé roboty/ iést iáko T Łácinskie wersáłowe wywrocone tak ┴ á sznurék od góry z-ołowem wisi. Libella [...]. Kn 1130.
– Lunar/ v. Budowniczy miéyski. Kn 374.
patrz: BUDOWNICZY
– Budowniczego publicznego vrząd/ Lunárstwo/ Aedilitas: aedilitium munus, Cicer. Cura aedium sacrarum & priuatarum [...]. Kn 51.
patrz: BUDOWNICZY
– Budowniczy subst. Rzéczypospolitey/ kroléwski/ miéyski/ Lunár. Aedilis [...] Fabricarum Tribunus [...] Publicus [...] Aedilis plebis [...]. Kn 51.
patrz: BUDOWNICZY
– Architékt/ Budowniczy naywyższy/ Architectus [...] Architector aedis, et architecton doli, tr. [...] Mechanicus [...] Fabricarum peritissimus [...] v. Budownik. Kn 8.
patrz: BUDOWNIK
– Budownik/ Architékt. AEdificator [...] Mundi aedificator Deus [...] Structor, molitor, fabricator [...] AEdificet agricola, non sit tamen aedificator [...] Machinator bellicorum instumentorum [...] vide Architékt [...]. Kn 51.
patrz: BUDOWNIK
– Budowny/ Bellè vel bene, & ratione aedificata villa [...]. Capax domus, Ouid. Operosissimum templum [...]. Kosztownié wielką robotą budowány. Kn 51.
patrz: BUDOWNY
– Budzenié. [...] Excitatio. Arnobi. Kn 52.
patrz: BUDZENIE
– Byk/ bujak/ bydlnik/ Taureus [...]. Kn 56.
patrz: BUJAK
– Buiánie/ biégánie swawolne/ zbytnie/ Eugatio [...]. Kn 52.
patrz: BUJANIE
– Bułáwá/ Claua ferrea rotunda longo manubrio [...] Insigne ducis belli in Polonia. Kn 53.
patrz: BUŁAWA
– Bułká chlébá. Paxamatium, diurnus panis monachorum. AEgyptiorum propè sex vnciarum [...] Collatione [...] Aliud est Suidae, id est, Biskokt. Kn 53.
patrz: BUŁKA
– Bochenék chlébá/ bułká/ forma panis parui, diminutiuum pane. Pastillus [...] Collyris [...]. Kn 38.
patrz: BUŁKA
– Bunczéwie/ vide Grzybienie. Kn 53.
patrz: BUNCZEWIE
– Buntowánie [actio] Turbarum concitatio. [...] Tempestas seditionum, discordiarum: tempestas popularis. Seditio, Cicer. Kn 53.
patrz: BUNTOWANIE
– Buntownié/ Seditiosè concitata concio, Cicer. Seditiosissime dicere. Cicer. Kn 53.
patrz: BUNTOWNIE
– Zwadcá/ zwadzcá/ zwaycá. Sator litis [...] Litigator, Quintilian. v. Buntownik. Kn 1454.
patrz: BUNTOWNIK
– Rokoszanié/ [...] Factiosi qui conspirárunt. Vicin. Buntownik. Kn 924.
patrz: BUNTOWNIK
– Buntownik/ Euocator feruorum, Cicer. in Catilin. Rerum nouarum auidus concitor, Ammian. Incentor & incesor turbarum, Ammianus. Turbator, Liu. [...] Factiosus [...] Axitiosus [...] Nowiniarz. Natinator, Festo seditiosus. Nouarum rerum molitor [...]. Kn 53.
patrz: BUNTOWNIK
– Niézgodny/ Discors [...] Dissentaneus [...] Incongruens sibi, nobis [...] Insociabilis [...] Insociabile regnum. v. Buntowny. Kn 544.
patrz: BUNTOWNY
– Buntowny/ rosterkliwy/ burźliwy tr Seditiosus [...] Factiosus [...] Turbidus homo [...] Turbidi & concitati motus animorum [...] Tumultuosus miles [...] Tumultuosa concio, sententia [...] Turbulentus [...] Nouis rebus studet. [...] Discordialis. Kn 53.
patrz: BUNTOWNY
– Pluszczy kréw z-czégo/ ábo wodá. [...] Cum sonitu aliquid supernè fluit. (Burczy [...] Cum strepitu per aspera plani fluit, vel cum impetu.) [...] Strumięniem ciéczé/ idem quod pluszczy. Kn 716.
patrz: BURCZEĆ
– Burdá/ turniéiá/ gomon/ fasoł/ Turba [...] Turbela [...] Turbella [...] Tragoedia tr. [...] vide zámięszánie/ Rozruch. Kn 53.
patrz: BURDA
– Burdy ná osłá/ ná mułá/ Clitellae [...]. Kn 53.
patrz: BURDA
– Skłádam z-osłá/ z-mułá burdy/ cięzáry rozbieram. [...] Depono clitellas, instratum [...]. Kn 1003.
patrz: BURDA
– Kłótnia/ v. Zámięszánie/ Trudność/ Burdá/ Rosterk. Kn 283.
patrz: BURDA
– Burdy stroię/ Do turbas, facio, Terent. Turbelas do, facio [...] O co burdy stroisz/ ábo ták bárzo się frásuiesz/ gębę rozwierasz. Ciere turbas, Plaut. Mouere Tragoedias, Quintil. Excitare tragoedias, Cicer. [...] vide Mięszam 3. Kn 53.
patrz: BURDA
– Burdam się/ kustram się/ Segniter me vestio vel accingo, operi, itineri, vel ad iter. Kn 53.
– Burgrábiá/ [...] Custos arcis, Cromer. Praefectus Vigilum, Paul I. C. et Cromer. [...] vide Podstárości. Kn 53.
– Burmistrzowski/ Consularis, aetas, familia, Cicer. Consulare vinum, Mart [...]. Kn 54.
– Burmistrzostwo/ Consulatus [...]. Kn 54.
– Burmistrzowskié/ Consulariter acta vita, Liu. Kn 54.
– Bursa/ v. Mieszék. Kn .
patrz: BURSA, BURSA, BURSZA
– Bursa / konwikt / Contubernium [...] Conuictus. Kn 54.
patrz: BURSA, BURSA, BURSZA
– Bursak/ vide Społmieszkániéc. Contubernalis [...]. Kn 54.
patrz: BURSAK
– Bursztyn/ Czerwonáwy bursztyn. Glessum barbara voce dicitur [...] qui ait esse succum arboris pini, rigore aut tempore autumnali concretum. [...]. Kn 54.
– Buntowny/ rosterkliwy/ burżliwy tr. Seditiosus, Cicer. Factiosus, Plaut. Turbidus homo, Virgil. Turbidi et concitati motus animorum, Cicer. [...]. Kn 53.
– Burżliwy / wichrzásty / nawáłności péłny / Procellosum coelum [...] Procellosus ventus [...] Procellosum mare [...] Tempestuosum mare [...] Turbidus dies [...] Turbidum tempus [...] Turbulentum tempus: turbulentissimus tribunatus [...]. Kn 54.
– Wichrowáty/ wichrzásty. v. Burzliwy. Item, wichrowáty voce translata sapiùs vtuntur Poloni. pro Dziwak/ Fántástyk/ Niéspokoyny/ Warchół. Kn 1242.
– Bursztynowy Succinus, mart. Succineus, Plin. Electrinus. Paul. I. C. [...]. Kn 54.
– Burtá/ burtnicá/ Transtra [...] Iuga. Kn 54.
patrz: BURTA
– Burtá/ burtnicá/ Transtra [...] Iuga. Kn 54.
patrz: BURTNICA
– Bury/ Virgatus [...] Virgato corpore. Virgulatus [...] Virgulata distinctione. Kn 54.
patrz: BURY
– Chmurá/ burzá/ pochmurność/ Caelum turbidum, nubilosum [...] Nubilum [...] Dubium & inipendens caelum, [...]. Kn 67.
patrz: BURZA
– Wzbieránie i opadánie/ v. Morskie burzęnie. Kn 1346.
patrz: BURZENIE
– Burzęnie ludu/ vide Buntowánie/ zámięszánie. Kn 54.
patrz: BURZENIE
– Przychodzęnie morskie/ v. Morskie burzęnie/ przychodzęnie. Kn 869.
patrz: BURZENIE
– Burzęnie morzá/ nawałność/ Tempestas pelagi, Virg. Tempestas maris, [...] Procella [..] AEstus feruor maris: Agitatio fluctuum: agitatio maris [...] vide Náwáłność. Kn 54.
patrz: BURZENIE
– Burzęnie miástá/ Excidium vrbis, Liu. Virg. Excisio, euersio tectorum. Disturbatio Corinthi: disperditio vrbis, Cicer. Excidio [...] v. Pustoszęnie/ Obálánie. Kn 54.
patrz: BURZENIE
– Burzliwié/ Turbidè, Turbulentè. Kn 54.
patrz: BURZLIWIE
– Zámięszánia péłny/ Turbidus [...] Turbidum tempus [...] Turbidissimae actiones [...] Turbulenta Respub. res, tempestus, turbulentum tempum, negotium. Tumultuosae conciones, tumultuosa vita. [...] Homo turbulentus. [...] v. Burzliwié/ Pomięszánié. Kn 1378.
patrz: BURZLIWIE
– Táran woięnny/ Aries [...] Machina bellica muralis [...] Burzyciel miast. Kn 1136 [1126].
patrz: BURZYCIEL
– Burzyciel/ zburzyciel/ Euersor vrbium: extinctor patriae, Cicer. Demolitor murorum, Vitru. Vastator Troiae, [...] Expugnator coloniarum. Kn .
patrz: BURZYCIEL
– Burzę miásto/ Euerto vrbem; Excido vrbes hostium: deleo & perdo, extinguo vrbem, ciuitatem, Tacit. Expugno oppidum [...] vide Obalam/ Pustoszę. Kn 54.
patrz: BURZYĆ
– Burzę aliter. Agitant mare venti, Virgil. Emoliuntur venti fretum, Senec. [...]. Kn 54.
patrz: BURZYĆ
– Burzę aiter vide Buntuię. Kn 54.
patrz: BURZYĆ
– Buntuię się przéciw komu/ burzę się/ Tumultuor [...] Rebello [...] Turbo [...]. Kn 53.
– Burzy się morzé/ Exaestuat mare [...] Feruet mare [...] Turbat mare [..]. Kn 54.
– Burzy się piwo/ wino/ Feruet vinum cum ex musto in vinum transit [...]. Kn 54.
– Pychá/ hárdość/ butá/ nádętość. Superbia, Plautus. Cicer. Arrogantia, insolentia, Cicer. [...]. Kn 903.
patrz: BUTA
– Butél/ vide Woźny miéyski. Kn 54.
patrz: BUTEL, BUTEL, BUTEŁ
– Buzdygan/ claua ferrea angulosa profundis et crebris sulcis striata [...]. Kn 55.
patrz: BUZDYGAN
– Gwoli być komu/ Dare se alicui [...] Tradere se totum alicui Mácie mię po woli [...]. Kn 220.
patrz: BYĆ, BYĆ, BYDŹ
– Iést w cenié/ w pieniądzách/ v. Popłaca. Kn 247.
patrz: BYĆ, BYĆ, BYDŹ
– Báczenie/ rozum/ Iést przy baczeniu/ [...] sanae mentis, sanus mente, idem. przy sobié [...] z baczeniem/ z rozumem. Kn 11.
patrz: BYĆ, BYĆ, BYDŹ
– Szubiénicznik/ wisiéléć [!][...] Nostri per probrum dicunt talibus: Byłeś w-katowskich rękách. Kn 1126.
patrz: BYĆ, BYĆ, BYDŹ
– Bydlęciéię/ Bydlęciem się stáię [...] In pecudis degenero, vt Nabuchodonosor. Kn 56.
patrz: BYDLĘ
– Człowiék nié bydlę. Kn 133.
patrz: BYDLĘ
– Kopyt rozdwoionych bydlę. Bisulcus [...] Kn 301.
patrz: BYDLĘ
– Béstyálskié/ vide Po béstyálsku/ et Iáko bydlę. Kn 21.
patrz: BYDLĘ
– Iako bydlę/ iáko béstya/ po béstyálsku. Pecorum modo [...] More ferae [....] In pecorum modum [...] More bestiarum [...] v. Po béstyálsku.. Kn 232.
patrz: BYDLĘ
– Kopyt rozdwoionych bydlę. Bisulcus [...]. Kn 301.
patrz: BYDLĘ
– Robotny wół/ bydlę do roboty/ od roboty. Operarius [...] Pecus operarium. Iugatorius bos: Glebarius bos [...]. Kn 920.
patrz: BYDLĘ
– Bydlęcé/ More pecudum: more bestiarum. Kn 56.
patrz: BYDLĘCE
– Bydlęcy/ Pecuarius canis, Colum. Pecuaria quaestio, Var. Pecorinus, Sipont. Robert. Steph. [...] Veterinarius, adiect. Veterinaria medicina [...] Iumentarius, Apul. Contubernium iumentarium. Kn 56.
– Stráwá bydlęca/ Pabulum [...] vide Pokarm/ pasza. Kn 1073.
– Rząp' w-ogonié bydlęcym/ Caulis, m. Plini. Caulis caudae boum, equi, asini, et c. [...]. Kn 967.
– Bydlęciéię/ Bydlęciem się stáię/ [...] In pecudis naturam degenero [...]. Kn 56.
– Byk/ buiak/ bydlnik/ Taureus [...] Ductor gregis indomiti. Kn 56.
patrz: BYDLNIK
– Bydłá siłá máiący/ bydlny/ Armentosus. Italia armentosissima [...] Pecorosus. Kn 56.
patrz: BYDLNY
– Wéłniste bydło/ iáko owcé. Lanicium [...]. Kn 1234.
patrz: BYDŁO
– Dobyték/ vide Robotne bydło. Kn 129.
patrz: BYDŁO
– Przéżuwa bydło niéktore/ żucha. Remando [...] pontici mures remandunt. Remandere eundem cibum [...] Ruminat animal [...] Armentum reduces dum gutture ruminat escas. [...]. Kn 864-865.
patrz: BYDŁO
– Złodziey bydłá/ v. Bydłokradcá. Kn 1433.
– Bydłokradźtwo/ Abactus. Kn 56.
– Byk/ buiak/ bydlnik/ Taureus [...] Ductor gregis indomiti, [...]. Kn 56.
patrz: BYK
– Bykowy/ Taurinus [...] Taureus [...] Tauriformis [...] Taurigenus [...]. Kn 56.
patrz: BYKOWY
– Bystry [...] Bystry potok/ Bystra rzeká [...] Rapax torrens, [...] Rapax fluuius. Acris equus. Violentus amnis. [...] Kn 57.
patrz: BYSTRY
– Bystry [...] Perspicax & acutus. [...] Domyslny. Bystry. Solerti auditu animal. [...] Solers animus. [...] Solers ingenium. [...] Sagax homo. [...] Kn 57.
patrz: BYSTRY
– Béstwię się/ bystrzéię/ Ferocio. Kn 20.
patrz: BYSTRZEĆ
– Wydrzéię/ Chytrzéię/ Bystrzéię. Kn 1311.
patrz: BYSTRZEĆ
– Bywáléc/ bywáły/ Versatus, versatisimus. Expertus [...]. Multorum hominum mores vidit & vrbes [...] Factum est periculum pedum, visa et via, [...] Multùm ille & terris iactatus & alto [...] Multum aquae nauigauit. vide Swiádom. Kn 57.
patrz: BYWALEC
– Grono winne/ kálinowe/ bzowe. Botryon, Botrus [...]. Racemus [...]. Kn 210.
patrz: BZOWY
– Bzowy/ Sambuceus baculus. [...]. Kn 57.
patrz: BZOWY
– Czadz/ Missilia [...] Sparsit missilia variarum rerum [...] Mittere missilia in vulgus [...] Missilia fortunae [...] quae à fortuna sparguntur [...] Antiochus illustris pecuniam spargens dicebat [...] Populus Romanus stipem spargere coepit [...]. Kn 94.
patrz: CADZ, CZADZ, CZADZ
– Podárék od páná/ krola/ etc. Donatiuum [...] lege Czadz. Charisticum officialibus dabatur. Callistrat. Kn 732.
patrz: CADZ, CZADZ, CZADZ
– Cédziworek/ co cédzęnia naczynie/ sitko/ etc. Fiscus lineus vel vimineus, quo oleum defluens ex torculari colatur [...] Qualus [...] Saccus lineus [...] Sportula faecaria [...] Colum [...] Ex iunco factum colum [...]. Kn 60.
– Łużnik/ Fiscus vimineus, vel lineus [...] vide Kosz do cedzenia. Kn 375.
– Cádzęnie/ Expressio. Kn 57.
– Kosz do cedzenia/ Fiscus vimineus [...] Saccus vinarius [...] Saccus nivarius [...] Saccus saligneus, sparteus. saccus tenui vimine contextus, inuersae metae similis [...] Qualus [...]. Kn 308.
– Cádzę/ cédzę/ Colo [...] Exprimo per linteum [...] Liquo vinum [...] Deliquo [...] Transcolo, defaeco [...] Percolo aliquid [...] Recolo [...] znowu cádzę. Liqueo vel liquesco [...] aquae per interuenia (terrarum) liquescunt. cádzą się/ siekną/ przeciekaią [...]. Kn 57.
– Przépuszczam wosk/ łóy/ etc. [...] Iterùm liquo significat et simpliciter Rostapiam/ et Cédzę. Kn 853.
– Cádzę/ cédzę/ Colo [...] Exprimo per linteum [...] Liquo vinum [...] Deliquo [...] Transcolo, defaeco [...] Percolo aliquid [...] Recolo [...] znowu cádzę. Liqueo vel liquesco [...] aquae per interuenia (terrarum) liquescunt. cádzą się/ siekną/ przeciekaią [...]. Kn 57.
– Cédzony/ Saccatus lineis saccis [...] percolatus [...]. Kn 60.
– Cáły Boży rok/ dzięń/ noc/ wołałém/ czekał/ etc. pro cáluczki/ cáły zgołá/ sic káżdy Boży dzień deszcz/ pro każdy zgołá. Totis vel singulis prorsus diebus, integris omnino, continuò pluit etc. Kn 58.
patrz: CALUCZKI
– Całkiem v. Niérozdzielnié. Kn 58.
patrz: CAŁKIEM
– Całość aliter vide, Niédętość/ Zupełność [...]. Kn 58.
patrz: CAŁOŚĆ
– Całość/ záchowánie/ trwáłość. Salus Reipublicae [...]. Kn 58.
patrz: CAŁOŚĆ
– Cáłuię/ Osculor [...]. Kn 58.
patrz: CAŁOWAĆ
– [...] qui osculatur, vel amat oscula. Cáłownik inusitatum est. Kn 58.
patrz: CAŁOWNIK
– Przysiadam komu suknią/ czapkę/ księgi. Assideo super aliquid. Insideo alicui rei. Kn 886.
– Cár/ kniaź wiélki/ Rex, aut Regulus apud Moscos [...] vide Kśiążę. Kn 59.
patrz: CAR, CAR, CZAR
– Czernice/ vide Borowki czarne. Kn 99.
– Borowki czarne/ czernicé/ v. Márcowy kwiát. Kn 50.
– Cárski/ Regius [...]. Kn 59.
patrz: CARSKI
– Czausz/ [...] Nunc Tsausii aulici vel cubicularij Turcae esse dicuntur. ex quo numero nuntij vel Legati minores, aut veredarij deliguntur. vide. Goniéc. Kn 97.
– Cząbr ziéle/ Satureia [...] Cunila [...] Thymbra [...] Satureium [...]. Kn 94.
– Cząbr Włoski/ vide Dzięcielnicá. Kn 94.
– Cząbrzycá Włoska/ Wyłup tymowy/ kámionká/ dźięćielicá Włoska/ Epithymium. Kn 94.
– Deszcz/ Pluuia [...] Imber [...] Ruit caelum imbribus [...] Deszcz iák cébrem lał [...]. Kn 120.
– Cébér/ Hydria, [...] dimin. Cébrzyk. Kn 59.
– Cébér [...] dimin. Cébrzyk. Kn 59.
– Psiá cébulá/ Szpilanká/ Podéyrzon żołty. Bulbus vomitorius [...]. Kn 895.
– Pióro ábo pierzé v cybulé. Stylus: thallus caeparum [...]. Kn 700.
– Szpilanká/ v. Psia cébulá. Kn 1121.
– Cébulá zamorska/ Scilla [...] Squilla [...]. Kn 59.
– Cébulá psia/ vide Psia cébulá. Kn 59.
– Cébulá/ Cepe [...] Cepa vel Caepa [...] Cepula [...]. Kn 59.
– Cébulnik/ Ceparius [...] ceparum venditor. Kn 59.
– Námázánie [...] Námázánie cebulne. inunctio caepis facta. Suffectio vnguentorum putorem temperat [...]. Kn 466.
– Łupiny/ item. v. Cebulna skorká. Kn 375.
– Cébulny/ cébulowy/ Cepitius [...]. Kn 59.
– Cébulney głowki listki/ łupinki wnętrzne/ Tallae [...] Lacrymosaeque ordine tallae [...] Tunicas bullorum replictas [...]. Kn 59.
– Cébulna łodigá/ wyrosték/ Thallus [...] Stylus ceparum [...]. Kn 59.
– Cébulna skórká powierzchnia: łupiná/ Corium ceparum [...] Tunicatum cepe [...] Talla [...]. Kn 59.
– Cébulny ogród/ Cepetum [...] Cepina [...]. Kn 59.
– Cébulny/ cébulowy/ Cepitius [...]. Kn 59.
– Przyymuię do céchu/ do rády/ etc. Allego [...] in decurias [...] Cooptare Senatorem, in Collegium, in ordinem [...] Adscribo aliquem ad numerum, in numerum [...] Adscisco [...]. Kn 894.
patrz: CECH, CECH, CZECH
– Cech/ miéysce/ ábo schadzká/ [...] Conuentus opificū: vel domus conuentui opificum habendo destinata. Kn 59.
patrz: CECH, CECH, CZECH
– Cechá ná bydlęciu/ naczyniu/ piątno/ Character [...] Quadrupedia charactere signari debent [...] Signum pecori impressum [...] Stigmata saxorum [...] Signum candens in pecore [...] Kn 59.
– [...] Szam szobie winien. Adde quod Poloni Minores multi sz cz ż non exprimant. quid quod multae voces sunt, quae simplici s et denso pronuntiantur, vt czéchy/ céchy: czárá/ od cárá: szum/ sum: etc. [...] Kn 1112.
– Céchámi. Tributim [...] per tribus. Kn 59.
patrz: CECHAMI
– Cékauz/ vide. Zbroiownia. Kn 60.
– Céchmistrstwo/ [...] Praefectura tribûs. Et [...] sum praefectus tribûs. Kn 59.
– Céchmistrz/, Magister curiae [...] Hetaeriarcha [...] Magister contubernii [...] Praefectus sodalitio. Tribunus & tribuum magister [...]. Kn 59.
– Piątnuię/ vide. Cechuię/ Pryskuię. Kn 682.
– Cechuię/ piątnuię/ Signo [...] Quadrupedia charactere signari debent. Signum pecori imprimo, [...] Inurere notas & nomina vitulis [...] vicinum Pryskuię. Kn 59-60.
– Piątno/ naczynie do cechowánia. Character [...] Cauter [...]. Kn 682.
patrz: CECHOWANIE
– Cechowány/ piątnowány/ Literata vrna [...] vide. Znákowány. Kn 59.
patrz: CECHOWANY
– Cechowy/ Curialis [...] Curionius [...] Tribuarius [...] Contribulis [...] Curiatus, curiata lex, comitia [...]. Kn 59.
– Przyświecam/ [...] Vrit Cedrum in lumina nocturna [...] Przyświeca Cedrem [...]. Kn 890-891.
patrz: CEDR
– Cédr/ drzéwo cédrowe/ Cedrus [...] Alia species cedrelate [...] Oxycedros, ramosa & nodis infesta [...]. Kn 60.
patrz: CEDR
– Cedrowány/ Cedratus [...] Cedrino oleo imbuo. Kn 60.
patrz: CEDROWANY
– Cédrowa żywicá/ Cedria [...] Resina cedri [...] Cedrium [...] Oleum cedrinum [...] Cedrius liquor [...]. Kn 60.
– Cédrowy/ Cedrinus, cedrius [...]. Kn 60.
– Cédr/ drzéwo cédrowe/ Cedrus [...] Alia species cedrelate [...] Oxycedros, ramosa & nodis infesta. [...]. Kn 60.
– Cédr/ owoc cédrowy/ szyszká/ Cedris [...]. Kn 60.
– Kártá w księgach/ Kártá pisána oprocz ksiąg/ Kartelusz/ Cedułá/ skrypt. Kn 268.
patrz: CEDUŁA
– Cédułá/ cédułká vide Kártá pisána. Kn 60.
patrz: CEDUŁKA
– Kosz do cedzenia/ Fiscus vimineus [...] Saccus vinarius [...] Saccus niuarius [...] Saccus saligneus, sparteus. saccus tenui vimine contextus, inuersae metae similis [...] Qualus [...] v. Cedziworék. Kn 308.
patrz: CEDZIWOREK
– Cédziworék/ do cédzęnia naczynie/ sitko/ etc. Fiscus lineus vel vimineus, quo oleum defluens ex torculari colatur [...] Qualus [...]. Kn 60.
patrz: CEDZIWOREK
– Cégiélnia/ Lateraria [...]. Kn 60.
patrz: CEGIELNIA
– Cégiélnik/ céglarz/ vide Strycharz. Kn 60.
patrz: CEGIELNIK
– Strychárz/ cégiélnik. Laterarius [...]. Kn 1077.
patrz: CEGIELNIK
– Cégielny robotnik/ [...] qui fert lateres [...] qui trahit [...] Lateres traho, porto. Kn 60.
– Cégłá/ cégiéłká/ Later [...] Later aureum [...] Laterculus [...] Testa [...]. Kn 60.
patrz: CEGIEŁKA
– Céglány/ z cégły/ Latericius paries [...] Coctilis murus [...]. Kn 60.
– Cégiélnik/ céglarz/ vide Strycharz. Kn 60.
patrz: CEGLARZ
– Céglásty/ céglástey fárby/ bladoczerwony/ miniowáty/ Miniaceus [...] Miniatus [...]. Kn 60.
– Céglisty/ ná kształt cégły/ [...] forma lateris factus. Heluus color et Giluus color, qualis lateris semicocti. [...]. Kn 60.
patrz: CEGLISTY
– Cégłá/ cégiéłká/ Later [...] Later aureum [...] Laterculus [..] Laterculus coctilis [...] Testa [...]. Kn 60.
– Palę cégłę/ Coquo lateres in fornacem [...]. Kn 662.
– Wypalić cégły/ wapna/ piéc/ drwá. Coquere lateres, calcem semel, bis. [...]. Kn 1323.
– Sciáná wé dwié ceglé/ wé trzy etc. Paries diplinthius, triphlinthius etc. [...]. Kn 983.
– Cégłá niépalona/ Crudus later [...]. Kn 60.
– Wypalić dobrzé cégłę/ [...] Excoctum reddere [...]. Kn 1323.
– Céklárski/ Lictorius [...] Kn 60.
patrz: CEKLARSKI
– Laská céklárska/ márszałkowska/ pálcat. Commentaculum [...] Commotaculum [...] Commota mulio virga innuit. Virga lictoria [...] Culticula [...]. Kn 348-349.
patrz: CEKLARSKI
– Céklárskie stanie/ stáwięnie się przed vrząd/ Apparitio [...]. Kn 60.
patrz: CEKLARSKI
– Céklárstwo/ Apparitura [...]. Kn 60.
patrz: CEKLARSTWO
– Céklarz/ oprawcá/ siepácz/ łápácz/ Apparitor [...] Apparitio [...] vide Hetman w miástách [...] Lictor [...] Submotor [...] Officialis [...] Accersitor [...] Virgator [...] Seruus publicus [...]. Kn 60.
– Miéyski sługá/ vide Céklarz/ Woźny miéyski/ Sługá miéyski. Kn 410.
– Sługá miéyski/ poséł vrzędowy/ sługá vrzędowy. Minister publicus [...] Actor publicus [...] Officialis [...] Stator [...] Viator [...] Calator [...] Seruus publicus [...] Ex cohorte Praetoris [..] v. Céklarz. Kn 1024-1025.
– Zbier/ v. Céklarz. Kn 1405.
– Hetman w miástách/ kápitan/ ábo Ceklmistrz/ stárszy nád ceklarzámi. [...] Praefectus lictorum. Apparitionis (i. apparitorum) magister. apparitionis praefectus [...] Alytarches [...]. Kn 224.
patrz: CEKLMISTRZ
– Céklmistrz/ vide Hetman 4. Kn 60.
patrz: CEKLMISTRZ
– Céktánie się z kiém/ v. Spór/ Przégádywánie. Kn 60.
– Céktuię się/ Licitari dicuntur mercando vel pugnando contendentes [...] Ciskam 2. Sprzeczam się/ Przégadywam się. Kn 60.
– Gádácz/ céktownik/ przégádywáiący się z kiem/ Disputator [...] Disputatrix [...]. Kn 182.
patrz: CEKTOWNIK
Kn 1182.
patrz: CEL, CEL, CYL, CZEL
– Przénoszę cel [...] vltra scopum iaculor. Kn 849.
patrz: CEL, CEL, CYL, CZEL
– Cel tr. vide Koniéc. Kn 60.
patrz: CEL, CEL, CYL, CZEL
– Tráfiam do celu/ w-cel/ tráfić ptaká/ vgadzam. Contingo metam [...] Contingere aciem ferro: auem ab alto caelo deijcere [...] Tangere metam [...] Tangere aliquid acu [...] Collimo [...]. Kn 1149.
patrz: CEL, CEL, CYL, CZEL
– Tráfiam do celu/ w-cel/ tráfić ptaká/ vgadzam. Contingo metam [...] Contingere aciem ferro: auem ab alto caelo deijcere [...] Tangere metam [...] Tangere aliquid acu [...] Collimo [...]. Kn 1149.
patrz: CEL, CEL, CYL, CZEL
– Chybiánie celu/ ábo domysłu/ nádziéié/ Aberratio [...]. Kn 75.
patrz: CEL, CEL, CYL, CZEL
– Kres/ v. Koniéc. Cel/ et sequentia. Kn 317.
patrz: CEL, CEL, CYL, CZEL
– Strzélnicá/ Campus iaculatorius [..] Cel pociskowy ábo pole ćwiczénia pociskowego strzélczego. Sagittarij verò scopas [?] seu fruticum aut straminis fasces, 600 pedes remotos ponebant, vt sagittis vel lapidibus ex sustibalo tangerent. Iidem contrà palum tanquam contrà aduersarium cum claua velut cum gladio se excercebant, etc. [...]. Kn 1079.
patrz: CEL, CEL, CYL, CZEL
– Cel/ Scopus [...]. Kn 60.
patrz: CEL, CEL, CYL, CZEL
– Célá abo céllá mniska/ Cella [...]. Kn 60.
patrz: CELA, CELA, CELLA
– Célc/ twárde dno w gruncié/ ná ktorym się iuz godzi grunt kłáść/ Solum fundamenti solidum [...] Solidum [...] Ad solidum fodiantur fundationes substructionis [...]. Kn 60.
patrz: CELC
– Grunt/ item. vide Célc. Kn 213.
patrz: CELC
– Célidonia/ vide Iáskołcze ziéle. Kn 60.
– Célnicki/ Vectigalis equus, pecunia [...]. Kn 60.
patrz: CELNICKI
– Célnictwo/ cło/ komorá Rzéczypospolitey/ Vectigale munus, vel munus exigendi vectigalis aut portorij [...]. Kn 60.
patrz: CELNICTWO
– Komorá Rzéczypospolitey/ vide Célnictwo. Kn 294.
patrz: CELNICTWO
– Cłó/ i. Célnictwo/ vt Cło trzymáć/ vide Célnictwo. Kn 85.
patrz: CELNICTWO
– Célnicze miéysce/ gdzié célnik cło wybiera/ [...] mensa publicani, aut domus. Telonium apud Matthaeum. Kn 60.
patrz: CELNICZY
– Célnicze miéysce/ gdzié célnik cło wybiera/ [...] mensa publicani, aut domus [...]. Kn 60.
– Célnicze miéysce/ gdzié célnik cło wybiera/ [...] Telonium apud Matthaeum. Kn 60.
– Célny/ vide Przédni. Kn 60.
patrz: CELNY, CELNY, CZELNY
– Célny/ do cłá należący/ [...] ad publicanum pertinens. Kn 60.
patrz: CELNY, CELNY, CZELNY
– Pánowié przédni/ célni w-Rzéczypospolitey. Optimates [...]. Kn 667.
patrz: CELNY, CELNY, CZELNY
– Rynék/ część miástá célniéysza/ przéstworna. (vt ma dom w-rynku) Forum [..] Manlius transuerso foro ambulans [...] v. Targowisko [...]. Kn 965.
patrz: CELNY, CELNY, CZELNY
– Przéwyższam/ przénoszę/ céluię/ przéchodzę kogo w-czym. Antecello tibi in hac re. Supero aliquem doctrina, constantia [...] Supero aliquem dolis [...] Vincere aliquem officio, auctoritate, numero. Vno te vicimus. Excello [...] Excello ingenio, dignitate, in aliqua re: inter omnes, caeteris: praeter caeteros [...] Vicinum Przodkuię. Kn 862-863.
– Céluię/ vide Przéwyższam/ Przodkuię. Kn 60.
– Célowánie/ vide Przodkowánie. Kn 60.
patrz: CELOWANIE
– Miérniczy státék/ celowy naczynie ktorym prostuią/ w prost miérzą.mensura qua flexae viae ad lineam diriguntur [...] Groma [...]. Kn 404.
patrz: CELOWY
– Célstad/ vide Strzélnicá. Kn 60.
patrz: CELSTAD
– Cená wzgorę idzié/ [...] Crescit pretium rerum venalium. Kn 61.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Cenę podnoszę/ więcey podáię w tárgu/ Pretium augere [...] Pretium amplifico [...]. Kn 61.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Stoi cená w-miérzé/ v. Cená. Kn 1069.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Idzié wzgorę cená/ zboże. v. Drożéié. Kn 240.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Cenę podnoszę vrzędownié/ Imponere grauiùs pretium [...]. Kn 61.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Cená stoi/ ábo stoi co w cenié/ Constitit pretium [...]. Kn 61.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Iést w cenié/ w pieniądzách/ v. Popłaca. Kn 247.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Cená stoi/ ábo stoi co w cenié/ Constitit pretium [...]. Kn 61.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Céná/ AEstimatio [...] Pretium [...] Valor [...] Victoriati valore redimi potest [...] Nuncupatio [...]. Kn 60.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Cyná/ Stannum [...]. Kn 92.
patrz: CENA, CYNA, CYNA, CZYNA
– Skaczę/ aliter. Skoczyło zboże ábo [skoczyła] cená/ poszło wzgórę/ v. Drożeię/ Cená 3. Kn 999.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Vpada cená/ vide Cena vpádłá. Kn 1192.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Céná wskoczyłá wzgórę/ Accensum est pretio [...] Ingrauescit annona [...] Accedit plurimùm pretio [...] Kn 61.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Spuszczam cenę/ v. Cenę spuścić. Kn 1055.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Wagá/ tr. ważność/ cená/ miésce/ poważánie/ liczbá/ tr. Momentum [...] Haec res nullum habet momentum ad beatam vitam: momenta paria rationum: habet momentum gratia: habet apud me momentum tua religio. Pondus habere apud aliquem: tuae literae maximi sunt ponderis apud me [...] Numerus [...] Nullo numero homo. nie waży nic [...] Alicuius aeris magister, i. pretij. Kn 1220.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Kontryfał/ cyná przédnia ábo Angiélska/ Stannum Anglicanum nobilissimum [...]. Kn 300.
patrz: CENA, CYNA, CYNA, CZYNA
– Cyná przédnia/ vide Kontryfał. Kn 92.
patrz: CENA, CYNA, CYNA, CZYNA
– Kontryfał/ cyná przédnia ábo Angiélska/ Stannum Anglicanum nobilissimum [...]. Kn 300.
patrz: CENA, CYNA, CYNA, CZYNA
– Drogość iákiey rzéczy/ cená wiélka choć słuszna/ [...] Magnum pretium [...] Pretiositas annuli [...]. Kn 149.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Spuszczam cenę/ v. Cenę spuścić. Kn 1055.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Ma cenę tá rzécz. v. Popłaca. Kn 384.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Vpada cená/ vide Cena vpádłá. Kn 1192.
patrz: CENA, CENA, CZYNA
– Drogo co szácuię/ cenię/ drożę się z czém/ Auarè statuo pretium merci meae [...] Vnu[m] quodq[e] istorum verbu[m], nummis Philippeis aureis non potest auferre hinc à me, si quis emptor venerit [...] Magno et magni aliquid aestimo: valdè carè aestimo [...]. Kn 149.
patrz: CENIĆ
– Cenią mię ábo co/ Liceo, licitus sum. Neutropassium. licitationi et auctioni subijcior [...] De Drusi hortis quanti licuisse scribis, id ego quoque audieram [...] Contra, Laeuinum vnius assis non vnquam pretio pluris licuisse, etc. subaudi, constat, vel scimus. że go podło ceniono/ szácowano/ ważono [...]. Kn 61.
patrz: CENIĆ
– Po groszu cenię/ przédáię/ kupuię co/ po złotemu / po táláru/ etc. [...] Emo aliquid talento, decem denarijs, omnibus nummis vel pecunijs [...] Emo denis minutis singulis vel singula. Kn 718.
patrz: CENIĆ
– Cenienie/ zácenienie/ Indicatio [...] Tua merx est, tua indicatio est. Indicatio pretij [...]. Kn 61.
patrz: CENIENIE
– Cynowy/ Stanneus [...] Stagneus [...]. Kn 93.
– Wagá ciężar iáki ábo miárá/ odważona wagą/ ábo gwichtem którem péwnym/ funtem/ półfunciem/ cętnarem etc. Pondo [...]. Kn 1220.
– Stofuncie/ v. Cętnar. Kn 1067.
– Cetnar/ stofuncie/ waży pięć kámięni w Státucié. Centumpondium [...] Centenarium pondus [...]. Kn 62.
– Censor ksiąg/ Sędzia/ rozsądnik [...] Iudices ac censores pòématum, vide Probierz. Kn 61.
patrz: CENZOR
– Censuruię/ rozsądek czynię/ omyłki znâczę/ Recenseo [...] Notam pono ad versum [...] Cerulâ miniatâ scripta alicuius noto [...] Virgula censoria noto [...]. Kn 61.
– Censuruią mię/ moie księgi/ Rozsądek czynią/ Subeo iudicium imperitae multitudinis, sapientissimorum & lectissimorum virorum [...] Pagina subit iudicium docti principis [...]. Kn 61.
– Censurá/ omyłék znáczenie/ [...] Nota censoria [...] Censoria virga [...] Ceras miniatulas [...]. Kn 61.
patrz: CENZURA
– Censury Papieskie/ Animaduersiones Pontificiae [...] Canonica censurae. Kn 61.
patrz: CENZURA
– Cesarz/ Caesar [...] Augustus [...] Rector Imperij Romani. [...]. Kn 61-62.
– Stofuntowy/ v. Cętnarowy. Kn 1067.
– Cętnarowy/ [...] Centenarius [...] Centenaria vasa. Lapis centenarius [...] Pondus centenarium [...]. Kn 62.
– Ch/ ch/ in fine dictionum pro em/ byłech/ pisałech/ pro byłem/ pisałem. vide M. Kn 62.
patrz: CH
– CH/ Initio dictionum vitiosissimè Poloni quidam pronuntiant in sua lingua et in Latina, vt Háłástrá pro Cháłástrá. Haritas pro Charitas. et è centra [...]. Kn 62.
patrz: CH
– Chá/ chá/ Ha ha [...]. Kn 62.
patrz: CHA
– Chaber wiélki/ czerwono-brunatny [...] Phloeos [...] Stoebe [...] Saliunca [...]. Kn 62.
patrz: CHABER, CHABR
– Cáp/ Interiectio. vide Chábiás. Kn 59.
patrz: CHABIAS
– Chábiás/ cáp/ Interiectiones [...] Hercle haud ibis intrò, ne quid harpax feceris [...] v. Smyk 2. Kn 62.
patrz: CHABIAS
– Smyk (Interiectio) qua actum rapientis furtim aliquid significamus. Vicinum Chábiás [...]. Kn 1034.
patrz: CHABIAS
– Chábiná/ vide Rózgá 1. Kn 62.
– Modrak/ modrzeniéc/ chábrék/ Błáwat. Cyanus [...]. Kn 422.
patrz: CHABREK
– Chábrék/ vide Modrak. Kn 62.
patrz: CHABREK
– Cháć/ vide Iátá. Kn 62.
patrz: CHAĆ
– Iátá/ cháć/ kuczká. Tugurium [...]. Kn 238.
patrz: CHAĆ
– Chadzam/ Frequento domum alicuius [...] Frequento aliquem [...] Ito, itas, Itare ad coenas [...] Itare in ludos [...] Initas arida loca [..] Grassor saepe hac via []...] Ventito domum alicuius [...] Ventito in agrum [...]. Kn 62.
– Biiam/ Verberito [...] Bywam/ chadzam/dawam/ mawiam/ piiam/ pieram/ siadam/ widam/ et similia frequentatiua sunt, qualia Poloni è singulis propè Verbis formant, quibus respondentia frequentatiua Latina cùm desunt, primitiuis vtendum est addita voce saepè, crebro, subinde, passim, vel soleo [...] vide etiam Zwykłem. Kn 30.
– Chadzánie/ [...] Frequentatio. Kn 62.
patrz: CHADZANIE
– Hakownicá/ vide Muszket. Kn 221.
– Domiszczko/ podły dom/ v. Cháłupá/ et Dom zły. Kn 136.
– Hultáystwo/ vide. Cháłástrá. Kn 226.
– Gawiedź/ vide. Cháłástrá. Kn 187.
– Cháłástrá miéyska/ Colluies [...] Plebecula [...] Faex, absol. et faex vrbis, ciuitatis [...] vide Prozny chleb/ Podły/ Pospólstwo. Kn 62.
– Słudzy/ v. Pácholstwo/ Cháłástrá. Kn 1024.
– Cháłástrá wóienna/ Lixae [...]. Cháłástrą się báwiąc. [...] Cilones [...] Semilixae [...]. Kn 63.
– Cháłástrá dworska/ gawiedź/ motłoch/ szárápátká/ pácholstwo/ Asseclae [...] è turpissimo eius comitatu tres asseclae [...] Sordiduli seruuli [...] Circumpedes. à pedibus serui [...]. Kn 62.
– CH/ Initio dictionum vitiosissimè Poloni quidam pronuntiant in sua lingua et in Latina, vt Háłástrá pro Cháłástrá. Haritas pro Charitas. et è centra. H vt CH esserunt. Chálicz pro Hálicz [...]. Kn 62.
– Cháłupká/ [...] Cucuma [...] vide Kocieł. Kn 63.
patrz: CHAŁUPKA
– Cháłupká/ Gurgustiolum [...] Casula [...]. Kn 63.
patrz: CHAŁUPKA
– Ogrodnik czyy/ ná iego ogrodzié mięszkáiący. vide Zágrodnik/ Cháłupnik. Kn 619.
patrz: CHAŁUPNIK
– Cháłupnik/ Inquilinus operam loco pecuniae domino domus praestans pro habitatione. [...]. Kn 63.
patrz: CHAŁUPNIK
– S. Ioannes Calybita in nostra etiam lingua chałupnik/ vt in Graeca [...] dicitur. Kn 63.
patrz: CHAŁUPNIK
– Płáw ábo ruch morski głádkoskorupy/ małże głádkiey skorupy. Conchae [...] zieiste/ zieyki [...] Chamae-leia [...] aliter Chamaeleos, Chama laeuis [...] Chamae-trachiae [...] Chamaepelorides [...] Chamaeglycymerides [...] Konchá/ Chámá [...]. Kn 708-709.
patrz: CHAMA
– Pismo/ kárákter/ litérá/ ábo litéry Nota [...] Charàcter [...] Manus [...]Scriptura, (to co nápisáno) [...] v. Pisánie 2. Kn 702.
– Chracham Chárcham krtuszę się Screo [...] Tussio [...] Excreo [...] Attraho saliuam [...] Trochleis pituitam adducere [...] Gargarizare [...] his quae saliuam mouent gargarizare. Gargaridare [...]. Kn 70.
– Chrachánie/ Charchanie [...] Gargarizatio [...]. Kn 70.
– Chrachánie/ Charchanie Screatus [...]. Kn 70.
– Chrápowina/ chrápowisko/ chárpęcina/ [...] Loca humecta et herbosa. Kn 71.
– Chárt/ Canis venaticus grandior et agilior, Vertagus [...] Vertragus. Kn 63.
patrz: CHART, CHART, HART
– Chártá/ vide Kártá. Kn 63.
patrz: CHARTA, KARTA, KARTA
– Kárty kosterow/ Chartae vel chartulae lusoriae [...]. Kn 268.
patrz: CHARTA, KARTA, KARTA
– Chátá/ vide Iátá. Kn 63.
patrz: CHATA, CHATA, HATA
– Chleb śrzédni/pospolity/ [...] Secundarius [...] Panic secundus. Kn 65.
patrz: CHLEB, CHLEB, KLEB
– Chleb/ Panis [...] Chleby/ciástá Panis testuaceus Kn 65.
patrz: CHLEB, CHLEB, KLEB
– Chłodzęnie głowy ábo chłodne/ Embregma [...]. Kn 66.
patrz: CHŁODNE
– Iędrniéię/ Vigeo & viriditatem habeo, [...] vicinum Czerstwieię/ Chłodnieię. Kn 244.
– Topiariam facio Chłodniki/ Wirydarzé robię. Kn 66.
patrz: CHŁODNIK
– Chłodnik/ Vmbraculum, quo succedunt homines in aestu [...] Aestiua pecorum [...] Aestiua Praetoris [...] Scena [...] Siluis scena coruscis desuper imminet [...]. Kn 65-66.
patrz: CHŁODNIK
– Chłodnik sklépisty z kámieniá/ cégły/ ábo podziemny sklép/ Cryptoporticus [...] Frigidaria cella. Kn 66.
patrz: CHŁODNIK
– Wirydárskie rzemięsło/ Topiaria [...] Topiariam facere, wirydárskie chłodniki robić. Kn 1267.
patrz: CHŁODNIK
– Chłodnik obłączysty/ sklépisty. Funetum [...] Winnica podwiązána. vide Wirydarz. Kn 66.
patrz: CHŁODNIK
– Chłodnikarz/ Topiarius [...]. Topiariam facio [...] Chłodniki/ Wirydarzé robię. Kn 66.
– Chłodnik pléciony z ziół/ roszczék/ drzéwék/ Topium, [...] Topiarium opus, [...] Pergula in vineis [...] vitis pergulana [...] Chłodnikowa mácicá. Trichilum, [...]. Trichila. Kn 66.
– Chłodno/ Subfrigidè. Kn 66.
patrz: CHŁODNO
– Chłodny/ ochłodzony/ oziębły/ [...] refrigeratus vel facilis refrigeratu [..]. Kn 66.
patrz: CHŁODNY
– Chłodny/ chłodzący/ Refrigeratorius, [...] Refrigeratrix [...] Frigidarius [...]. Kn 66.
patrz: CHŁODNY
– Chłodny aliter, vide Létni 1. Kn 66.
patrz: CHŁODNY
– Chłodzęnie głowy ábo chłodne/ Embregma. Kn 66.
– Chłodzę/ Refrigero aestum [...] Refrigero thermas [...] Frigus refrigerat aliquem [...] Refrigerationem aurae captare [...] Ventilo & refrigero vinum [...]. Kn 66.
patrz: CHŁODZIĆ
– Studzę/ [...] Vicin. Chłodzę. Kn 1079.
patrz: CHŁODZIĆ
– Chłop/ id est Męszczyzná/ vide Męszczyzná. Kn 66.
patrz: CHŁOP
– Chłop gruby/ robotny/ Petrones & rupices [...] vide Chłopstwo. Kn 66.
patrz: CHŁOP
– Chłop/ [...] poddány. kmiéć/ vt chłop moy/ vide Kmiéć. Kn 66.
patrz: CHŁOP
– Chłop [...] Wiéśniak/ gruby człowiék/ Gbur/ Rusticus [...] Rusticanus homo [...]. Kn 66.
patrz: CHŁOP
– Walécznik/ woiownik/ boiownik. Bellator [...] Duellator [...] Pugnator [...] żołnierz/ chłop/ rycerz. Kn 1222.
patrz: CHŁOP
– Poniżam kogo/ vpokarzam/ poniżam stan czyy. In peregrinitatem redigo aliquem [...] In ordinem aliquem redigo, cogo [...] Redigere in sordidissimam turbam nobiles [...] W-chłopy obrocić szláchtę [...] In infimum agere, deijcere [...] Traducere ad plebem aliquem [...] Deprimo fortunam alicuius. De caelo aliquem detrahere [...]. Kn 773 [771].
patrz: CHŁOP
– Iáko dudy chłop/ v. Powolny et Ciástoch. Kn 230.
patrz: CHŁOP
– Grosz w grosz/ vide Chłop w chłop. Kn 211.
patrz: CHŁOP
– Chłop gruby/ robotny/ Petrones & rupices [...] vide Chłopstwo. Kn 66.
patrz: CHŁOP
– Chlop w chłop wszyscy/ ná wybor/ iák ná wybor/ Milites vel viri lectissimi [...]. Kn 66.
patrz: CHŁOP
– Chłopstwo/ Agrestes [...] Conuentus agrestium [...] Rusticutas [...] vide Chłop gruby. Kn 67.
patrz: CHŁOP
– Po iédnem chłopku/ páchołku máią. Singuli singulos famulos habent [...]. Kn 718.
patrz: CHŁOPEK
– Chłopek/ Rusticulus [...]. Kn 66.
patrz: CHŁOPEK
– Chłopski/ chłopi/ Rusticus, [...]. Mores rustici. Vita rustica, [...]. Kn 66.
patrz: CHŁOPI
– Pácholę/ chłopiéc. Puer [...] Capsarius [...] Cathedralitius minister [...] Camillus [...]. Kn 657.
– Chłopię/ chłopiéc/ Puellus [...] Puerilis [...] Frustum pueri [...]. Kn 66.
patrz: CHŁOPIĘ
– Chłopię/ vel chłopiéc/ [...] vide Giérmék/ Pácholę. Kn 66.
patrz: CHŁOPIĘ
– Dwoié ludzi/ chlébá/ dwoié prosiąt/ chłopiąt/ iágniąt/ etc. idem est quod dwá człowiéká/ dwá chléby/ dwié szczeniętá/ etc. [...]. Kn 155.
patrz: CHŁOPIĘ
– Chłopisko Multa deriuata diminutiua sunt huius terminationis, potissimùm ad magnitudinem, deformitatam, extenuationem vel contemptum significandum, vt gębsko/ nożysko/ domisko [...] Et domiszczko [...] Item Chłopiná/ dziéciná/ ksiąszczyná/ domczyná. Kn 66.
patrz: CHŁOPINA
– Chłopisko/ Multa deriuata diminutiua sunt huius terminationis, potissimùm ad magnitudinem, deformitatam, extenuationem vel contemptum significandum, vt [...]. homuncio, homunculus. gębsko/ nożysko/ domisko. Kn 66.
patrz: CHŁOPISKO
– Chłopisko/ Multa deriuata diminutiua sunt huius terminationis, potissimùm ad magnitudinem, deformitatam, extenuationem vel contemptum significandum, vt [...] Chłopiszcze/ domiszcze. [...] homuncio, homunculus [...]. Kn 66.
– Chłopowic/ i. kmiécy syn/ Coloni filius. Kn 66.
patrz: CHŁOPOWIC
– Bóty chłopskie grube/ vide Kurpie. Kn 42.
patrz: CHŁOPSKI
– Chłopski/ chłopi/ Rusticus [...] Mores rustici. Vita rustica [...] Coniux rustica. Rusticanus [...] Rusticanum verbum [...]. Kn 66.
patrz: CHŁOPSKI
– Kárá do ciężarow gruba. Sarracum [...] Saracum [...] Serracum [...] Plaustrum [...] vide. Wóz chłopski. Kn 265.
patrz: CHŁOPSKI
– Kolásá/ Vectabulum [...] v. Wóz chłopski. Kn 288.
patrz: CHŁOPSKI
– Chłopskié/ po chłopsku/ [...] Rusticè, [...]. Rusticus, [...]. Rusticatim. [...]. Kn 67.
patrz: CHŁOPSKIE
– Chłopstwo/ Agrestes [...] Conuentus agrestium [...] Rusticitas pro rusticis [...] vide Chłop gruby. Kn 67.
patrz: CHŁOPSTWO
– Chłostá propriè [...] quasi flagellamentum [...] effectus flagellationis. Oppuuium [...] vide Bicie, sed hoc commune est. Item/ Biczowánie. sed hoc actionem sonat. Kn 67.
patrz: CHŁOSTA
– Chłostę wziąć/ Dare supplicium alicui de se [...] Dare poenas [...] De tergo vestro dabitur mihi supplicium: Poenas magistro pendes [...]. Kn 67.
patrz: CHŁOSTA
– Chłostę dáć komu/ dáć rozgą/ biczem/ komu [...] flagris cedere [...] Plagas infligere natibus alicuius virga [...] vide Siékę kogo rozgą/ biczem [...]. Kn 67.
patrz: CHŁOSTA
– Pod gárdłem przykázuię/ zákázuię/ stánowię/ etc. pod kiiem/ pod chłostą/ etc. Sub poena mortis [...] comminor tibi plagas ni parueris [...]. Kn 730.
patrz: CHŁOSTA
– Chłód/ Refrigerata aura vel aestus [...]. Kn 65.
patrz: CHŁÓD
– Chłupáczki ziéle/ vide Kmin léśny. Kn 67.
– Kmin léśny/ Swiniak. Vrsino. Chłupaczki/ Siren. Cyminum agreste, siluestrè, Siren. Daucum, Vrsin. vocat. [...]. Cyminum auenarium, Herbar. Kn 284.
– Chłystam/ vide Sarkam/ Połykam. Kn 67.
patrz: CHŁYSTAĆ
– Chmiel/ Lupus salictarius [...]. Lupus salicti, Lupus reptitius. Humulus Acerno. vulgò Lupulus, Iunio. Officin. [...] Bryon scansile, Iunio. Kn 67.
– Chmiélę/ ochmiélić piwo/ miód/ Poloni pro arbitrio formant verba a quibusuis nominibus, vt Piéprzę/ mączę/ stalę/ máślę/ etc. quibus Latini carent, sed periphrasi vtendum, Condio pipere, conspergo farina, vngo butyro, etc. Kn 67.
patrz: CHMIELIĆ
– Szláchtáwá/ Chlástáwá/ Płésznik mniéyszy/ Chmiélik/ Złoty tránk. Conyza, Cunilago, [...] Conilago, Psyllium, [...] vulgò Pulicaria minor. Kn 1117.
patrz: CHMIELIK
– Chmieliná [...] Caulis, scapus lupuli. Kn 67.
patrz: CHMIELINA
– Chmiélnik/ Hortus aut ager lupo salictario serendo. Kn 67.
patrz: CHMIELNIK
– Chmurá/ burzá/ pochmurność/ Caelum turbidum, nubilosum [...] Nubilum [...] Dubium & impendens caelum. Kn 67.
– Chmurá tr. smęték/ Nubes tr. Cicer. et Horat. nubem pro tristitia vsurpat [...]. Kn 67.
– Dżdży się/ zádżdżyło się/ ma się ná deszcz/ Caelum est pluuium [...] Nox pluuiam colligit [...] Impendent pluuia [...] vide Chmura się. Kn 160.
– Dżdży się/ zádżdżyło się/ ma się ná deszcz/ Caelum est pluuium [...] Nox pluuiam colligit [...] Impendent pluuia [...] vide Chmura się. Kn 160.
– Chmura się chmurzy się/ chmurno/ Pendent nubila [...] Nubila obducuntur [...] Nubilus est status caeli [...] Serenam mundi speciem nubes violant [...] Nubila surgunt [...] Subtexunt caelum nubila [...] Nubilum est tempus [...] Cmi się/ Dżdży się. Kn 67.
patrz: CHMURNO
– Chmurny/ pochmurny/ Turbidus dies [...] Turbidum caelum [...] Caelum nebulosum [...] Caliginosus [...] Praenubilus [...] Nubilans [...] Fuscator caeli Corus [...] vicinum Dżdżáwy. Kn 67.
patrz: CHMURNY
– Pochmurny/ v. Chmurny/ Niéwésoły 1. Mélánkolik. Kn 725.
patrz: CHMURNY
– Chmurzę/ záchmurzam/ Nubila inducunt venti [...] Fusco diem [...] Inglomerat noctem Auster [...] Contristat Auster coelum frigore pluuio [...]. Kn 67.
patrz: CHMURZYĆ
– Chmurzę/ záchmurzam/ Nubila inducunt venti [...] Fusco diem [...] Inglomerat noctem Auster [...] Contristat Auster coelum frigore pluuio [...]. Kn 67.
patrz: CHMURZYĆ
– Chmurzę/ záchmurzam/ Nubila inducunt venti [...] Fusco diem [...] Inglomerat noctem Auster [...] Contristat Auster coelum frigore pluuio [...]. Kn 67.
patrz: CHMURZYĆ
– Chmura się/ chmurzy się/ chmurno/ Pendent nubila [...] Nubila obducuntur [...] Nubilus est status caeli [...] Serenam mundi speciem nubes violant [...] Nubila surgunt [...] Subtexunt caelum nubila [...] Nubilum est tempus [...] Cmi się/ Dżdży się. Kn 67.
– Choboty/ Talaria possunt dici, qua Latinis, Mercurij sunt calceamenta alata, quales de nostro Latáwiéc/ [...] Latáwcowe obuwie. Kn 67.
patrz: CHOBOT
– Włosy przypráwne/ Capillamentum, [...] Caliendrum, [...]. Corymbion, [...] Galericulum [...]. v. Chochół/ et Ploty niéwiéścié. Kn 1274.
– Czupryná/ Capronae, [...] Grzywá/ chochoł: Włosy przypráwne [...] Acrocomes [...] Opisthocomes, [...] Kn 106-107.
– Chochół ná brogu/ ná głowié/ ná kopié/ Turbo [...] Turbine crescit ab imo. Tutulus et meta [...] Corymbus [...]. Kn 67.
– Włosy ábo wárkocz skręcony w-kłąb/ czubáty. vide Chochół. Kn 1274.
– Chochołowáty/ Tutulatus, [...] vide Szpiczásty/ Kończáto-okrągły. Kn 67.
– Chodaczki dziécinne/ łubki/ Serperastra, [...] pueris in geniculis alligantur, vt eorum crura dirigant, [...] vide Cháłástrá 3. Kn 67.
patrz: CHODACZEK
– Chodaki/ vide Kurpié. Kn 67.
patrz: CHODAK
– Chodak/ co rad chodzi/ Ambulator [...] vide Biégácz. Kn 67.
patrz: CHODAK
– Chodnik/ chódzenie w ogrodzié nákryte ziołmi/ drzéwem/ vide Chłodnik pléciony. Item v. Sciészká. Kn 67.
patrz: CHODNIK
– Chodzący/ oppositum latáiący/ czołgáiący się/ [...] Ambulatilis [...] Ambulatorius [...]. Kn 67-68.
patrz: CHODZĄCY
– Wytárto chodzący/ v. Szárék. Kn 1338.
patrz: CHODZĄCY
– Przyprowadzam kogo do kąd/ ábo co innego. Przywodzę chodzącego. Przyprowadzam i nieme rzéczy/ ále z-pracą/ ábo z-powagą człéká. Adduco aliquem ante oculos, coràm: adduco puero nutricem [...] Adducere gentes armatas in Italiam: in iudicium aliquem [...] Perduco aquam ex aliquo loco [...] Peragere nauem in portum [...] Superinducere filio nouercam [...]. Kn 884.
patrz: CHODZĄCY
– W-trzéwikách/ w-botách chodzący/ obów máiący ná nogách. Calceatus [...] In crepidis, in caligis processit in publicum [...]. Kn 1218.
patrz: CHODZĄCY
– Chodzęnie zá kiém/ Affectatio [...]. Kn 68.
– Chodnik/ chodzęnie w ogrodzie nákryte ziołmi/ drzéwem/ vide Chłodnik pléciony. Item v. Sciészká. Kn 67.
– Przéchadzká/ miésce do chodzęnia/ v. Chodzęnie 2. Kn 833.
– Ciąg w chodzeniu/ przéście/ chodzenie iédno/ dwoié. Spatium ambulationis [...] Tum Scaeuolam duobus spatiis tribusúé factis [...] Si vno basilicae spatio honestamur. vbi versum ambulationis [...]. Kn 76.
– Drążék/ ábo drążki do chodzenia wysoko/ ábo przéstąpienia przéz co. Grallae [...]. Kn 147.
– Ambit/ chodzenie nakryte iáko bywa w klasztorách/ ábo koło kościołá/ Peristylum [...] Peridromis [...]. Kn 6.
– Chodzęnie/ miéysce do chodzęnia/ Ambulatio [...] Circa theatra sunt porticus & ambulationes, Idem. Ambulationes meridiano aequinoctiali subiectae sint. Ambulacrum [...] Spatia Academiae, in quibus docentes Philosophi deambulabant [...]. Kn 68.
– Drogi w ogrodách/ w winnicách/ chodzenia. Interordinia [...] Paginae [...] Sémita [...] Vnde semito semitas [...] Vineas semitari [...] Scamna [...]. Kn 149.
– Chodzęnie/ miéysce do chodzęnia/ Ambulatio [...] Circa theatra sunt porticus & ambulationes, Idem. Ambulationes meridiano aequinoctiali subiectae sint. Ambulacrum [...] Spatia Academiae, in quibus docentes Philosophi deambulabant. Deambulatio [...] Xystus [...] Peridromis [...] Chodzęnie około. Kn 68.
– Chodzęnie ná okręcie/ Fori [...] Pergula [...] Agea [...] v. Pokład 2. Kn 68.
– Bose chodzęnie/ [...] nuditas pedum. Nudipedalia exercere [...] Nudipedalia denuntiare [...]. Kn 42.
– Szal goździk/ biégun ná ktorym chodzi kołowrót. Agina, i. axiculus vel fibula ansae, [...] Producit mediam Renat. [...]. Kn 1097.
patrz: CHODZIĆ
– Po czemu co chodzi/ wiem/ wiesz/ ábo niéwiesz. Callidus vel iustus rerum aestimator (sum) Diligentissimè perpendens momenta officiorum. Non ignoras quanta momenta sint in Repub. temporum. Vnamquamq; rem aestimare, momentoque suo ponderare, sapientia iudicis tenet [...]. Kn 717.
patrz: CHODZIĆ
– Chodzę z kiem w odpowiédzi/ vide Odpowiádam 2. Kn 68.
patrz: CHODZIĆ
– Drążnik/ co ná drążkach chodzi/ Grallator [...] Calobathrarius [...] v. Trágárz. Kn 147.
patrz: CHODZIĆ
– Sobié co czynić/ vt Léżeć sobié/ chodzić sobié/ śpiewáć/ etc. Sibi canere [...] Abi tibi post vestigia [...] Imber sibi abijt [...] Per otium aliquid facere. Cùm commodum est cantat. Specto aliquid laxatis curis. Otiosè contemplari aliquid. Animi causa aliquid habere, facere, emere [...] Otiosè inambulare [...]. Kn 1036.
patrz: CHODZIĆ
– O swey mocy chodzić. Suis viribus sine adminiculo progredi [...] Neque iam queo pedibus mea sponte ambulare [...] Stare vix rectus potest, in anticam sine sacomate ruinosus [...] per me ipse consisto. Kn 555-556.
patrz: CHODZIĆ
– Zá pásy chodzic/ zá łby/ ábo zá włosy [...] Certare cum aliquo lucta [...] Certo cum aliquo tractu capillorum. Kn 1354.
patrz: CHODZIĆ
– To ma w czem chodzi. Kn 1165.
patrz: CHODZIĆ
– Szrubá v prásy/ Cochlea [...] Cochlea torcularis [...] Wáł prásy. Porrò cochleam feminam vocat. [...] quae circa scapum tortilem vertitur [...] biégun/ obártél po walé práśnem chodzący. Similiter Cardo mas, et femina. vide Záwiasá. Kn 1122.
patrz: CHODZIĆ
– Chodzi/ vide Po czemu chodzi. Item. Po tych pieniądzách. Kn 68.
patrz: CHODZIĆ
– Kulá/ co ná kulách chodzi podpasznych. Fult sub axilis. Kn 335.
patrz: CHODZIĆ
– Iák nié swoy chodzę/ Iák w odmęcié chodzę. Prae maerore non sum apud me: Vix animi vel mentis sum compos [...] A morbo nec animo nec lingua, nec pedibus satisdum compos sum [...] Frasuię się. Kn 231.
patrz: CHODZIĆ
– Báwię się tym/ obieram się/ koło czégo chodzę. Hoc ago, tracto, [...] Inhaereo studio alicui [...] Inhaereo voluptatibus [...] Haereo in iure, in scribendo [...] Haereo circa disciplinas [...] In hoc tempus, operam, curam, studium, laborem, otium consumo. [...]. Kn 17.
patrz: CHODZIĆ
– Iák nié swoy chodzę/ Iák w odmęcié chodzę. Prae maerore non sum apud me: Vix animi vel mentis sum compos [...] A morbo nec animo nec lingua, nec pedibus satisdum compos sum [...] Frasuię się. Kn 231.
patrz: CHODZIĆ
– Chodzę z kiiem/ Ambulo cum fuste, i. gesto fustem, armatus sum fuste. Polonismum olet, habet tamen Plautus. Tanquam si claudus sim, cum fusti est mihi ambulandum, s. quo seruos negligentes imperij castigem. Kn 68.
patrz: CHODZIĆ
– Po Oycu/ Brácié/ Stryiu/ etc. w-żáłobié chodzę. [...] Patrem mortuum lugeo, nigram vestem indutus [...] In luctu sum ob mortem fratris [...]. Kn 719.
patrz: CHODZIĆ
– Podeymuię boki/ podiąwszy boki chodze Ansatus ambulo, subnixis alis me infero [...] Brachio in normam flexo ambulo. v. Szumno 2. Idę 12. Kn 736.
patrz: CHODZIĆ
– Dołem/ oppositum Górą. [...] In planum deferre fortunam suam. Ná rowni ábo nisko się sádowić. nié gorno chodzić. Kn 134.
patrz: CHODZIĆ
– Co/ nié pytáiąc/ vt Day mi co/ v. Cokolwiék. Loco particulae co/ Poloni vsurpant multas alias, vt Dyáskáś tám miał czynić: Kátá ty wiesz: i. co ty wiesz. Kát mi po niem/ i. co mi po niem. Po chorobęś tám chodził/ i. po coś [...]. Kn 85.
patrz: CHODZIĆ
– Chodzę po bánkiétách/ vide Po bánkiétách chodzę. Kn 68.
patrz: CHODZIĆ
– Chodzi synem/ cięszka/ Continet in aluo filium [...] Gestat in vtero [...] Gestat in aluo [...] Fert partum [...] Fert vtero [...] Vtero grauis partii gerit [...] Grauida est filio [...]. Kn 68.
patrz: CHODZIĆ
– Chodź sám/ Ehodum, Adesdum [...] Staphyla te voco. Heus Curculio te volo [...]. Kn 67.
patrz: CHODZIĆ
– Kulá ná ktorey chory ná nogi chodzi [...] Fulcrum subalare [...]. Kn 335.
patrz: CHODZIĆ
– Gwiazda/ ábo gwiazdy osobno chodzące. v Plánetá. Kn 219.
patrz: CHODZIĆ
– Iák z réiéstru/ z tábulatury chodzi/ czyni. Homo palaestrae institutus: homo é palaestrae, Decori per quàm studiosus. Omnia accuratè, decenter, exactè [...] agit: In omnibus actionibus concinnus et elegans est [...]. Kn 231.
patrz: CHODZIĆ
– Po cudzey ábo po czyiey woli chodzić/ skakáć. Ex alterius arbitrio pendere [...] Pendere ex aliena leuitate [...] Ex alterius more viuere [...] Ad alienum ambulant gradum, ad alienum dormiunt somnum, ad alienum comedunt appetitum [...] Namque coquus domini, debet habere gulam. Kn 717.
patrz: CHODZIĆ
– Chodzę po włosku/ etc. vide Po włosku. Kn 68.
patrz: CHODZIĆ
– Po Włosku chodzę/ nosze się/ po Pérsku etc. [...] Induo vestitum Persicum [...] i. vestior Persico more [...]. Kn 721.
patrz: CHODZIĆ
– Zá pługiem chodzę/ orzę. Manicula [...] Regula transuersa in stiua, quae manu tenetur [...]. Kn 715.
patrz: CHODZIĆ
– Choiná/ Pinetum nouellum, vel pini nondum adultae. [...] Kn 68.
– Choinká/ vide Sosnká. Kn 68.
patrz: CHOINKA
– Sábiná/ Sáwiná/ ábo Száwiná płodna/ choinká klasztorna. Sabina baccifera, [...] Viridis semper, viridarijs vtilis, iunipero similis, humilis. Kn 973.
patrz: CHOINKA
– Chóyká/ vide Sosná borowa. Kn 70.
– Chwiéię się/ cholébię się/ Labo [...] Labasco [...] labasci vidit mentem populi [...] Minatur & nutat ornus accisa, cui crebris bipennibus instant agricolae [...] Lapsabunda fundamenta [...]. Kn 74.
– Chwiéię się/ cholébię się/ [...] Labasco [...] labasci vidit mentem populi [...] . Kn 74.
– Cholebam/ cholebię się/ v. Kołyszę. Chwieię się. Kn 68.
– Chwiéię się/ cholébię się ná wodzié/ Fluctuo [...] Confluctuor, transtulit ad animum . Kn 74.
– Chwiéię się/ cholébię się ná wodzié/ Fluctuo [...] Confluctuor, transtulit ad animum . Kn 74.
– Kiwam ręką chodząc/ cholebię rękomá idąc/ ábo nogámi siedząc. Agito pendulas manus, vel pedes [...]. Kn 277.
– Chwiewánie/ cholebánie/ Vacillatio [...] Fluctuatio animorum [..] Agitatio fluctuum [...]. Kn 74.
patrz: CHOLEBANIE
– Chwiewánie/ cholebánie/ Vacillatio [...] Fluctuatio animorum [..] Agitatio fluctuum [...]. Kn 74.
patrz: CHOLEBANIE
– Kolérá/ chorobá. Cholera [...] Cholera, inquit Celsus, stomachi et intestinorum vitium est, cui simul et deiectio, et vomitus adiungitur, adhaec inflatio, tormina intestinorum. al. Cholera est inflammatio sanguinis et chyli. v. Zgágá. addit Gorrae. morbum esse peracutum et letalem. Kn 290.
– Kolérá/ wilgotność w ciélé wszélkim iédná zé czteréch. Bilis [...] żołć. Kn 290.
– Koleryczny/ kolerę chorobę cierpiący. Cholericus [...] Baccae paliuri prosunt cholericis [...]. Kn 290.
– Koléryczny aliter, vel Koléryk. v. Gniewliwy. Kn 290.
– Koléryczny aliter, vel Koléryk v. Gniewliwy. Kn 290.
– Choléwá/ Ocrea [...]. Kn 68.
patrz: CHOLEWA
– Hółd/ Stipendium [...] Pacem petentibus stipendium imponere [...] Vectigal: et stipendiarium vectigal: Pensitatio stipendij [...]. Kn 225.
– Hołdownik co hołduié komu/. Stipendiarius alicuius [...] Tributarius alicuius [..] Vectigalis homo [...]. Kn 225.
– Hołduię komu/ Vectigal pensito [...] Stipendiarius alicuius sum [...] aliud est Zhołdowáć. v. Podbiiam pod moc. Kn 225.
– Dánnik/ vide Hołdownik. Kn 115.
– Hołdownik co hołduié komu/ Stipendiarius alicuius [...] Tributarius alicuius [...] Vectigalis homo [...]. Kn 225.
– Chomąto/ Helcium [...] Tomex [...]. Kn 68.
– Monophtongus cantus, à duobus, tribus et pluribus homonibus solet cani, nostri dicunt Korałem śpiewáią wszyscy/ ábo wiéle ich. Kn 442.
– Korał/ chorał/ śpiewánie proste iédnem głosem poważne. vulgò Cantus Gregorianus. [...] Modi Gregoriani [...]. Kn 302.
– Co/ nié pytáiąc/ vt Day mi co/ v. Cokolwiék. Loco particulae co/ Poloni vsurpant multas alias, vt Dyáskáś tám miał czynić: Kátá ty wiesz: i. co ty wiesz. Kát mi po niem/ i. co mi po niem. Po chorobęś tám chodził/ i. po coś [...]. Kn 85.
patrz: CHOROBA
– Scyátyká/ dná/ biedrzna chorobá/ łupánie w stáwiech biodrowych. Ischias [...] Ischiadicus dolor [...] Coxendicum morbus [...] Coxarius morbus [...] Coxendicis arthritis. Kn 986.
patrz: CHOROBA
– Kór/ część kościoła gdzie wielki ołtarz i formy kapłáńskie. Templi pars interior, sanctior, Locus sacerdotum in templo a laicis separatus. Kn 302.
patrz: CHÓR, CHÓR, CHUR, HÓR, KÓR
– Ná dwá chory śpiewáli Choris alternis canebant. Chori duo alternis psallebant. Alterni geminis choris concinebant. Kn 302.
patrz: CHÓR, CHÓR, CHUR, HÓR, KÓR
– Kór/ abo Chor w kościelé/ miésce dla śpiewakow. Odeum [...]. Kn 302.
patrz: CHÓR, CHÓR, CHUR, HÓR, KÓR
– Chrachałá Screator/ [...]. Scrantiae apud Var. mulieres a exscreando dictae [...]. Anaphoricus, [...] qui pituitam crassam aegrè eijcit è pectore. Kn 70.
patrz: CHRACHAŁA
– Drzemiący/ [...] subst. drzemáłá. Dormitator, propriè, quam vocem apud Plaut. variè interpretantur varij. Pararrhenchon, [...] Pararrhynchon, qui simulat dormientem, ipse Fest. explicat. nobis Chrápáłá Kn 151.
patrz: CHRAPAŁA
– Chrapáłá/ [...] Rhonchisonus. [...] Pararrhencho, onis, [...] Pararrhynchon, ontis. [...] Pararrhinchus, [...] qui naso stertit. vide Parskaiący. Kn 70.
patrz: CHRAPAŁA
– Chrapánie. chrápienie/ Rhonchus, [...] Gutturis stridor, [...]. Kn 70.
patrz: CHRAPANIE
– Chrapánie. chrápienie/ Rhonchus, [...] Gutturis stridor, [...]. Kn 70.
patrz: CHRAPIENIE
– Chrápká/ Rauis, [...]. Raucitas, [...]. Rauca ranis,[...]. Raucedo, [...]. Kn 71.
patrz: CHRAPKA
– Chrápliwié/ Subraucum strepens [...]. Kn 71.
patrz: CHRAPLIWIE
– Chrápék/ chrápliwy/ ochrápiáły/ Raucus, pro rauco. Raua vox [...]. Vt frumenti maturi spicae aridae et flauae, rauae dicuntur; ita guttur aridum, et vox raua. Raucisonus, [...]. Kn 71.
patrz: CHRAPLIWY
– Chróst suchy/ vide Susz. Kn 71.
– Chrzan/ Raphanus vel Rhaphanus maior [...]. Kn 72.
– Chrzanowy/ Raphaninus [...]. Kn 72.
patrz: CHRZANOWY
– [C]hrzéściáninem zostáć/ Christiana sacra suscipere [...] Kn 72.
– Chrześciánin/ krzéściánin/ Christianus [...]. Kn 72.
– Biesiádá Chrześciánska/ Agape [...] In templis fieri solita, sed damnata in Concilio Laodicen. et Trident. Kn 29.
– Chudak/ chudziéc/ chudobá/ chudźiná/ vide Nędznik/ Vbogi/ Chudy. Kn 72.
patrz: CHUDAK
– Chwálébnié/ z pochwałą/ Gloriose triumphare. Laudabiliter viuere. Kn 74.
– Chwálébny/ Laudabilis […] Laude dignus […] Celebrandus, gloriosus […] Inclytus […]. Kn 74.
patrz: CHWALEBNY
– Chybiánie celu/ ábo domysłu/ nádziéié/ Aberratio [...]. Kn 75.
patrz: CHYBIANIE
– Chyłkiem biéżę/ Inclinato corpore curro [...]. Kn 75.
patrz: CHYŁKIEM
– Ciąg w chodzeniu/ przéście/ chodzenie iédno/ dwoié. Spatium ambulationis [...] Tum Scaeuolam duobus spatiis tribusúé factis [...] Si vno basilicae spatio honestamur. vbi versum ambulationis [...]. Kn 76.
patrz: CIĄG
– Bláchá ciągniona [...] Lamina ductilis [...]. Kn 33.
patrz: CIĄGNIONY
– Cienistość/ Opacitas, [...] Kn 81.
– Bláchá cienka/ blászká. Bractea [...] Bracteola [...] Lamnula [...] Sublamina Blászká. Kn 33.
– Pláskáty/ płáski. Planus (piscis) [...] Planum corpus. [...]. passus instar folij, cięnkopłáski. Kn 707.
– Ciépło wolne/ Ciépły wolno/ vide Létni 1. Kn 81.
patrz: CIEPŁY
– Gorączká cięszka/ wiélka. Causodes [...]. Ardens febris [...]. Flagrans febris [...] Acuta febris, vehemens [...]. Intentio febris. Kn 202.
– Ckliwo mi/ ckni mi śię/ tr. Fastidio […]. Fastidire etiam rectè factis. Nauseo […]. Nauseare atq[ue] ipsum sibi displicere […] v. Zwiia mi śię. Kn 85.
patrz: CKLIWIE, CKLIWO
– Ckliwié/ brzydząc śię/ Fastidiosè, vel fastidiosus facere aliquid: fastidiosè aliquid spectare in aliquo […]. Kn 85.
– Cud/ cudo/ Miraculum [...] Prodigium diuinitùs factum [...] Prodigium, portentum, ostentum [...] Triportenta deorum [...] Res supra naturae vim et ordinem effectae [...]. Kn 89.
patrz: CUD, CUD, CUDO, CUDO, CZUD
– Cudak/ in malam partem, vide Potworá/ Dźiwak. Kn 89.
patrz: CUDAK, CUDAK, CZUDAK
– Bocian cudzoziemski/ Jbá z Łácińskiego/ Ibis. Kn 38.
– Pelikan/ ptak zmyślony malarzow y niektorych pisarzow. Pelicanum [...] v. Sęp. [...] v. Bąk cudzoziemski [...] Czapla biała. Kn 678.
– Gęś cudzoziemska/ Chenalopex [...]. Kn 189.
– Budowánie ná cudzym gruncié/ Superficies [...] Superficium [...] Superficiaria aedes [...]. Kn 51.
patrz: CUDZY
– Czuham/ czuwam/ czyham ná co/ ná kogo pilnuię. Inhio aliqui, [...] Obsidior aliqui, [...] Insidior alicui [...]. Kn 106.
– Cyc niewieści/ honestius dicitur Piersi/ vide Piersi niéwiéśćie. Kn 92.
patrz: CYC
– Cyc v źwierząt/ v krów/ koz/ etc. Wymię/ Ruma, [...] Rumen, [...]. Kn 168.
patrz: CYC
– Cycék męski y niéwiéści/ brodawká cyckowa ná piersiách/ Papilla [...] Mamma virorum [...]. Kn 92.
patrz: CYCKOWY
– Cyfrá/ v pisárzow táiemnych/ Nota, [...] vide Pismo táiemne. Kn 92.
patrz: CYFRA
– Cygá/ vide Krąglica. Kn 92.
patrz: CYGA
– Cykorya/ vide Podróżnik 2. Kn 92.
patrz: CYKORIA
– Cynamonik ptak/ Cinnamologus [...]. Kn 92.
patrz: CYNAMONIK
– Cynobr/ Cinnabaris, [...] Cinnabari [...]. Kn 92.
patrz: CYNOBER, CYNOBR
– Cytrystá/ Citharista, Citharoedus [...]. Kn 93.
– Cytwar/ Zedoaria [...]. Kn 93.
patrz: CYTWAR
– Cyzyoiánus/ Ephemeris syllabica, [...] Swiątnik [...] Kalendarz. Kn 94.
patrz: CYZJOJANUS
– Pelikan/ ptak zmyślony malarzow y niektorych pisarzow. Pelicanum [...] v. Sęp. [...] v. Bąk cudzoziemski [...] Czapla biała. Kn 678.
patrz: CZAPLA
– Czapla biała/ Łyszczak/ Plaskonos/ Platea, [...] Platalea, [...] vide Bąk 2. Kn 94.
patrz: CZAPLA
– Czarno/ Aduerb. vt Czarno pofarbowano. Kn 95.
patrz: CZARNO
– czárt Kn 760.
patrz: CZART
– Czárt to wymyślił [...] Kn 978.
patrz: CZART
Kn 978.
patrz: CZART
– Czerwcowy/ Iunius [...] Iuniae Calendae: Nonae Iuniae. Kn 100.
patrz: CZERWCOWY
– Czerwiéc miésiąc/ Iunius, Fest. à Iunone; à iunioribus, Quid alij à Iunio Bruto. [...] Kn 100.
patrz: CZERWIEC
– Béz/ drzewko/ Sambucus [...] Béz léśny gronisty czerwony/ [...] Ardum [...] miserrimum atque infelix lignum Sambucum vocat [...]. Kn 21.
– Borowki czerwone/ czerwienicé/ Mącznicá do kordwanu/ Rhus [...] Vitis Idaea rubra, Vrsin. Rhus erythros, Dalecamp [...]. Kn 42.
– Czerwienicá ziéle/ vide Wołowy ięzyk/ et Borowki czerwone. Kn 100.
– Bursztyn/ Czerwonáwy bursztyn. Glessum barbara voce dicitur [...] qui ait esse succum arboris pini, rigore aut tempore autumnali concretum. [...]. Kn 54.
– Członek wstydliwy białogłowski/ Natura [...] muliebris nam de matrona loquens hoc verbo vtitur. Natura, qua mulieres sunt [...] Feminal: interfeminium: virginal. Kn 104.
patrz: CZŁONEK
– Krok w cielé [...] Interfeminium [...] vide Członék wstydliwy białogłowski. Kn 318.
patrz: CZŁONEK
– Człowiéczy/ Humanus calculus [...] Humanum caput, [...] Humana species et figura, [...] vide Ludzki 2. Kn 104.
– Człowiék nié bydlę. Kn 133.
patrz: CZŁOWIEK
– Ięzyczék w gárdlé/ v. Czopék 2. Kn .
patrz: CZOPEK
– Czopék ná podniébieniu/ ięzyczék/ [...] Curculio vel Gurgulio, masc. Gorrae. Iuni Caeli [...] aliter hoc voce vtitur. Gurgulio, inquit, Gorr. est caro fungosa oblonga á palato pendens pyramidis forma, vocis modulationi seruiens [...] quia vua morbus ibi crescit. [...] columna [...] Columnella [...] Ligula, siue lingua parua [...] Affectio seu morbus columellae est, inquit Gorrae. cùm inflammatur et intumescit ad instar unius vuae ex botro, et tunc [...] Graecis. Vua Celso et alijs Latinis dicitur. quia vuam forma, colore, mole, refert. quanquam Celsus teste Budaeo vuae nomine non tantùm morbum, sed etiam particulam ipsam carnis appellat. Alexandro autem in Problem, haec affectio [...] columna dicitur. cùm in longum aequaliter intumescit [...] autem, i. vua cùm latiùs in ima parte creuit: Spádnienie czopká/ ociéczenie/ żábá quibusdam. Aliùd est Epiglottis, vide Krtani błonká. Kn 105.
patrz: CZOPEK
– Czopowe/ Vectigal doliare. Kn 105.
patrz: CZOPOWE
– Wroná v beczki/ Os dolij: orificium tinae. [...] (czopowa dziura). Kn 1289.
patrz: CZOPOWY
– Czterdżieśći dziewięć/ Vndequinquaginta. Kn 105.
– Czterdźiéśći kroć/ Quadragies [...]. Kn 105.
– Cztery kroć/ Quater [...]. Kn 105.
– Osét Włoski/ Bárnárdynék/ Turécki czubék. Carduus benedictus vulgo. Kn 639.
patrz: CZUBEK
– Niéczuły/ aliter. co go nié czuć. Insensilis: Suffigit sensus. [...] Nullo sensu percipi potest: non cadit sub sensum. [...] Insensibilis [...] Nullo sensu obseruabilis [...] Insonus passus. Kn 495.
patrz: CZUĆ
– Wiélki czwarték (...) Dies quinta hebdomadis sanctae (...) Dies coenae Domini (...) Dies necem Christi in cruce antecedens. Kn 1249.
patrz: CZWARTEK
– Czwarték/ Dies Iovis (...) Feria quinta. vide Sobotá Kn 107.
patrz: CZWARTEK
– Czworogránista vkośnié figurá/ niékwádratowa/ szybiastá/ [...] Rhombus [...]. Kn 107.
– Czworogránisty/ kwádratowy/ Quadratus [...] Quadrangulus [...] Perquadratus [...] Quadratis angulis [...]. Kn 107-108.
– Jéstámi nárabiam/ jésty czynię. [...] Gestu vtor: ago gestum: ago gestum humeris [...] Gesticulor [...]. Kn 246.
patrz: CZYNIĆ
– Gwałt/ Vis [...] Gwałt komu czynić. Vim facere, inferre, adhibere alicui. Vim et manus alicui inferre: afferre vim alicui. Vi agere: vi geritur res. Vim contrà Rempublicam suscipere [...] Oppressio [...] Per oppressionem aliquid eripere alicui. Violentia [...] Violentiae impetu opprimo [...]. Kn 218.
patrz: CZYNIĆ
– Nádziéię czynię komu / nádziéię dodawam ábo otuchy. Spem alicui facio, do [...]. Kn 457.
patrz: CZYNIĆ
– Czynię dość komu/ Satisfacio legibus, Deo, causae, officio meo, opinioni hominum [...]. Kn 108.
patrz: CZYNIĆ
– Rozłákomić się/ ábo kogo ná co/ v. Łákomię się & Apétyt czynię. Kn 946.
patrz: CZYNIĆ
– Dość czynienie/ dośc vczynienie/ vide Viszczenie.. Kn 138.
patrz: CZYNIENIE
– Czynsz prywatny/ płát czynszowy od czégo/ Pensio [...]. Kn 109.
patrz: CZYNSZOWY
– Skop/ báran czyszczony. Veruex [...] Veruex sectarius [...] quod sectus sit. Kn 1006.
patrz: CZYSZCZONY
– Báran niéczyszczony/ Aries [...] vir ouium. Kn 14.
patrz: CZYSZCZONY
– Czyśćiec źiéle/ Sanamunda [...]. Kn 109.
patrz: CZYŚCIEC
– Czyśćiec/ Purgatorium, [...]. Kn 109.
patrz: CZYŚCIEC
– Czytélnik/ Lector, Anagnostes, [...] Praelector, [...] Recitator. Kn 110.
patrz: CZYTELNIK
– Cmi się/ Insurgunt tenebrae campis [...] Tenebrae obscurant regiones [...] Omnia nigrescunt tenebris [...] Incessunt tenebrae [...]. Kn 85.
– Cmią mi się oczy/ Caligant mihi oculi [...] v. Slepiam/ Niédoyzrzę. Kn 85.
– Cmiel/ śćmiel. Kn 85.
– Cwiczenie śię/ Exercitatio. Meditatio [...]. Kn 91.
patrz: ĆWICZENIE
– Cwiczenie kogo/ Institutio [...]. Kn 91.
patrz: ĆWICZENIE
– Cwiczenie duchowne (vulgò Exerćitia Spiritualia) [...] vide Rozmyślam nabożnié. Kn 91.
patrz: ĆWICZENIE
– Cwiczę kogo/ Exerceo aliquem in aliquo studio. [...]. Kn 90.
patrz: ĆWICZYĆ
– Cwierć/ kwartá/ czwarta część káżdey rzéczy/ [...]. Kn 91.
patrz: ĆWIERĆ
– Swierkoce ptak/ świercz/ konik/ [...] ćwierká. Fringultio. Kn 1090.
– Ćwikłá pomorska/ Wiesiółék. Alypon [...] vel. alypum [...] per antiphrasin dicta herba mordens acriter gustatum et vehementer accendens [...] Turbit candidum Gorraeo. [...] Alypum et Alypia eadem herba Paulo [...] vide Odmienikwiát et Turbit. Kn 91.
patrz: ĆWIKŁA
– Wiésiołék ziéle/ wierzbowká/ błagácz. Oenothera, et Oenotheris, et Onuris hilaritatem in vino affert [...] v. Cwikłá pomorska. Kn 1256.
patrz: ĆWIKŁA
– Dách wodę dżdżową ná podworze prowádzący/ Compluuium [...] vicinum Obdách.. Kn 111.
patrz: DACH
– Dáchowká/ Tegula [...] vide Dách niédwoisty/ [...] krokwá [...]. Kn 111.
patrz: DACH
– Dách nié dwoisty/ ná obié stronié zchodźisty/ Tectum displuuiatum [...] Kn 110.
patrz: DACH
– Dách słomiány/ poszyćie/ Culmen [...] Kn 110.
patrz: DACH
– Dách/ przykryćie/ Tectum [...] Contignatio [...]. Kn 110.
patrz: DACH
– Dách dwoisty/ Testudinatum tectum [...] aliter vide Piętro. Kn 110.
patrz: DACH
– Dáchowká żłobkowáta/ Imbrex [...] v. Łátá dáchowa [...]. Kn 111.
patrz: DACHOWY
– Gębá/ i. Twarz/ obliczé/ vt. Dał mu w gębę. Os, similiter [...] Percutere ora. Kn 187.
patrz: DAĆ
– Dał mu łacinę. v. Strofowánie. Łáiánie. Kn 342.
patrz: DAĆ
– Chłostę dáć komu/ dáć rozgą/ biczem/ komu [...] flagris cedere [...] Plagas infligere natibus alicuius virga [...] vide Siékę kogo rozgą/ biczem [...]. Kn 67.
patrz: DAĆ
– Daktył drzéwo/ vide Pálmá. Kn 113.
– Daktył/ owoc pálmowy [...]. Kn 113.
– Dáktyły léśne/ solone/ Indyiskie/ Támáryndy [...]. Kn 113.
– Dáléki miéyscem/ etc. vide Odlégły. Kn 114.
patrz: DALEKI
– Dáléki/ aliter, z dála człowiék/ [...]. Kn 114.
patrz: DALEKI
– Dáléki powinowáctwem/ Longinqua illi cognatione coniunctus [...] Kn 114.
patrz: DALEKI
– Daleko [...]. Kn 114.
patrz: DALEKO
– Dal/ dálá/ dálékość/ Longinquitas [...]. Kn 113.
– Dámá. vide Bierki. Kn 115.
patrz: DAMA
– Bierki/ grá/ dámá/ młyncé/ [...]. Kn 29.
patrz: DAMA
– Dánie/ vide Dawánie. Kn 115.
patrz: DANIE
– Dań/ vide Czynsz/ Pobór. Kn 115.
patrz: DAŃ
– Bézżeństwo/ Caelibatus [...] Vxorium [...] Dań ábo winá od bézżeństwá. Kn 25.
patrz: DAŃ
– Dármo/ dáremnié/ nádáremnié/ i. prożno. Inaniter animus exsultat. [...]. Kn 116.
patrz: DAREMNIE
– Dáremny/ vide Prożny. Kn 116.
patrz: DAREMNY
– Dáremna robotá/ [...] Inánis labor. Kn 116.
patrz: DAREMNY
– Darnisty [...] Cesposus [...]. Kn 116.
patrz: DARNISTY
– Darnowy/ Cespititius [...]. Kn 116.
patrz: DARNOWY
– Dárski/ dársko/ dárskość/ vide Rzeski/ etc. Zywy. Kn 116.
patrz: DARSKO
– Dárski/ dársko/ dárskość/ vide Rzeski/ etc. Zywy. Kn 116.
– Dziésięcinę komu dáię/ Decimas do. Kn 166.
patrz: DAWAĆ
– Prokurátor podły/ nié dobrey sławy/ szczékácz aliqui dicunt, quod non probo. Rabula: proclamator: malus, vix tolerabilis orator. Causidicus [...] Rabula de foro. Latrator. Altercator [...] Vitilitigator [...] Consarcinator causarum [...] Concinnator litium vel causarum [...] Togatus vulturius [...] Co iężyk [!] w-płát dáie [...] Vocem in quaestum contulit. Item, Vocem venalem habuit [...] Praeuaricator [...] Prokurátor zdrayca [...]. Kn 823.
patrz: DAWAĆ
– Dáię ná lichwę pieniądzé/ ábo ná bánk/ Colloco pecuniam. Pecuniam in quaestu relinquo: pecunia in quaestum et fenerationem translata: [...] Dáć ná máiętność/ ná folwárk/ [...] Vwięzić pieniądzé/ robić pieniądzmi [!]. [...] vide Lichwę biorę. Kn 112.
patrz: DAWAĆ
– Dátny/ [...] ábo dánny/ dáwálny/ Datarius [...]. Kn 117.
patrz: DAWALNY
– Dawánie/ dánie/ Datio [...]. Kn 117.
patrz: DAWANIE
– Dawiciel/ dusiciel/ Strangulator [...]. Kn 117.
patrz: DAWICIEL
– Dawię kogo/ zádawiam/ Suffoco [...]. Kn 117.
patrz: DAWIĆ
– Dawię się [...] Suffocor [...]. Kn 117.
– Dawienie kogo/ ábo dawienie się/ Suffocatio [...] Praefocatio. Kn 117.
– Dawny/ stáry/ Antiquus amicus, [...] Antiqua dies [...] Vetus, peruetus, per uetustus [...] Pristinus labor: pristina consuetudo [...]. Kn 118.
patrz: DAWNY
– Dawniéyszy/ Superior aetas, superius tempus [...]. Kn 117.
patrz: DAWNY
– Dab náski/ y cudzoźiémski/ rozmáity/ ábo żołędźiorodne drzewo/ Quercus [...] vide Buk [...]. Kn 110.
patrz: DĄB
– Dabrowa/ vide Gay. Kn 110.
patrz: DĄBROWA
– Déch/ tchnienie/ duch/ Spiritus [...] Multos versus vno spirītu pronuntiat ║ Halitus [...] Extremum halitum efflare. Anima [...] Continere animam [...] Saepe hac voce vtitur. [...] apud medicos spiritus est substantia aetherea, calïda, leuissima, tenuissima, omnes in corpora motus ciens, eiusdem originis cum calore natiuo, et ei permistus penitùs, [...] alter alterius nomine appellatur, s. naturae, vitae vinculum; animae instrumentum. Spiritus vitales (siły) generantur in corde, hepate, [...] cerebro assiduò, quia etiam assiduò absumuntur, [...] feruntur per venas, arterias, neruos in corpus totum [...]. Item animalis spiritus est sustantia tenuissima per totum cerebri corpus diffusa, primum facultatis animalis instrumentum. fit ex sanguine [...] spiritu vitali, [...] aëris parte purissima, [...]. Praeter hunc et alius spiritus, vel flatus potiùs [...] ignobilis et crudus ac saepè molestus. vide Wiátr przyrodzony. Kn 118-119.
patrz: DECH
– Deklamuię/ vide Krásomówskié się ćwiczę. Kn 119.
– Gębá délikacká/ páńska/ Palatum doctum et eruditum. Kn 187.
patrz: DELIKACKI
– Délikáckié/ vide Roskosznié. Kn 119.
patrz: DELIKACKIE
– Délikáctwo w życiu/ Mollities victus. Lapsi mores ad mollitiem, [...]. Alexandrinae deliciae, [...]. Sybaritica mensa, ciuitas. [...] Asiatici mores [...]. Kn 119.
patrz: DELIKACTWO
– Délikat/ vide Roskosznik. Kn 119.
patrz: DELIKAT
– Déptá/ co dépcé/ [...] qualis fullo, figulus. Kn 119.
patrz: DEPTA
– Déreń/ Cornus [...]. Kn 119.
– Deréniowy/ Corneus [...] Déreniowy gay. Cornifer [...] Déreniorodny. Kn 119.
– Deréniowy/ Corneus [...] Déreniowy gay. Cornifer [...] Déreniorodny. Kn 119.
patrz: DERENIOWY
– Déspéráckié/ po déspérácku Desperanter [...]. Kn 119.
– Deszcz/ Pluuia [...] Imber [...] Ruit caelum imbribus [...] Deszcz iák cébrem lał [...]. Kn 120.
patrz: DESZCZ
– Dębianká/ vide Gálás. Kn 118.
– Dębię/ dębić skorę. Débiona [!] skora/ Corium cineris inspersu obfirmatum [...]. Kn 118.
patrz: DĘBIĆ
– Dębiná/ Quercetum [...] Dębinna/ dębinowa bramá [...]. Kn 118.
patrz: DĘBINNY
– Dębiná/ Quercetum [...] Dębinna/ dębinowa bramá [...]. Kn 118.
patrz: DĘBINOWY
– Dębię/ dębić skorę. Débiona [!] skora/ Corium cineris inspersu obfirmatum [...]. Kn 118.
patrz: DĘBIONY
– Dębowy/ Roboreus [...]. Kn 118.
patrz: DĘBOWY
– Dęcie/ dymánie/ dmuchánie- nádymánie/ wianie/ Flatus [...]. Kn 119.
– Dęgá/ pręgá/ Vibex [...]. Kn 119.
patrz: DĘGA
– Wypukły/ wyniosły żłobkowáto/ ábo dętowyniosły. Carinatus [...]. Kn 1327.
– Diablé Kn 1034.
– Diablik ziéle/ vide Gwiazdeczki. Kn 120.
patrz: DIABLIK
– Dyagryd [...] Succus scammoniae, Gorrae. Diagridion Medicis, & Officinis. Kn 157.
patrz: DIAGRYD
– Términ szkolny v Grámátyków/ Diáléktyków/ Filozofów/ Iurystów/ Lekárzów. Item Aptekárzów [...]. Kn 1140.
patrz: DIALEKTYK
– Po diaskáś tám chodził/ i. po co. Sed indignationem adsonat. vide Co. Kn 717.
patrz: DIASEK
– Dyécezya/ vide Biskupstwo 2. Kn 157.
patrz: DIECEZJA
– Dłoniowy/ ná dłoń w szerz/ w mięsz. Palmaris virgula [...] Palmarius [...] palmaria spatia [...]. Kn 121.
patrz: DŁONIOWY
– Dłubácz/ drożyciél/ Cauator [...] Cauator arborum picus [...]. Kn 121.
patrz: DŁUBACZ
– Dłubáczká ogrodnicza/ Scalprum, [...]. Kn 121.
patrz: DŁUBACZKA
– Dłubáczká bálwierska/ vide Szpátelká. Kn 121.
patrz: DŁUBACZKA
– Dłubáczká zębna/ vide Zębna Szpilká. Kn 121.
patrz: DŁUBACZKA
– Dłubániná/ kopániná/ siékániná/ mátániná/ mięszániná [...]. Kn 121.
patrz: DŁUBANINA
– Długość czásu/ długa/ w długą to poydzié. Longitudo noctis, orationis [...] Diuturnitas [...]. Kn 122.
patrz: DŁUGA
– Długomowność/ [...] Prolixitas in dicendo. Kn 122.
– Długomowny/ [...] Prolixus in dicendo [...] prolixè loquor. Kn 122.
– Długonogi/ Longipes [...] (aliter Festo. in Krzywonogi.) [...]. Kn 122.
patrz: DŁUGONOGI
– Długoręki [...] Longimanus [...]. Kn 122.
– Długoszyi [...] qui longo collo est. Kn 122.
patrz: DŁUGOSZYI
– Długowłosy/ vide. Kosmáty. Kn 123.
– Dłużnik ná osobę swą/ ná gardło się dłużący/ dłużnik o dług poimány áby odrabiał/ ábo wsádzony/ Nexus [...] Nexi ob aes alienum [...] Addictus [...]. Kn 123.
– Dłużéię/ dłuższem się sstáię/ Longisco [...]. Kn 123.
patrz: DŁUŻEĆ
– Dłużnikow nábyć/ rozpożyczáć pieniądzé/ Facere nomina [...] Nomina se facturum, qua ego vellem die [...] Nunquam magis nomina facio, quàm cum dono. Obstringere aliquem debito [...] dłużnikiem sobié kogo vczynić. In nominibus habeo [...] Dłużno mi [...]. Kn 123.
patrz: DŁUŻNO
– Dniéié/ vide Swita. Kn 124.
patrz: DNIEĆ
– Pogrążam się/ grążę się/ zánurzam się/ ná dno idę/ tonę. Sido absolute. Sido in aqua: sido ad ima. Pars arboris ab radice validiùs sidit. [...] Desido [...]. Kn 753.
patrz: DNO
– Do Bogá ich/ Sic potius loquendum, quam do kátá ich/ vel do biesá ich. vide Wiele. Kn 124.
patrz: DO
– Do/ (Praepositio)Ad me, [...]. Kn 124-127.
patrz: DO
– Do ząb tr. vt Do ząb broni przyiaciélá/ zdánia swego/ etc. Mordicùs tuetur amicum, tr. Pertinaciter ei adhaeret. Constantissimè eum defendit [...]. Kn 126.
patrz: DO
– Do ząb/ proprie. vt Do ząb broni wilk dzieci/ etc. Lupus mordicùs catulos defendit. Nonnisi dentibus excussis à catulis lupum amoueas [...]. Kn 126.
patrz: DO
– Do gárdłá się náiadł/ do sytu [...] Ad satietatem [...] Vsque affatim edere, bibere [...]. Kn 124.
patrz: DO SYTU
– Chwilá/ dobá/ czás/ Longi temporis vsura [...] vide. Czás. Kn 74.
patrz: DOBA
– Dobiiam/ ábo dobić kogo [...] Dobić goździá/ clauum capite eminentem penitùs in arborem vel parietem adigere. Clauum non altè impactum,, ictibus crebris penitùs parieti immergere [...]. Kn 127.
patrz: DOBIĆ
– Dobiiam/ ábo dobić komu/ vide Wybić kogo. Kn 127.
patrz: DOBIĆ
– Dobiiam/ ábo dobić kogo [...] Dobić kogo/ est seminecem mactare. Occide penitus: exanima: eneca. Adde letalem ictum. Mortiferam fac inflige plagam. Vulnus letale impone, adige, impinge. Ictus vsque ad caedem, ad mortem gemina, itera. Fortiùs, vel grauiorem impinge, inflige, securim. Feri donec exanimes, eneces. Percute dum spirat, quoad exanimetur, moriatur. Quandiu spirat caede. Viuentem ne relinquas [...] Una plaga reliquum spiritum exhaurire [...]. Kn 127.
patrz: DOBIĆ
– Dobiegam kogo/ vide Dościgam. Kn 127.
patrz: DOBIEGAĆ
– Dobiegánie/ Decursus [...]. Kn 127.
patrz: DOBIEGANIE
– Dobiiam/ ábo dobić komu/ vide. Wybić kogo. Kn 127.
patrz: DOBIJAĆ
– Doiadam czégo/ vide. Dobiiam. Kn 132.
patrz: DOBIJAĆ
– Dobiiam się sławy/ Pario gloriam, bello, armis [...] Magno labore & periculis partum aliquid. Libertas plurimo sudore & sanguine maiorum parta [...] Parta per gladios regna, sanguine, per vulnera [...]. Kn 127.
– Gospodyni/ aliter. vt Dobra gospodyni. Idem gospodárna. vide Gospodárny. Kn 205.
patrz: DOBRY
– Docisnąć do kąd/ dorzucić/ Adiicere aliquò telum: Adiicere telum in littus [...] Adiectu tangere [...]. Kn 131.
patrz: DOCISNĄĆ
– Docisnąć się/ Penetrare per turbam aliquò: penetrare in portum, in templum, in aliquem locum [...]. Kn 131.
– Dociśnienie/ dorzucenie/ Adiectus [...]. Kn 131.
– Doczéśnié/ Temporariò, temporaliter, temporariè [...]. Kn 131.
patrz: DOCZEŚNIE
– Dodáwácz/ Subministrator alicuius rei [...]. Kn 132.
patrz: DODAWACZ
– Dodawánie potrzeb/ etc. Suppeditatio bonorum [...] Suppeditatus, us. Subministratus [...] Suffectio materiae [...]. Kn 132.
patrz: DODAWANIE
– Dodymam/ Inflo vehementiùs. Intendere sonorum gradus [..]. Kn 132.
patrz: DODYMAĆ
– Aléś się dogadał/ At enim malo tuo garrulus fuisti [...]. Kn 6.
– Dogadzánie sobié/ Obsequium & indulgentia corporis [...]. Kn 132.
patrz: DOGADZANIE
– Dogárnąć się/ vide Dográmolić. Kn 132.
– Doględácz/ vide Dozorcá. Kn 132.
– Dogodzić vmie/ dogodny iést/ Commoditatis omnes articulos scit [...]. Kn 132.
patrz: DOGODNY
– Dogadznie ábo dogodzenie komu/ Gratificatio [...] Accomodatio [...] Morgeratio [...]. Kn 132.
patrz: DOGODZENIE
– Dogárnąć się/ vide Dográmolić. Kn 132.
– Dográmolić się do kąd/ doskrobáć/ Penetrauit se in altiores literas [...]. Kn 132.
– Dograwam/ Ludum inceptum perficio [...]. Kn 132.
patrz: DOGRAWAĆ
– Doiadam/ doiéść/ i. do sytu się náiéść. vide Do woley/ Dosypiam/ Náiadam się/ Obiadam się. Kn 132.
patrz: DOJADAĆ
– Do żywego doiąć/ dobráć/ Ad viuum usque resecare.Viuo tenus falce eradi. Corpore tenus delibrandus cortex [...]. Kn 127.
patrz: DOJĄĆ
– Doiąć do żywego/ vide supra. Do żywego. Kn 132.
patrz: DOJĄĆ
– Doienie/ dóy/ Mulctus [...]. Kn 133.
patrz: DOJENIE
– Doiadam/ doiéść/ i. do sytu się náiéść. vide Do woley/ Dosypiam/ Náiadam się/ Obiadam się. Kn 132.
patrz: DOJEŚĆ
– Wiercę co w-dónicy. Contero pilo ligneo piper etc. Cato dicit: Distero caseum in mortario. Rozcieram/ wiercę [...] Teritur sinapis [...] Subtero [...]. Kn 1253.
– Doniczká do rąk [...] Echinus [...] vide Międnicá 1. Kn 136.
– Doźrzáłość/ vide Dostałość. Kn 145.
– Dozrzewam/ vide Dostáię się. Kn 145.
– Nárádzánie się z-kiem/ Consultatio. Delibratio, consilij capiendi ratio [...] Consilium [...] dokłádánie się/ pytanie ludu [...] Rogatione aliquem deligere [...] v. Porádá. Kn 473.
– Dokonywam czégo/ kończę co/ Finio, perficio, absoluo aliquid [...]. Kn 133.
patrz: DOKONYWAĆ
– Dokończyciel/ Perfector [...] Confector belli [...] Finitor [...] Okresiciel [...]. Kn 133.
– Dokopáć się czégo/ Perducere fossas in altitudinem [...] Refodere [...] Si vlli essent inferi, iam illos auaritiae & luxuriae cuniculi refossident, dokopáły/ doszły/ otworzyłyby ie podkopy [...] v. Dobieram. Kn 133.
patrz: DOKOPAĆ
– Dokopáć się czégo/ Perducere fossas in altitudinem [...] Refodere [...] Si vlli essent inferi, iam illos auaritiae & luxuriae cuniculi refossident, dokopáły/ doszły/ otworzyłyby ie podkopy [...] v. Dobieram. Kn 133.
– Dokupić się nié mogę czégo/ vide Drogo to. Kn 134.
– Dostoieństwá zákupowánie/ dokupowánie się dostoieństwá/ (winá wielka)/ Ambitus [...] Accusari, damnari ambitus. Ambitio [...] Manifestus ambitionis [...] Affectati honoris crimen [...]. Kn 141.
– Dolatam/ Volatu peruenio [...]. Kn 134.
patrz: DOLATAĆ
– Dolegáć się obiádu [...] Lecto se tenere vsq ad horam prandij. Kn 134.
– Doległość/ vide Vtrapienie. Kn 134.
– Dolewék [...] affusio, vel potiùs rò [...] quod affundi solet. Kn 134.
– Uléżał sie owoc/ przégnił/ nágnił. Pyra in tabulato posita putruerunt [...] ugnić [...] Olea fracescat mediocriter [...] v. Doléży sie owoc. Kn 1184.
– Dołękę czégo mam/ ábo nié mam/ etc. Est mihi eius copia [...]. vide Doręcz. Kn 134.
– Doliczyć czégo/ Explere numerum alicus rei [...]. Kn 134.
patrz: DOLICZYĆ
– Doliczyć się/ vide Doráchowáć. Kn 134.
– Doliná/ pádół/ Valles vel vallis [...]. Kn 134.
patrz: DOLINA
– Dolisty/ [...] Fossis plenus, vide etiam Lochowáty/ Dołkowáty. Kn 134.
patrz: DOLISTY
– Dolny [...] vide Nadolny. Kn 134.
patrz: DOLNI, DOLNY
– Dołáżę dokąd/ Adrepo [...]. Kn 134.
patrz: DOŁAZIĆ
– Niédołężny/ káleka/ vłomny. Defectus viribus [...] Captus membris: membrorum vsum nullum habet [...] Truncatus aliqua sui parte [...] oppositum, Integris membris, dołężny [...]. Kn 498.
patrz: DOŁĘŻNY
– Dołkowáciéię [...]. In scrobem vel foueam formor. Kn 134.
– Dołkowátość/ lochowátość/ Cauum [...] Inuentus cauis bufo. Caua dentium [...] vide Lochowánie. Kn 134.
– Dolisty/ [...] Fossis plenus, vide etiam Lochowáty/ Dołkowáty. Kn 134.
patrz: DOŁKOWATY
– Dołożnié/ Enarratiùs [...] Enodatè [...] Wywikłánie/ otworzysto/ plura in Zupéłnié. Kn 135.
– Dołożenie/ vide Dopéłnienie. Kn 134.
– Dołożny/ Perfectus & expletus omnibus suis partibus vel numeris [...] vide Zupéłny/ Doskonáły. Kn 135.
patrz: DOŁOŻNY
– Domá/ w domu/ Domi suae [...]. Hospes cuius tu domi fueras [...]. In domo [...]. Kn 135.
patrz: DOMA
– Domak/ Vmbraticus homo [...]. Kn 135.
patrz: DOMAK
– Domálowáć/ Extrema lineamenta afferre, addere [...]. Kn 135.
patrz: DOMALOWAĆ
– Domawiam słowá/ Extremam profero vel eloquor syllabam [...]. Kn 136.
patrz: DOMAWIAĆ
– Słowo ábo słowá niedomawiáne/ záiąkliwe. Verba tertiata [...] Tertiatò & quartatò verba dicere [...] Singultantia verba [...]. Kn 1023.
patrz: DOMAWIANY
– Chłopisko/ Multa deriuatá deminutiua sunt huius terminationis, potissimùm ad magnitudinem, deformitatam, extenuationem vel contemptum significandum, vt [...] Chłopiná/ dzieciná/ ksiąszczyná/ domczyná [...]. Kn 66.
patrz: DOMCZYNA
– Domieszczam kogo czégo/ Compotem facio aliquem patriae [...] Competo aliquem voti [...] vide Nábawiam. Kn 136.
– Chłopisko/ Multa deriuata diminutiua sunt huius terminationis, potissimùm ad magnitudinem, deformitatam, extenuationem vel contemptum significandum, vt [...]. homuncio, homunculus. gębsko/ nożysko/ domisko. Kn 66.
patrz: DOMISKO
– Chłopisko/ Multa deriuata diminutiua sunt huius terminationis, potissimùm ad magnitudinem, deformitatam, extenuationem vel contemptum significandum, vt [...] Chłopiszcze/ domiszcze. [...] homuncio, homunculus [...]. Kn 66.
patrz: DOMISZCZE
– Domniemánie vide Podéyrzenie.. Kn 136.
– Domniemawam się/ vide Dorozumiewam się. Item. Podéyrzenie mam. Kn 136.
– Domowy żywot/ domowánie/ v. Prywatny żywot. Kn 136.
patrz: DOMOWANIE
– bożki domowe Kn 43.
patrz: DOMOWY
– Domysł/ dorozumienie się/ Coniectura, coniectio [...] Coniectatio [...] Interpretatio [...] Domysły o rzéczách spisáne. Kn 136.
patrz: DOMYSŁ
– Domyślácz/ [...] Coniector et Interpres portentorum, [...]. Kn 136.
patrz: DOMYŚLACZ
– Dorozumiewam się/ domyślam/ domniemawam. Coniicio, coniecto [...]. Kn 138.
patrz: DOMYŚLAĆ
– Domyślnié/ ná domysł/ Coniectatoriè [...]. Kn 136.
patrz: DOMYŚLNIE
– Onáczę/ onáczyć [...] Onáczy się wedrzwi/ i. wchodzi/ wészłá w-dom [...] vt Doonáczyć/ wyonáczyć/ rozonáczyć/ odonáczyć/ etc. [...]. Kn 628.
patrz: DOONACZYĆ
– Dooráć/ Finire arationem [...]. Kn 137.
patrz: DOORAĆ
– Dopalić się izby/ Quantùm satis est calefacere. Ingerere ligna fornaci donec hypocaustum incalescat [...]. Kn 137.
– Dopędzić/ dognáć/ Apellere aliquem ad aliquem locum [...] vide Dobiegam 2. Kn 137.
– Dopełniam/ dokłádam/ dosypuię/ etc. Compleo ad summum [...] Complere fossam [...] Suppleo [...]. Kn 137.
– Dopéłnienie/ dołożenie/ dokład/ Supplementum legionum [...] Explementum ventris [...] Complementum orationis [...]. Kn 137.
– Nié péłny (powszéchnié) [...] Non plenus. Nié péłny trochę/ nié dopéłniony [...] Mensura non omnino plena [...]. Kn 512.
– Dopieka mi/ vide Dogrzewa mi. Kn 137.
patrz: DOPIEKAĆ
– Dopiiam ostátká/ Reliquum ebibo, exhaurio [...]. Kn 137.
patrz: DOPIJAĆ
– Długow ostátki/ Reliqua [...] Reliqua pecuniae [...] Reliqua colonorum [...] nié dopłacáć/ nié wypłacáć się [...]. Kn 122.
– Doprał mu/ vide Wybić kogo. Kn 137.
patrz: DOPRAĆ
– Doprowadzam/ Deduco aliquem domum [...] Perduco [...] vide Prowádzę. Kn 137.
– Dorázić komu/ i. tráfić w raz komu/ doiąć/ vdérzyć/ wybić/ vide haec, et Do żywego. Kn 138.
patrz: DORAZIĆ
– Dołękę czégo mam/ ábo nié mam/ etc. Est mihi eius copia [...]. vide Doręcz. Kn 134.
– Doręcz/ doręcze/ Copia auxilii, consilii [...] ad manum est aliquid. Kn 138.
– Doręczny/ Obuius [...] (aliter vide Rzéźymieszék) [...]. Kn 138.
patrz: DORĘCZNY
– Dorosły/ dorosłék/ Grandis, & grandis natu [...] Exoletus [...] Maturus militiae [...] Maturus sponsae [...] Maturus ad arma [...]. Kn 138.
patrz: DOROSŁEK
– Dorozumienie się/ vide Domysł. Kn 138.
– Dorsz/ vide Głowacz suchy. Kn 138.
patrz: DORSZ
– Dorzucenie/ vide Dociśnienie. Kn 138.
patrz: DORZUCENIE
– Dorzucić do kąd/ vide Docisnąć. Kn 138.
patrz: DORZUCIĆ
– Dosiadam/ vide Dosypiam. Kn 139.
patrz: DOSIADAĆ
– Dosiadam się/ aliter. vt dosiédziałem się/ (in bonam partem) vide Dorabiam się. Kn 139.
– Dość/ dosyć/ dość iést/ Sat bonus, sat commodi, sat diu, sat scio, sat habeo [...]. Kn 138.
– Dosiadam się/ aliter. vt dosiédziałem się/ (in bonam partem) vide Dorabiam się. Kn 139.
– Dográmolić się do kąd/ doskrobáć [się]/ Penetrauit se in altiores literas [...]. Kn 132.
– Doskwieram komu/ vide Vciskam kogo. Kn 139.
– Dośpiéię/ vide Łácno mi téraz. Kn 139.
– Dostánie czégo/ dostąpienie/ vide Nábycie. Kn 140.
patrz: DOSTANIE
– Dostarczam/ dostatczam/ vide Dodáię. Kn 140.
– Dostarczam/ dostatczam/ vide Dodáię. Kn 140.
– Dostátnié/ z dostátkiem/ Copiosè profectus est [...] vide Hoynié. Kn 141.
patrz: DOSTATNIE
– Dostánie czégo/ dostąpienie/ vide Nábycie. Kn 140.
– Dostępny/ ktorego możé doyść/ vide Przystępny. Kn 141.
patrz: DOSTĘPNY
– Dosypuię/ vide Dopéłniam. Kn 142.
patrz: DOSYPYWAĆ
– Béz dosytu [...] Citra satietatem [...], Citra fastidium [...]. Kn 21.
patrz: DOSYT
– Násycenie/ syt/ sytość/ dosyt. Satietas cibi, vitae [...] Satias [...] Ad satiatem: cum satiate: fessus satiate videndi [...] Saturitas [...] In expletione naturae summi boni finem consistere [...] Saties [...]. Kn 479.
patrz: DOSYT
– Dość/ dosyć/ dość iést/ Sat bonus, sat commodi, sat diu, sat scio, sat habeo [...]. Kn 138.
– Czynię dość komu/ Satisfacio legibus, Deo, causae, officio meo, opinioni hominum [...]. Kn 108.
– Dość czynienie/ dośc vczynienie/ vide Viszczenie.. Kn 138.
– Máło/ máluczko. Aduerbium Quantitatis, i. nié wiéle/ nié dość/ vide Trochę 1. Kn 382.
– Dościgły [...] Indeptu facilis. Kn 139.
patrz: DOŚCIGŁY
– Doścignienie [...] Assecútio. Kn 139.
– Dość o tem/ De mensuris agrorum abundè sit dixisse [...]. Kn 138.
patrz: DOŚĆ
– Dość ná iédnego/ ma co iéden robić/ Quae pastoris vnius dispendant curam [...]. Kn 138.
patrz: DOŚĆ
– Doświadczánie/ doznawánie/ probá/ ábo probowánie/ kuszenie/ (actio) Periclitatio longi temporis [...] Experimentum [...] Experientia [...] Exploratio [...] Specimen sumere [...[] Spectamen [...] Periculum facere [...] Tentamen [...]. Kn 142.
– Dotrwánie/ Perseuerantia [...] Perseueratio [..]. Kn 142.
patrz: DOTRWANIE
– Dotychmiast/ vide Póty 1. Kn 142.
– Dotyczé się to mnié/ vide Do tego mi. Kn 142.
– Tyię/ Crassesco [...] Glisco [...] Facere corpus [...] Pergliscere, vtyć/ dotyć. [...] Auis prima luna saginari coepta, vigesima pergliscit. Kn 1167.
patrz: DOTYĆ
– Dorastam/ dorasta co/ Assurgit in arborem, ad summam magnitudinem peruenit: ad plenitudinem cresco [...] dorasta/ dotyia. Kn 137-138.
patrz: DOTYJAĆ
– Douczam się/ Perdisco [...]. Kn 143.
– Dowarzam/ Percoquo carnes [...]. Kn 143.
patrz: DOWARZAĆ
– Dowiaduię się czégo/ wywiáduię/ przepytywam/ bádam/ Exquiro aliquo ab aliquo [...]. Inuestigio aliqud; inuestigio de aliquo diligenter, [...]. Inquiro aliquid ab aliquo. et de aliquo; [...]. Habeo quaestionem alicuius rei, et de aliqua re, [...]. Kn 143-144.
– Dowód/ dowodzenie/ dowodem náciéránie. Argumentatio est, argumenti artificiosa expolitio. Ratiocinatio, est oratio, etc. Inductio [...] Probatio, demonstratio [...] Collectio [...] Conclusio, conclusiuncula [...]. Kn 144.
patrz: DOWODZENIE
– Dowożę kogo gdzié/ Perueho aliquem aliquò [...]. Kn 144.
patrz: DOWOZIĆ
– Dowrzáły [...] Bene coctus, et percoctus [...]. Kn 144.
patrz: DOWRZAŁY
– Dozor/ doglądánie/ Inspectio [...]. Kn 145.
patrz: DOZÓR
– Dozwalájący/ Concessiuus [...]. Kn 145.
– Dozwolenie odeszcia/ Commeatus [...] Commeatum petere [...]. Kn 145.
– Dożył tyle lat/ vide Doczékał. Kn 145.
– Dozrzało czynię/ Maturo oliuas muriâ [...] Maturitatem affero [...] Sole aliquid maturo [...] Exoquo cruditatem [...]. Kn 145.
patrz: DOŹRZAŁO
– Dozrzewánie [...] Coctio ad maturitatem [...]. Kn 145.
– Pokrzywá drobna/ dzika/ żagawká ábo żegáwká/ bo dożega. Vrtica syluestris acrior: Cania [...]. Kn 760.
patrz: DOŻEGAĆ
– Dobiiam/ ábo dobić kogo [...] Sic Dożynam/ Dopiekam/ Doorywam/ Dosiéwam. Kn 127.
patrz: DOŻYNAĆ
– Drábarz/ Dromades [...] Dromedarij [...]. Kn 145.
patrz: DRABARZ
– Drágmá wagá/ Drachma pondus sex obolorum [...] Dráchmowy [...]. Kn 146.
patrz: DRACHMOWY
– Drápáczká łáziébna/ Strigil vel Strigilis [...] Strigilecula [...] Scalptorium [...]. Kn 146.
patrz: DRAPACZKA
– Drápániná/ potráwá. Tucetum [...] Pulpam frustatim consectam [...] Viscum aut ilèum fartim concisum [...]. Kn 146.
patrz: DRAPANINA
– Drapiestwo/ zdzierstwo/ drapież/ (actio) Rapina [...]. Kn 146.
patrz: DRAPIESTWO
– Drapiestwo/ zdzierstwo/ drapież/ (actio) Rapina [...]. Kn 146.
patrz: DRAPIEŻ
– Drapieżcá/ drapieżnik/ zdziercá/ Raptor lupus [...] Olim furunculus, nunc rapax [...] Vulturius prouinciae Reipub. [...] vide Porywácz. Kn 146.
patrz: DRAPIEŻCA
– Drapieżcá/ drapieżnik/ zdziercá/ Raptor lupus [...] Olim furunculus, nunc rapax [...] Vulturius prouinciae Reipub. [...] vide Porywácz. Kn 146.
– Drapieżność/ Rapacitas [...]. Kn 146.
– Drépsić/ Minuto passu progredi [...]. Kn 147.
– Drażniciel/ Vexator furoris Clodii Milo [...] Irritator & irritatrix apud Ezechielem [...] Exasperatrix [...] Drażnicielká [...]. Kn 147.
– Drażniciel/ Vexator furoris Clodii Milo [...] Irritator & irritatrix apud Ezechielem [...] Exasperatrix [...] Drażnicielká [...]. Kn 147.
– Drażnięnie/ Exacerbatio, Irritatio, in SS. libris [...]. Kn 147.
– Zaglowy drąg/ Antenna [...] Malus velifer. Kn 1365.
patrz: DRĄG
– Rosły/ spory. Grandior fetus [...] Grande frumentum [...] Grandia membra [...] Grandior virgo [...] Drągal [...]. Kn 927.
patrz: DRĄGAL
– Drągowy/ drążny/ Perticalis salix, ex qua perticae fiunt [...]. Kn 146.
patrz: DRĄGOWY
– Drążnik/ co ná drążkach chodzi/ Grallator [...] Calobathrarius [...] v. Trágárz. Kn 147.
patrz: DRĄŻEK
– Drążék/ ábo drążki do chodzenia wysoko/ ábo przéstąpienia przéz co. Grallae [...]. Kn 147.
patrz: DRĄŻEK
– Drągowy/ drążny/ Perticalis salix, ex qua perticae fiunt [...]. Kn 146.
patrz: DRĄŻNY
– Dremlá/ Crembalon [...] Ná dremli gráć. Kn 147.
– Przésiewam/ podsiéwam. Cribro [...] drobne stąpánie/ drépsięnie. Cerno [...]. Kn 855.
patrz: DREPSIENIE
– Dréwienko/ Ligillum [...]. Kn 147.
patrz: DREWIENKO
– Dréwniczy/ dréwnik/ dréwny/ co drwá opátruié [...] Lignator [...] Lignarius [...] Abietarius negotiator [...]. Kn 148.
patrz: DREWNI, DREWNY
– Drzéwiáne budowánie/ vide Dréwnia 2. Kn 151.
patrz: DREWNIA
– Dréwniczy/ dréwnik/ dréwny/ co drwá opátruié [...] Lignator [...] Lignarius [...] Abietarius negotiator [...]. Kn 148.
patrz: DREWNICZY
– Dréwnieię/w dréwno się obracam [...] In lignum mutor [...]. Kn 147-148.
patrz: DREWNIEĆ
– Dréwniczy/ dréwnik/ dréwny/ co drwá opátruié [...] Lignator [...] Lignarius [...] Abietarius negotiator [...]. Kn 148.
patrz: DREWNIK
– Dréwnisty,/ Lignosus [...] Surculaceus [...]. Kn 148.
patrz: DREWNISTY
– Dręczenie/ Tormentum carnificum, iracundiae [...] vide Trapienie. Kn 147.
– Dręczę/ vide Trapię/ Męczę 1. Kn 147.
patrz: DRĘCZYĆ
– Drętwiące lekárstwo/ drętwienie/ mártwienie czyniące. Narcotica, i. stupefacientia medicamenta [...]. Kn 147.
– Drętwię/ zdrętwiam/ Exsurdo palatum [...] Torporo [...] Callum obduco [...]. Kn 147.
patrz: DRĘTWIĆ
– Drętwiące lekárstwo/ drętwienie/ mártwienie czyniące. Narcotica, i. stupefacientia medicamenta [...]. Kn 147.
– Drętwik/ rybá. trętwá/ strętwá/ Lenoch [...] Torpedo [...] Sirenius vocat Dryiawnik. Kn 147.
patrz: DRĘTWIK
– Drgam/ Palpito [..]. Kn 148.
patrz: DRGAĆ
– Drgánie/ Palpitatio singularum partium in insectis diuulsis [...] Palpitatus piscium [...] vide Skákánie w ciélé/ oczu drgánie. Kn 148.
patrz: DRGANIE
– Drobienie [...] friatura [...] Concisura [...]. Kn 148.
patrz: DROBIENIE
– Drobiná/ vide Odrobiná/ Okruszyná. Kn 148.
patrz: DROBINA
– Drobniéię [...] Minutior fio. Kn 148.
patrz: DROBNIEĆ
– Drobniuchny/ Minutulus [...] Minutissimus [...] Perminutus [...]. Kn 148.
– Drótowy/ dróciany/ Aureo, aereo stamine constans, etc [...]. Kn 149.
– Mleczna ábo biało-mleczna drogá ná niebié. Pás niébiéski biały. Lacteus orbis, [...]. Lacteus circulus, [...]. Lactea via, [...]. Kn 417.
patrz: DROGA
– Iémiołuchá ptak/ Turdus [...] Turdus maior [...] vide Drost. Kn 245.
– Drózd/ Turdus minor [...] Turdus [...] Illas [...]. Kn 149.
– Drozdżé oleyne/ v. Fuz. Kn 150.
– Drożdżysty/ Faeculentus [...] Drożdżány. Kn 150.
– Drożdżowy/ Raecarius [...]. Kn 150.
– Drożdżysty/ Faeculentus [...] Drożdżány. Kn 150.
– Drożenie/ dłubánie/ v. Wydrożenie. Kn .
patrz: DROŻENIE
– Drożny/ Viarius [...] Lex viaria [...] Vialis [...] Lares viales [...]. Kn 150.
patrz: DROŻNY
– Dłubácz/ drożyciél [...]. Kn .
patrz: DROŻYCIEL
– Drożysty/ drogę máiący lás/ wielodrożny [...]. Kn .
patrz: DROŻYSTY
– Drogá/aliter. Opisanie drogi którą gdzié iácháć trzébá/ Dróżnik. Itinerarium [...]. Kn 149.
patrz: DRÓŻNIK
– Burmistrz drugi/ społburmistrz [...] Collega consulis [...]. Kn 54.
patrz: DRUGI
– Małżeństwo powtorzone/ ábo drugie. v. Dwoy-żeństwo. quanquam propriè drugo-żęństwo dici deberet. Kn 384.
– Drugubicá/ Verriculum [...] Euerriculum [...]. Kn 150.
patrz: DRUGUBICA
– Druzgocę[...] Druzgotánie/ zdruzgotánie. confractio. Kn 151.
– Drużyná/ vide Towarzystwo 2. Kn 151.
– Drwá do budowánia/ do roboty rzemięśnikow drzewem robiących/ Materia [...]. Multam materiam caedere. [...] Materiam, calcem, caementum conuexit. Kn 151.
patrz: DRWA
– Drzemiący [...] drzemáłá. Dormitator [...] Pararrhenchon [...] Chrápáłá. Kn 151.
patrz: DRZEMAŁA
– Drzemánie/ Sopor semisomnus [...]. Kn 151.
– Drzenisty/ zdrzenisty [...] tr. osseus, tr. vel ossibus magnis, tr. Kn 151.
patrz: DRZENISTY
– Drzewko/ Arbuscula, [...] Arboris abortus; arboris pumilio. Kn 152.
patrz: DRZEWKO
– Amoniakowé drzewko/ Agasyllis [...] Metopion [...]. Species eius duo Trauston, Phyrama [...]. Kn 6.
patrz: DRZEWKO
– Żábá drzéwna/ ziélona/ máła. Dryophyta, dryophytes [...]. Calamita [...]. Omnium minima et viridissima. [...] Kn 1355.
patrz: DRZEWNY
– Bluszcz drzéwny/ Helix [...] Hedera arborum [...] Dendrocissus. Kn 36.
patrz: DRZEWNY
– Drwá do budowánia/ do roboty rzemięśnikow drzewem robiących/ Materia [...]. Multam materiam caedere. [...] Materiam, calcem, caementum conuexit. Kn 151.
patrz: DRZEWO
– Głóg drzéwo/ Cornus femina [...] Sanguineus frutex [...]. vide Swidwá. Kn 192.
patrz: DRZEWO
– Drzéwoiad ziéle [...] vide. Omięg. Kn 152.
patrz: DRZEWOJAD
– Drzewsko/ Arbor inanis [...] Arbor vetula [...] Arbor infelix, siluestris [...]. Kn 152.
patrz: DRZEWSKO
– Dub' v. Dziub'. Kn .
patrz: DUB
– Piwo czarne [...] Ceruisia nigra [...] Graecis, i duplex ceruisia. vt Germani vocant. Dupl-bier. Apud nos vulgò Márzec vocatur. Kn 704.
– Duchowny człowiék/ stánu duchownego. [...]. Kn 153.
patrz: DUCHOWNY
– Cwiczenie duchowne (vulgò Exerćitia Spiritualia) [...] vide Rozmyślam nabożnié. Kn 91.
patrz: DUCHOWNY
– Duchowny/ do duchá nalézący/ duszy pożytéczny [...] rzeczy duchowne [...]. Spiritualis vulgo et latine quidem sed non ex veterum usu. Melius ergo dices; Ad animum spectans, ad cultum vel culturam animam pertinens, [...]. Kn 153.
patrz: DUCHOWNY
– Rozmyślánie nabożne/ duchowne. Meditatio rerum caelestium. Meditatio pia. Meditatio religiosa de Deo, de felicitate hominis. Kn 949.
patrz: DUCHOWNY
– Duchownemu práwu kogo oddáć. De reo secundum infulas pronuntiare; [...] reum animadversioni Pontificiae permittere; legibus civilibus eripere, et Pontificiis dedere, [...]. Kn 153.
patrz: DUCHOWNY
– Duchowny ociéc/ mistrz. Magister pietatis, religionis. Magistros virtutis [...]. Kn 153.
patrz: DUCHOWNY
– Duchownego sądzić u práwá świéckiego. Reum infulari praesidio excludere, iure Pontificio priuare; contra infulas secundum iura maleficiorum pronuntiare,[...]. Kn 153.
patrz: DUCHOWNY
– Duchowny człowiék/ stánu duchownego. [...]. Kn 153.
patrz: DUCHOWNY
– Duchowny wykłád/ wyrozumienie czégo. Interpretatio, [...] Sensus. Kn 153.
patrz: DUCHOWNY
– Dudek/ Vpupa [...]. Kn 153.
patrz: DUDEK
– Dudek/ tr. vide Błazen/ Głupiéc. Kn 153.
patrz: DUDEK
– Iáko dudy chłop/ v. Powolny et Ciástoch. Kn 230.
patrz: DUDY
– Zawóy/ Turbánt. [...] Tulpánt/ Tulbánt/ Tulipánt/ Tiara [...] Zawóy Pérski. [...]. Kn 1402.
– Dup'/ vide Dziub w drzéwié. Kn 153.
patrz: DUP
– Duplák/ v. Podwoyny. Kn 153.
patrz: DUPLAK
– Dupniásty/ wydupniáły/ Exesa arbor [...]. Kn 153.
patrz: DUPNIASTY
– Durnię/ vide Száléję/ Glupiéję Kn 153.
patrz: DURNIĆ
– Duszkiem wypić/ iédnem dchem/ nie odpoczywáiąc. Ductim bibere [...]. Kn 154.
patrz: DUSZKIEM
– Duszkosz go/ czégokolwiék/ Oby to! Quám vellem mos esset! […] Quam vellem Romae mansisses! […] Quam vellem vt! […] O si mihi adesset! etc. […] O vtinam esset! etc. […] O caput ô si quis Menalippe tuum apportet! […] v. Dałby mi go Bog. Kn 154.
patrz: DUSZKOŻ
– Dusznié/ aliter. vide Koniécznié/ Pońiéwoli. Kn 154.
patrz: DUSZNIE
– Dusznié/ z duszé. Animitùs […] vt medullitùs […]. Ex animo […]. Kn 154.
patrz: DUSZNIE
– Duszno tu/ v. Zaduch. Duszno mi/ tr.v. Dogrzewa mi. Kn 154.
patrz: DUSZNO
– Duszyczká/ Animula, [...]. Kn 154.
patrz: DUSZYCZKA
– Dwá/ pará/ Duo [...]. Kn 154.
patrz: DWA
– Dwá á dwá/ vide Po dwu. Kn 154.
patrz: DWA
– Dwánastny/ vide. Podwánastny. Kn 155.
patrz: DWANASTNY
– Dwoisto/ Geminatim [...]. Kn 155.
patrz: DWOISTO
– Dwoisty/ tr. vide Niészczery/ Chytry. Kn 155.
patrz: DWOISTY
– Dwoisty/ podwoyny/ ze dwu złożony/ Duplex amictus, [...] vide Podwoyny/ Rozdwoiony. Kn 155.
patrz: DWOISTY
– Dách dwoisty/ Testudinatum tectum [...] aliter vide Piętro. Kn 110.
patrz: DWOISTY
– Dwoisty iéstem/ [...] duplex sum. Kn 155.
patrz: DWOISTY
– Dwoistego/ dwoiego ćiałá/ Bicorpor, [...] Biformis, [...]. Kn 155.
patrz: DWOISTY
– Dwoiáko zwány/ Binominis [...] Binomius [...]. Kn 155.
patrz: DWOJAKO
– Dwunogi/ Bipes [...]. Kn 157.
– Dwóydrogi/ Biuius [...] Biuiae fauces [...]. Kn 156.
patrz: DWÓJDROGI
– Wąż dwoygłowy/ Amphisbaena [...]. Kn 1228.
– Dwóyięzyczny/ vide Dwá ięzyki vmieiący. Item tr. vide Nieszczery. Kn 156.
– Dwoyká/ Dias [...] Duplio [...] Conduplicatio, congeminatio [...]. Kn 156.
patrz: DWÓJKA
– Dwóykowy/ dwoycé ábo dwiemá służący/ Dualis numerus. Dualis declinatio [...] vide. Wá/ Tá [...]. Kn 156.
patrz: DWÓJKOWY
– Dwóylistny [...] Bifolius [...]. Kn 156.
– Dwóynasobny/ Duplus [...] Dupla pars alicuius [...] Tyledwóy/ Tyledwoyny [...]. Kn 156.
– Dwóyuszny/ Amphithetos, vt vas amphitheton [...]. Kn 156.
patrz: DWÓJUSZNY
– Kleszczé/ Forceps [...] Lupi, ferrum dentatum instar forficis [...] Tenaces [...] dwoyzáwiesiste. Kn 281.
– Dwoyzęby/ Bidens. Ambidens [...] Duidens hostiar [...]. Kn 156.
patrz: DWÓJZĘBY
– Dwoyżon/ dwoyżeniéc/ Multarum nuptiarum [...] Bigamus [...]. Kn 156.
– Dwoyżeństwo/ Bigamia [...] Małżeństwo powtorzone. Kn 156.
– Dwoyżon/ dwoyżeniéc/ Multarum nuptiarum [...] Bigamus [...]. Kn 156.
patrz: DWÓJŻON
– Dwórka/ Villica [...]. Kn 155.
patrz: DWÓRKA
– Dwudłonny/ ná dwié dłoni / Bipalmis [...] vide Ośmpálcowy. Kn 156.
patrz: DWUDŁONNY
– Dwudziésték (vt dziésiąték) dwádziéścia czégo [...] vicenarius numerus [...]. Kn 156.
– Dwudziéstkowánie/ dwudziéstego karánie/ Vicesimatio [...] vicesimare; dwudziéstégo káráć/ [...]. Kn 156.
– Dwudziéstny [...] Vigecūplus [.] Kn 156.
– Dwugárncowy [...] Bicongius [...]. Kn 156.
– Niészczery człowiék/ Obłudny. Insincerus Philosophus [...] Duplex Vlysses [...] Bilinguis animus [...] dwuięzyczny [...]. Kn 531.
– Dwukłykty [...] Dicondylu [...]. Kn 156.
patrz: DWUKŁYKTY
– Dwulistny [...] Duobus foliis herba [...]. Kn 156.
patrz: DWULISTNY
– Dwunasték (vt dziésiąték) [...] Duodenarius numerus. Kn 156.
patrz: DWUNASTEK
– Dwunastnik/ ziéle powszéchne ná wszélką chorobę/ Dodecatheon [...] Siédmlist [...]. Kn 157.
patrz: DWUNASTNIK
– Dwupálcowa miárá/ Sextans pedis [...] . Kn 157.
patrz: DWUPALCOWY
– Dwupieniężny/ Diobolaris [...] vide Pieniądz [...]. Kn 157.
– Dwupiędzisty/ ná dwié piędzi/ Bipalmis [...] vide PIędzisty. Kn 157.
– Dwupiętry [...] duas contignationes habens [...] dwupiętrze. Distega, orum, vel distega domus [...]. Kn 157.
patrz: DWUPIĘTRY
– Dwupiętry [...] duas contignationes habens [...] dwupiętrze. Distega, orum, vel distega domus [...]. Kn 157.
– Dwurzędny/ Distichus [...] Hordeum distichum [...]. Kn 157.
patrz: DWURZĘDNY
– Dwuskrzydlásty/ dwuskrzydły/ tr. Biforis, Bipatens. vide Drzwi 5. Kn 157.
– Dwuskrzydlásty/ dwuskrzydły/ tr. Biforis, Bipatens. vide Drzwi 5. Kn 157.
– Dwustopny/ ná dwié stopy długi/ szeroki. Bipedalis [...] Bipedaneus [...] Bipedanus [...] Crassa arbor duos pedes [...] Dipondiarius vel Dupondiarius orbiculus [...]. Kn 157.
patrz: DWUSTOPNY
– Dybá/ vide Pręgierz. Kn 157.
patrz: DYBA
– Dybánie/ Gradus suspensus digitis [...]. Kn 157.
patrz: DYBANIE
– Dybkiem? Suspensis passibus [...] Insono vestigio me perduxit [...]. Kn 157.
patrz: DYBKIEM
– Dymálny/ do dymánia/ dmuchánia náleżący. Pneumaticus [...] Pneumatica organa [...]. Kn 158.
patrz: DYMALNY
– Dymny/ dymiący/ kopcący. Fumosus [...] Fumosa ligna. Fumifer ignis; fumifera nox [...] Fumidus, fumida taeda [...] Fumificus coquus [...] Fumeus Acheron [...]. Kn 158.
patrz: DYMIĄCY
– Dymienie/ kurzenie dymem [...] Infumatio [...] Kn 158.
patrz: DYMIENIE
– Dyscyplinánt naiemny/ Flagrator [...]. Kn 158.
– Dyszkrét/ vide Báczny. Kn 159.
patrz: DYSKRET
– Vpaiám kogo/poię. Inebrio aliquem [...] Pomięszał nam brzuchy ábo żołądki słonemi trunkámi. Nostri mixolatini dicunt, Dystemperowáł. verbum aptum ineptū. Kn 1192.
– Dyszenie/ tchnienie. Anhelatio, [...] Anhelitus creber, [...]. Kn 159.
patrz: DYSZENIE
– Dyszkánt w Muzycé/ Symphoniae pars impuberum vocibus cani solita. [...] Incentorem vocat Iunius sum, qui hanc vocem canit, fortè ideò quòd saepè incipiat cantum primus. Kn 159.
patrz: DYSZKANT
– Czyniam co/ dziáływam/ Factito aliquid [...] Actito [...]. Kn 108.
– Dzianowid ziéle [...] vide. Lisi ogon. Kn 160.
patrz: DZIANOWID
– Chodaczki dziécinne/ łubki/ Serperastra, [...] pueris in geniculis alligantur, vt eorum crura dirigant, [...] vide Cháłástrá 3. Kn 67.
patrz: DZIECINNY
– Dziécię/ dziéciná/ dziécko, Puer, [...] Pusio, [...] Pusus, [...], Pupulus, [...] Liber [...]. Kn 161.
patrz: DZIECKO
– Dziéiopis/ Historicus [...] Conditor historiae [...] Historialis [...] Historiale opus [...] Dzieiopisowski. Kn 162.
– Dziełowy/ dziełom náleżący/ dziełá spráwuiący/ dzielny/ dziáłáiący co/ Pòéticus [...] Factiuus, Effectiuus, Administratiuus [...]. Kn 163.
patrz: DZIEŁOWY
– Dzierzbá/ dzierzwá/ Lanius maior [...] venatur paruas auiculas, idem Srokos. Kn 165.
– Dzierzęgá/ v. Rzęsá wodna. Kn 165.
patrz: DZIERZĘGA
– Dziér-żę szátę/ drę. Tero [...] Teritur vestis. Attero [...] Attrita toga [...] Deteritur aliquid vsv [...]. Kn 165.
– Dziésiątkowáć/ dziésiątego káráć/ Decimare legionem [...] Decimus quisque sorte ad supplicium lecti [...] Animaduertere in milites sortitione [...]. Kn 166.
– Dziésiątkowánie/ dziésiątego karánie Decimatio[...]. Kn 166.
– Dziésiątnictwo w woysku/ Decurionatus [...]. Kn 166.
– Dziésiątoroczny fést/ Decennia celebrare [...] Decennalia [...]. Kn 166.
– Dziésięcinnik/ co odbiera dziésięcinę. Decumanus: qui decimas exigit [...]. Kn 166.
– Dziésięciná/ Decimae [...] Decuma, [...] Decima pars [...] Decuma pars. Kn 166.
– Dziésięcinę komu dáię/ Decimas do. Kn 166.
– Dziésięcinę odbieram/ wytykam. Decimas accipio Kn 166.
– Dziésięcinę odbieram/ wytykam. Decimas accipio Kn 166.
– Dziésięcinnik/ co odbiera dziésięcinę. Decatones, Decateutae, Decatologi [...] Vicinum Wytecznik. Kn 166.
– Dziésięciornasobny [...] Decuplus [...]. Kn 166.
– Dziésięciornasob [...] Decuplum [...] Decuplo pluris aestimare, al. decem tanto pluris. Kn 166.
– Dziésięć-stopna láská/ Decempeda. v. Miérniczy pręt. Kn 166.
– Dziésięć-tysięczná liczbá/ Myrias [...] Po dziésięćkroć tysięcy. Kn 166.
– Dźiéwięćdźiéśiąt kroć/ Nonagies [...]. Kn 167.
– Dźiéwięćgłosy/ Enneaphthongos chelys. Kn 167.
– Dźiewięć-kroć [...] Nouies. Kn 167.
– Dźiéwięćkrotny [...] Nouies auctus, vel nouies tantus. Kn 167.
– Cząbrzycá Włoska/ Wyłup tymowy/ kámionká/ dźięćielicá Włoska/ Epithymium. Kn 94.
– Dzięcielniczny/ Thyminus [...] Thymosus [...] Vinum thymites [...] Thymianae oues [...]. Kn 161.
– Dźięgá srebrna/ grosz Moskiéwski ábo pułgroszá/ Sestertius, vel argenteus nummus Moscouiticus [...]. Kn 162.
patrz: DZIĘGA
– Dźięká ábo dźięki/ dźiękowánie/ dźiękczynienie. Grates, gratiarium actio; Gratulatio dijs immortabilis, [...]. Kn 162.
patrz: DZIĘKA
– Dźięka Bogu vide Chwałá Bogu. Kn 162.
patrz: DZIĘKA
– Podziękowáć/ podziękował/ podziękny [...] dziękowáć/ dziękował/ dziękny/ etc [...] Kn 751.
patrz: DZIĘKNY
– Gołąb dziki siny/ Columba agrestis et saxatilis. Kn 200.
patrz: DZIKI
– Żélázna fárbá/ dźika iáko mármuru ćięmnoczerwonego. Ferreus color [...]. Ferrugineus color [...]. Kn 1418.
patrz: DZIKI
– Dźiki/ [...] Polny 2. Kn 168.
patrz: DZIKI
– Dźikié polé/ v. Pustynia. Kn 168.
patrz: DZIKI
– Dźiki/ Ferus [...] vide Niéogłaskány. Polny 2. Kn 168.
patrz: DZIKI
– Dźika fárbá vide Zélázna fárbá. Kn 168.
patrz: DZIKI
– Iáko bydlę/ iáko béstya/ po béstyalsku. Pecorum modo, […]. More ferae, […]. In pecorum modum […]. More bestiarum […]. Kn 232.
patrz: DZIKI
– Polny/ i. niéogrodny/ léśny/ dźiki. Agrestis arbor [...]. Kn 766.
patrz: DZIKI
– Dziki mąż/ léśny/ potworá léśna. Satyrus, [...] Semifer, [...] Semihomo, v. Mieszániéc 1. Kn 168.
patrz: DZIKI
– Kozá dźika/ skálna. Dama [...] v. Sárná. Kn 131.
patrz: DZIKI
– Dźiki/ [...] vide Niéogłaskány [...]. Kn 168.
patrz: DZIKI
– Kot dziki/ vide Żbik. Kn 310.
patrz: DZIKI
– Dziuráwiéię Fistulo [...]. Kn 168.
– Dziw aliter; particula admirantis, vt Strách/ vt Dziw iáko. Immane! quantum discrepat [...] Dziwna rzécz. Kn 169.
patrz: DZIW
– Dziw/ co się dziwuié. Lege Dziwuiący się. Kn 169.
patrz: DZIW, DZIWO
– Dziwnostrászny/ Monstrosus, portentosus [...] Prodigiosus [...]. Kn 169.
– Dziwok/ vide. Sokoł. Kn 169.
patrz: DZIWOK
– Dziwuiący się [...] Dziwowid/ dziwownik. Mirator auorum [...] Miratrix vetustas sui [...] Mirabundi Paeni [...] Admirator antiquitatis [...] Mirio [...]. Kn 169.
patrz: DZIWOWID
– Dziwuiący się [...] Dziwowid/ dziwownik. Mirator auorum [...] Miratrix vetustas sui [...] Mirabundi Paeni [...] Admirator antiquitatis [...] Mirio [...]. Kn 169.
patrz: DZIWOWNIK
– Dźwigoń/ vide Trágarz. Kn 170.
– Dzwonne/ Companisticum [...]. Kn 171.
patrz: DZWONNE
– Dzwonék, dzwonyszék/ Tintinnabulum, [...] Crepitaculis aereis docet compescere apes, [...] Campanulum, aes, aeramentum sonorum, manuale, vulgò Campanula. [...] Tintinaculum [...]. Kn 170.
patrz: DZWONYSZEK
– Dźwięczę/ vide Brzmię. Kn 170.
– Brzmię/ dźwięczę/ Persono, [...] Aures, domus cantu personat. ║ Personat aequora cauâ conchâ, [...]. Classicum personauit, [...]. Circumsonat aliquid, [...]. Brzmi około. Sono, as, [...]. Sonat vox alicuius. ║ [...] Idem sonant haec verba: Sono, is, sonere, [...]. Sonunt, [...] Soniuit, [...] Consonaterra (clamore, tubis) [...]. Consonat nemus, [...] Resono, as, [...] Resono, is [...] ║ Recino, [...]. In vocibus nostrorum Oratorum vrbanius quiddam recinit. ║ Sonos efficio, fundo, is [...]. Percrepo, [...] Lucus vocibus cantuque symphoniae percrepat. ║ Concrepant cymbala, [...] ║ Recrepo, [...] caua cymbala recrepant. ║ Reboo, [...] Reboant tympana. ║ Increpuit sonitum tuba, [...]. Reddit sonum chorda, [...] ║ Tinnio, [...] Tintino, [...] Tintinnio, is [...]. ║ Tonant tympana, [...]. Clueo [...] Nimium difficile est reperiri amicum ita, vt nomen cluet, vtitur hac voce [...]. vide Szczękam. Kn 49.
– Szczęká gárniec/ dzwon. [...] Raucum tinnit, sonat. Raucum edit sonum. Szczęka vel nié brzmi/ głucho brzmi. nié brzmi/ nié oddáié dźwięku / iák w-pudło uderzył. Kn 1105.
patrz: DŹWIĘK
– Brzmiący/ Sonorus, [...] Canorus, [...] AEs canorum: Canora lyra, [...] Canora vox, [...] Canorum vocis genus, pro canora voce, [...] sicut praecox ingenij genus, pro praecoci ingenio [...]. Vocalis, subst. aut Vocalis litera, adiect. [...] Brzmienie/ dźwięk przéz się máiąca. Resonus, [...] resonabilis, [...] Sonabilis: sistrum sonabile, [...]║ Sonans, [...] ║ Consonans, [...] Consonantiora, grandiora, leniora in oratione, s. verba. Tinnulus, [...]. Soniuius [...]. Kn 49.
patrz: DŹWIĘK
– Brzmienie/ dźwięk. Sonus, m. 2. Sonus neruorum, vocis, [...] Sonitus tubarum, [...]. Sonitus aeris, [...] Sonor, m. [...] Sonus, us, m. [...] Strepitus dulcis testudinis, [...]. Tinnitus aeris, [...] Canor [...]. Kn 49.
patrz: DŹWIĘK
– Dźwięk/ [...] Sonus, masc. secundae. [...] quartae. [...] Strepitus, [...]. Strepitus dulcis testudinis. Canor [...]. Kn 170.
patrz: DŹWIĘK
– Spiewánie/ głos śpiewáiących. Melos [...] dźwięk / brzmienie [...] Piéśń/ Mélodyia. Kn 1042.
patrz: DŹWIĘK
– Brzęk/ dźwięk / z brząkánia/ v. Brzmienie. Est etiam interrectio sonū exprimens rei tinnulae percussae vel proiectae. Kn 48.
patrz: DŹWIĘK
– Dżdżownicá/ glistá źięmna/ Lumbricus[...] Kn 159.
– Dżdżownicé gwiázdy/Hyades, [...] Suculae, [...] Palilitium vel paralitium sidus, [...]. Kn 159-160.
– Dżdżownicá/ kámień z dészczem spadáiący/ Ombria gemma. Notia, eadem cum imbre cadens, [...]. Kn 159.
– Żábá dżdżowa/ Diopetes [...]. Kn 1355.
patrz: DŻDŻOWY
– Ey/ éyżé.vox compescentis, contradicentis [...]. Ey milcz.[...] Eia, haud sic decet, [...]. Kn 171.
patrz: EJ
– Ekspéktátywá/ vt ma u Krolá ékspéktátywę ná Biskupstwo/ Stárostwo/ Exspectatiua non est Latina vox sed Spes, exspectatio beneficij [...]. Kn 170.
– Elékcya Krolá/ Trybunalistow/ Urzędnikow/ [...] vide Obieránie ná urząd. Kn 171.
patrz: ELEKCJA
– Ewániélia/ [...] propriè sonat bonum nuntium, sit vulgò Euangelium dicitur historia de Christo Domino, cuius initium ducitur a nuntio cælesti. Kn 171.
– Imię mu Fábius/ Piotr. Kn 251.
– Chustká do nosá [...] quasi faciale, alludit ad hoc fácelet nostrum. Kn 73.
– Fácelet/ v. Chustká do nosá. Kn 171.
– Fairká/ piécyk rucjhomy żélázny. Kn 172.
– fáktor/ vide Sprawcá/ folwárkowy 2. Kn 171.
patrz: FAKTOR
– Falá/ v. Nawáłność. Kn 171.
patrz: FALA
– fałsz/ niéprawdá. Falsum [...]. Kn 171-172.
patrz: FALS, FAŁSZ, FAŁSZ
– fálset/ vide fistułá 3. Kn 171.
patrz: FALSET
– fałszywy/ fáłészny/ zfałszowány/Fallax interpres [...]. Falsus codex, falsae literae, [...]. Nieprawdziwy.Falsa causa, falsum gaudium, […]. Coloratum crimen, […] Fucosus. Kn 172.
– Apostoł fałszywy [...] Pseudoapostolus. Kn 8.
– fałd/ fałdá. Stria [...]. Plicam vocat Iunius [...]. plica in charta, vel veste, [...]. ruga, [...]. In veste rugas [...]. Kn 171.
patrz: FAŁD, FAŁDA
– Fałdowny/ fałdzisty/ marszczony. Kn 171.
patrz: FAŁDZISTY
– Fałszywy/ fáłészny/ zfałszowány/ Niéprawdziwy. Kn 172.
patrz: FAŁESZNY
– Fałszerz rachunkow [...]. Kn 172.
– Fałszywié/ Falso [...] Mendosè [...] Fabulosè: fabulosissimè narrata, [...] Fallaciter interpretari, [...] Falsè, [...] Procul vero, [...] Perperam insimulari, [...] Perperam dixi, [...]. Kn 172.
patrz: FAŁSZYWIE
– fámilia/ v. Dóm 3. Kn 172.
patrz: FAMILIA
– Fámurały/ [...] Femorum operimentum. Feminalia, Femoralia. v. Gácié/ Ubránié. Kn 172.
patrz: FAMURAŁY
– Fant/ zakład. vt fantami płacić [...]. Res, ut opponitur pecuniae, sic dices: Soluere rebus, mercibus, pignoribus, [...]. Kn 172.
patrz: FANT
– Fant item., zastawa vt cum dicimus, zafantowano dobra. Kn 172.
patrz: FANT
– Żélázna fárbá/ dźika iáko mármuru ćięmnoczerwonego. Ferreus color [...]. Ferrugineus color [...]. Kn 1418.
patrz: FARBA
– Dźika fárbá vide Zélázna fárbá. Kn 168.
patrz: FARBA
– Fárbierz stároświecki/ [...] bárwierz od bárwienia/ ábo kutnerowánia/ Wałkarz idem. pracz/ wybiélácz. Fullo, [...], Huius officium erat laneas vestes mundare aqua: deinde subigere: et manibus pedibusque tundere [...] tum carpendo et vellicando carduo, vel dipsaco polire [...] deinde creta dealbare. Kn 173.
patrz: FARBIERZ
– farbuię, Coloro, [...] Colorem induco, [...] Inficio lanas, capillos, colore nigro, [...]. Kn 174.
patrz: FARBOWAĆ
– Fázioli/ grochy Turéckie/ vide Bób 2. Kn 174.
– Báżánt. v. Fázyán. Kn 18.
– Fázyan/ bázánt/ Phasiana [...] Phasianus [...] Phasis [...] vide Głuszeć [!]. Kn 174.
– Fástryguię/ vide. Kárbuię/ Nácinam/ Rzéżę. Kn 174.
– fáwory ludzkie/ ábo fantory máiacy. Fauorabilis homo, [...] Gratiosus, gratiosissimus homo apud omnes [...]. Kn 174.
patrz: FAWOR
– fáwor/ łáská ábo życzliwość niéporzadna/ zwłaszczá w zwierzchności/ w urzędniku. [...]. Fauor, gratia, [...]. Kn 174.
patrz: FAWOR
– Ogniwaczék/ feniks/ wyczyniéc/ [...]. Phoenix, [...]. Fabulosa avis Aldrouando composita ex pauone et phasiano [...]. Kn 617.
patrz: FENIKS
– Féniks ptak/ vide Ogniwaczék. Kn 174.
patrz: FENIKS
– Férézya/ [...] vestis exterior [...]. Kn 174.
patrz: FEREZJA
– Fést/ dźień wesoły publiczny. Solennitas [...], Festum solenne, [...]. Kn 174.
patrz: FEST
– Fiołki ábo skopki ozimie białogłowskie, Hesperis, [...] nocte melius olent quam die, [...] Viola matronalis [...]. Kn 176.
– Viola Medica, [...], Viola Mariana [...]. Kn 176.
– Firletka płonna ábo krowia/ vide Bázyliká. Kn 176.
– Bázyliká polna/ Acinus [...] et Epipetron [...] Ocimum syluestre, [...] Firlétká płonna/ krowia. Kn 18.
– Firletka płonna ábo krowia/ vide Bázyliká. Kn 176.
– Firlétká ziéle/ rożyczká P. Máryey. Lichnis [...], Rosa Graeca, sine odore. Kn 176.
– Bázyliká polna/ Acinus [...] et Epipetron [...] Ocimum syluestre, [...] Firlétká płonna/ krowia. Kn 18.
– Firlétká wodna/ bázylia wodna. Erineos, [...] Erinos [...] Ocymastrum aquaticum, Herbariis. Kn 176.
– Figá drzéwo/ Ficulnea arbor, [...]Fici arbor, [...] Ficus ,[...]. Kn 174-175.
patrz: FIGA
– Figá owoc/ Ficus, [...]. Kn 175.
patrz: FIGA
– Figownik/ figowy ogrodnik [...]. Kn 175.
patrz: FIGOWNIK
– Figurá/ v. Obraz/ Wizérunk/ Kształt/ Formá. Kn 175.
patrz: FIGURA
– Figurá w muzycé/ figurowánie [...]. Kn 175.
– Filarowánie/ filarow rząd/ gęstych filarow/ nié gęstych/ rzédszych, bárzo rzadkich, w miárę. Kn 176.
– Filar murowány cégłą ábo kámieniem/ pobor filarowy/ od filarow/ ábo filarowe. Kn 175.
patrz: FILAROWE
– Filar murowány cégłą ábo kámieniem/ pobor filarowy/ od filarow/ ábo filarowe. Kn 175.
patrz: FILAROWY
– Teologuię/ (vt Filosofuię) [...]. Kn 1139.
– Términ szkolny v Grámátyków/ Diáléktyków/ filozofów/ Jurystów/ Lekárzów. Item Aptekárzów [...]. vocabulum artis cuiusque proprium, vel in arte quauis usitatum. [...] vox artis symbolica ex compacto significans aliquid. Kn 1140.
patrz: FILOZOF
– Fizyonomia/ náuká poznánia z ciáłá skłonności człéká etc. [...] vide. Wrożká. Kn 176.
– Twarzy kształt/ fizyognomiia [...] v. Kształt. Kn 1166.
– Ciéczenie vstáwne/ Fluks z oká/ z vchá/ Fistułá/ fistułká [...]. Kn 79.
patrz: FISTUŁKA
– Fizyonom/ z twarzy przyrodzenie/ kompléksyą poznawáiący [...]. Kn 176.
– Przyrodzonem sposobem/ [...] Skłonnością przyrodzoną osobliwą [...] (Po Fizycku/ iáko po Mátemátycku) [...]. Kn 885.
patrz: FIZYCKI
– Wilgotność/ ábo wodnistość w-ciele ludzkiem biała/ iédná zé czteréch przédnich. v. Flégmá 1. Kn 1260.
– Flégmá z głowy/ vide Smárki. Kn 178.
– Flégmá/ wilgotność wcielé ludzkiem wodnistá/ iedná zé czteréch przédnich [...] Phlegma [...] Pituita [...]. Kn 178.
– Flégmá z piersi/ vide Plwociny. Kn 178.
– Mástykátorium/ lekárstwo ktore w vściech trzymáiąc/ głowę od flégmy czyściemy [...] Apophlegmatismus [...]. Kn 392.
– Kréw w sobié máiący/ Krwisty iáko flégmisty. Sanguineus [...] Sanguineus pulmo [...]. Kn 317.
– Flégmátyk/ propr. flégmisty. Pituitosus [...]. Kn 178.
– Fléytuch/ fléytuszék/ méch z płotná skrobánego. Linamentum [..] Pannus [...] Turunda [...] Derasa linteorum lanugo [...] Lemniscus [...] vide Knot do rány. Kn 178.
– Knot/ knoték do rány. Penicillum [...] Tum peniculo vulnus apertum [...] Lemniscus [...] v. Fléytuch. Kn 285.
– Fléytuch/ fléytuszék/ méch z płotná skrobánego. Linamentum [...] Pannus [...] Turunda [...] Derasa linteorum lanugo [...] Lemniscus [...] vide Knot do rány. Kn 178.
– Flák [...]. Kn 178.
patrz: FLAK
– Siatká flákowa/ v. Flák. Kn 991.
patrz: FLAKOWY
– Flądérká vel flándérká/ flądrá/ płászczká rzeczna [...]. Kn 176.
– Flászá/ Oenophorum, [...]. Lagena [...]. Laguna. Kn 178.
patrz: FLASZA
– Flászká/ Laguncula, [...]. Kn 178.
patrz: FLASZKA
– Flądérká vel flándérká/ flądrá/ płászczká rzeczna [...]. Flonder [...]. Kn 176.
patrz: FLĄDER
– Flądérká vel flándérká/ flądrá/ płászczká rzeczna [...]. Kn 176.
patrz: FLĄDRA
– Flądrowáty/ Vndatim crispus [...]. Kn 178 [177].
– Flégmátyk/ tr. vide. Niéochotny/ Niérychły. Kn 178.
patrz: FLEGMATYK
– Flégmátyk/ propr. flégmisty. Pituitosus [...]. Kn 178.
patrz: FLEGMATYK
– Fletnia/ Fistula [...]. Kn 178 [177].
patrz: FLETNIA
– Flis aliter, i. flisowski żywot/ vt poszédł ná flis [...]. Kn 178.
patrz: FLIS
– Flis/ Szkutnik. Helciarius, [...] vide Komięgá. Kn 178.
patrz: FLIS
– Pole pod hérbem/ pod malowániem/ pod háftowániem/ fluryzowániem/ pod tkániem/ wyszywániem etc. Kn 762.
– Fochy/ vide Rospusta. Kn 178.
patrz: FOCHY
– Folgá. vide Ulżenie. Kn 178.
patrz: FOLGA
– Folguię sobie/ Ignosco, [...] vide Szánuię zdrowia. Kn 178.
patrz: FOLGOWAĆ
– Folguię komu/ Parco teneris, [...] vide Ulżywam. Popuszczam komu. Nie 2. Odpoczywam komu. Kn 178-178 [!].
patrz: FOLGOWAĆ
– Folwárk/ Praedium [...]. Kn 178.
patrz: FOLWARK
– Folwárk przéd miástem/ Suburbanum [...]. Kn 178.
patrz: FOLWARK
– Fontáná/ czászá nád skrzynią. Crater, [...]. Kn 178.
– Fontáná/ vide Skrzyniá wodna. Kn 178.
– Foremnié/ foremny. vide Sztucznié/ Sztuczny. Kn 178.
patrz: FOREMNIE
– Foremnié/ foremny. vide Sztucznié/ Sztuczny. Kn 178.
patrz: FOREMNY
– furman/ furmánék/ Vector [...]. Kn 182.
– Formierski/ Sigillaris [...]. Kn 178.
patrz: FORMIERSKI
– Formierstwo/ formierská náuká [...] vide Sznicerstwo. Kn 178.
– Formierz co obrázy ná wosku/ álábástrzé/ gipsié/ etc. wybiia/ Fictor [...] vide Sznicerz. Kn 178.
patrz: FORMIERZ
– Formowánie/ kształtowánie/ Informatio. Conformatio [...]. Kn 178.
patrz: FORMOWANIE
– Formułá w práwié/ w kontráktách [...] Formularz ábo Práktyk [...]. Kn 178.
patrz: FORMULARZ
– Formułá w práwié/ w kontráktách [...] Formularz ábo Práktyk [...]. Kn 178.
patrz: FORMUŁA
– Fórtá/ vide Drzwi. Kn 179.
– fortécá/ vide Twierdza. Kn 179.
patrz: FORTECA
– fórtká/ Portula [...]. Kn 179.
– Forum czyie kędy/ stanie v práwá/ [...]. Kn 179.
patrz: FORUM
– Cudzoziemiéc/forystér/Extraneus (ex alia terra), [...] Peregrinus [...]. Kn 90.
– Forytarz/forytárczyk/ [...] Aurigae adiutor. [...] Aurigam adiuuo. Kn 179.
patrz: FORYTARZ
– Forytarz czyy/ [...] Promouens aliquem. Promotor vox caret auctoritate veterum. Kn 179.
patrz: FORYTARZ
– Frántowny/ vide Zártowny. Kn 179.
patrz: FRANTOWNY
– Frántowski/ fryerski/ frántowska piosnká/ wiersz/ żárt [...]. Kn 179.
patrz: FRANTOWSKI
– Frásowliwość/ skłonność do frásunku [...]. Kn 179.
– [...] frásunek spáć nié da [...] Kn 987.
patrz: FRASUNEK
– Frymárczę/ vide Mieniam się ná co. Kn 180.
– Fryt/ Interiectio pacem vel amicitiam aduersario nuntians. Kn 181.
patrz: FRYT
– Fugá/ fugowánie w drzéwié/ kámięniu/ etc. dla spoięnia [...] v. Spoięnie. Kn 181.
patrz: FUGA
– Fuguię/ [...] v. Spaiam. Kn 181.
patrz: FUGOWAĆ
– Fugá/ fugowánie w drzéwié/ kámięniu/ etc. dla spoięnia [...] v. Spoięnie. Kn 181.
patrz: FUGOWANIE
– Byś wiedział/ [fukliwié/] Vt tu sis sciens [...]. Kn 256.
patrz: FUKLIWIE
– Fundator/ ktory zbudował, nádał/ zákłádácz [...]. Kn 181.
patrz: FUNDATOR
– Funduię zakonniki/ záczynam zakon. Kn 181.
patrz: FUNDOWAĆ
– Funt kupiécki [...]. Kn 181.
patrz: FUNT
– Funt złotniczy/ [...]. Kn 181.
patrz: FUNT
– Półtorá funtá/ Sesquilibra [...]. Kn 768.
patrz: FUNT
– Funt Aptekárski/ á niégdy u Rzymian y wagá mokrych y suchych rzéczy pospolita. [...]. Kn 181.
patrz: FUNT
– Funt mincárski/ ośm uncyy [...]. Kn 181.
patrz: FUNT
– Funtowy/ funtowny/ funt ważący/ Libralis [...]. Kn 182.
patrz: FUNTOWNY
– Funtowy/ funtowny/ funt ważący/ Libralis [...]. Kn 182.
patrz: FUNTOWY
– Furá/ furlon/ myto od fury. Vectura [...]. Kn 182.
patrz: FURLON
– Furman/ furmánék/ Vector [..]. Kn 182.
patrz: FURMANEK
– Furmáństwo/ Vectura [...] vide Przéwoz 1. Kn 182.
– Futrowanie ná podwoiách/ vide Odrzwie. Kn 182.
patrz: FUTROWANIE
– Futrowány/ Crustata domus [...]. Kn 182.
patrz: FUTROWANY
– Futrujący/ sádzący ściány kámieniem/ Crustator/ Crustarius [...]. Kn 182.
patrz: FUTRUJĄCY
– Fuz/ Magma [...] Fuzowe. Kn 182.
patrz: FUZOWY
– Nágábam kogo/ gábam/ Nié dáię pokoiu. Inquieto aliquem. [...] Lacesso aliquem. [...] Incesso aliquem. [...]. Kn 458.
patrz: GABAĆ
– Gábam/ gábánié. v. Nágábam. Kn 182.
patrz: GABAĆ
– Nágábánie/ gábánie. [...] Tentatio morbi [...]. Inquietatio [...] Vexatio virginum [...] Vexamen [...] niépokoiem, zámięszániem. Kn 459.
patrz: GABANIE
– Gábam/ gábánié. v. Nágábam. Kn 182.
patrz: GABANIE
– Gách/ v. Ponocnik/ Fryerz. Kn 182.
patrz: GACH
– Gáchuię/ po nocy chodzę száléiąc/ Furere et Bacchari. Kn 182.
patrz: GACHOWAĆ
– Gáchowánie/ Bacchationes nocturnae [...] Grassationes nocturnae [...]. Kn 182.
patrz: GACHOWANIE
– Gácę/ Sterno viam palustrem. Kn 182.
patrz: GACIĆ
– Gádziná gad/ ziemiopłaz/ Repens animans [...]. Reptile [...] Serpentia secla ferarum [...]. vide Robáctwo. Kn 183.
patrz: GAD
– Gádácz/ céktownik/ przégádywáiący się z kiem/ Disputator [...] Disputatrix [...]. Kn 182.
patrz: GADACZ
– Gadácz co łácno zgádnié/ Coniector somniorum [...] vide Wiészczék. Kn 182.
patrz: GADACZ
– Gadam/ mowię/ rozmawiam/ v. Rozmawiam I. Kn 182.
patrz: GADAĆ
– Gadam/ aliter. vnde gaday/ zgádni vide zgádnąć. Dorozumiewam się. Kn 182.
patrz: GADAĆ
– Gadam/ aliter. Siłá mowię/ v. Wiéle mowię. Nabiiam uszy. Kn 182.
patrz: GADAĆ
– Gadánie/ vide Rozmowá/ Domysł/ Swar. Kn 182.
patrz: GADANIE
– Gadká/ trudne pytánie/ węzłowáte/ Magna, perobscura, difficilis, subdifficilis quaestio est [...]. Dura quaestio [...]. Nodosa quaestio [...]. Kn 182.
patrz: GADKA
– Lupus est in fabula [...]. Lupus est in sermone. O wilku iést rozmowá/ sed et gadká nos discimus. o tym iést gadká/ i. gadánie. Kn 948.
patrz: GADKA
– Gadká/ i. pytánie/ vt, O tym iést gadká/ rzécz/ mowá/ pytánie. vide Pytánie. Kn 182.
patrz: GADKA
– Gádowe ziéle/ vide Wężownik 3. Kn 183.
patrz: GADOWY
– Gádziná gad/ ziemiopłaz/ Repens animans [...]. Reptile [...] Serpentia secla ferarum [...]. vide Robáctwo. Kn 183.
patrz: GADZINA
– Gaiék/ vide Lasék. Kn 183.
patrz: GAIK, GAJEK
– Arbustiuus locus. Lasék/ gaiék winotyczny. Kn 348.
patrz: GAIK, GAJEK
– Gay/ dąbrowá/ Nemus, oris. n. [...] Nemus, [...] Sylua amaena compos. et ascua habens. Saltus, us. m. [...] Saltus continent syluas et pastiones. Kn 187.
patrz: GAJ
– Gay ciémny/ zabobonny pogáński/ Lucus, ci. Kn 187.
patrz: GAJ
– Gáiowy/ gáiéwnik/ léśniczy/ Saltuarius [...] Custos luci [...]. Kn 183.
patrz: GAJEWNIK
– Gáiowy/ adiect. Nemorensis rex. Mel nemorense deterrimum. Nemoralis vmbra [...]. Kn 183.
patrz: GAJOWY
– Gáiowy/ gáiéwnik/ léśniczy/ Saltuarius [...] Custos luci, [...] Custos nemorum [...]. Kn 183.
patrz: GAJOWY
– Gálant/ głádysz/ wysmukły/ Immodicè fucatus formam [...] Bellulus, bellatulus [...]. Kn 183.
patrz: GALANT
– Gálántérya w ubiérzé/ Mundior iusto cultus [...]. Kn 183.
patrz: GALANTERIA
– Táńcuię absolute, et cum casu. Táńcuię gonionego/ galárdę/ etc. Kn 1125 [1135!].
patrz: GALARDA
– Gáláredá/ Ius coactum. [...] lac coactum. Ius gelatum vt lac gelatum [...]. Kn 183.
– Gálás/ Dębianká cudzoźiémska/ i náska/ Galla Kn 183.
patrz: GALAS, GALAS, GALLAS
– Gáłąská/ Ramulus, [...] Ramusculus, [...] Surculus, [...] Kn 183.
patrz: GAŁĄZKA
– Gáłąská młoda/ vide Látorośl I. Kn 183.
patrz: GAŁĄZKA
– Gáłuchá ziéle/ Oenanthe [...]. Kn 184.
patrz: GAŁUCHA
– Gángrená/ vide Martwienie członká. Kn 184.
– Gánićiel/ Vituperator Philosophiae. Reprehensor Academiae [...] vide Przygániácz. Kn 184.
patrz: GANICIEL
– Gárbárski [...]. Coriarius frutex. Kn 184.
patrz: GARBARSKI
– Gárbárskie drzewko/ Erythros, f. Rhus, rhois [...] Kn .
patrz: GARBARSKI
– Nodia, herba coriariorum, aliter Mularis, Gárbárskie ziéle. Kn 184.
patrz: GARBARSKI
– Gárdłem to pachné. Kn 185.
– Gárdzący/ Fastidiosus literarum Latinarum [...]. Kn 185.
patrz: GARDZĄCY
– Gárdzący/ Fastidiosus literarum Latinarum [...]. Kn 185.
patrz: GARDZIĆ
– Gárdzą mną/ w pomiétlech léżę/ Iaceo. [...] podleię/ taniéię. Kn 185.
patrz: GARDZIĆ
– Gardząc/ Contemptim. Kn 185.
patrz: GARDZIĆ
– Gárdzę/ pogardzam/ nié ważę sobié. Huc refer: figę pokazáć/ Prztyknąć/ etc. Aspernor aliquem, aliquid. Kn 185.
patrz: GARDZIĆ
– Miéchunki źiéle/ Zoráwinki/ Gárliczki/ Pęcherzycá/ Wiśnié pśie/ Pśinki pęcherzyste/ Morskie. Halicarabum [...] Vesicaria. Strychnum soporiferum, Callion, Moryon, Moly. [...]. Kn 401.
patrz: GARLICZKA
– Gárnę się/ Manibus pedibusque conor. [...] Subremigo brachiis. Kn 186.
– Gárnéc miédziány/ ábo kociéł do wárzenia. Cacabus stanneus. [...] Cacabus argenteus [...] Cucuma. [...]. Kn 186.
– Gárnéc/ miárá mokrych rzéczy/ czterykwartowa miárá. Congius. Kn 186.
– Garnéc trzéwowy/ stálowy/ do drobék bydlęcych. Zema, ae. Trebellio, Seruio i. cacabus [...]. Aula ahenea [...]. Kn 186.
– Półtorá gárncá/ miárá. [...] Sesquicongius. At semodius [...] Półtorágárncá máiący kołacz. Kn 768.
– Gárnéc winá/ oliwy/ etc. Congiarium. Kn 186.
– Garnéc trzéwowy/ stálowy/ do drobék bydlęcych. Zema, ae. Trebellio, Seruio i. cacabus [...]. Aula ahenea [...]. Kn 186.
– Gárnéc/ vel Gárniéc/ garnék wszéláki gliniány. Olla [...]. Kn 186.
– Béczká/ áchtél/ kłodá/ Béczká piwna/ in constit: Regni anni 1565. gárncy 72. anni 1598. gárncy 62. Tina. [...] Dolium [...] Orca. Kn 19.
– Gárnéc ná nogách/ Chytropus [...] Tripes olla. Kn 186.
– Gárnéc/ vel gárniéc/ garnék wszéláki gliniány. Olla, [...] Ollas confregit. [...] Olla fictilis [...]. Kn 186.
patrz: GARNEK
– Garnuszék/ Ollula [...] Seriola [...] Caliculus, vas fictile [...] gárnuszék/ krużyk. [...] Cacabulus [...] Cucumula. Kn 186.
– Garstká/ Pugillus. Kn 187.
– Garściány/ garściowy. [...] Manualis scapus: fasciculus qui manum implet [...]. Kn 187.
patrz: GARŚCIANY
– Garściány/ garściowy. [...] Manualis scapus: fasciculus qui manum implet [...]. Kn 187.
patrz: GARŚCIOWY
– Gás/ vdérzenie ná kogo w pociemku. Kn 187.
patrz: GAS, GAS, GAŚ
– Gászę/ Exstinguo, [...] Exstinguo ignem, lumen [...]. Kn 187.
patrz: GASIĆ
– Dziurki w gębcé/ [...] Fistulas spongiae [...]. Kn 168.
– Gębká miękka/ rzadka. Manon [...]. Kn 187.
– Gębką ocieram. [...] Spongia abstergo. Spongio. [...]. Kn 187.
– Gębka do pęzlow/ Achilleum [...]. Kn 187.
– Agáryk/ vide Modrzéwowa gębká. Kn 4.
– Gębká twárda/ Tragos, [...] Spongia dura et aspera et malè olens [...]. Kn 187.
– Modrzéwowa gębká/ Agáryk/ Goryczká biała. Agaricum [...]. Fungus larignus et aliarum arborum [...]. Kn 423.
– Gębkarz/ co gębki zbiera. [...] Spongiarius. Auulsorem spongiarum [...]. Kn 187 [188].
– Gąbká/ Osculum. ab ore est dimin. [...] Buccula [...]. Oscillum [...]. Kn 182.
– Gębká miękka/ rzadka. Manon [...]. Kn 187.
– Gębká iélenia/ ziéle. vide Iélenia bédłká. Kn 187.
– Gębká/ Spongia [...]. Conferua [...]. Peniculus [...]. Aplysia spongia [...]. Kn 187.
– Polonica vocabula singulis frustra fingamus nam nulli usui forent et difficulter formati queunt sed et aliae gentes licet mari vicinae aut contiguae sint, et haec nota habeant, tamen nominibus propriis paucula appellant, sed longis periphrasibus his utuntur, alioqui sequendo linguam Graecam vel Latinam facile soret dicere: Konchá/ Chámá/ Purpurá/ Páléc/ Trąbá/ Páznogieć/ Myszká/ Grzébień/ Pokrzywá/ Gębká/ etc. subaudito vel addito ryba/ pław morski. Kn 709.
– Gębczásty/ gębcé podobny/ Spongiosus, [...] vide Dziurkowáty. Kn 187.
– Gąsienicá/ gąsionká kosmáta/ liszká ziélna/ wąsienicá/ wąsionká. Conuoluulus, Voluox, [...]. Vruca [...]. Kn 187.
patrz: GĄSIENICA
– Gąsienicá/ gąsionká kosmáta/ liszká ziélna/ wąsienicá/ wąsionká. Conuoluulus, Voluox, [...]. Vruca [...]. Kn 187.
patrz: GĄSIONKA
– Gbur/ vide Chłop/ Wieśniak. Kn 187.
patrz: GBUR
– Chłop id est Wiéśniak/ gruby człowiék/ Gbur/ Rusticus. Kn 66.
patrz: GBUR
– Gdaczę/ tr. vide Chwalę się. [...]. Kn 187.
patrz: GDAKAĆ
– Gdaczé kokosz/ gdaka. Gallina testatur se peperisse crebris singultibus interiecta voce acuta [...] Glocidare vel gluctire [...]. Kn 187.
patrz: GDAKAĆ
– Gdaczę/ tr. vide [...] Wiéle mowię. Kn 187.
patrz: GDAKAĆ
– Gdulá ziemna/ ziéle. Rzépá léśna/ świniak/ świni chleb. Cyclaminus & Cyclaminum [...]. Kn 187.
– Gdulá gruszká/ Pyrum cucurbitinum, [...] Pyrum librale, [...]. Kn 187.
– Gdulá ziemna mniéysza/ Ciffanthemus [...] Cyclaminus altera. Kn 187.
– Gdyż/ vide Poniéważ. Kn 187.
patrz: GDYŻ
– Jenérał/ ábo Genérał zakonu ktoregokolwiék. Kn 245.
– Jéstámi nárabiáiący/ Gestuosus. Kn 246.
patrz: GEST, GEST, GIEST, JEST
– Jést oratorski/ ábo jésty krásomowskie. Gestus [...] Motus corporis: actio: pronuntiatio [...]. Kn 246.
patrz: GEST, GEST, GIEST, JEST
– Jéstámi nárabiam/ jésty czynię. [...] Gestu vtor: ago gestum: ago gestum humeris [...] Gesticulor [...]. Kn 246.
patrz: GEST, GEST, GIEST, JEST
– Jést oratorski/ ábo jésty krásomowskie. Gestus [...] Motus corporis: actio: pronuntiatio [...]. Kn 246.
patrz: GEST, GEST, GIEST, JEST
– Jéstámi nárabinié. Gesticulatio. Kn 246.
patrz: GEST, GEST, GIEST, JEST
– Jéstow mistrz/ Chironomus [...] Palaestricus. Kn 246.
patrz: GEST, GEST, GIEST, JEST
– Jéstow náuka/ Lex gestus, Cironomia, [...] Palaestra. Kn 246.
patrz: GEST, GEST, GIEST, JEST
– Jéstámi nárabiam/ jésty czynię. [...] Gestu vtor: ago gestum: ago gestum humeris [...] Gesticulor [...]. Kn 246.
patrz: GEST, GEST, GIEST, JEST
– Gębá délikacká/ páńska/ Palatum doctum et eruditum. Kn 187.
patrz: GĘBA
– Gęba/ Gdzié zęby/ ięzyk: Ustá/ Os, oris [...] Dentes vtraque parte oris sunt [...]. gęba Polonice [...] significat ipsum foramen quod labra diducta faciunt [...] Bucca [...] vide Wárgá. Kn 187.
patrz: GĘBA
– Gębá/ i. Twarz/ obliczé/ vt. Dał mu w gębę. Os, similiter [...] Percutere ora. Kn 187.
patrz: GĘBA
– Gęba/ aliter, Wiélkogęby/ gębiásty/ propriè, gębal/ Bucco, onis. [...] Bucculentus [...] Buccis fluentibus [...]. Kn 187 [188].
patrz: GĘBA
– Gębá délikacká/ páńska/ Palatum doctum et eruditum. Kn 187.
patrz: GĘBA
– Gębáty/ gębiásty/ et Gębá tr. vide Wiélomowny. Zwáwy. Kn 187.
patrz: GĘBA
– Gębá/ i. Twarz/ obliczé/ vt. Dał mu w gębę. Os, similiter [...] Percutere ora. Kn 187.
patrz: GĘBA
– Utykam głową/ gębą/ w-zięmię: Padam ná gębę. Sistere ore, capite: sistere capite in via, de femita. Kn 1209.
patrz: GĘBA
– Nogal (vt nosal/ gębal) wiélkonogi. [...] magnis pedibus quispiam. Kn 550.
patrz: GĘBAL
– Gęba/ aliter, Wiélkogęby/ gębiásty/ propriè, gębal/ Bucco, onis. [...] Bucculentus [...] Buccis fluentibus [...]. Kn 187 [188].
patrz: GĘBAL
– Gębáty/ gębiásty/ et Gębá tr. vide Wiélomowny. Zwáwy. Kn 187 [188].
patrz: GĘBATY
– Bogacz/ vide Bogáty. quanquam bogacz est substantiuum, sed Latinum vocabulum proprium illi respondens non inuenio, nisi translatum per aliquem tropum aliundè, vt Croesus. quod in multis alijs infrà obseruabis, qua in re Polonos Latinus vides feliciores. vt Pługáwiéc/ Plugáwy/ Brodáty/ Brodacz/ Gębáty/ Nosáty/ etc. Kn 40.
patrz: GĘBATY
– Dziurkowáty/ rzadki/ gębczasty. Fistulosus, [...] Fistulosa terra, spongia. Kn 169.
patrz: GĘBCZASTY
– Gębczásty/ gębcé podobny/ Spongiosus, [...] vide Dziurkowáty. Kn 187.
patrz: GĘBCZASTY
– Gęba/ aliter, Wiélkogęby/ gębiásty/ propriè, gębal/ Bucco, onis. [...] Bucculentus [...] Buccis fluentibus [...]. Kn 187 [188].
patrz: GĘBIASTY
– Gębáty/ gębiásty/ et Gębá tr. vide Wiélomowny. Zwáwy. Kn 187 [188].
patrz: GĘBIASTY
– Gębkarz/ co gębki zbiera. [...] Spongiarius. Kn 187 [188].
patrz: GĘBKARZ
– Gębkowy kámień/ Spongites, [...] Tecolithus [...]. Kn 187 [188].
patrz: GĘBKOWY
– Chłopisko Multa deriuata diminutiua sunt huius terminationis, potissimùm ad magnitudinem, deformitatam, extenuationem vel contemptum significandum, vt gębsko/ nożysko/ domisko [...] Et domiszczko [...] Item Chłopiná/ dziéciná/ ksiąszczyná/ domczyná. Kn 66.
patrz: GĘBSKO
– Często/ częstokroć/ wielékroć/ gęsto/ Saepè, saepiùs, saepenumero [...] Saepiusculè. [...] Frequenter [...] Multoties. Kn 102.
patrz: GĘSTO
– Gęsto czynię/. vide Zgęszczam. Kn 189.
patrz: GĘSTO
– Gęsto/ o rozłożonych rzéczách/ ścisło. Confertim pugnatur. [...] Spissius [...] Densè. [...] Litera alia aliam scandit [...]. Iédná ná drugiey léży/ gęsto pisano. Kn 189.
patrz: GĘSTO
– Gęsto/ o mokrych rzeczách/ [...] Spissè, densè, crassè. Kn 189.
patrz: GĘSTO
– Gęsto/ vide Często. Kn 189.
patrz: GĘSTO
– Gęstwa/ gęstość ziół/ dréw/ etc. Densitas arborum. Kn 189.
patrz: GĘSTWA
– Gęstwá/ gęstwiná/ zárośliná/ Tesqua. [...] Salicto crebro oppletus locus. [...] Saltus est densitas arborum. [...] Saltuosa loca. Kn 189.
patrz: GĘSTWA
– Gęstwa ludzi/ v. Tłum. Kn 189.
patrz: GĘSTWA
– Gęstwá/ gęstwiná/ zárośliná/ Tesqua. [...] Salicto crebro oppletus locus. [...] Saltus est densitas arborum. [...] Saltuosa loca. Kn 189.
patrz: GĘSTWINA
– Gęsty/ o wilgotnych rzéczách/ Crassus & concretus àér, crassa caligo, tenebrae [...]. Spissus àér [...]. Kn 189.
patrz: GĘSTY
– Gęsty/ vide Częsty. Kn 189.
patrz: GĘSTY
– Gęś náska/ Anser [...] Anser femina. Kn 187 [188].
patrz: GĘŚ
– Gęga gęś/ Gingrire anserum proprium est. Kn 187 [188].
patrz: GĘŚ
– Gęś cudzoziemska/ Chenalopex [...]. Kn 189.
patrz: GĘŚ
– Gęsi stádo/ [...] anserum grex. Kn 189.
patrz: GĘŚ
– Gęsi pástuch/ [...] anserum pastor. Kn 189.
patrz: GĘŚ
– Gęgánie gęsi/ Clangor anserum. Kn 187 [188].
patrz: GĘŚ
– Giérádá/ sprzęt żenin. supellex vxoris, vel bona mobilia praeter dotem. v. Wypráwá corki. Kn 189.
– Giérmék/ Armiger [...] Giérmkostwo/ służbá giérmkow [...]. Kn 190.
– Gloská/ aliter. vide Pismo drobne. Kn 193.
patrz: GLOSKA
– Pismo drobne/ gloská/ glozatká. Literae minuta. [...] Literis minutis inscriptum nomen. [...] minutis literulis, vel minutulis notulis scriptus liber. vide Gloská I. Kn 702.
patrz: GLOSKA
– Tékst/ między którym ábo ná którym bywa gloská/ komentarz/ wykład. vulg Textus vel contextus non propri : nam in commentario est contextus orationis. Dices propri: verba scriptoris. [...] quibus adduntur [...]. Kn 1139.
patrz: GLOSKA
– Glóská/ miédzy wierszámi co drobno nápisánego/ przypisék. Interspositio, [...] Glossulae, [...] Glossae, glossaria, orum. [...] Kn 193.
patrz: GLOSKA
– Pismo drobne/ gloská/ glozatká. Literae minuta. [...] Literis minutis inscriptum nomen. [...] minutis literulis, vel minutulis notulis scriptus liber. vide Gloská I. Kn 702.
patrz: GLOZATKA
– Gálant/ głádysz/ wysmukły/ Immodicè fucatus formam [...] Bellulus, bellatulus [...]. Kn 183.
patrz: GŁADYSZ
– Głąbiéię. [...] Caulesco. v. Wyrastam 2. Kn 190.
patrz: GŁĄBIEĆ
– Głąbowy z głąbu. [...] Caulias [...] Caulias succus [...]. Kn 190.
– Znáć po głosié [...] c. Vox hominem sonat, [...] humanum sonat. Znáć po twárzy. Vultu ferebat quos spiritus gessisset, [...]. Znáć po chodzié. [...] Incessus demonstrat quis sis. [...]. Summis digitis incedens monstrat se superbum. Adsignificant antiquorum Kn 1439.
patrz: GŁOS
– Podnoszę głos/ Quantum possum voce contendo, vt aliquis exaudiat. Excito, intendo vocem. [...] Tollo vocem, [...]. Vrgeo vocem, [...]. Exclamo, [...]. contenta vocem loquor. nátężam głos/ mocno mowię. Kn 741.
patrz: GŁOS
– Pochwalam co głosem/ krzykiem/ kláskániem rąk/ [...] v. Krzykam 1. Kn 726.
patrz: GŁOS
– Omienieć/ okrzypnąć/ mowiąc nagle głos vtrácić. [...] Exasperare arteriam, [...]. Exasperant vocem fauces rasae, [...] Exasperatur vox [...]. Kn 627.
patrz: GŁOS
– Polepá/ oblepá (polepięnie tłá/ stropu/ ściány. [...] Oblepá/ polepá grupá ścian/ głos tráci. [...] Kn 763.
patrz: GŁOS
– Po głosié znáć kogo/ v. Znáć kogo po głosié. Kn 718.
patrz: GŁOS
– Głos przéstworny/ wolny. Vox plena [...] Kn 1281.
patrz: GŁOS
– Głosék/ Vocula [...] Recreandae voculae causa ambulare [...]. Kn 193.
patrz: GŁOSEK
– Wycwerkuię/ [...] Colorem addo voci autcantui Vinnula voce cano. Mollibus et falsis voculis vtor. Molliter frango et concido vocem. Lege praecedentia. Exuibrisso [...] Si erit tibi cantandum faciti vsq; exuibrisses. Vibrisso, as Fest [...] Vernantaues [...] głoskiem przépieruią. Kn 1300.
patrz: GŁOSEK
– Krtań/ gárdziel/ rurá do płuc oddéchowa/ głosowa . Aspera arteria [...] Trachea. [...] Canalis animae [...] Canalicula et fistula per quam spiritus reciprocatur [...] Spiritalis fistula [...] Arteria, orum. neutr. plur. singularium à singulari arterium [...] Facitque asperiora arteria clamor. Larynx etiam à quibusdam sed proprié. [...] est pars superior asperae arteria tribus constans cartilaginibus circularibus, praecipium vocis instrumentum [...] Vitales vias, et respiramina, et vias vocis [...]. Kn 321.
patrz: GŁOSOWY
– Rozgłoszęnie/ głoszęnie/ rozpowiádánie. Rumigeratio [...] [Vulgatio. Diuulgatio] Kn 944.
patrz: GŁOSZENIE
– Głosu brzmienie/ głośność. Claritas vocis, [...] Claritudo vocis, [...] Vocalitas [...]. Kn 193.
– Modlitwa ma być głośna. Kn 514.
patrz: GŁOŚNY
– Głowacz rybá/ Mugil, [...] Mugilis, [...] Squalus, [...]. Labrus. [...] Myxon. [...]. Kn 194.
patrz: GŁOWACZ
– Głowá/ głowacz/ wiélkogłowy/ Capito [...]. Kn 193.
patrz: GŁOWACZ
– Głowacz źwierz. [...] Catoblepas [...]. Kn 194.
patrz: GŁOWACZ
– Głowacz suchy/ Dorsz. Capito duratus frigore, aut infumatus [...]. Kn 184.
patrz: GŁOWACZ
– Głód/ Fames [...]. Dominante fame. Esurigo, Varro infrà [...]. vide Drogość 2. Łáknienie. Kn 192.
patrz: GŁÓD
– Głog/ krzew/ chrościná. Oxyacantha, [...] Oxyacanthos [...] Spina alba [...] Spina nuptijs celebrata [...] Spina dicta appendix [...] Spina acuta. Kn 192.
patrz: GŁÓG
– Głóg drzéwo/ Cornus femina [...] Sanguineus frutex [...]. vide Swidwá. Kn 192.
patrz: GŁÓG
– Główny/ o zdrowié przypráwuiący/ ná gárdło stoiący. Capitalis aduersarius, capitale odium [...] Capitalis morbus [...]. Kn 194.
patrz: GŁÓWNY
– Główny/ aliter. vt, głowna spráwa/ szczuká/ v. Przédni. Kn 194.
patrz: GŁÓWNY
– Główny/ do głowy naléżący. [...] Cephalicus. Kn 194.
patrz: GŁÓWNY
– Głucho o tym piszą/ mowią. Perobscura est fama [...] mutè. [...] niemo. Kn 194.
patrz: GŁUCHO
– Głucho/ Surdum [...] transtulit ad odores. Surdum spirare słábo wónieć. [...]. Kn 194.
patrz: GŁUCHO
– Szczęká gárniec/ dzwon. [...] Raucum tinnit, sonat. Raucum edit sonum. Szczęka vel nié brzmi/ głucho brzmi. nié brzmi/ nié ooddáié dźwięku/ iák w-pudło uderzył. Kn 1105.
patrz: GŁUCHO
– Głuchy/ ktorégo nié słyszeć/ ábo źlé słyszeć. Niégłośny. Surda buccina. [...] Surdus ictus. [...] Subsurda vox. Kn 195.
patrz: GŁUCHY
– Głuchy chytrzé/ słyszy nié słysząc. [...] qui simulat se non audire [...]. Kn 195.
patrz: GŁUCHY
– Głuchy/ co nié słyszy. Surdus. [...] Surdus veritatis. [...] Captus auribus. Kn 194.
patrz: GŁUCHY
– Głupiomowność/ Stultiloquium, stultiloquentia [...] Kn 195.
– Głupiomowny/ Morologus homo [...]. Abderitani stulti habebantur [...]. Kn 195.
– Blázgoń/ głupiomowny/ plugáwomowny/ Morologus [...]. Oscus [...]. Scurrilis homo [...]. Scurra improbissimus. Petulans atqué improbus scurra ║ Spurcidicus, [...] Opicus, [...]. Kn 34.
– Głuszék./ v. Głuch. Kn 195.
patrz: GŁUSZEK
– Głuch/ głuszék/ niédosłuch. Kn 194.
patrz: GŁUSZEK
– Podéptác [...] Gniécie/ gmátwa/ łámie. Commulco, i. conculco, collido [...]. Kn 736.
– Stłaczam/ vtłaczam/ gmátwam iáko pilśniarz/ czapnik. [...] Denso [...] Cogo, constipo [...] Concilio [...] v. Pilśniarz. [...]. Kn 1066.
– Gmátwam/ Conuoluo herbam [...] Conuoluo verba [...] Mare conuoluit [...] Glomerant venti nubes [...] vide Kupię/ Mięszam. Kn 195.
– Pyszczé w-zięmi/ ryié zięmię świniá. Rostro sus terram ruit [...] Transfertur et ad homines. Pyszczé/ gmerzé chłop w-roli/ orzé márnié. Rostro [...] rostrare vomere superiora terrae [...]. Kn 904.
– Gmerzę/ vide Grzébię w piasku/ Pyszczę/ Szperam. Kn 195.
– Grzébię w piasku/ gmérzę. Ruspari gallinarum proprium [...] Rimor terram rastris [...] Radit coruus terram [...] Scrutari abdita terrae [...] Scalpurio [...] Gallus scalpurire incipit vngulis [...] Scalpere terram vnguibus [...]. Kn 215.
– Gmerzący w zięmi [...] Scalpuriens [...]. Kn 195.
patrz: GMERZĄCY
– Po woli swey/ po swey woli [...] Pax non sponte ducum fuit. Nié g-myśli hétmánom [...]. Kn 721.
– Nié g-myśli mi/ ábo komu co/ nié w-smák mu. Praeter sententiam aliquid euenit [...] v. Niéposzło mu to. Kn 502.
– Gmyśli/ ku myśli/ wédług żądánia. Ex voluntate mea id accidit. Radem temu [...]. Kn 196.
– Gnáruię się [...] vide Zywię się. Kn 196.
patrz: GNAROWAĆ
– Gnáruię się/ spráwuię się dobrzé [...]. Kn 196.
– Gnat vide Kość. Kn 196.
patrz: GNAT
– Tłustą czynię ziémię/ Stercoro [...] Stercorant segetem, lupinum, fabae vitia [...] v. Gnoię 2. Kn 1143.
patrz: GNOIĆ
– Gnoię rolą/ náwożę gnoiem/ spráwiam gnoiem. Stercoro agrum [...] Laetifico agrum [...] Laeto, as. arbores [...] Laetamine saturo prata. Pabulor oleas fimo [...] Agrum stercore saturare, satiare: ingere stercus vitibus [...] Pingui fimo saturare solum [...]. Kn 197.
patrz: GNOIĆ
– Gnoię/ zgniło czynię. Putrefacio [...]. Kn 197.
patrz: GNOIĆ
– Gnoię/ aliter. zgnoić kogo. Carceri in perpetuum includere. Lepidè, Teren. in Andria. Verberibus caesum te; in pistrinum Daue dedam vsque ad necem, ea lege & omine, vt si te inde exemerim, ego pro te moiam. i. in perpetuum [...] Damnare in salinas in perpetuum [...]. Kn 197-198.
patrz: GNOIĆ
– Spráwiam gnoiem ogród/ v. Gnoię 2. Kn 1050.
patrz: GNOIĆ
– Gnoię ránę/ wrzod. Emargino vlcera [...]. Kn 197.
patrz: GNOIĆ
– Powożę polé gnoiem/ v. Gnoię 2. Náwożę. Kn 806.
patrz: GNOIĆ
– Gnoisty/ nágnoiony. Stercoratus, stercoratissimus [...] Stercorosus, stercorosissimus [...]. Kn 198.
patrz: GNOISTY
– Gnoiący/ iáko máść gnoiąca. Septicus [...] Vis medicamenti septica [...]. Kn 197.
patrz: GNOJĄCY
– Gnóiék/ de homine, sensu proprio. Fimeti incola, cui fimetum est casae vice [...] E sterquilinio effossus [...] Stercutius [...] rex qui stercorationem docuit, in deos relatus. Kn 198.
patrz: GNOJEK
– Gnoiék/ tr. ad mores. vide. Smród/ tr. Domak. Kn 198.
patrz: GNOJEK
– Gnoienie roley/ Nawoz. Stercoratio [...]. Kn 198.
patrz: GNOJENIE
– Gnoiéwisko/ Sterquilinium [...] Fimentum [...] Sterculinum [...] Sterculinium [...]. Kn 198.
– Gnoiowki/ Crates stercorariae [...] nostri asseribus vtuntur. Kn 198.
– Wásąg/ fássunk [...] Sirpea [...] Scirpicola olerum [...] Virgea [...] Gnoiówki [...]. Kn 1225.
– Gnoiowy/ Stercorarius [...] Stercoreus [...] Stercoraria porta [...]. Kn 198.
patrz: GNOJOWY
– Godziná/ Hora. Kn 199.
patrz: GODZINA
– Godzinki Pánny Máryiey/ Vulgò Officium B.M.V. Latinè àutem, Preces horariae quae sub Deiparae nomine Deo offeruntur. [...] Mowię ábo śpiewam godzinki P. Máryey. Kn 200.
patrz: GODZINKI
– Godzinki P. Máryey/ ksiąszki. Vulgo officium B.M.V. Kn 200.
patrz: GODZINKI
– Godziny/ godzinki/ kościélne modlitwy. vide PacieGrzé [!] Kápłáńskie. Kn 200.
patrz: GODZINKI
– Gołąb dziki siny/ Columba agrestis et saxatilis. Kn 200.
patrz: GOŁĄB
– Gołąbię/ gołąbiątko/ Pipio [...] Pullus columbinus. Kn 200.
– Gołąbię/ gołąbiątko/ Pipio [...] Pullus columbinus. Kn 200.
– Groch leśny/ vide Gołębi groch. Kn 209.
patrz: GOŁĘBI
– Pápawá/ żábi kwiát/ mlecz świni/ plesz/ mnich/ lwi ząb/ radyki/ gołębi groch. [...] Aphaca [...] Ambubeia. Kn 668.
patrz: GOŁĘBI
– Piędź/ (ita pono thema, vt żerdź/ miedź/ ćwierć/ gołoledź etc. at piądź et piędzia/ vt aliqui loquuntur, nullam habet analogiam). Kn 685.
patrz: GOŁOLEDŹ
– Gołoledź/ Glaciatus humor, aqua. Kn 200.
patrz: GOŁOLEDŹ
– Gorący/ aliter. piéprz/ imbier etc. Feruens gustu radix. Kn 202.
patrz: GORĄCY
– Gorący/ propriè. Ferudis aestus, feruida flamma [...]. Feruens aqua [...]. Flagrans, flagrantissimus sol [...]. Torridus àér [...]. Torrida aesta. Kn 202.
patrz: GORĄCY
– Gorączká cięszka/ wiélka. Causodes [...]. Ardens febris [...]. Flagrans febris [...] Acuta febris, vehemens [...]. Intentio febris. Kn 202.
patrz: GORĄCZKA
– Gorączká cięszka/ wiélka. Causodes [...]. Ardens febris [...]. Flagrans febris [...] Acuta febris, vehemens [...]. Intentio febris. Kn 202.
patrz: GORĄCZKA
– Gorączká/ Febris. Kn 202.
patrz: GORĄCZKA
– Gorysz/ Gorzysz ziéle. vide Wiéprzyniéc. Kn 203.
– Stoię gospodą v kogo/ Diversor apud aliquem [...]. Haec illum regia cepit. Tu stał gospodą. Hospitor. [...] Diuerto ad hospitem: diuerto ad aliquem in hospitium. Kn 1067.
patrz: GOSPODA
– Gospodá pospolita/ gościnny dom/ gościniec. Hospitium [...]. Inuitare hospitio, discedere ex hospitio [...] Taberna diuersoria [...] Kárczmá aliud est. Szynkowny dom. In pagis Poloniae utrumq[ue] simul est, et in oppidis. Kn 204.
patrz: GOSPODA
– Gospodą stáwiam kogo u siébié. vide Stáwiam gospodą. Kn 205.
patrz: GOSPODA
– Gospodá prywatna/ Hospitium [...] Hospitio ab illo accipior. Kn 204.
patrz: GOSPODA
– Gospodą v kogo stoię/ vide Stoię gospodą. Kn 205.
patrz: GOSPODA
– gospodę u niego mam. Kn 204.
patrz: GOSPODA
– Gospodárski/ do gospodárstwá naléżący. Familiaris. [...] Rationes Familiares. Kn 205.
– Gospodárskie ábo o gospodárstwié księgi. [...] Oeconomica. Kn 205.
– Gospodárski/ gospodarzow. Familiaris. [...] Filius familiaris. Kn 205.
– Gospodárski/ do gospodárstwá naléżący. Familiaris. [...] Rationes Familiares. Kn 205.
– Gospodarz biesiádny/ co sprawuie bánkiet/ vcztę gościom. vide Biesiádnik. Kn 205.
patrz: GOSPODARZ
– Gospodyni/ aliter. vt Dobra gospodyni. Idem gospodárna. vide Gospodárny. Kn 205.
patrz: GOSPODYNI
– Gospodyni w swym domu/ Materfamilias. Kn 205.
patrz: GOSPODYNI
– Gościniéc/ [...] Item Gospoda I. Kn 204.
– Gościniéc/ v. Drogá torowána. Kn 204.
– Gotowizná/ gotowego co. Paratum. [...] Parati nihil est. Kn 205.
patrz: GOTOWIZNA
– Goździki v Lutnié/ etc. kołki. Collabi, Caelio R. è Graeco. [...]. Kn 206.
– Goździki/ kwiatki swoyskie ogrodne.Caryophyllus, flos odoratus & coronarius [...]. Kn 206.
– Goździk dréwniány. [...] Clauulus ligneus. Kn 206.
– Goździk/ vel vsitatius goździki do potraw. Caryophyllum [...]. Kn 206.
– Goździk żélázny/ goździczék. Clauulus [...]. Collaria cum clauulis imponuntur canibus. [...]. Kn 206.
– Cená wzgorę idzié/ [...] Crescit pretium rerum venalium. Kn 61.
patrz: GÓRA
– Góra w mieszkániu/ budowániu. Non dicas mons, sed vide Piętro/ Altáná/ Poddásze/ Mieszkánie ná gorzé. Kn 202.
patrz: GÓRA
– Idzié wzgorę cená/ zboże. v. Drożéié. Kn 240.
patrz: GÓRA
– Gorá nádmorska/ ábo námorska. Promontorium [...]. Acroterium [...]. Kn 202.
patrz: GÓRA
– Gorá nádmorska/ ábo námorska. Promontorium [...]. Acroterium [...]. Kn 202.
patrz: GÓRA
– Gorny/ [...] vide Pyszny. Kn 203.
patrz: GÓRNY
– Gorny/ wzgorę będący/ nagorny. Superus [...]. Limen superum, inferum [...]. Kn 203.
patrz: GÓRNY
– Gorny/ ná gorách mieszkáiący/ rostący. Monticola [...]. Montiuagus [...]. Montanus [...]. Kn 203.
patrz: GÓRNY
– Grábárka/ Opera vel ars fossoris. Kn 206.
patrz: GRABARKA
– Slinne iágody w vściech/ mándlé/ guziki w-gárdlé przyrodzone/ iáko migdały. Antiades [...] Tonsillas [...] v. Gruczoły [...]. Kn 1017.
– Gruczoły/ guzy zaskórne po rozm,aitych częściách ciáłá rostące. Glandulae [...] Antiades, tumor faucium [...] Glandulas in inguinibus [...] Zołzy/ wrzody [...]. Kn 213.
– Podozorze od wiéprzá/ Glandium [...] Glandula [...] glandulae apri [...] v. Gruczoły [...]. Kn 743.
– Guz ná cielé z vderzenia/ Nodus plagarum [...] Plaga ex retuso telo [...] Tuber [...] v. Gruczół. vicin. Vdérzénie [...]. Kn 218.
– Dymienicé/ Bubones [...] vide. Gruczoły. Kn 158.
– Gruczół/ aliter vide Guz zaskorny. Kn 213.
– Myszká gruczoł szkápi/ [...] Pani aut glandulae equorum. Kn 440.
– Gram kostki/ piłę/ etc. Ludo aleam. [...] Ludere tali ludo. [...] Ludo pila. [...] Kn 207.
patrz: GRAĆ
– Gram ná lutni/ kornecié/ etc. Cano fidibus, tibijs [...] Concino lyra [...] Concino aliquid plectro [...]. Kn 207.
patrz: GRAĆ
– Grof/ grábiá/ hrábiá. Comes magistratuum, Praesidum [...]. Kn 209.
patrz: GRAF, GRAF, GROF
– Fármuszká/ grámatká/ Offa coctae siliginis [...]. Kn 174.
– Grámatká/ vide. Fármuszká. Kn 207.
– Términ szkolny v Grámátyków/ Diáléktyków/ filozofów/ Iurystów/ Lekárzów. Item Aptekárzów etc [...] vocabulum artis cuiusq proprium, vel in arte quauis vsitatum [...] vox artis symbolica ex compacto significans aliquid. Kn 1140.
patrz: GRAMATYK
– Grámátyk/ Grammaticus [...] Grammatista [...] Literator [...] Literator linguae Latinae [....] Literatus [...] Literio Graecus [...]. Kn 207.
patrz: GRAMATYK
– Słów końcowe odmiány v Grámmátykow w-káżdem ięzyku [...] Casus, sunt gradus declinationis. seu Variatio vltimae syllabae in declinatione [...]. Kn 1021.
patrz: GRAMATYK
– Grámátyká/ Grammatica, seu Grammatice [...] Literatura [...] Literarum scientia: Literarum cognitio: rectae loquelae scripturae scientia [...] Literae [...] Grammaticè loqui aliud, & Latinè aliud [...]. Kn 207.
patrz: GRAMATYKA
– Suwam się/ Sinuatur: labitur serpens. Rapere immensos orbes per humum [...] Tractu placido reptauit draco [..] Metabat sese circum loca [...] Suwał się/ Czwálał się/ Grámolił [się]. Fluctuatim ire [...] Vicin. Snuię się. Kn 1085.
– Grámolę się [...] Eo per obstantia [...] Enitor per ardua [...] Enitor aggerem obiectum: Enitor in equum [...] Eluctor niues [...] Eluctor obstantia: Eluctor per multa impedimenta [...] Metabat se serpens [...] Capesso me aliquò [...]. Kn 207.
– Gránaték kámień/ Carbunculus. Carchedonius [...]. Kn 207.
patrz: GRANATEK
– Zwiésinosék ziéle/ v. Gránaték 1. Kn 1456.
patrz: GRANATEK
– Gránaték ziéle/ szárłat/ lépiennik/ zwiésinosék. Horminum [...]. Kn 207.
patrz: GRANATEK
– Lépiennik/ vide. Gránaték. Kn 358.
patrz: GRANATEK
– Gránatowych iábłék skórká/ Malicorum [...] Przegródká/ błonká tychżé. Ciccus, ciccum [...] Membrana, discrimen cellularum mali granati Punici [...] Hitta, hicta [...]. Kn 207.
patrz: GRANATOWY
– Gránatowa fárbá/ Balaustinus color. vide Indych. Kn 207.
patrz: GRANATOWY
– Gránatowe iábłko/ Punicum [...] Malum Punicum [...] Malum granatum [...] Granatum [...] Apyrenon [...] Leucococcon [...] Erythrococcon [...]. Kn 207.
patrz: GRANATOWY
– Gránatowe wino/ Rhoites [...] vinum è punicis [...]. Kn 207.
patrz: GRANATOWY
– Indych fárbá gránatowa/ brunatna Indicum [...] Balaustinus color [...] v. Fárbownik. Kn 252.
patrz: GRANATOWY
– Gránatowych iábłék kwiát/ Balaustium [...] Cytinus [...] ampullagium, & ambulacium, & Caducum mali punici appellat. Kn 207.
patrz: GRANATOWY
– Grániásty/ vide Węglásty 1. Czworográniásty. Kn 208.
patrz: GRANIASTY
– Węglásty/ węgły máiący/ wegłów péłny/ grániásty. Angulosus [...] Angulatus [...] Angularis [...] Polygonius [...] polygonia turris [...] Multangulus [..] Formam angulorum exhibet [...] Lenticularis figura [...] Pangonius lapis multorum angulorum crystallo similis [...]. Kn 1233.
patrz: GRANIASTY
– Gránicá Limes [...] Consinium [...]. Kn 208.
– Gránie muzykow/ Incentio tibiarum [...] Aulodia, Citharodia, Lyrodia, i. cantus tibiae, citharae, lyrae [...]. Kn 208.
patrz: GRANIE
– Gránie/ aliter. vide Igránie. Kn 208.
patrz: GRANIE
– Graty stáre. [...] Vilis supellex [...] vide Rupieci. Kn 208.
patrz: GRAT
– Grawálny/ do gránia należący. Lusorius alueus. Lusoria pila [...] Ludicer [...] Ludicrae tibiae [...]. Kn 208.
patrz: GRAWALNY
– Grążę się/ vide Pogrążam się. Kn 208.
– Pogrążam się/ grążę się/ zánurzam się/ ná dno idę/ tonę. Sido absolute. Sido in aqua: sido ad ima. Pars arboris ab radice validiùs sidit. [...] Desido [...]. Kn 753.
– Rybá Azyáńska wyborna/ rybá Grecka z-morzá Kárpatskiego/ náwskrośłuska. Elops [...]. Kn 961.
patrz: GRECKI
– Grzéczny/ Aptus, idoneus, accomodatus ad aliquid [...] Scitus [...] Scitè scitus: graphicus, lepidus [...] v. Godny 2. et sequentia. et Wyborny. Kn 216.
– Chłop ad laudem, vt chłop grzéczny/ Latinè Vir egregius, et absolute vir [...] Toś mi chłop. Kn 66.
– Godny/ godziwy/ godziły/ grzéczny. Dignus [...] Digna forma. Dignissimum donum, s. quod dijs offeratur. Idoneus auctor: idonei atque integri homines [...] Condignum donum, qualis est qui donum dedit, & qualis est cui datum est [...] Luculentus auctor. Ad omnia summa natus. Honoribus amplissimis perfunctus: summa est in eo dignitas: summae est dignitatis: magna dignitate praeditus [...] In eam rem si quid habebo [...] Co do tego. [...] vide. Wspániáły. Kn 199.
– Iákby go wymálował. v. Piękny/ Grzéczny. Kn 230.
– Gryzę co/ Rodo vngues [...] Rodunt mures aliquid [...] Corrodo [...] Mures scutum corroserunt. Zgryzły. Arrodo morsu [...] Derodo[...] Mordere frenum [...] Mandit equus frena [...] Mandit equus ferrum [...] Frendere [...] Nucem dentibus conficere [..] Frangere nucem [...] rozgryść. Tondent dumeta iuuenci [...] Strzygą/ gryzą chrost [...]. Kn 214.
– Iést co gryść/ i. Przykra/ frásowliwa rzécz. Kn 247.
– Gryzę co/ tr. Circumrodo [...] Dudum circumrodo, quod deuorandum est [...] Rodo aliquid. vide. Frásuię się / trapię się. Kn 214.
– Mam co gryść. v. Frásuię się. Kn 384.
– Sumnięnie mám/ Rusza nie sumnięnie. Religionem habeo: habeo religioni aliquid: venit mihi aliquid in religionem [...] Mordeor conscientia [...] Conscius animus me remordet [...] gryzié mię sumnięnie. Kn 1083.
– Przékęsuię aliter. Przékąsił piés nogę szátę/ etc [...] vide Kąsam/ Gryzę 1. Kn 843.
– Trápi mię co/ gryzié/ rupi/ tr. Dolet mihi aliquid. Mordet me id [...] AEgritudo lacerat, exest, planeque conficit animum meum, Habeo illam molestiam [...]. Kn 1150.
– Gryzę co/ Rodo vngues [...] Rodunt mures aliquid [...] Corrodo [...] Mures scutum corroserunt. Zgryzły. Arrodo morsu [...] Derodo[...] Mordere frenum [...] Mandit equus frena [...] Mandit equus ferrum [...] Frendere [...] Nucem dentibus conficere [..] Frangere nucem [...] rozgryść [...]. Kn 214.
– Groch kozi/ vide Łyszczycá. Kn 209.
patrz: GROCH
– Groch tyczny/ Wielogroch. Pisum maius Kn 209.
patrz: GROCH
– Groch swoyski/ pospolity. Pisum. [...] Pisum minus. Kn 209.
patrz: GROCH
– Groch leśny/ vide Gołębi groch. Kn 209.
patrz: GROCH
– Pápawá/ żábi kwiát/ mlecz świni/ plesz/ mnich/ lwi ząb/ radyki/ gołębi groch. [...] Aphaca [...] Ambubeia. Kn 668.
patrz: GROCH
– Groch leśny/ vide Gołębi groch. Kn 209.
patrz: GROCH
– Grodzki/ grodowy. Castrensis notarius etc. [...] Kn 209.
patrz: GRODOWY
– Gródź/ grodza/ ogrodzenie/ zagrodá. Septum [...] Locus in quo animalia domestica inclusa pascuntur, vt fera in viuario. Loca septa [...] Sepimen [...] Sepimentum [..] Conseptum [...] Chors [...] Rosas purpureas exisse in chorte matris Aureliani [...] vide Podwórze. Tutela fundorum [...] vide Zwierzyniéc. Kn 209.
patrz: GRODZA
– Grodzę/ Texo sepes [...] Sepio [...] vide Ogradzam. Kn 209.
patrz: GRODZIĆ
– Gromię kogo/ trzáskam. Tono saeuo murmure & verberibus, [...]. Bacchor & debacchor in aliquem, [...]. Inuehor in aliquem, [...]. Intono, [...]. Kn 210.
patrz: GROMIĆ
– Grono winne/ kálinowe/ bzowe. Botryon, Botrus [...]. Racemus [...]. Kn 210.
patrz: GRONO
– Grono winne/ kálinowe/ bzowe. Botryon, Botrus [...]. Racemus [...]. Kn 210.
patrz: GRONO
– Grono winne/ kálinowe/ bzowe. Botryon, Botrus [...]. Racemus [...]. Kn 210.
patrz: GRONO
– Grozá/ vide Strách 2. Brzydkość [...] Grozá y patrzyć. Kn 211.
patrz: GROZA
– Groźbá/ pogroszká/ przegrażánié się. Comminatio [...]. Minae, plur. tantum [...]. Eminatio. Minaciae [...]. Minatio [...]. Intentus palmarum [...]. grożenie. Kn 211.
patrz: GROŹBA
– Groźny/ Minax [...]. Minacissimus [...]. Kn 212.
patrz: GROŹNY
– śmierci ábo grobu bliski. Occiduus. Kn .
patrz: GRÓB
– Chłopstwo/ Agrestes [...] Conuentus agrestium [...] Rusticutas [...] vide Chłop gruby. Kn 67.
patrz: GRUBY
– Chłop gruby/ robotny/ Petrones & rupices [...] vide Chłopstwo. Kn 66.
patrz: GRUBY
– Bóty chłopskie grube/ vide Kurpie. Kn 42.
patrz: GRUBY
– Bóty chłopskie grube/ vide Kurpie. Kn 42.
patrz: GRUBY
– Kászá tárta/ przécierána przéz durszlák/ Kremor/ Grucá ięczmienna/ etc. Sorbitio ex hordeo vel ex alica [...] Cremor hordei [...] Cremor ptisanae [...] Ptisanarium orizae [...]. Kn 270.
patrz: GRUCA, GRUCA, GRUCZA
– Pęczakowa/ ábo z-pęczaku grucá/ v Kremor. Kn 677.
patrz: GRUCA, GRUCA, GRUCZA
– Owsianki/ v. Grucá. Kn 654.
patrz: GRUCA, GRUCA, GRUCZA
– Grucá ięczmienna/ vide Kászá 3. Kn 213.
patrz: GRUCA, GRUCA, GRUCZA
– Grucá/ owsianká. Granea [...] Auenacea puls [...] Granatum [...]. Kn 213.
patrz: GRUCA, GRUCA, GRUCZA
– Grucha gołąb/ sinogárlicá. etc. Gemit turtur [...] Plausitat palumbus [...] Minurrit [...] Minurit [...] Minurio [...]. Kn 213.
patrz: GRUCHAĆ
– Gruchawká/ v. Trukawká/ drudzy sinogárlicę ták zowią. Kn 213.
patrz: GRUCHAWKA
– Gruchotká/ gruchawká. Crepitaculum [...] Sistrum [...]. Kn 213.
patrz: GRUCHAWKA
– Gruchnęło co/ Ingruit terror [...] Ingruit horror armorum [...] Perstrepit rumor in aula [...] Increbrescit rumor [...] Crebrescit vel crebescit fragor [...] Increpuit suspicio [...] Instrepit [...] Si quid terroris instrepat. Kn 213.
patrz: GRUCHNĄĆ
– Gruchot/ gruchotánie. Crepitus testarum [...] Sonitus testarum [...] Strepitus [...] Strepitus rotarum Plausus columbarum [...] & palumbes plausitant [...]. Kn 213.
patrz: GRUCHOT
– Gruchocę/ Crepito [...] Culmina tectorum grandine crepitant. Concrepo [...] Qui simul concrepuerint. i. signum crepitu dederint [...] Increpo [...] Increpuit discus. Kn 213.
patrz: GRUCHOTAĆ
– Gruchot/ gruchotánie. Crepitus testarum [...] Sonitus testarum [...] Strepitus [...] . Kn 213.
– Gruchot/ gruchotánie [...] Strepitus rotarum Plausus columbarum [...] & palumbes plausitant [...]. Kn 213.
– Gruchotká/ gruchawká. Crepitaculum [...] Sistrum [...]. Kn 213.
patrz: GRUCHOTKA
– Grzéchotká/ Crepitaculum [...] vide Gruchotká. Kn 216.
patrz: GRUCHOTKA
– Gruczoły/ guzy zaskórne po rozmáitych częściách ciáłá rostące [...] Gruczołék/ guzik/ gruzołká. Aduerte vocem tonsillarum significare non tantùm morbum, sed etiam particulas corporis naturales, de quibus vide. Slinna iágodá. Kn 213.
– Szyiowáty/ szyié otyłey propriè [...] Glandulosus [...] Amplae & glandulosae cer[ui]cis porcus, (propriè gruczołowáty) Gutturosus. Kn 1129.
– Gruczołowáty/ Strumosus homo [...] strumosus sus [...] Strumaticus [...] Glandulosa ceruix suis [...] Grandinosus sus [...]. Kn 213.
– Woláty: wole máiący. Gutturosus [...] Gutture turgido [...] Guttur homini tantúm & suibus intumescit aquarum quae potantur vitio [...] vide. Gruczołowáty. Kn 1279.
– Páździernikowy/ (vt Styczniowy/ Grudniowy/ Máiowy) [...] v. Listopad. Kn 676.
patrz: GRUDNIOWY
– Budowánie ná cudzym gruncié/ Superficies [...] Superficium [...] Superficiaria aedes [...]. Kn 51.
patrz: GRUNT
– Gruszká ziemna ziéle/ gruszká wycza. Apios. Kn 214.
– Gdulá gruszká/ Pyrum cucurbitinum, [...] Pyrum librale, [...]. Kn 187.
– Rosypuié co/ pięniądzé/ pszęnicę/ groch piasék/ gruszki. Kn 934.
– Báby/ gruszki / Pyra mammosa. Pomponiana. Kn 11.
– Gruszká/ drzéwo. Pyrus. Kn 213.
– Gruszká léśna/ Pyraster [...] Pyrus siluestris. [...] Achras [...]. dicitur & de arbore, & de fructu. Kn 214.
– Gniłká/ i. zgniła gruszká. vide Zgniły. Kn 197.
– Iądrko iábłek/ gruszék. [...] Semina plantarum, [...] Nucleus pomi, [...]. Kn 228.
– Gruszká/ owoc. Pyrum. Kn 214.
– Gruszecznik/ Vinum factitium ex pyris [...]. Kn 213.
– Gryszpan/ AErugo aeris [...]. Kn 214.
– Gryczak/ gryzká vel gryská [...] Placenta ex crimno. vide Gryz. Kn 214.
patrz: GRYS, GRYS, GRYSS, GRYZ
– Gryz/ mąká pszenna poślednia. Crimnum [...] Vtriculus [...] tertij ordinis farinam vocat. Kn 214.
patrz: GRYS, GRYS, GRYSS, GRYZ
– Gryz z ięczmieniá przypiekánego ábo práżonego stárych ludzi. Alphitum [...] Omelysis [...] Polenta [...] vide etiam Kaszá 1. Kn 214.
patrz: GRYS, GRYS, GRYSS, GRYZ
– Mąká poślédnia/ vide Gryz. Kn 381.
patrz: GRYS, GRYS, GRYSS, GRYZ
– Gryská/ Panis excrimno [...]. Kn 214.
– Gryczak/ gryzká/ vel gryská [...] Placenta ex crimno. vide Gryz. Kn 214.
– Wódká gryząca żélázo/ Stychwásér [...] Aqua rodens ferrum. vulgò Aqua sortis. Kn 1276.
patrz: GRYZĄCY
– Gryzienie w żołądku/ morzenie/ żárcie w kiszkách. Rosio stomachi, rosio intestinorum [...] Torsio stomachi [...] Dysenteria [...] Chordapsus, voluosus [...] Strophus [...] Vermina [...] Tormina [...] Ileos vel Ilèus [...] Tormines [...] Tortura [...]. Kn 215.
patrz: GRYZIENIE
– Gryzę się sam w sobié/ gryzę co/ tr. Discrucior animi [...] Percrucior [...] Hoc demum est quod percrucior. Rumpor inuidiâ [...] Rumpor malis [...] Maceror quod sim tibi causa doloris [...] Conficio me [...] Mordeor conscientiâ [...] Mandendo sese conficit ipsa [...] Ringor [...] Fremo [...]. Kn 214-215.
– Gryzę się z kiem/ vide Swárzę się. Ná vdry. Kn 214.
– Frásowliwy/ Solicitus timor, mens, dolor [...] Ipsus se comest. animo hercle suo sat est homo miser [...] Anxius senex, aegritudo [...] Anxia cura [...] Frásowliwy o swe rzéczy. Curiosus [...] Frásuiący się/ trapiący się/ gryżący się. Satageus [...] Districtus solicitudine [...]. Kn 179.
– Grzéię/ vide Zagrzewam. Kn 216.
patrz: GRZAĆ
– Nagrzewam/ vide Grzéię/ Zágrzewam. Kn 460.
patrz: GRZAĆ
– Grzéię się/ vide Zágrzewam się. Kn 216.
patrz: GRZAĆ
– Grzéię się/ vide Zágrzewam się. Kn 216.
– Grzanie/ Sume ex Zágrzewánie. Kn 215.
patrz: GRZANIE
– Fáirká stołowa do grzania potraw [...] Foculus [...] Crater [...]. Kn 171.
patrz: GRZANIE
– Kąsék piękny/ Grzanká tr. [...] Bolus magnus, non vulgaris [...] Crucior tantum bolum ereptum mihi è faucibus [...] Libamentum [...] Debemus instar apum libamenta illa varia in vnum saporem confundere [...]. Kn 269.
– Witay mi to/ i. Dobry to zysk/ Obrywká/ dochód: dobra to grzanká/ tr. [...] Lucrosum id mihi est: in lucro deputo [...] Fenerat id mihi. Is quaestus est vberrimus. Vicinum, Nié ládá to co. Kn 1268.
– Grzanká/ tr. vide Kąsék 2. Kn 215.
– Grzanká/ Tabellas paniceas frigi aut è sorbitiuncula esitari solitas [...]. Kn 215.
– Lecha/ vide Grządká. Kn 354.
patrz: GRZĄDKA
– Kwáterá w ogrodzié/ vide Grządká. Kn 341.
patrz: GRZĄDKA
– Grządká ábo kwáterá w ogrodzié ziélnym wszélákim/ Lechá/ leszká. Area, areola [...] Puluinus [...] Puluinulus [..] Fori [...] Porculetum [...] Regiones in vineis [..] Kwátery grządék kilá działow máiące Tabulae in vineis [...]. Kn 215.
patrz: GRZĄDKA
– Siéię co/ propriè. Sero fruges [...] Sero hordea [...] Semino [...] Spargo semen [...] Dissero [...] Olitor disserit in areas res cuiusque generis rozsiewa po grządkách. Insero frumentum arboribus [...] Mando semina terrae [...] Committo semina sulcis [...]. Kn 995.
patrz: GRZĄDKA
– Grzędá w ogrodzié/ vide Grządká. Kn 216.
patrz: GRZĄDKA
– Pogrodká/ vide Grządká. Kn 753.
patrz: GRZĄDKA
– Pługowy dyszél/ Grządziel. Temo [...] Lorum boues iugo adiungens [...] Cohum [...]. Kn 715.
patrz: GRZĄDZIEL
– Grządziel/ vide. Pługowy dyszél. Kn 215.
patrz: GRZĄDZIEL
– Grzbiét u ksiąg. [...] Dorsum libri [...]. Kn 215.
patrz: GRZBIET
– Grzbiét/ Dorsum [...] Dorsus [...] Tergum. [...]. Kn 215.
patrz: GRZBIET
– Grzébło/ szropá. Strigilis [...] Strigil. Kn 215.
patrz: GRZEBŁO
– Niégodzi się/ Illicitum est. Non licet mihi vel me facere. Nefas est. Nefas dictu est. [...] Nostri etiam dicunt grzech, hoc sensu [...] quod expiari oportet [...]. Kn 502.
patrz: GRZECH
– Nié grzech/ Indelictum [...] Qui nisi probrum, omnia alia indelicta aestimant. [...] Nihil malum est, nisi quod turpe est. [...]. Kn 502.
patrz: GRZECH
– Stáwiam się grzécznié/ v. Pokázuię się 1. Kn 1065.
patrz: GRZECZNIE
– Iák wyrznął/ vide Grzécznié. Kn 231.
patrz: GRZECZNIE
– Pokázuię się/ pokázáć/ stáwić się stánąć grzécznié/ popisáć się. Optimè se ostendere [...] Ostende te virum [...] Dare specimen sui [...] Dare specimen indolis [...] Dare specimen virtutis [...] Probare se: qua in legatione ita se ciuibus & socijs probauit [...] Facinus memorabile facere [...] Stare [...] Pulcherrimè in Senatu stetimus [...] In causis forensibus praeclarè consistere [...]. Kn 756.
patrz: GRZECZNIE
– Grzéczy/ grzécznié/ iák przymusnął. Appositè, aptè, accomodatè, scitè [...] Probè [...] Cadit in rem: cadit aptè in rem [...] Cohaerentia inter se dicere. Scitè factum. Macte [...] Pulchrè dictum [...] Bonum factum. vide Słusz. Euschemè [...] Ex pictura adstitit [...] Iákby go wymalował/ vide Dobrzé. Kn 216.
patrz: GRZECZNIE
– Grzéczy/ do rzéczy. Ad rogata respondere [...] Ad propositum [...] Hic agit magis ex argumento [...]. Kn 216.
patrz: GRZECZY
– Grzéczy/ grzécznié/ iák przymusnął. Appositè, aptè, accommodatè [...] Probè [...] Cadit in rem [...] Cohaerentia inter se dicere. Scitè factum. Macte [...] Pulchrè dictum [...] Graphicè [...] Bonum factum. vide Słusz. Euschemè [...] Ex pictura adstitit [...] Iákby go wymalował/ vide Dobrzé. Kn 216.
patrz: GRZECZY
– Zágrzewáiący/ grzéiący. Concalefactorius [...] Concalefactoria vis. Calorificum oleum [...] Caldarius [...] Calidaria maltha. grzéiąca/ ciépła [...]. Kn 1367.
patrz: GRZEJĄCY
– Ciépły/ ciépło czyniący/ grzéiący/ Calidus [...] Calidum sidus: Calidum sulphur [.,..] Egelidus [...] vide Gorący/ Zágrzewáiący. Vaporifera fornax [...] Vaporatus [...]. Kn 81.
patrz: GRZEJĄCY
– Grzéiący/ vide Zágrzewáiący. Kn 216.
patrz: GRZEJĄCY
– Grzmi/ Tonat caelum [...]. Kn 216.
patrz: GRZMIEĆ
– Grzmi/ Tonat [...]. Kn 216.
patrz: GRZMIEĆ
– Grzywacz/ Palumbus [...]. Kn 217.
patrz: GRZYWACZ
– Grzywaczy/ [...] Palumbina caro [...] Plausitat palumbes. Kn 217.
patrz: GRZYWACZY
– Grzywiásty/ Iubatus [...] animalia iubam et caudam habentia. Kn 217.
patrz: GRZYWIASTY
– Grzywnowy/ grzywnę ważący. [...] Minam valens Kn 217.
patrz: GRZYWNOWY
– Gubię co/ Perdo pecuniam, etc. [...] v. Zátracam. Utracam. Kn 217.
patrz: GUBIĆ
– Gumno/ Horreum [...] Granarium. Spichlerz [...]. Kn 217.
patrz: GUMNO
– Guniá/ sukniá gruba z gunié. Penula gausapina [...]. Gausape [...]. Endromis [...]. Kn 218.
patrz: GUNIA
– Guniá/ guńká. Gausape [...]. Stragulum villosum, crassum. [...] Gausapina [...] Penula mulonia. Kn 217-218.
patrz: GUNIA
– Guniá/ sukniá gruba z gunié. Penula gausapina [...]. Gausape [...]. Endromis [...]. Kn 218.
patrz: GUNIA
– Guniá/ guńká. Gausape [...]. Stragulum villosum [...]. Kn 217-218.
patrz: GUŃKA
– Gwałciciel/ sromotnik białychgłow. Compressor [...] Stuprator [...] Constuprator [...] Stuprosus [...] Praedator corporis [...] Corruptor iuuennis [...] Expugnator pudicitiae [...] vide. Niérządnik/ Cudzołożnik. Kn 218.
– Przymierza gwałciciel/ Foedigragus [...]. Kn 878.
– Gwáłciciel miéscá/ vide Wyłupiciel. Kn 218.
– Gwałciciel przymierza/ Ruptor faederis [...] propriè Przérywácz [...] Violator iuris [...] Temerator [...]. Kn 218.
– Gwałtownik/ vide Gwałciciel. Kn 219.
– Przymierze łamię/ gwałcę/ nié dotrzymáć przymierza. Foedus violo, rumpo, negligo, frango [...] Foedus rescindo [...]. Kn 878.
patrz: GWAŁCIĆ
– Gwałcę miéscé iákie/ práwo. Violo loca religiosa, iura [...] Profano sacra, sacerdotes [...] Conscelelare aures paternas [...] Conscelerare domum [...] Foedare sacella turpitudine [...] Temerare sepulchrum [...] Temerare lectum, cubile [...] Incestare thalamos nouercae [...] Affero vim patriae, parentibus [...] Macto [...] Mactare ius ciuitatis supplicio, (vel alia re.) [...] Kn 218.
patrz: GWAŁCIĆ
– Gwałt/ aliter. vide Gwałtem. Kn 218.
patrz: GWAŁT
– Gwałt/ Vis [...] Gwałt komu czynić. Vim facere, inferre, adhibere alicui. Vim et manus alicui inferre: afferre vim alicui. Vi agere: vi geritur res. Vim contrà Rempublicam suscipere [...] Oppressio [...] Per oppressionem aliquid eripere alicui. Violentia [...] Violentiae impetu opprimo [...]. Kn 218.
patrz: GWAŁT
– Gwałt białeygłowié vczyniony/ Stuprum [...] Stuprum reginae intulit [...] Stuprum per vim oblatum volunmtaria morte luit Lucretia. Vis [...] Afferre vim matribus familias [...] Per vim stuprata [...] vide Zgwałcić. Kn 218.
patrz: GWAŁT
– Gwałt czégo/ vide Wiéle czégo. Kn 219.
patrz: GWAŁT
– Mocą/ vide Gwałtem. Kn 420.
patrz: GWAŁTEM
– Gwałtem gwałtownié/ mocą co odiąć/ vczynić. Per vim actum [...] Per vim lata lex [...] Per potestatem aliquid auferre alicui [...] Vi subigente [...] Violenter [...] Violentiùs [...] Per oppressionem eripere aliquid, alicui [...] Pro postestate aliquid agere [...] Vi act necessitate coactus [...]. Kn 219.
patrz: GWAŁTEM
– Wálę/ item. Wáli co wiátr/ wodá/ rzeká/ gwałtem porywa/ biérzé/ niésié/ sypié. [...] Ruit [...] Mare permotum ventis ruit intùs arenam. Versit [...]. Kn 1222.
patrz: GWAŁTEM
– Gwałt/ aliter. vide Gwałtem. Kn 218.
patrz: GWAŁTEM
– Piię bárzo/ tęgo/ léię w-się. Ingurgito in me merum auariter, faucibus plenis [...] Péłnię 2. Duszkiem [...] Gwałtem piię. Ductim inuergo in me liquores [...]. Kn 696.
patrz: GWAŁTEM
– Sprężyná/ prężyná/ laská/ żéláżo [!] zgięte gwałtem/ (iáko w-zegárzé béz wag/ w-kłótkách/ w-zamkách żéláznych) [...] Ferrum vel lignum in contrarium tendens, flexui renitens. Kn 1052.
patrz: GWAŁTEM
– Gwałtem gwałtownié/ mocą co odiąć/ vczynić. Per vim actum [...] Per vim lata lex [...] Per potestatem aliquid auferre alicui [...] Vi subigente [...] Violenter [...] Violentiùs [...] Per opressionem eripere alicui [...] Pro potestate aliquid agere [...] Vi ac necessitate coactus [...]. Kn 219.
– Gwałtownik/ vide Gwałciciel. Kn 219.
– Wyłupiciel/ Gwałtownik. Expilator domus [...] Effractor, qui effracto perforatoque pariete pecuniam abstulerat [...] Effractarius aperta praeterit [...] Depeculator aerarij [...] Compilator [...] v. Przéwabiácz [...] Violator templorum [...]. Kn 1319.
– Gwałtowny/ Violentus homo, impetus; violentissima tempestas [...] Violentus ventus [...] Impetuosus [...] Imperiosus Consul. Fatralis ac necessarius casus, fatalis lex. Vrgens malum [...] Item vide. Wiélki. Kn 219.
patrz: GWAŁTOWNY
– Gwałt [...] Gwałtu wołáć Fidem publicam postulare: Deûm & hominum fidem implorare [...]. Kn 218.
patrz: GWAŁTU
– Gadánie/ vide Rozmowá/ Domysł/ Gwar. Kn 182.
patrz: GWAR
– Gwar/ gadánie wiélu. Strepitus popularis [...] Strepitus hominum [...] Inconditus clamor [...] Murmur [...] Fremor per ora cucurric [...] Iubilatus [...]. Kn 219.
patrz: GWAR
– Gwar w práwié/ vide Wárunék. Kn 219.
patrz: GWAR, GWAR, GWER
– Szmer/ szémránie/ gwar cichy. Strepitus & admurmuratio concionis [...] Commurmuratio fieri coepta est à plerisque qui aderant [...] Admurmuratio [...] Fremor [...]. Kn 1118.
patrz: GWAR
– Gwárdia/ idem Orszak/ Hálábartnicy. Dworzánin/ Pácholstwo. Kn 219.
– Orszak/ gwárdya/ zgráiá. Pompa lictorum [...] Grex amicorum. Stipatio, eius aspectus, concursatio, greges hominum perditorum. Frequentia amicorum [...] Circumfusi omnis hominum generis frequentia [...] Comitatus [...] Cohors inuuentis [...] Aduocatio [...] Sequela [...] v. Cháłástrá/ Pácholstwo. Kn 636.
– Gwárdian/ v. Gárdian. Kn 219.
patrz: GWARDIAN
– Gárdyan/ ábo Gwárdyan/ vulgò Guardianus. Latinè, Custos coenobij, Pater monachorum [...] Coenobiarcha [...]. Kn 185.
patrz: GWARDIAN
– Wáruię co sobié/ gwáruię [...] Ewikcyą biorę od kogo. Caueo mihi [...] Mancipio aliquid ab aliquo accipio [...] Caueo mihi obsidibus [...] Satis-accipio [...] Immò ego abs te satis-accipiam, tibi autem nec satis dabo [...] Idoneos sponsores accipio [...] Exceptione canere sibi [...] vide Rękoimią biorę/ item Wymawiam sobié. Kn 1224-1225.
patrz: GWAROWAĆ
– Gwárzę/ plebeia vox. vide. Wołam/ Rozmawiam. Kn 219.
patrz: GWARZYĆ
– Gwiazda/ ábo gwiazdy osobno chodzące. v Plánetá. Kn 219.
patrz: GWIAZDA
– Gwiżdżę/ [...] Sibilo ore. [...] Poppyzo, [...] Poppyzonta [...] Allectare sibilo boues vy bibant, [...] Pogwizdáć wołom/ koniom piiącym. Kn 220.
patrz: GWIZDAĆ
– Klásk/ kláskánie/ klęskánie. Plausus populi (qui fit manibus) [...] Plausus auium, qui fit alis, [...] Cantum plausu laterum nuntiant, s. galli, trzépietániem/ kláskániem. [...] Crepitus illisae manus, quae prout plana aut concaua peruenit, ita sonum mutat [...] Cottabus, m. [...] Lambino, Parrhasio, Lipsio, et Athenaeo et Suida, est sonitus quem edit liquor è poculo eiectus, quo ludicro Graeci in conuiuijs delectabantur, et certabant. Significat autem [...] et phialam in quam liqor è poculo eijciebatur, et ipsum sonitum. Sic ludere, erat [...] ludus [...]: praemium. victori, [...] tangit eum more Cicero [...]. Cottabus [...] v. Trzásk. quanquam strepitum flagri dum quis caeditur, etiam Polonicè Klásk reddi potest, pro modo soni. Sclopus [...], Stlopus [...], [...] Stloppus [...] Sonus est qui ex buccis inflatis vi repentina ruptis [...] Poppysma, atis. n. Persio, oris pressi sonus, vel labiorum in se colliforum strepitus, Vetus Scholiastes. Sonus blandientis, adulantis, approbantis aliquid [...]. Poppysmus, m. [...] qui fit complosis leuiter cauis manibus, [...]. quae vox significat etiam sibilus oris, Gwizdánie [...]. sonus oris ex allifa ad palatum lingua [...]. Sonitus fluctuum scopulo alliforum, vel remi aquam ferientis. Kn 279.
patrz: GWIZDANIE
– Gwizdánie/ Sibilum pastoritium, [...] Sibilus, m. [...] Sibilo allectari quo libentiùs bibant, s. boues, [...] Sibilo signum dare, [...] Poppysmus, [...] Xenophon. qui ait [...] poppysmo mitigari, closmo excitari equos. Aliter vide Głaskánie. Kn 220.
patrz: GWIZDANIE
– Gwoli być komu/ Dare se alicui [...] Tradere se totum alicui Mácie mię po woli [...]. Kn 220.
patrz: GWOLI
– Bąk/ robak/ ślep'/ Tabanus [...]. v. Gzik. Kn 12.
patrz: GZIK
– Gzik robak. Oestrum [...] Asilus, [...] Bąk: [...]. Kn 720.
patrz: GZIK
– Gzło/ giésłko/ czéchło. Supparus vel supparum. Kn 220.
patrz: GZŁO, GZŁO, ZGŁO
– Obłoczę śię w zakonny vbiór ábo szátę/ biorę hábit zakonny.[...]. Kn 567.
patrz: HABIT
– Háftárstwo/ (...) ars plumaria. Kn 220.
patrz: HAFTARSTWO
– Hámuléc/ Sufflamen [...]. Kn 223.
patrz: HAMULEC
– Hániebnié/ vide Bárzo/ Okrutnié. Kn 223.
patrz: HANIEBNIE
– Hápáć/ haupáć/ hupáć. Baubari [...]. Kn 223.
– Hetman [...] Kn 224.
patrz: HETMAN
– Hołdowny/ Stipendiarius: stipendiaria ciuitas [...] Tributaria ciuitas Medorum [...] Vectigalis prouincia, ciuitas [...]. Kn 225.
patrz: HOŁDOWNY
– Hołdowny [...] Stipendiale foedus [...]. Kn 225.
patrz: HOŁDOWNY
– Hup/ Interiectio qua vtitur, qui fossam aut aliquid simile transilijt feliciter, vnde prouerbium [...]. Kn 226.
patrz: HUP
– Hup [...] Nié mow hup áż przéskoczysz. v. Tomo 3. hic aliquam exultantis vocem ponere licet. Euax vel Euoe. nam propriè respondentem non inuenio [...]. Kn 226.
patrz: HUP
– Introliguię księgi/ Wiążę księgi. Kn 253.
– Intymácya/ Obwieszczénie 2. Kn 253.
patrz: INTYMACJA
– Irchá/ irzchá. Kn 253.
– Iskrá/ iskierká/ Iskrzysty. Kn 252.
patrz: ISKRZYSTY
– Isty/ istérny/ ten isty [...]. Kn 254.
patrz: ISTERNY
– Iściec/ warownik/ zastępca/ ewiktor. Kn 254.
patrz: IŚCIEC
– Cená wzgorę idzié/ [...] Crescit pretium rerum venalium. Kn 61.
patrz: IŚĆ
– Idzié wzgorę cená/ zboże. v. Drożéié. Kn 240.
patrz: IŚĆ
– Pogrążam się/ grążę się/ zánurzam się/ ná dno idę/ tonę. Sido absolute. Sido in aqua: sido ad ima. Pars arboris ab radice validiùs sidit. [...] Desido [...]. Kn 753.
patrz: IŚĆ
– Chłopisko/ Multa deriuata diminutiua sunt huius terminationis, potissimum ad magnitudinem, deformitatam, extenuationem vel contemptum significandum, vt gębsko [...] kuchárczysko/ iábłczyská. Kn 66.
– Gránatowych iábłék kwiát/ Balaustium [...] Cytinus [...] ampullagium, & ambulacium, & Caducum mali punici appellat. Kn 207.
patrz: JABŁKO
– Jabłká Afryckie/ Tuberes [...]. Kn 227.
patrz: JABŁKO
– Gránatowe iábłko/ Punicum [...] Malum Punicum [...] Malum granatum [...] Granatum [...] Apyrenon [...] Leucococcon [...] Erythrococcon [...]. Kn 207.
patrz: JABŁKO
– Gránatowych iábłék skórká/ Malicorum [...] Przegródká/ błonká tychżé. Ciccus, ciccum [...] Membrana, discrimen cellularum mali granati Punici [...] Hitta, hicta [...]. Kn 207.
patrz: JABŁKO
– Tárántowáty koń/ v. Iábłkowity/ Pstry. Kn 1126 [1136].
– Iábłonki ziéle/ v. Szpárag. Kn 228.
patrz: JABŁONKI
– Iabłonowy/ Iabłonny płonnik. Kn 228.
patrz: JABŁONNY
– Iabłonowy/ Iabłonny płonnik. Kn 228.
patrz: JABŁONOWY
– Iadáiący co rad/ ábo często. Iádácz. Kn 228.
patrz: JADAJĄCY
– Żydowskie iágody/ v. Bálsamká. Kn 1460.
patrz: JAGODA
– Jákmiarz/ vide Práwié. Kn 232.
patrz: JAKMIARZ
– Iako bydlę/ iáko béstya/ po béstyálsku. Pecorum modo [...] More ferae [....] In pecorum modum [...] More bestiarum [...] v. Po béstyálsku.. Kn 232.
patrz: JAKO
– Iáko dudy chłop/ v. Powolny et Ciástoch. Kn 230.
patrz: JAKO
– Béstyálskié/ vide Po béstyálsku/ et Iáko bydlę. Kn 21.
patrz: JAKO
– Iarká/ iárkisz/ iára pszenicá [...] v. zyto. Kn 235.
patrz: JARKA
– Iarká/ iárkisz/ iára pszenicá [...] v. zyto. Kn 235.
patrz: JARKISZ
– Iarmuz/ [...]. Kn 235.
– Járy mlecz ziéle/ Peplus [...] Chamaelyce [...]. Syce [...]. Meconium aphrodes. Kn 235.
patrz: JARY
– Iárzębiná léśna/ Iudaszowe drzéwo. Iárzębié śliwki. Kn 235.
patrz: JARZĘBI
– Iárzmianká/ ziéle kruszcze. Kn 235.
patrz: JARZMIANKA
– Iárzmowe wici/ Łoże iárzmowe. Kn 235.
patrz: JARZMOWY
– Iárzynny/ iárzynowy. Kn 236.
patrz: JARZYNOWY
– Gwiazdéczki/ Iáskiérki/ Dymiéniczne ziéle/ Gáwędá/ diablik. Kn 219.
patrz: JASKIERKI
– Iáskolęta/ [...]. Kn 236.
patrz: JASKÓLĘ
– Iásłá/ iásły/ nosidło podrożnych. Iásłká. Kn 237.
patrz: JASŁY
– Iáźmin/ iazminowy fiołék/ [...] Iazminowy oleiek [...]. Kn 239.
– Iáźmin/ iazminowy fiołék/ [...] Iazminowy oleiek [...]. Kn 239.
– Biáły iasno/ Candidus. Kn 26.
patrz: JASNO, JAŚNIE
– Amátyst/ kámien drogi iásno brunatny/ Amethystus. Kn 6.
– Mięniony/ mieniący fárbę/ mięniona kitayká. Iásno-fiiołkowy [...]. Kn 403.
– Iasnostká ziéle/ abo iasnorost [...]. Kn 237.
patrz: JASNOROST
– Iasnotká ziéle/ abo iasnorost.[...]. Kn 237.
patrz: JASNOTKA
– Iáspid kamień/ Iaspis [...]. Kn 237.
patrz: JASPID
– Jástrząb/ Accipiter [...]. Kn 237.
patrz: JASTRZĄB
– Iástrzębi kámień [...]. Kn 237.
patrz: JASTRZĘBI
– Iástrzębiéc ziélé [...]. Kn 237.
– Iászcz/ v. Iáżdż. Kn 237.
– Jaszczurká cudzoziemska/ Jndyyska/ Azyáńska/ etc. Jaszczorká mieniąca bárwę/ Wiátrożyłá ábo Wiátrożył gádziná. Chamaeleon. Animal versicoloris mutationis [...]. Kn 238.
patrz: JASZCZURKA
– Iászczurnik ziéle/ vide Wołowy ięzyk biały. Kn 238.
– Iátá/ cháć/ kuczká. Tugurium [...]. Kn 238.
patrz: JATA
– Iáwnogrzesznik/ [...] Kn 238.
– Profés/ zakonnik co ślub iáwny uczynił. [...] Hieromonachus [...]. Kn 823.
patrz: JAWNY
– Iáchánie/ Profectio [...]v. Iázdá. Kn 228.
– Iezdá/ v. Iázdá 1. Kn 248.
– Iaź/ iazicá [...]. Kn 239.
patrz: JAZICA
– Iądrko iábłek/ gruszék. [...] Semina plantarum, [...] Nucleus pomi, [...]. Kn 228.
patrz: JĄDRKO
– Iądrzysty/ iądr péłny/ ábo iądr wiélkich [...]. Kn 229.
patrz: JĄDRZYSTY
– Iątrew/ vide. Brátowa. Kn 238.
patrz: JĄTREW
– Dość ná iédnego/ ma co iéden robić/ Quae pastoris vnius dispendant curam [...]. Kn 138.
patrz: JEDEN
– Iédennasték/ liczbá iédennaścié zamykáiąca/ vt dziésiąték [...]. Kn 241.
– Iélcá/ Iédlcá/ to wszytko co do obrony ręki należy przy rękoieści kordá/ szpady száblé/ etc. iáko krzyż/ kratká/ bláchá/ ábo obłąk/ [...] vide Rękoiéść/ [...] Głowicá [...]. Kn 235.
patrz: JEDLCA
– Iédnácki wyrok/ Roziemczy ábo roziemcow [...]. Kn 241.
patrz: JEDNACKI
– Psuię kogo v kogo/ i. niéłáskę iédnam. v. Hidzę kogo. Kn 897.
patrz: JEDNAĆ
– Iédnokłykty [...]. Kn 243.
– Stopy iédney w-szerz ábo w dłuż/ co ábo kto: jednostopy. Kn 1071.
patrz: JEDNOSTOPY
– Kościelny/ adiect. aliter ut Kościélne Sakrámentá/ náuká/ iedność [...]. Kn 306.
patrz: JEDNOŚĆ
– Wytrych/ klucz iédnozęby [...]. Kn 1340.
patrz: JEDNOZĘBY
– Iédnożeniéc/ iédnożony [...] raz żęniona [...] Iédnożeństwo. Kn 244.
– Iédnożeniéc/ iédnożony [...] raz żęniona [...] Iédnożeństwo. Kn 244.
patrz: JEDNOŻONY
– Iédnylki/ v. Rowny Kn 244.
patrz: JEDNYLKI
– Iédurny/ Persolus oculus [...] v. Szczégulny. Kn 244.
patrz: JEDURNY
– Iédwábnik co iédwab przédáié/ Metaxarius [...]. Kn 244.
patrz: JEDWABNIK
– Iédynék/ v. Poiédynék 1. Kn 244.
patrz: JEDYNEK
– Surowo iédzący/ [...] Omophaga [...] crudorum esus. Kn 1084.
patrz: JEDZĄCY
– tales sunt qui a nostris Prochowki/ iélenie bedłki/ wężowki/ muchomory/ etc. dicuntur. Kn 216.
patrz: JELENI
– Tránk iéleni/ v. Jéleni tránk. Kn 1150.
patrz: JELENI
– Gębká iélenia/ ziéle. vide Iélenia bédłká. Kn 187.
patrz: JELENI
– Jéleni tránk/ sierpik. Serratula [...] Flos tinctorius. Kn 245.
patrz: JELENI
– Jéleniná/ [...] Ceruina caro. Kn 245.
patrz: JELENINA
– Ieniéc/ v. Poymániéc. Kn 245.
patrz: JENIEC
– Nuż/ nu/ nużé/ nuż iédno. Eia [...] Age licemini [...]. Kn 554.
patrz: JENO
– Co godziná co odmieniam/ piię/ wychodzę/ etc. In horas exspecto [...] Poloni etiam dicunt: Co piés szczéknié/ vel będzié/ iédno go niéwidáć. Kn 86.
patrz: JENO
– Nié lza mu iédno się obiésić [...] Nihil restat praeter [...] Nihil mihi propriùs quàm [...] Nié lza iédno z gárdłem vciékáć [...]. Kn 504.
patrz: JENO
– Ienski/ ieńcom służący. Kn 245.
patrz: JEŃSKI
– Niéwola/ niéwolstwo/ ięństwo. Seruitus, [...] Seruitium, [...] Seruitio aliquem premere. Exire seruitio. Genitus in seruitio. [...] in conditione seruili. Seruitudo, [...] seruitutem [...] i. animae marsupium seu scrinium appellat, eo quòd sit quidam veluti carcer animi non sinens eum liberè loqui, et ea quae sentit depromere [?]. Eritudo Festo seruitudo, ab hero, quam vocem inquit Scaliger. veteres non aspirabant, vt nec Graeci antiquam vocem [...]. Seruientia, [...] Famulatus miser, [...] Famulatus grauis, [...] Famulitas [...], vicinum Poymánie. Item v. Przymuszenie. Kn 539.
– Jeństwo/ vide Poymánie/ Niéwola. Kn 246.
– Poymánie/ ięństwo. Captiuitas, [...] vide Niéwola. Kn 808.
– Olim neutrum erat autumnum. Kn .
patrz: JESIEŃ
– Dyptan biały naski/ Iésionká. Kn 158.
patrz: JESIONKA
– Surowo co iéść/ Crudè [...]. Crudum, vel crudum cibum edere. Kn 1084.
patrz: JEŚĆ
– Poplugáwić.Permerdare et permingere, Albinus apud Sipont. Sordida sunt, vt et Merdo apud eundem [...] quasi funem loreum crassum, quo aqua extrahitur, excernere dicuntur ij, qui diutiùs aluum exonerantes desident. Alludit Polonica phrasis: Aboś łyká iadł/ ábo borys Litéwski. Kn 1327.
patrz: JEŚĆ
– Ieża nogá/ ziéle. Echinopus, [...]. Kn 248.
patrz: JEŻY
– Trawá ieża/ ábo ostra. Sparganium, [...] Est et gramen acuelatum [...]. Dactylos [...] trium generum. Rogálicá/ rogátá trawá/ [...]. Kn 1151.
patrz: JEŻY
– Jeża trawá/ v. Trawá Jeża Kn 248.
patrz: JEŻY
– Wilcze bobki ziele/ Sparganium [...] Jeża trawá. Gladiolus palustris. Xiphidion & [...]tomos. Kn 1259.
patrz: JEŻY
– Dom iédnopiętry/ [...]. Kn 135.
– Rybá ięzyczásta/ ięzyk bydlęcy iak wołowy maiąca/ Płászczká ięzyczásta. Kn 962.
– Języczné pieniądzé/ winá pieniężna lékkomowności. Linguarium, [...] est pecuniaria multa incauti sermonis, seu quod penditur pro lingua temere locuta. [...] Linguarium dabo. Verba mea redimam. Damno castigabo promittendi temeritatem. quae omnia idem fonant. Non rectè [...] linguae thecam nomine linguarij hîc intelligit, quem refellit [...]. afferrens analogias vasarij, cesarij, vnguentarij, [...] pro pecunia data vafis, cerae, vnguentis parandis [...]. Kn 248.
patrz: JĘZYCZNY
– Prokurátor podły/ nié dobrey sławy/ szczékácz aliqui dicunt, quod non probo. Rabula: proclamator: malus, vix tolerabilis orator. Causidicus [...] Rabula de foro. Latrator. Altercator [...] Vitilitigator [...] Consarcinator causarum [...] Concinnator litium vel causarum [...] Togatus vulturius [...] Co iężyk [!] w-płát dáie [...] Vocem in quaestum contulit. Item, Vocem venalem habuit [...] Praeuaricator [...] Prokurátor zdrayca [...]. Kn 823.
patrz: JĘZYK
– Iuchtá [...]. Kn 254.
patrz: JUCHT, JUCHTA
– Iuczny koń/ osiéł/ muł/ vide Tłomokowy. Kn .
patrz: JUCZNY
– Iuliusz włoski/ Poczworny grosz [...]. Kn 254.
patrz: JULIUSZ
– Kácermistrz/ árcykácerz. [...] Haeresiarcha. Kn 255.
– Káczká/Anas [...] Anaticula [...] káczuchná. Kn 256.
patrz: KACZUCHNA
– Kniát ziéle/ kniéć/ káczyniéc/ Podbiał trzéci/ [...] Smirgiel/ [...] Chamaeleuce, es. Kn 285.
patrz: KACZYNIEC
– Káduk/ [...] kádukiem czégo dostáć/ [...] kádukowym práwem. Kn 256.
patrz: KADUKOWY
– Kádziciel/Suffitor. Kn 257.
patrz: KADZICIEL
– Kadzidlnicá/ Acerra [...] Thuribulum [...] Batillum. Kn 257.
– Kádzildnik [kadzidlnik] do kadzidło zbiera/ przédáie. Thurarius [...] Thuilegus. Kn 257.
patrz: KADZIDLNIK
– Windarz/ co windámi co robi/ káfárnik. [...] Vectiarius [...] v. Prásownik. Kn 1262.
patrz: KAFARNIK
– Kaydan/ vide Pęto. Kn 271.
patrz: KAJDAN
– Inkaust/ atrament/ [...] kałamarz/ tynkturka abo dykturka. Czernidło pisarskie. Kn 252.
– Káłámarz/ aliter. vt Blády káłámarz/ vide Inkaust. Kn 258.
– Grono winne/ kálinowe/ bzowe. Botryon, Botrus [...]. Racemus [...]. Kn 210.
patrz: KALINOWY
– Káłużány co się w káłuży wala/ abo karmi. Volutaris sus. Kn 258.
patrz: KAŁUŻANY
– Káłużysty/ vide Błocisty. Kn 258.
– Kámbierya/ vide Odmieniánie pięniędzy/ et Odmięniáczá pięniędzy kram. Kn 258.
patrz: KAMBIERIA
– Kánia przędzá/ ziéle. Jédwab polny/ Wyłup/Luborycz/ kánianká/ káńká. Cassuta [...] Kánianka włoska. Kn 262.
– Kámiéię/ kámieniéię.Lapidesco. Kn 258.
patrz: KAMIEĆ
– Kámieniásty/ [...] Lapidi similis. Kn 260.
– Kámionowanie/Lapidatio. Kn 261.
– Kámionká w łáźńi/ [...] v. Poćilnicá. Kn 261.
– Cząbrzycá Włoska/ Wyłup tymowy/ kámionká/ dźięćielicá Włoska/ Epithymium. Kn 94.
– Kámionká/ kupá kámieni w polu. Kn 261.
– Kámienniczy młoték/ ábo dłoto.[...] malleus vel caelum lapicidarum. [...] latomorum instrumentum. Kn 261.
– Kámienniczy/ adiect. Lapidarius [...] lapidariae latomiae. Kn 261.
– Kámiennicze rzęmięsło/ [...] Ars caedendorum saxorum. Kn 261.
– Gębkowy kámień/ Spongites, [...] Tecolithus [...]. Kn 187 [188].
– Żółwi kámień/ Chelonitis [...]. Kn 1448.
– Kámionownik/ co kámionuié kogo. [...] Lapidator. Kn 261.
– Piasék gruby/ ostry/ kámykowáty/ ná brzégu rzek/ morzá: ábo źiemiá z-tákiego piasku. Glarea [...] Glareola. Kn 681.
patrz: KAMYKOWATY
– Kánał. v. Rynná/ Rynsztok/ Rurá/ Dziurki w nosie. Por. Kn 261.
patrz: KANAŁ
– Kánáwác/ Tela serica denso textu spissa [et] aliquantum aspera. Kn 261.
– Káncéruię śię/ [...] Cancro infestor. Kn 262.
– Kápány/ kápániem vczyniony. Stillatitius [...] Kn 263.
patrz: KAPANY
– Kápitélow ná słupách sznicerskich/ ábo ná listwách drzéwiánych/ kámiennych/ gipsowánych/ ná gzemszach/ nadproszkách fugowánie ésowáte/ ná ksztáłt litery S miáłko skrzywioney. Cymation. Kn 263.
– Kapitélá/ słupow sznnicerskich nagłowék/ Mákownicá. Capitulum, [...] Capitellum columnae [...]. Kn 263.
– Kápitulum/ klasztorne słowo po Polsku/ Strofowánie w zakonách publiczne przéd wszystkiemi zgromadzonemi. [...] reprehensio publica in coenobijs vsitata. Publica dico non priuata, etiamsi ab antistite fiat. Kn 264.
patrz: KAPITULUM
– Czyszczę/ rzéżę/ trzebię/ kápłunię/ wáłászę/ (de brrutis propriè dicitur) Castro hoedos, arietes, verres [...]. Kn 109.
– Kápsá/ Capsa, Cic. [...], Capsula, Plin. Capsella, Vlpian. Kápsułká. Kn 264.
patrz: KAPSUŁKA
– Káptywus grá/ [...] Apud nos est ludus puerilis sugientium, [et] insequentium se vicissim, quo segnior in cursu, ceu captiuus ab aduersa parte abducitur. Ludus captiui potest dici, Gonitwá dźiećinna o więźniá. Kn 264.
– Piłá/ gránie/ ábo grá piły/ vt gráć piłę wolę niż káptiwusá. Kn 697.
– Korbacz. Taurea [...] Lorum, vel lora [...] Terginum. Kn 302.
– Kárczemne/ od kárczmy podáték. [...] Tributum pro caupona. Kn 266.
patrz: KARCZEMNE
– Kárczemnik/ co rad w kárczmié bywa. [...] qui cauponam frequentat. Kn 266.
patrz: KARCZEMNIK
– Márchéw włoska/ károtá. Pástérnak głuchy.[...] Márchéw czerwoná. Kn 389.
patrz: KAROTA
– Káwęczę/ kárpię/ dukwię nád czym, Confumo aetatem in aliqua re [...] vide Siédzę ná czym/ Vmieram nád czym. Kn 271.
patrz: KARPIĆ
– Kártownik/ vide Kosterá. Kn 268.
patrz: KARTOWNIK
– Kásya/ kássya/ v. Fistułá drzewko. Kn 269.
– Kásya pospolita/ prosta/ niéprawdziwa/ Siliqua Aegyptia. Casia solutina. Kn 269.
– Kátuię/ iáko kát siékę. Carnifico aliquem [...] Nunciauerunt carnificari iacentes [...]. Kn 271.
patrz: KATOWAĆ
– Kátowánie/ Okrutne zábiiánie / mordowánie. Carnificina [...] Non est ea medicina, sed carnificina [...] Cruciamenta dolorum [....] tormentis carnificum [...] Trucidatio [...] Laniationes hominum [...] Laniatus [...]. Kn 271.
patrz: KATOWANIE
– Hecél/ kátowczyk. Carnificis famulus vel adiutor [...] Canicida, in Titul. Iuris Polonici. Kn 224.
patrz: KATOWCZYK
– Kátowczyk/ vide Hecél. Kn 271.
patrz: KATOWCZYK
– Kátownia/ Kátusz. Carnificina [...] Ducere in carnificinam aliquem [...] Supplicij locus. Męczennicá. Spoliarium [...] Charonium [...] Gemoniae [...]. Kn 271.
patrz: KATOWNIA
– Męczennicá/ vide Kátownia. Kn 395.
patrz: KATOWNIA
– Páznokty żélázne w-kátowni. Vngulae [...] suprà Hak 1. Kn 676.
patrz: KATOWNIA
– Kátowski/ Carnificinus [...] O Carnificinum cribrum, aliter carnificium, aliter carnificum. Carnifex [...] Carnificem auem [...] Carnifices apulae, i. cruciantes. quomodo Poloni vocem kátowski pro molesto & crudeli vsurpant [...]. Kn 271.
patrz: KATOWSKI
– Krzyż/ tr. vt Krzyż to moy [...] v. Vtrapienie/ Martwienie/ Zła rzécz. Crucem hoc loco Latini ethnici vsurparunt [...] meretriculas & amicas cruces vocat, & Crucium vinum [...] quòd cruciet & insuaue sit [...] Kátowskie wino. Kn 328.
patrz: KATOWSKI
– Szubiénicznik/ wisiéléć [!][...] Nostri per probrum dicunt talibus: Byłeś w-katowskich rękách. Kn 1126.
patrz: KATOWSKI
– Niészczęśliwy [...] Dierectus, exsecrationem quandam sonat & increpationem, vt & nostra vox Niészczęśliwy aliquando [...] Perij probè, ducit lembum dierectum nauis praedatoria. Dierectus alioqui est in diem erectus, suspensus in cruce, hîc sonat molestum. niéluby/ niészczęśliwy/ złodziéyski/ kátowski. nostri vicino sensu usurpant. Idem [...] Quin quiescis dierectum cor meum [...]. Kn 532.
patrz: KATOWSKI
– Hak/ Vncus [...] Harpago [...] Dens anchorae, aratri [...] Vngula [...] Hak kátowski Harpax ferreus [...]. Kn 221.
patrz: KATOWSKI
– Kát/ Carnifex [...] Tortor [...] Kátowká/ carnificis vxor [...]. Kn 270.
patrz: KATÓWKA
– Kátownia/ Kátusz. Carnificina [...] Ducere in carnificinam aliquem [...] Supplicij locus. Męczennicá. Spoliarium [...] Charonium, Idem. Gemoniae [...]. Kn 271.
patrz: KATUSZ, KATUSZA
– Káwá/ káwká. Gracus [...] Graculus [...] Monedula [...] Cornicula [...] vide Wroná. De Pyrrhocorace vide Kruk. Kn 271.
patrz: KAWKA
– Chodzę z kiiem/ Ambulo cum fuste, i. gesto fustem, armatus sum fuste. Polonismum olet, habet tamen Plautus. Tanquam si claudus sim, cum fusti est mihi ambulandum, s. quo seruos negligentes imperij castigem. Kn 68.
patrz: KIJ
– Kilof/ v. Czékan. Kilin. Kn 41.
patrz: KILOF
– Wypukliná/ v. Wydęćie/ [...] Kiłá. Kn 1327.
patrz: KIŁA
– Kiłá/ chorobá/ puchliná máchárzyny ábo iądrék/ wypukliná. Hernia. Kn 275.
patrz: KIŁA
– Wypukły eodem sensu, v. Kiłowáty. Kn 1327.
patrz: KIŁOWATY
– Kiłowáty/ Kinienie/ v. Skinienie. Kn 41.
patrz: KIŁOWATY
– Sábiná/ Sáwiná/ ábo Száwiná płodna/ choinká klasztorna. Sabina baccifera, [...] Viridis semper, viridarijs vtilis, iunipero similis, humilis. Kn 973.
patrz: KLASZTORNY
– Kláwiaturá v organ/ v régałá/ Tánienty. [...] Plectra organorum. [...] Plectorum series. Kn 280.
patrz: KLAWIATURA
– Tángęnt u organ/ v. Kláwiátura. Kn 1125.
patrz: KLAWIATURA
– Kláwicymbał/ kláwikord/ instrument. Kn 280.
– Kláwicymbał/ kláwikord/ instrument. [...] instumentum musicum [...]. Kn 280.
– Kobiérzéc adziámski [...] Tapete Persicum, Barbaricum. Kn 285.
patrz: KOBIERZEC
– Kobzá/ [...] est organum musicum trichordum, [...]. Pandura, ae, [...], est citharae similis [...]. Hinc pandurizare [...], Pandurista [...]. Kn 286.
patrz: KOBZA
– Kocenki arábskie/ láwenda szyszkowa. Stoechas [...]. Lauendulae similis est [...]. Kn 286.
– Kocenki zołte/ Amarantus citrinus [...] Stoechas citrina. Kn 286.
– Barwica/ barwiczka postrzygana [...] v. Kocanki. Kn 15.
– Kocanki/ ábo kocenki swoyskie/ Szárotá. Gnaphalium, chamaezelum. Kn 286.
– Kołát/ kołátánie. Pulsus [...]. Pulsatio scutorum [...] Strepitus [...]. Kn 288.
patrz: KOŁAT
– Aparat komedyalny/ Choragium [...]. Kn 8.
patrz: KOMEDIALNY
– Komedyyny/ Komedyyny aparat vide Aparat Komedyyny. Kn 293.
patrz: KOMEDYJNY
– Przégródki ábo komórki przégrodzone w-szátách ksieżnych. Foruli [...] Nidi [...] Loculamenta. v. Komórká 2. Kn 842.
– Iábłká śrzodék ábo komorká w ktorey iądrká. Volua. Scribon. Iuni. Kn 228.
– Komput kośćielny. Ars disponendi Calendaris Ecclesiastici ad cursum solis et lunae [...] v. Ráchunék [...]. Kn 295.
patrz: KOMPUT
– Konna bitwá [...] Konno się potykam. Kn 299.
patrz: KONNY
– Konwent/ v. Klasztór. Kn 300.
patrz: KONWENT
– Bursa/ konwikt [...] Kn .
patrz: KONWIKT
– Biorę/ ábo wziął ná kiéł koń/ propriè Wzbéstwił się. Frenum mordere, [...] vide Béstwię się. 1. Kn 32.
patrz: KOŃ
– Na bark koń biie [...] Calcitro est equus his. Kn 441.
patrz: KOŃ
– Piés ná nogi tr. i. zły ná nogi. [...] v. Koń potkliwy. Kn 693.
patrz: KOŃ
– Hálsbánt koński/ Phalerae [...] Primus equúm phaleris insignem victor habebit [...] phaleras esse pretiosum quemuis equi ornatum, sine in fronte, sine in capite, sine in pectore. [...]. Kn 222.
patrz: KOŃSKI
– Kopyt rozdwoionych bydlę. Bisulcus [...] Kn 301.
patrz: KOPYTO
– Kopyt rozdwoionych bydlę. Bisulcus [...]. Kn 301.
patrz: KOPYTO
– Kosterow miesce/ schacká. [...] locus aleatorum, [...] Forum aelatorium [...]. Kn 307.
– Kosterow miesce/ schacká. [...] locus aleatorum, [...] Forum aelatorium [...]. Kn 307.
– Kárty kosterow/ Chartae vel chartulae lusoriae [...]. Kn 268.
– Kártownik/ vide Kosterá. Kn 268.
– Kosterá/ Aleator.[...] Kn 307.
– Gracz/ vide Gáydá. Kosterá. Piszczék. Muzyk. Kn 207.
– Żywokost/ kosztywał/ żywignat. Symphytum [...] Symphytum petraeum [...] Anonymos. Herba Scythica [...]. Kn 1464.
patrz: KOSZTYWAŁ
– Kościelny/ adiect. aliter ut Kościélne Sakrámentá/ náuká/ iedność [...]. Kn 306.
patrz: KOŚCIELNY
– Kościelny/ adiect. aliter ut Kościélne Sakrámentá/ náuká/ iedność [...]. Kn 306.
patrz: KOŚCIELNY
– Aiendá kościelna/ Księgá cerémoniálna. Libri rituales. Kn 5.
patrz: KOŚCIELNY
– Kościelny/ subst. AEdituus. Kn 306.
patrz: KOŚCIELNY
– Kościélny/ adiect. kośćiołowy/ do kośćiołá mátáryálnego náléżacy.[...] Kn 306.
patrz: KOŚCIELNY
– Kościelna barwa na kiem. v. Cera zła. Bladość/ Blady. Kn 306.
patrz: KOŚCIELNY
– [...] plác kościélny [...]. Kn 306.
patrz: KOŚCIELNY
– Komput kośćielny. Ars disponendi Calendaris Ecclesiastici ad cursum solis et lunae [...] v. Ráchunék [...]. Kn 295.
patrz: KOŚCIELNY
– Kościelny/ adiect. aliter ut Kościélne Sakrámentá/ náuká/ iedność [...]. Kn 306.
patrz: KOŚCIELNY
– Kot dziki/ vide Żbik. Kn 310.
patrz: KOT
– Kot morski/ vide Koczkodan. Kn 310.
patrz: KOT
– Kot/ kotká. Felis [...]. Kn 310.
patrz: KOT
– Kotcza miętká/ Kotcza szántá/ v. Serdecznik. Kn ?.
patrz: KOTCZY
– Szántá kotcza/ v. Sérdécznik 2. Kn ?.
patrz: KOTCZY
– Sérdécznik drugi/ Gęśia stopá/ kotcza szántá. Sérdécznik. Kn ?.
patrz: KOTCZY
– [...] Miętka kotcza [...]. Kn ?.
patrz: KOTCZY
– Wóz do iazdy/ do biégu/ Kotczy páński. Wóz do wożęnia rzéczy/ pérson/ potrzeb/ iáko v nas kotczy pospolity wé dwá/ wé cztéry konie. Wóz drabny/ Wóz kościélny ábo do prosessyy zabobonnych pogáńskich léktyká. Kn ?.
patrz: KOTCZY
– Przęsłká ziéle/ strzępéczká/ kotcze ogonki. Skrsyp. Kn ?.
patrz: KOTCZY
– Miłosna ziéle/ káni ábo kotczy pázur. Miłosna. Kn ?.
patrz: KOTCZY
– Rzęsá wierzbowa/ bágnowa/ kotki/ owieczki/ bágniątká. Iulum [...]. Kn 970.
patrz: KOTEK
– Kot/ kotká. Felis [...]. Kn 310.
patrz: KOTKA
– Kozá dźika/ skálna. Dama [...] v. Sárná. Kn 131.
patrz: KOZA
– Kozá/ Capra [...]. Kn 131.
patrz: KOZA
– Kozi mlecz ábo cycék/ ziéle. Chondrillon. chondrille, es. seu chondrilla, ae. Kn 131.
patrz: KOZI
– Groch kozi/ vide Łyszczycá. Kn 209.
patrz: KOZI
– Brodá kozia/ proprie Aruncus [...] vide Kozia brodká. Kn 45.
patrz: KOZI
– Kozia brodká/ ziéle/ Wliśnik/ Słonécznik mleczny. Tragopogon [...]. Kn 311.
patrz: KOZI
– Ilmiczká/ ilmowna ziéle/ kozia brodá. Vlmaria, Siren. Barba hirci, Offic. Kn 250.
patrz: KOZI
– Mapá kráiopisow/ tablicá/ płáchtá [...] Tabula geographica [...] Tabula chorographica [...] tabula cosmographica. Kn 389.
patrz: KRAJOPIS
– Milá Włoska/ i miérnikow/ ziemiopisow/ ábo kráiopisow. Milliare, is. n. milliaru[m], n. Kn 411.
patrz: KRAJOPIS
– Kráiopis/ Chorographus [...] Mundum describens. Kn 314.
patrz: KRAJOPIS
– Ewropá/ Kray świátá/ trzéci po stáremu/ ábo czwarty wédług nowych kráiopisow/ krześciánski wszysték. Europa. Kn 171.
patrz: KRAJOPIS
– Kráiopisánie/ Geographia [...] mundi descriptio. Kn 314.
– Kráiopisowski/ Geographicus [...] terram describo. Kn 314.
– Bánkierski kram/ stoł. Argentaria taberna [...] Mensa [...] Argentaria [...] Mensa publica. Kn 14.
patrz: KRAM
– Anyż kramny/ Anisum [...] Słodki anyż [...]. Kn 7.
patrz: KRAMNY
– Jést oratorski/ ábo jésty krásomowskie. Gestus [...] Motus corporis: actio: pronuntiatio [...]. Kn 246.
– Kréwny/ krwi służący. vt Kréwna żyłá [...]. Kn 318.
patrz: KREWNY
– Żyłá kréwna/ kréw máiąca. Vena [...] Kn 1461.
patrz: KREWNY
– Puścizná po kiemkolwiék nié kréwnem áni powinowátem/ (spádék po kréwnem/ etc.) [...] Sine sacris hereditas [...]. Kn 901.
patrz: KREWNY
– Kréwną ábo powinną poymuiący [...]. Kn 317.
patrz: KREWNY
– Ciélésność z białągłową kréwną/ vide Kázirodztwo. Kn 80.
patrz: KREWNY
– Bryłá/ Grumus terrae, Colum. Gleba, Cicer. [...] Panes aeris, Plin. Massa picis, Virg. Massa lactus coacti, Ouid. Granum alicae [...] bryłá krochmalu / granum dici potest amyli. [...] Palacra [...]. Kn 48.
patrz: KROCHMAL
– Krochmal/ mączká/ skrobia. Amylum, [...] Granum [...] Ex zea pulchrius quàm ex tritico fit granum. Alica [...] Fuit autem granum, farina ex zea vel tritico semicocto, vel aqua macerato [...]. vide. et Pęczak. Lautitia (quasi lauta seu lota) farina dicebatur ex tritico aqua consperso [...]. Kn 318.
patrz: KROCHMAL
– Krokodyl/Crocosdilus [...] Crocodilinus adiect. Krokodylowy [...]. Kn 318.
– Skárłupá/ łuská/ sczéżuiá krokodylowa. Skárłúpá smocza/ wężowa. Kn 1000.
– Żábá ziemna krostáwa/ wiélka. Bufo [...]. Kn 1355.
patrz: KROSTAWY
– Krotko-mowność/ Breuiloquentia, Laconismus, [...]. Kn 321.
– Krotko-mowny/ Breuiloquens, [...]. Kn 321.
– Dyálektyká ábo nauká rozważánia/ y rozsądzania rzéczy v siébié ábo z drugiem. Náuká dysputowánia/ rospieránia się z drugiem o prawdę. Náuká prawdomowna/ ábo prawdomostwá/ prawdomowności. Rozsądność nábyta o rzeczách. Snádność rozsądna/ krotkomowna o rzéczách. [...]. Kn 157.
– Krotofilnik/ Oblectator, [...]. Suauiludius, [...] qui suauitatem in ludis constituit, sine ipse agat, sine spectet, sine alijs id persuadeat [...]. Kn 321.
– Firletka płonna ábo krowia/ vide Bázyliká. Kn 176.
patrz: KROWI
– Bázyliká polna/ Acinus [...] et Epipetron [...] Ocimum syluestre, [...] Firlétká płonna/ krowia. Kn 18.
patrz: KROWI
– Bázyliká polna/ Acinus [...] et Epipetron [...] Ocimum syluestre, [...] Firlétká płonna/ krowia. Kn 18.
patrz: KROWI
– Firletka płonna ábo krowia/ vide Bázyliká. Kn 176.
patrz: KROWI
– Krotszéię/ krotszym się stáię. [...] breuior fio. vide Skracam/ cuius hoc est Passivum [?]. Kn 321.
patrz: KRÓTSZEĆ
– Krowká/ robak. Scarabaeus: Cantharus [...]. Kn 321.
patrz: KRÓWKA
– Krtaniey błonká w uściu iey głosowi służąca/ krtani iédzeniu broniąca. Epiglottis, idis fe. [...] Operculum asperae arteriae [...] Operculum laryngis Epiglottida, vocat Vesalius [...] hedera folio simile esse docet, refutata ibidem [...] eos qui epiglottida linguam paruam seu gargareonem interpretantur [...] autem eidem laryngis fissura voci seruiens, quam epiglottis integit. Officium epiglottidis est, vocem moderari, potum pulmonibus partiri [...] tueri ne cibuis in pulmones descendat [...]. Kn 322.
– Czopék w gárdlé iako niéktorzy zowią/ v. Krtani błonká. Kn 105.
– Krtań/ gárdziel/ rurá do płuc oddéchowa/ głosowa. Aspera arteria [...] Trachea. [...] Canalis animae [...] Canalicula et fistula per quam spiritus reciprocatur [...] Spiritalis fistula [...] Arteria, orum. neutr. plur. singularium à singulari arterium [...] Facitque asperiora arteria clamor. Larynx etiam à quibusdam sed proprié. [...] est pars superior asperae arteria tribus constans cartilaginibus circularibus, praecipium vocis instrumentum [...] Vitales vias, et respiramina, et vias vocis [...]. Kn 321.
– Gardziel/ vide Gárdło I. Item Krtań. Kn 186.
– Rurá w-gárdlé/ v. Krtąń. Kn 955.
– Krtáni obrączki chręstowáte [...] Cartilagines circulares, et arteria Aspera, et per totum pulmonem. Kn 321.
– Krtaniey dziurká głosowá/ iáko w stroiu/ surmy/ sztortu [...] Laringis fissura: habes suprà proximè. Kn 322.
– Krzeszę po bruku/ [...] Lithostrota feriens scintillare facio [...] per plate as vmbraticam pugnam cieo. Kn 325.
patrz: KRZESAĆ
– Krzéséłko/ Sedecuia sub imagine Aristotelis [...] In domum vxoris sellula defertur. Kn 325.
patrz: KRZESEŁKO
– Háru háru. Interiectio vel effutitia vox, (similis illi krzętu wętu.) Kn 223.
– Ksiądz/ v. Kapłan. [...] Książę. Kn 329.
patrz: KSIĄDZ
– Gospodárskie ábo o gospodárstwié księgi. [...] Oeconomica. Kn 205.
patrz: KSIĘGA
– Ktemu/ ku temu. Adhaec, ad haec, deinde [...] Ad hoc [...] Inde pro deinde [...] vide Nád to. Kn 332.
patrz: KTEMU
– Kudłáciny/ kudły. [...] Villi complicati. Kn 334.
patrz: KUDŁY
– Kulá/ co ná kulách chodzi podpasznych. Fult sub axilis. Kn 335.
patrz: KULA
– Kulá ná ktorey chory ná nogi chodzi [...] Fulcrum subalare [...]. Kn 335.
patrz: KULA
– Kuná/ źwierzę. Martes, is [...]. Kn 336.
patrz: KUNA
– Sadzam w kunę [...] boiae inclusus. Kn 336.
patrz: KUNA
– Kuná żelazná/ Collare, is [...]. Kn 336.
patrz: KUNA
– Kundél/ [...] Canis gregarius, villaticus, pecuarius, pastoralis [...]. Kn 336.
patrz: KUNDEL
– Funt kupiécki [...]. Kn 181.
patrz: KUPIECKI
– Kupká. Torus hebae [...] Torus graminis [...] Kupká trawy/ wyniosła/ wyniosła trawá/ darn. Kn 336.
patrz: KUPKA
– Kurdwan/ rzęmień/ skóra. Kn 337.
– Kurdwan/ ziélé. v. Bluszcz ṕoziemny. Kn 337.
– Bluszcz poziemny/ brzesztan/ kurdwan. Kn 36.
– Kurwáturá biskupia/ Pedum. Virgilio est pastoralis baculus, huic aliquantùm similis. Lituus [...] vulgo Curuatura. Kn 338.
patrz: KURWATURA
– Kutas/ kutasik. [...] Nodus, vel nodulus villosus. Kn 340.
patrz: KUTAS
– Kwádrá ná kostcé/ Quatrio in tessera [...] Kn 340.
patrz: KWADRA
– Kwádrá czégo/ v. Ćwierć. Item Kśiężycá kwádrá. Kn 340.
patrz: KWADRA
– Kwadrat/ vide Czworogránista figurá. Kn 340.
patrz: KWADRAT
– Kwietniowy/ co w kwietniu miésiącu bywa. Aprilis. Nonis. Calendis Aprilibus [...]. Kn 341.
patrz: KWIETNIOWY
– Łábuię/ […] Diem bonum, laetum, felicem ago […] v. Biesiaduię. Dogadzam sobié. Rozgárdiás stroię. Roskosznié żyię. Kn 342.
– Deszcz/ Pluuia [...] Imber [...] Ruit caelum imbribus [...] Deszcz iák cébrem lał [...]. Kn 120.
patrz: LAĆ
– Lálá/ Hálálá/ Hulálá. [...] Alala vox inarticulata exitantis aliquem ad congressum, vel cum aliquos committere volumus, [...]. Barbari in bello etiamnum vtuntur [...]. Kn 347.
patrz: LALA
– Lálá/ Hálálá/ Hulálá. [...] Alala vox inarticulata exitantis aliquem ad congressum, vel cum aliquos committere volumus, [...]. Barbari in bello etiamnum vtuntur, et Poloni in canibus Kn 347.
patrz: LALA
– Láment/ v. Nárzekánie. Kn 847.
patrz: LAMENT
– Nárzekam/ lámentuię. Lamentor absolutè et lamentor vitam [...] nárzekam ná żywot [...]. Kn 475.
– Lántgraf/ [...] Comec Prouincialis, Iunio. Kn 348.
– Lanká/ lánuszká/ ziéle. vide Konwalia. Kn 348.
patrz: LANUSZKA
– Konwáliá/ liliyká/ Lánká/ lánuszká. Lilium conuallium [...] Kn 300.
patrz: LANUSZKA
– Niéwiástá ábo białagłowá szpétna/ Lárwá/ Mászkárá/ [...] Monstrum mulieris [...]. Kn 537.
patrz: LARWA
– Mászkárá/ lárwá/ Persona [...] Persona adijcitur capiti. Persona cerea [...]. Kn 393.
patrz: LARWA
– Przéz lás/ przéz bór/ przéz bród gdzie iácháć/ ábo ná lás/ ná bór/ lasem/ borem. Ire per amnes, Ouid. Per mare, per saxa, per ignes fugere. Horat. Transire per aliquem locum, Plini. [...]. Kn 864.
patrz: LAS
– Latánie/ lot/ lécenie. Volatus, us. auium [...] Volatura [...] Meatus, us. auium [...] Cursus per aërem [...]. Kn 351.
patrz: LATANIE
– Choboty/ Talaria possunt dici, qua Latinis, Mercurii sunt calceamenta alata, quales de nostro Látáwiéc fabulae feruntur [...] Latáwcowe obuwie. Kn 67.
patrz: LATAWCOWY
– Latáwiéc czárt/ i latáwicá [...] Incubus, et Succubus [...]. Kn 351.
patrz: LATAWICA
– Latáwiéc/ ptak Indyyski béz nog. Apus [...] Indica [...]. Kn 351.
patrz: LATAWIEC
– Latáwiéc czárt/ i latáwicá [...] Incubus, et Succubus [...]. Kn 351.
patrz: LATAWIEC
– Látowánie/ leża létnia żołnierska/ ábo pástusza. Commoratio in aestiuis. v. Leża. Kn 352.
patrz: LATOWANIE
– Kocenki arábskie/ láwenda szyszkowa. Stoechas [...]. Lauendulae similis est [...]. Kn 286.
– Upádnienie/ powálęnie się. Casus: prolapsio [...] Upadánie ná zięmię/ lécęnie ná zięmié. Kn 1192.
patrz: LECENIE
– Latánie/ lot/ lécenie. Volatus, us. auium [...] Volatura [...] Meatus, us. auium [...] Cursus per aërem [...]. Kn 351.
patrz: LECENIE
– [...] lékko vbrány [...] leuiter armatus vel instructus [...]. Kn 356.
– Lékko tr. lékcé/ niépoważnié. Płocho. Verniliter [...] Scurriliter serio tempore ludere [...] Leuiter fundata fides [...] Leuiter curare [...] lékcé sobié ważyć [...]. Kn 356.
– Lékko tr. lékcé/ niépoważnié. Płocho. Verniliter [...] Scurriliter serio tempore ludere [...] Leuiter fundata fides [...] Leuiter curare [...]. Kn 356.
– Lékko propriè, vt lékko ná woźié. [...] leuiter in curru, vel leuiter est in curru, vel leuiter it currus. sed, leuiter oneratus est currus. [...] Sic lékko mi: lékko mi nieść [...]. Kn 356.
patrz: LEKKO, LETKO
– Języczné pieniądzé/ winá pieniężna lékkomowności. Linguarium, [...] est pecuniaria multa incauti sermonis, seu quod penditur pro lingua temere locuta. [...] Linguarium dabo. Verba mea redimam. Damno castigabo promittendi temeritatem. quae omnia idem fonant. Non rectè [...] linguae thecam nomine linguarij hîc intelligit, quem refellit [...]. afferrens analogias vasarij, cesarij, vnguentarij, [...] pro pecunia data vafis, cerae, vnguentis parandis [...]. Kn 248.
– Lékko-mowność/ [...] Futilitas, [...]. Kn 356.
– Lékko-mowny/ v. Plotká 2. Kn 356.
patrz: LEKKOMOWNY
– Plotká [...] pléciuch/ lékkomowny człowiék. Nugator [...] Blatero [...] Nugigerulus [...] Nugipolyloquides [...] v. Báiá/ Báłámut. Kn 713.
patrz: LEKKOMOWNY
– Nasad pługowy/ kroiowy/ lemieszowy. [...] Dens aratri [...] Fracta bura boues relinquunt vomeres in aruo. [...]. Kn 476.
patrz: LEMIESZOWY
– Bélwedér ziéle/ v. Lenék Panny Maryey. Kn 20.
patrz: LENEK
– Groch leśny/ vide Gołębi groch. Kn 209.
– Béz/ drzewko/ Sambucus [...] Béz léśny gronisty czerwony/ [...] Ardum [...] miserrimum atque infelix lignum Sambucum vocat [...]. Kn 21.
– Gruszká léśna/ Pyraster [...] Pyrus siluestris. [...] Achras [...]. dicitur & de arbore, & de fructu. Kn 214.
– Błáchy/ Lichy/ Tenuis, Pertenuis, Cic. tr. Futilis causa, Plin. [...]. Kn 33.
patrz: LICHY
– Ráchownicza tablicá/ ábo stół/ abo liczmannicá z-lédá mátéryey. Abacus […] Mensa Pythagorae […]. Kn 905.
– Gąsienicá/ gąsionká kosmáta/ liszká ziélna/ wąsienicá/ wąsionká. Conuoluulus, Voluox, [...]. Vruca [...]. Kn 187.
– List wolny/ vide Pássport. List wolny od przéłożonego duchownego/ vide formaty/ & Swiádéczny list. Kn 364.
patrz: LIST
– Listopad/ Nouember [...] Polonica voci aptè respondes Graeca vox, qua Plutar. hunc mensem vocat [...] quasi folia fundens: potest dici [...]. folia mittens, iaciens [...] Nouembris, is. Cato apud Priscianum. Mense Octobri fecimus, (sacrificauimus) Nouembris reliquus erat. Kn 364-365.
patrz: LISTOPAD
– Páździérnikowy/ (vt Styczniowy/ Grudniowy/ Máiowy) October, vel. Octobris hic. haec. [...] hoc [...] Calendae Octobres v. Listopad Kn 676.
patrz: LISTOPAD
– Listopádowy/ Nouember vel. Nouemberis, adiect [...]. Calendae, Idus, Nouembres. [...] Nomina mensium er vel is syllaba finita, vt Quintilis, Nouember, communia esse, i. communis generis, ait Priscianus. Kn 365.
– Lit/ máterya do litowánia. Ferrumen [...] generale est, et de quauis materia, vide Lituie. [...]. Kn 365.
patrz: LIT
– Litániie/ [...] Suplicationes [...] Kn 365.
patrz: LITANIA
– Poplugáwić.Permerdare et permingere, Albinus apud Sipont. Sordida sunt, vt et Merdo apud eundem [...] quasi funem loreum crassum, quo aqua extrahitur, excernere dicuntur ij, qui diutiùs aluum exonerantes desident. Alludit Polonica phrasis: Aboś łyká iadł/ ábo borys Litéwski. Kn 1327.
patrz: LITEWSKI
– Litkupnik/ Proxeneta [...] v. Iednácz kupcá. Kn 365.
patrz: LITKUPNIK
– Lituię co/ Ferrumino aes, ferrum, ossa, vitru, murum [...[ Agglutino [...] Plumbo [...]. Kn 365.
– Latánie/ lot/ lécenie. Volatus, us. auium [...] Volatura [...] Meatus, us. auium [...] Cursus per aërem [...]. Kn 351.
patrz: LOT
– Lotny aliter v. Prętki. Kn 370.
patrz: LOTNY
– Lotny/ latáiący. Volatilis bestia [...]. Kn 370.
patrz: LOTNY
– Łsknący się/ lśniący się. Coruscus auro, coruscus mucro, coruscum ferrum […]. Kn 371.
– Łsknąco co czynię/ Nitido […] Dare in splendorem bullas […] Splendido […]. Kn 371.
– Łsknienie/ lśnienie/ błyskanie/ połyskowánie. Nitor marmoris […] Nitor olei […] Splendor argenti […] Fulgor speculorum […] Fulgor armorum […] Radiatio marmoris […] Iubar galeae […] Refulgentia lacunarium […] Nitela armorum […]. Kn 372.
– Lutnia./Chelys, [...] Testudo [...] Caua testudo [...] Lutenká. [...] vide Skrzypicé. [...] Fides [...]. Kn 375.
patrz: LUTENKA
– Stroię lutnię/ hárfę [...] Intendo testudinem numerose: Intendo neruos modulate: contendo fides ad concentum. Kn 1075.
patrz: LUTNIA
– Lutnia/ Chelys [...] Testudo [...] Caua testudo [...] Lutenká. [...] vide Skrzypicé. [...] Fides [...]. Kn 375.
patrz: LUTNIA
– Stróná do lutniey/ skrzypic.[...] drótowa stróná [...]. Kn 1076.
patrz: LUTNIA
– Goździki v Lutnié/ etc. kołki. Collabi, Caelio R. è Graeco. [...]. Kn 206.
patrz: LUTNIA
– Lutniowy/ lutniá miesiącá bywáiący. Februarius [...] Calendae Februariae [...]. Kn 375.
patrz: LUTNIOWY
– Lutnistá/ Citharoedue, Citharista [...] Kn 375.
patrz: LUTNISTA
– Luty miesiąc/ i księżyc [...] Kn 375.
patrz: LUTY
– Pápawá/ żábi kwiát/ mlecz świni/ plesz/ mnich/ lwi ząb/ radyki/ gołębi groch. [...] Aphaca [...] Ambubeia Kn 668.
patrz: LWI
– ŁAbęć/ Cygnus [...] Cycnus [...] Olor. Kn 342.
– Łáciná/ łácinska mowá. Latina lingua [...]. Kn 342.
patrz: ŁACINA
– Polszczyzná/ Sermo polonicus [...] Polszczyzną pachnié twa Łáciná/ Włoszczyzná [...]. Kn 767.
patrz: ŁACINA
– Dał mu łacinę. v. Strofowánie. Łáiánie. Kn 342.
patrz: ŁACINA
– Łácno/ łatwié/ łacwié/ łácniuchno. Facilè, perfacile, facillimè, expeditè, nullo labore, nullo negotio, perleui momento, procliuiter est quatenus amicitae venia dari possit. Kn 342.
– Łácniey/ Faciliùs. Magis faciliùs. Kn 342.
– Łácny/ łatwi/ łácwi. Facilis, perfacilis, procliue dictu. [...]. Kn 343.
– łácność/ łácwość. Facilitas significandi [...]. Kn 343.
patrz: ŁACWOŚĆ
– Łáczenem czégo ábo niéłáczen. Indigus, egens alicuius rei [...] idem Potrzébuiący. Kn 343.
– Łágodniéię/ Mansuelsco [...] Cesárską wysokość do wiélkiey ludzkośći schylić: łágodnié śię/ vkłádnié stáwić. Kn 344.
– Łágodno-mowność/ Affabilitas, blãdiloquentia [...]. Kn 344.
– Łágodno-mowny/ Blandiloquus [...]. Kn 344.
– Wabny/ łágodnozdrádny Pellicator Kn 1219.
– Łágodzeniu służąca rzécz [...] Manusculum quo demulcenus aliquem [...]. Kn 345.
– Łákocenie/ Allectatio nutricum [...]. Kn 345.
patrz: ŁAKOCENIE
– Łákocę kogo/ v. Wabię. Kn 345.
patrz: ŁAKOCIĆ
– Łákotliwié/ Gulosiùs à gulose [...]. Kn 346.
– Łákotnik/ co robi/ ábo przédáié łákoći. Cupedinarius [...]. Kn 346.
patrz: ŁAKOTNIK
– [...] Fractor ferularum [...] Szkodnik rózg/ nam psowácz/ łamácz dura sunt. Kn 1115.
– Arkusz pápieru nie łamány/ Plagula, philyra, vel philura [...] v. Papierowe drzewko. Kn 9.
– Łamány/ v. Niérowny 1. Kn 347.
– Arkusz łamány ná części dwie/ cztery/ [...] v. Sékstérn. Kn 9.
– Rozłup ziélę/ łomikámięń wiélki. Saxifraga magna, vel saxifragum maius [...]. Kn 945.
– Łomi-kámień/ ziélé. Saxifragum, Calcifraga, Empetron [...]. Kn 368.
– Łánia broń/ ziéle/ vide Iéleni korzeń. Kn 348.
patrz: ŁANI
– Iéleni/ Iélenia bédłká/ ábo gębká/ łániż. Tuber [...]. Kn 245.
patrz: ŁANIŻ
– Kurpié/ postoły/ łápcié. Calceamenta ex philyra, vel libro tiliae, vel arterius arboris. Solea spartea pes induitur [...] . Kieścień Trépki. [...] vide Obow. Kn 338.
patrz: ŁAPEĆ
– fáwor/ łáská ábo życzliwość niéporzadna/ zwłaszczá w zwierzchności/ w urzędniku. [...]. Kn 174.
patrz: ŁASKA
– Łątkarz/ kuglarz łątkowy. […] Sigillarius […]. Kn 351.
– Łątkarz co łątki robi/ […] Coroplathus […] Puparum fictor […] qui ex cera etiam fiunt pupae. Kn 351.
– Hultay/ tułay/ tułácz/ lóźny człék/ szubráwiéc/ łázęká. Vagus […] Erro […] Erroneus […] Erraticus homo […] hultáystwem się báwię […] vide Biégun. Kn 226.
– Łększá/ Interiectio gregem à grege, vel aliquas pecudes à grege separantis, transfertur et ad humana, sed nec apud Graecos, nec apud Latinos simile quid reperi: posset tamen vtcunque reddi. […]. Kn 356.
patrz: ŁĘKSZA
– Łoię/ łoiem smáruię. Seuo [...] Sebo [...]. Kn 367.
patrz: ŁOIĆ
– Orzéł łomignat/ Slépy orzéł [...] Ossifragus [...] Ossifraga [...] Aquila barbata [...] Harpe [...] Sanqualis [...] Immissulus [...] Alba seu cygnea aquila [...]. Kn 637.
patrz: ŁOMIGNAT
– Lomi-kość [!]/ łomi-gnat/ ziélé. v. Przymiotowe ziélé. Kn 368.
patrz: ŁOMIGNAT
– Łomi-kost/ (adiect. vt béz kost) Ossifragus de homine [...]. Kn 368.
patrz: ŁOMIKOST
– Lomi-kość [!]/ łomi-gnat/ ziélé. v. Przymiotowe ziélé. Kn 368.
– Przymiotowe ziéle/ Stárzec wiélki/ Popiołek/ Iákubá S. ziélé/ Łomikość. Pappus [...]. Kn 878.
– Łomisty/ łomny. Fragilis [...] fragilis glacies [...]. Kn 368.
patrz: ŁOMISTY
– Łomisty/ łomny. Fragilis [...] fragilis glacies [...]. Kn 368.
patrz: ŁOMNY
– Łomot/ Fragor [...] Aridus fragor [...] Aridus sonus [...] Siluifragus ventus [...] Łamiący lás ábo łomot czyniący. Kn 368.
patrz: ŁOMOT
– Łomocę [...] Do sonitu magno stragem [...] Fragorem dant frondes [...]. Kn 368.
patrz: ŁOMOTAĆ
– Łopatka [...]. Kn 369.
patrz: ŁOPATKA
– Łótowy/ Semuncialis […] Semunciarius […]. Kn 370.
– Bágno/ drzewo/ łoża/ łożyna/ Siler [...] seu Siler montanum [...] Idem aliquibus Złotowierzb/ Iwá. Kn 12.
– Łużny/ ługowy. Lixivus […]. Kn 375.
patrz: ŁUGOWY
– Siékánie/ Sectura [...] Sectura formantur (callaides gemmae) alias fragiles. łupániem hîc propriè sonat. Concisura [...] Desectio stramentorum pecori vtilis [...] posiékánie/ ábo posiékána słomá [...] v. Rąbánie. Kn 995.
patrz: ŁUPANIE
– Łupánie [...] Fissio [...]. Kn 374.
patrz: ŁUPANIE
– Rospádlina/ rysá. Fissura vitis [...] Fissus, us: iecoris [...] Scissura [...] Pennae insectis sine scissura [...] Rima terrae [..] Rima nauium [...] Rima arearum [...] Rima tabernarum. Vitium aedis, parietis [...] Sègmen & rima parietis [...] pádánie/ łupánié [...] Spiramentum [...] Spiramenta linunt cera in tectis [...] Rimula, parua fissura [...] Ryská. Kn 929.
patrz: ŁUPANIE
– Scyátyká/ dná/ biédrzna chorobá/ łupánie w-stáwiech biodrowych. Ischias [...] Ischiadicus dolor [...]. Kn 986.
patrz: ŁUPANIE
– Łupiący się łácno/ łupisty/ łácny do obłupienia [...] Cui cortex est extrabilis. Kn 374.
– Niéłupiąc/ niéobłupiwszy [...] sine excoriatione. Kn 504.
patrz: ŁUPIĆ
– Rozbiiam ná drodzé: zbiiam/ odzieram ná polu/ ná morzu/ etc. Grassor [...] Latrocinor [...] Piraticam facio [...] Praedor. Facio praedas [...] Viuo rapto [...] v. Łupię 2. Kn 939.
patrz: ŁUPIĆ
– Łupię z skóry/ v. Odzieram. Kn 374.
patrz: ŁUPIĆ
– Posrebrzam co/ Incoquo argentum alicui rei [...] v. Łupię 2. Inargentatus [...] Inargento, as. Kn 789.
patrz: ŁUPIĆ
– Złupić/ v. Wyłupuię 2. Łupię/ Odzieram. Kn 1436.
patrz: ŁUPIĆ
– Plondruię có. Diripio vrbem, domum, prouinciam. Spolio nauem. Vexo vrbes [...] Vexo agros [...] Plondrowánie [...] Praedatio [...] Praedator [...] Plondrownik. vicinum Łupię 2. Pustoszę. Kn 713.
patrz: ŁUPIĆ
– Łupi się drzéwo/ Remittit arbor librum [...]. Kn 374.
– Zdzierstwo/ v. Łupiestwo/ Wydzierstwo 2. Kn 1414.
– Łupienie/ v. Odzieranie/ et sequentia hîc. Łupiestwo/ zdzierstwo/ łupienie. Spoliatio oppidorum [...] Latrocinatio saeua multitudinis coëgit adimere prospectus [...] Praedatio [...] Latrocinijs ac praedationibus infesto mari. Depraedatio [...] Praeda [...] Proponere ad praedam vrbem. Catillatio [...] Prouinciae spoliatio. Kn 374.
– Drapież/ to co wydárto komu/ zdárto z kogo/ Rapina [...] Spes praedae ac rapinarum. Raptum [...] vide Łupiéstwo. Kn 146.
– Odzieránie/ aliter. v. Łupiestwo. Kn 612.
– Łupienie/ v. Odzieranie/ & sequentia hic. Kn 374.
patrz: ŁUPIENIE
– Odzieránie/ łupięnie zwierzęciá [...] Excoriatio [...]. Kn 612.
patrz: ŁUPIENIE
– Łupiestwo/ zdzierstwo/ łupienie. Spoliatio oppidorum [...] Latrocinatio saeua multitudinis coëgit adimere prospectus [...] Praedatio [...] Latrocinijs ac praedationibus infesto mari. Depraedatio [...] Praeda [...] Proponere ad praedam vrbem. Catillatio [...] Kn 374.
patrz: ŁUPIENIE
– Odzieránie/ łupięnie drzéwá. Decorticatio [...]. Kn 612.
patrz: ŁUPIENIE
– Łupież rozmáity/ v. Łupiná/ Łupiny. Kn 374.
– Ponocnik/ niérządu po nocy pátrzący. v. Fryerz. item zdzierstwá w-nocy pátrzący. v. Łupiéżcá. Item, z-piiáństwá szaléiący [...] Latro nocturnus. Grasssator nocturnus [...]. Kn 773-774 [771-772].
– Łupieżcá/ Spoliator [...] Spoliatrix [...] Praedator tectorum, Direptor vrbis [...] Praedo [...] Catillo [...]. Kn 374.
– Zdziercá/ v. Łupieżcá/ Wydzierácz. Kn 1414.
– Łupieżny/ Praedatorius, classis praedatoria [...]. Kn 374.
– Łuskowáto/ Squamatim compacta nucamenta [...]. Kn 375.
patrz: ŁUSKOWATO
– Łużyny/ z ktorych ług ćieczé/ zołá. Lix, icis. fe. humor cineri mistus, Noni. [...]. Kn 375.
patrz: ŁUŻYNY
– Żyłowáty/ Neruosus [...] Łyczkowáty/ żyłkowáty [...] Cui bonae arteriae [...]. Kn 1462.
– Poplugáwić.Permerdare et permingere, Albinus apud Sipont. Sordida sunt, vt et Merdo apud eundem [...] quasi funem loreum crassum, quo aqua extrahitur, excernere dicuntur ij, qui diutiùs aluum exonerantes desident. Alludit Polonica phrasis: Aboś łyká iadł/ ábo borys Litéwski. Kn 1327.
patrz: ŁYKO
– Łyst mięsisty/ pęgá/ Vrsino. Łytká Boemis. Sura, ae. Kn 378.
patrz: ŁYST, ŁYSTA
– Łyszká/ Cochlear [...] Łyszkową/ łyszczáną miárą [...] Cochlearis mensura. Kn 378.
patrz: ŁYŻCZANY
– Łyszká/ Cochlear [...] Łyszkową/ łyszczáną miárą [...] Cochlearis mensura. Kn 378.
patrz: ŁYŻKOWY
– Łza [...]. Kn 378.
patrz: ŁZA
– Mácá/ v. Kłodá/ et Korcá Krákowskiego połówicá. Kn 377.
patrz: MACA
– Kiwanie ręką etc. v. Machanie Kn II 279.
patrz: MACHANIE
– Zbieracz czegokolwiek podły abo chytry/ machlarz. Kn II 1405.
– Kiszká nádźiewána miąźsza. v. Iątrznicá, Máćiék. Kn 277.
patrz: MACIEK
– Rák morski okrągły/ paiąk morski [...] Mázinet/ mácinet [...] Kn 909.
– Mácoszynny/ Nouercalis. Kn 378.
patrz: MACOSZYNNY
– Máik/ robaczék skrzydlásty máiowy. Apis, vet musca maia oblonga, vnguentarijs expendenta. Kn II 380.
patrz: MAIK
– Maiż/ Auis venatica tiruncula, seu recens ad venatura exercita. Kn II 380.
patrz: MAISZ, MAIŻ, MAIŻ
– May/ rozgi z liściem ziélonym/ ábo ziálem obwinione/ ábo ziołá z łodygámi sporemi. Frondes festae [...] Corymborum etiam erat Omáiony ryciem/ ryty máiem [...]. Kn 394.
patrz: MAJ
– May/ miesiąc. Maius [...]. Kn 394.
patrz: MAJ
– Páździernikowy/ (vt Styczniowy/ Grudniowy/ Máiowy) [...] v. Listopad. Kn 676.
patrz: MAJOWY
– Máik/ robaczék skrzydlásty máiowy. Kn 380.
patrz: MAJOWY
– Máiowy/ Maius, a, um, [...] Maiae calendae. Kn 380.
patrz: MAJOWY
– Málárnia/ [...] Officina pictoris. Kn 381.
patrz: MALARNIA
– Małdr/ dwié ćwiertni. Mensura medimnos Cracouienses 36. capiens, qualem mensuram apud Latinos non legi. Kn 381.
patrz: MAŁDR
– Máło-mowność/ powściągánie ięzyká. Echemythia [...], Pauciloquium Kn 382.
– Niemowny/ v. Máłomowny [...]. Kn 506.
patrz: MAŁOMOWNY
– Máło-mowny/ powściągliwy w mowié. Paucorum vir verborum, [...]. Echemytus [...], Milczący. Kn 382.
patrz: MAŁOMOWNY
– Żábá drzéwna/ ziélona/ máła. Dryophyta, dryophytes [...]. Calamita [...]. Omnium minima et viridissima. [...] Kn 1355.
patrz: MAŁY
– Bánnicya máła ábo práwna/ Priuatio vel amissio fori et iudicij, Proscriptio, ignominia minor. Kn 14.
patrz: MAŁY
– Mátká/ máć. Mater de brutis, vt mater haedorum, [...]. Mater mellis [...] Mater ramorum, arbor. Mater pro nutrice [...] Geminos lambere matrem, i lupam [...] Oppianus de vacca, hirundine [...]. Ita forma similes pueri vt mater sua non internosse posset, quae mammam dabat, neque adeò mater ipsa quae illos pepererat, i, genitrix. Matris nomine compellant Latini feminas grauiores [...] Iubemus te saluere mater [...] Accedo aniculam quandam &: Rogoinquam mater nunquid scis vbi & c. Poloni similiter mátko dicunt annosioribus. Páni honestioribus. Bona femina etiam est [..] vt apud nos Dobra żono vsurpantur [...]. Matrem pueri mammam dicunt. v. supr. Mámá. Kn 393.
patrz: MAMA
– Náná/ v. Mámá. [...] soror est matris. Kn 468.
patrz: MAMA
– Mámá/ Infant vox, qua balbutiendo matras, auias nutrices appellant. Mamma [...]. Kn 387.
patrz: MAMA
– Záiąkliwy/ záiąkáiący się/ Momot. Haesitans lingua [...] Balbus [...] Bambalio [...] qui propter haesitantiam linguae, stuporemque cordis cognomen ex contumelia traxit. [...] Manut vel [...], quod significat tremere corpore ob frigus circūstans. [...] aliquem dentium tremorem ostendere voluit Homer [...] de Dolone [...] quasi metu ille linguam [...] haberet, et loqui volens exprimere verba non posset, sed balbutiret. [...] Bambalo, Adamant Martyr. A densiore concursu mutarum literarum quem Graeci fugiunt, bambalionis nomen ducit [...] et aliudere est ad nomen [...]. Eluctantium verborum homo [...]. Singulas syllabas fringultiens [...] Titubans lingua [...]. Kn 1368.
patrz: MAMOT, MOMOT, MOMOT
– Blékot/ momot/ prędkomowny/ Atypus, qui male exprimit [...] Qui explanata est lingua. [...] Pfellus sine Balbus qui literam vel syllabam pronuntiando praeterit [...]. Kn 35.
patrz: MAMOT, MOMOT, MOMOT
– Momot/ vide/ Blékot/ Záiąkliwy Kn 424.
patrz: MAMOT, MOMOT, MOMOT
– Zaiąkam Kn 1367-1368.
– Blékocę/ nié dobrzé wymawiam słow/ momocę/ Balbutio, cum quadam linguae confusione trepido. [...] qui Metellum balbutientis linguae fuisse tradit [...] Merula hyeme balbutit. [...] non articulatè loquor [...]. Kn 35.
– Momocę/ vide Záiąkam się. Kn 424.
– Blékotánie/ momotánie/ opuszczánie/ niéwymawiánié sylab/ słow [...] Balbutiem reddit [...] cùm litera vel syllaba non exprimitur sed eliditur, item v. Prędkomowność/ Wiélomowność. Kn 35.
– Slinne iágody w uściech/ mándlé/guziki w gárdlé przyrodzone/ iako migdáły. [...] Antiades,[...] duae glanduae fungosae supra laryngem, [...] Antiades dicuntur Graecis, [...]. Tonsillas, [...] que vox [...] particulam corporis [...] morbum significat. v. Gruczoły. Sed apud Cic 2. de Natura deorum, Tonsillae sunt naturales particulae corporis in insimo palato ad radicem linguae sitae [...] Galeno eadem dicta, que saliuam conficiunt, Tosillae [...] Tolles, [...] Toles, [...] qui ait Toles tumor in faucibus, per diminutionem tonsillae. Tolae item [...] tolia [...] Tonsillam ab vua distinguit [...] aliqui eandem esse asserunt [...] Vulgus Medicorum Amygdalas appellat, iquit Iunius. Qua autem in homine tonsillae, in suibus glandulae dicuntur [...] Morbis tonsillarum est, cùm augentur nimis, vel humectantur, vel arescunt [...] indurantur. [...] Choerades, antiades, strumae Ociekłe mándlé. Kn 1017.
patrz: MANDLA, MANDLE
– Máńkáty/ Scaeua mas. qui sinistra, vice dextra utitur. (...) eiusdem significationis erant illa Scaeuola & Laeuinus, quae postea. propria facta. vide Sigonium de nominibus Romanorum. Kn 388.
patrz: MAŃKATY
– Wárdáwy/ który léwey ręki miásto práwey używa/ vide/ Máńkáty. Kn 1224.
patrz: MAŃKATY
– Márcépannik/ Crustularis, [...] (vel etiam Androtnik/ piékarz ándrotow.) Panchrestarius, [...] Panisices crustarios [...] Dulciarius, [...] Dulciarius pistor, [...] vel Miodownikarz: vide: Piérnikarz. Kn 389.
– Márcowy kwiát/ Jácynt. Hyacinthus (...) Kn 389.
patrz: MARCOWY
– Márcowy/ Martius, a. um Martial. Martiae Calendae. Cicer. Nonae Martiae (...). Kn 389.
patrz: MARCOWY
– Márkot/ márkocący/márkotliwy. v. Szemrácz. Kn 389.
patrz: MARKOT
– Mruczenie/ vide Mámránie/ Márkotánie. Kn 435.
patrz: MARKOTANIE
– Márkotánie/ mruczenie. Murmuratio querula, [...]. Kn 389.
patrz: MARKOTANIE
– Márkotno mi. Niémiło mi. Gniewno mi ná co/ ná kogo. Aegrè, molestè, iniquo anio fero: grauiter accipio: grauiter & acerbè fero: Angor exspectatione […] Iniquissimè fero […] Indignè fero […] Ingratè fero […] Indignanter fero […]. Kn 389.
patrz: MARKOTNO
– Mármur żelażney máści i twárdośći/ Basaltes [...]. Kn 390.
– Mármur czerwono-biały/ Porphyrites, [...]. Kn 390.
– Mármorowánie/ pokładánie mármurem [...]. Kn 390.
– Mármuruię/ mármurem pokłádam/ sádzę. Marmoro [...]. Kn 390.
– Mármurem położony/ Marmoratus [...]. Kn 390.
– Marmur drętwiący/ martwiący członki. Memphitis lapis [...]. Kn 390.
– Mármuruię/ tynkuię mármurem. Marmorato oblino parietes [...]. Kn 390.
– Mármur/ Marmor [...]. Kn 390.
– Marmur drętwiący/ martwiący członki. Memphitis lapis [...]. Kn 390.
– Mármur biały/ Parius lapis, Virgil. [...]. Kn 390.
– Mármur popiélásty/ Tephria [...]. Kn 390.
– Márszáłek weselny/ biesiádny. Symposiarchus [...] Architriclinus. Thaliarchus [...] vide Biesiádnik 2. Kn 390.
patrz: MARSZAŁEK
– Marszczenie/ (actio) Contractio frontis, suprciliorum, Cicer. [...] vide fałdowánie. Zmarszczenie aliud est. Zmársk. Kn 391.
– Mástykátorium/ lekárstwo ktore w vśćiech trzymáiąc głowę od flégmy czyśćiemy. Kn 392.
– Máślarz/ propr. co másło robi/ przédáié. inusitatum est. Vide Mlecznik. Kn 392.
patrz: MAŚLARZ
– Máślarz tr. v. Roskosznik/ Ciástoch. Kn 392.
patrz: MAŚLARZ
– Kłamcá/ łgarz/ mátácz kłamliwy. Mendax [...]. Kn 278.
patrz: MATACZ
– Mátácz/ v. Kłamcá. Szálbierz. Kn 393.
patrz: MATACZ
– Mátécznik/ v. Pszczélnik z. etc. Stokroć większa. Kn 393.
patrz: MATECZNIK
– Viola Medica, [...], Viola Mariana [...]. Kn 176.
patrz: MATKA
– Mężoboycá (powszéchnié) Homocida, [...]. Cui hominum mors omnis in vsu est [...]. Parricida non tantùm patris, sed et aliorum hominem et scelerum apud [...] vt Parricida ciuium, patriae. sacrum qui clepserit parricida esto geminat r [...] scribunt aliqui et paricida. Propriè tamen et parricida qui patrem necauit. (oycoboycá) Parenticida, [...] Matricida, [...] ( mátkoboycá /) et [...] matrem occido, Fratricida, [...] (brátoboycá) Sororicida, [...] (siostroboycá.) vide zabiiak. Kn 398.
– Máźisty/ rozmáźisty/ do mázania snádny. Vnguinosus, Plin. Vunuinosum medicamentum. Kn 394.
patrz: MAZISTY
– Mącenie/ Turbamentum. Salust. ad Rempub. transtulit. vide Zámieszánie. Kn 378.
patrz: MĄCENIE
– Dziki mąż/ léśny/ potworá léśna. Satyrus, [...] Semifer, [...] Semihomo, v. Mieszániéc 1. Kn 168.
patrz: MĄŻ
– Mélę vnde Méłty/ v. Miélę. Kn 396.
patrz: MELIĆ
– Spiewánie/ głos śpiewáiących. Melos [...] dźwięk/ brzmienie [...] Piéśń/ Mélodyia. Kn 1042.
patrz: MELODIA
– Mélodya/ figurálna muzyká/ z kilku roźnych głosow ábo tonow wyższych/ niższych/ śrzédnich/ ábo z instrumentow rozmáitych złożona. Concentus, concentio, harmonia. [...] spiewánie.[...] Cicha muzyká ábo mélodya. Kn 397.
patrz: MELODIA
– Figurá w muzycé/ figurowánie. v. Mélodya. Kn 175.
patrz: MELODIA
– Figurą śpiewam/ vide Mélodyinié. Kn 175.
– Mélodyynié śpiewáć/ Modulatè canere, ad harmoniam canere, symphonia canere. Kn 396.
– Mélodyyny/ figurą idący [...] Harmonicus [...] Modulatus. Kn 397.
patrz: MELODYJNY
– Niétoperz / Verspetilio [...] Nycteris [...] błonoskrzydły ptak/ błonolotne zwierzę/ [...] Auis non auis [...] Animal volucre biforme [...]. Kn 533.
– Mędrzeię/ Sapio: sapere primum coepi. Cicer. Kn 395.
patrz: MĘDRZEĆ
– Mężátká/ mężáta. Marita, [...] Nupta [...]. Mężatkom przyzwoita statéczność. Kn 397.
– Niéwiástá mężna/ męska. Virago, Plaut. Sati. Quidus. Virago, mulier fortis, viro familis, et virilia opera agens. Sipontin. Isidor. [...] mężowa/ mężycá. Boëmus interpres Mużátká: rectè, at non Latinam vocem (quae virilem animum et vitutem sonat non sexum) verùm Hebraeam [...] respexit [...]. Kn 537.
– Mężátká/ mężáta. Marita, [..] Nupta [...]. Mężatkom przyzwoita statéczność. Kn 397.
patrz: MĘŻATY
– Gips/ wapno chędogie/ ábo álábástr miáłki do pobielániá/ do wybiiánią [!] figur. Gypsum [...]. Kn 190.
patrz: MIAŁKI
– Miánowniczy/ v Rzymian sługá ktory káżdego zmiészczan umiał miánowáć/ tłumacz imion luckich. Nomenclator, Cicer. Festo is erat qui nomina obuiorum et reorum in iudicio vel continuarũ domino suggerebat. A memoria, Lamprid. Nomenclator, Quintil. Kn 399.
– Miánowniczy/ co miánuié wrzędniki/ miánownik. Nominator magistratuum. Vlpian. [...] Imiono-twórcá/ vel názywácz. Impositor nominarum. Varr. Turneb. Nuncupator, Apule. Kn 399.
– Miánowniczy/ co miánuié wrzędniki/ miánownik. Nominator magistratuum. Vlpian. [...] Imiono-twórcá/ vel názywácz. Impositor nominarum. Varr. Turneb. Nuncupator, Apule. Kn 399.
patrz: MIANOWNIK
– Stoi cená w-miérzé/ v. Cená. Kn 1069.
patrz: MIARA
– Międlicá./ vide Cierplicá. Kn 401.
– Międlę len/ konopié. Kn 401.
– Miąszszość/ rubość/ mięsz. Kn 400.
– Mięszszeię/ grubiéię. Kn 409.
– Bláchá miąższa/ Lamina. Kn 33.
– Popuszczam/ [...] Puściły zamki/ nity/ tr. i. nié mogł ztrzymáć uryny ábo miąższego. [...] vide Wypróżniać się. Kn 400.
patrz: MIĄŻSZE
– Miéchownictwo/ Saccaria, ae. Apule. Kn 401.
– Miéchownik/ [...] Saccariam faciens. sic Apul. Saccariam faciens merebam. Saccarius etiam potest dici, licet aliter vsurpet aliqui. vide Trágarz. Kn 401.
patrz: MIECHOWNIK
– Miéchunki źiéle/ Zoráwinki/ Gárliczki/ Pęcherzycá. Wiśnié pśie/ Pśinki pęcherzyste/ Morskie. Halicacabum, ae. Plin. [...]. Kn 401.
patrz: MIECHUNKI
– Kosatki źiéle/ Sirenio. Phalangium, n. Phalangites, ae, m. Leucacantha, Plin. [...] Paięczy ogón. At Kosatki. vocat Miéczyk. Lilium gramineum, Officin. Kn 305.
patrz: MIECZYK
– To ma w czem chodzi. Kn 1165.
patrz: MIEĆ
– Mam to ná báczeniu/ ná piéczy/ mam oko ná to. Habeo rem antiquissimam. Kn 385.
patrz: MIEĆ
– Ma cenę tá rzécz. v. Popłaca. Kn 384.
patrz: MIEĆ
– Miédnik/ kámień (iáko mlecznik). Kn 401.
patrz: MIEDNIK
– Gárnéc miédziány/ ábo kociéł do wárzenia. Cacabus stanneus. [...] Cacabus argenteus [...] Cucuma. [...]. Kn 186.
patrz: MIEDZIANY
– Miédzy-balcze/ Intertignium, Vitru [...] Metopa, ae. Vitru. Quod est inter duas oras, i. inter foramina trabium Kn 402.
– Miédzy-brwie/ Glabella. [...] Intercilium [...]. Kn 402.
– Miédzy-filarze/ plác miédzy filarami. Intercolumnium, [...] est septum ex ligno vel lapide inter columnas interiectum, [...]. Interordinium, [...], quasi miédzy-rzędzie. Kn 402.
– Miédzy-łopátcze/ Pochrzypszczyzná. Petimen, dicitur quod est inter duos armos suis. [...] Interscapilium, [...]. Kn 402.
– Plécy/ Scapulae, [...] Scoptulum opertum. [...] pars pro toto. Spatula barbaré. [...] Polluci. [...] Interscapilium, [...] Interscapulum, [...] miédzyłopátczé. Kn 710.
– Miédzy-miésięczny/ Intermestris. Intermennstruus, [...] inter menses medius. Interlunis [...]. Kn 402.
– Miédzy-morski/ Bimaris, hic, haec. [...] Dithalassus locus. [...]. Kn 402.
– Miédzy-morze ziemié plác wąski miédzy dwoiem morzem. Isthmos [...]. Kn 402.
– Miédzy-murny/ Intermuralis, [...]. Kn 402.
– Miédzy-murze [...] vide Sćiáná śrzédnia. [...] Intermuralis locus. Pomerium, Varr. Liu. (que vox sonat et Przedmurze.) [...] Kn 402.
– Miédzy-rzecze/ [...] Interamnae terrae. Kn 402.
– Zarzecze/ [...] Miédzyrzecze. Kn 1391.
– Miédzy-filarze/ plác miédzy filary. Intercolumnium. Cicer. [...]. Interordinium. Colu. quasi Miédzy-rzędźie. Kn 212.
– Miédzy-świecie/ Intermundia, orum. [...] loca inter duos mundos, nostrum et fictitium [...]. Kn 402.
– Dźurá, propriè. Foramen, Colu. [...] dźiura/ rysá/ plamá [...] Interuenia et rimae miedzyżyle propriè. Kn 168.
– Kosterow miesce/ schacká. [...] locus aleatorum, [...] Forum aelatorium [...]. Kn 307.
– Chodzęnie/ miéysce do chodzęnia/ Ambulatio [...] Circa theatra sunt porticus & ambulationes, Idem. Ambulationes meridiano aequinoctiali subiectae sint. Ambulacrum [...] Spatia Academiae, in quibus docentes Philosophi deambulabant [...]. Kn 68.
– Przéchadzká/ miésce do chodzęnia/ v. Chodzęnie 2. Kn 833.
– Spust u bram mieyskich/ v. Kratá żélázna. Kn 1054.
– Spust u bram mieyskich/ v. Kratá żélázna. Kn 1054.
– Bramá/ braná/ broná mieyska. Porta. Kn 44.
– Lunar/ v. Budowniczy miéyski. Kn 374.
– Bramá/ braná/ broná mieyska. Porta. Kn 44.
– Miélá/ vt Ná miéli vtonąć. v. Miáłki I. et Miáłkość. Kn 403.
patrz: MIEL, MIELA
Kn 412.
– Miłość sámego śiébié nieporządna/ Philautia. Kn 412.
– Miłość/ amor [...] Charitas [...] vel caritas [...] Pietas [...] Affectio [...] Afectus. Kn 412.
Kn 412.
– Miłośnicá/ Amatrix [...] plerumá, minùs honesto sensu vsurpatur. [...] Sororem vocabant amicam suam, [...]. Kn 413.
– Mirsk vel. Mirzk/ quod Cochanou. vsurpat. v. Mierzch. Kn 416.
– Mierzch/ mierzchánie/ mrok. Crepusculum. Plin. [...] Kn 404.
– Wywodzą się ptacy [...] Transtulit eleganter auctor cantici Swita/ mierzcha. dicens Wywiodły się stáre látá. [...]. Kn 1342.
– Mrok páda/ vide Mierzcha się. Kn 434.
– Mierzcha się/ mrok páda. Noctescit [...] Contenebrat [...] prętko się zmierzchło. Kn 404.
– Brzydko/ mierźiono/ brzydliwié/ Foedè, Lin. Foedessimè agitur causa, Cicer. Rancidè facere aliquid, Gell. Aduersatur natura, ex Cicer. Putidè. Cicer. Nolo literas exprimi putidius. [...] Odiosè, Cicer. Kn 50.
patrz: MIERZIONO
– Miéyskie/ práwo mieszkánia w miéśćié zé miészczaniná. Miészczánstwo. Kn 410.
– Léw mięszániéc/ Leurcocuta, Solin. Plin. Kn 358.
– Przégrody w-szpichlerzách/ ábo piętrá różne/ komórki. Lacus [...] przegrody/ komórki/ mięszkániczká/ vel [...] gniazdá. Kn 842.
– Mieszkánie/ miésce ábo budowánie do mieszkánia. Habitatio [...] pomieszkánie/ przébywánie/ nié mieszkánie. [...] Mieszkániczko [...] Tabernaculum. Kn 409.
– Niéwiéyskie/ niéwiéście ábo białogłowskie mieszkánie. [...] Gynaeceum [...] v. Fraucmér I. Kn 539.
– Gębká miękka/ rzadka. Manon [...]. Kn 187.
patrz: MIĘKKI
– żołądź/ morsky pław miękkoskorupy/ iako Grecy i Łáćinnicy go zowią. Balanus [...] Concham rhomboidem [...]. Kn 1445.
– Słodźiuchny/ vulgò Latinè redditur: Dulciculus voce Cicer. et Plauti sed vox haec cum sit diminuens, sonat subdulcem, vel aliquantùm dulcem, (słodkáwy przysłodszem) [...] biéluchny vel biéluczki: czerniuczki/ wysoczki/ daléczko/ pręćiuczko/ miękuchno etc. quae significationem cum quadam suauitate intendunt, non minuunt. vt ista, przymiększem/ przysłodszem/ etc. Kn 1019.
patrz: MIĘKUCHNO
– Mięsopustnik/ [...] Bacchalia celebrans. vide Rospustnik Kn 406.
– [...] Miętka kotcza [...]. Kn ?.
patrz: MIĘTKA
– Wiklé mi śię/ wiié mi śię/ miętlé mi śię. Kn 1259.
– Migi/ vide Mrugánie. Kn 410.
patrz: MIGI
– Mrugánie dobrowolne ná kogo/ dájąc znák czégo/ mrugi/ migi. [...] nutus oculorum. Nutu ac renutu respondere, [...] Signum, [...] Nutu & signis loqui; dicere aliquid signo. Ludibundi oculi, [...] vide Skinienie. Kn 435.
patrz: MIGI
– Milczącość. in vtramá partem. Taciturnitas ad laudem, [...]. Fide & taciturnitate opus est. [...] Ad vituperium illu [...]. Nostis hominis tarditatem & taciturnitatem. [...]. Kn 411.
– Milczący/ słowa się ná niem nié dopytasz. Taciturnus [...] Milczék [...]. Kn 411.
patrz: MILCZEK
– Molownik źiéle/ Bánágdyk/ Sto-źiarn/ Miłék. Kn 424.
patrz: MIŁEK
– Miło mi/ vide Lubię/ Podoba mi się et pro Przyiemno mi/ sume ex Przyiemny. Kn 412.
patrz: MIŁO
– Litościwié/ miłosiérnié. [...] Miseranter, [...] Cum commiseratione, [...]. Kn 365.
– Miłosna źiéle/ káni ábo kotczy pázur. Cacalia. Leontice, es, Plin. [...] Miłosna à Sirenio vocatur, habes infrà. Kn 413.
patrz: MIŁOSNA
– Funt mincárski/ ośm uncyy [...]. Kn 181.
– Węgórz morski/ Conger. Plaut. Terent. Plin. anguilla marina, interprete Barlando, et alijs apud Gesnerum, licet is. Iéźiorny węrzórz. à Polonis vocari scribat, sed non rectè. carent enim Poloni congris. [...] vide Ninóg. Sed variae sunt lampetrarum species, hic de marina loquimur. [...] Kn 1234.
– Mińcá/ mińcárstwo. Argentaria, Cic. [...]. Kn 414.
– Márcépannik/ Crustularis, [...] (vel etiam Androtnik/ piékarz ándrotow.) Panchrestarius, [...] Panisices crustarios [...] Dulciarius, [...] Dulciarius pistor, [...] vel Miodownikarz: vide: Piérnikarz. Kn 389.
– Syt miodowy/ [...] vide Miod pity. Kn 1094.
patrz: MIODOWY
– Szczotká do szat. [...] Verriculum vestiarium. [...] Miotéłká. Kn 1109.
patrz: MIOTEŁKA
– Mirá źiéle/ mirnik. [...] Myrris, f. et myrrha, et smyrnizusa, Plin. Dalecamp, similus est cicutae, vnde Cicutaria in Offic. vocatur. Chaerephyllon siluestre Sirenio, qui Popié-iayká vocabulo anili et inepto appellat. Kn 416.
patrz: MIRA
– Mirá kámień drogi/ zktorego kiéliszki/ czárki/ miséczki/ etc. czyniono. Myrrha vel murrha, Mart. Myrrha Falerno conuenit. Lucan. [...] Kn 416.
patrz: MIRA
– Mirá źywicá/ i drzewko. Myrrha, Virg. Myrrhâ madentes crines. [...] Kn 415.
patrz: MIRA, MIRRA, MIRRA
– Mirnik kamień drogi/ Myrrhites, ae, m. Plin. Lapis colorem myrrhae et odorem vnguenti eiusdem habens [...]. Kn 416.
patrz: MIRNIK
– Mirtowány/ mirtem przypráwiony. Myrtatus, Plinius. Mytridanum vinum, Plin. Kn 416.
patrz: MIRTOWANY
– Mirtynék drogi kámień/ Myrsinites, ae, m. Plin. Gemma myrti odore, colore meleo. [...] Kn 416.
patrz: MIRTYNEK
– Mirtynék/ mirtem przypráwione wino. Myrtites, ae, m. Colu. Pallad. [...] Murteum vinum, Cato. Vinym myrtite, in n, Pallad. Ianuario. Kn 416.
patrz: MIRTYNEK
– Jéstow mistrz/ Chironomus [...] Palaestricus. Kn 246.
– Laeuis sonchus, mlecz biały. Kn 417.
patrz: MLECZ
– Pápawá/ żábi kwiát/ mlecz świni/ plesz/ mnich/ lwi ząb/ radyki/ gołębi groch. [...] Aphaca [...] Ambubeia. Kn 668.
patrz: MLECZ
– Endywia/ Mlecz sáłaciány/ Szczerbak ogrodny wiélki. Intybus, m. vel Intubus. [...] Intubum vel Intybum. Kn 171.
patrz: MLECZ
– Mlecz w pacierzowey rurzé u zwierząt. Swieczká [...] Medulla spinalis [...]. Cerebrum longum. Kn 417.
patrz: MLECZ
– Mlecz ziéle/ Sonchus. Kn 417.
patrz: MLECZ
– Wilczy mlecz/ wilczé mleko/ psie mleko/ ziéle. [...] Tithymalus: Herba lactaria. [...] Lactuca marina. [...] Characias. Kn 1260.
patrz: MLECZ
– Caeruleus [sonchus], [mlecz] brunatny. Kn 417.
patrz: MLECZ
– mlecz modry. Kn 417.
patrz: MLECZ
– Sonchus arborescens, [mlecz] wysoki. Kn 417.
patrz: MLECZ
– Mlecz rybi/ Lactes muraenarum. Lamprid. Sueton. Iuni. Kn 417.
patrz: MLECZ
– Kozi mlecz ábo cycék/ ziéle. Chondrillon. chondrille, es. seu chondrilla, ae. Kn 131.
patrz: MLECZ
– Járy mlecz ziéle/ Peplus [...] Chamaelyce [...]. Syce [...]. Meconium aphrodes. Kn 235.
patrz: MLECZ
– Mlecz w drzéwách niéktorych/ ábo zdrzeń iáko wé bzié/ w winnorośli etc. Medulla [...] Sambucus cui plurima medulla. Kn 417.
patrz: MLECZ
– Sonchus asper. mlecz ogrodny. Kn 417.
patrz: MLECZ
– Sytká źiéle od sytośći/ Pomorczyk źiéle/ Mlecznik pomorski. Acarios et Adipsos, v. Ostrokrzew. Halimon vel alimon, Plin. Halimos, f. et alimos, f. Gorrae. [...] Kn 1094.
patrz: MLECZNIK
– Nabiał v. Mleczno. Kn 451.
patrz: MLECZNO
– Mleczysty/ mlecz máiący. Lactens frumentum, Virg. Lactaria herba, i. lac in se habens, Plin. l. 26. c. 8. de Tithymalo. vide Pismo táiemne. Lactens ficus. Ouid. [...] Lignum medullam habens. Kn 417.
patrz: MLECZYSTY
– Młoćba/ młocenie. Tritura, ae. Colu. [...]. Tribulatio posset dici propriè, à verbo Tribulo, sed hac voce recentiores tralata vtuntur. Kn 418.
– Młocek/ [...] à triturâ opera, seu famulus. Kn 418.
– drechser młocźek/ młocźarz triturator Kn C2v.
patrz: MŁOCZARZ
– Gáłąská młoda/ vide Látorośl I. Kn 183.
patrz: MŁODY
– folusz/ blechárski młyn. Pila fullonica. Kn 178.
patrz: MŁYN
– Mnich/ Monachus [...] v. Zakonnik. Kn 419.
patrz: MNICH
– Mnostwo vide Wiélkość 1. Kn 420.
– Modlitéwnia modlitewnicá/ domowá kápliczká/ ołtarzyk. [...] Oratorium, Isidor. vbi oratur. Kn 422.
– Modlitéwnia modlitewnicá/ domowá kápliczká/ ołtarzyk. [...] Oratorium, Isidor. vbi oratur. Kn 422.
– Modłá/ item vide Modlitwá. Kn 422.
patrz: MODLITWA
– Modlitwy/ Modlitewki/ i Kśiąszki w ktorych modlitwy są. Kn 422.
patrz: MODLITWA
– Modlitwy/ Modlitewki/ i Kśiąszki w ktorych modlitwy są. Kn 422.
patrz: MODLITWA
– Modlitwá/ Modłá/ Proźba do Bogá. Precartio. Kn 422.
patrz: MODLITWA
– Modłá/ item vide Modlitwá. Kn 422.
patrz: MODŁA
– Chábrék/ vide Modrak. Kn 62.
– Błáwat/ vide Modrak. Kn 34.
– Modrak/ modrzeniéc/ chábrék/ Błáwat. Cyanus [...]. Kn 422.
– Modra fárbá/ ábo máść ná suknié/ ná lázurzé/ ná niébié/ ná kwiatkách modrakowych/ etc. Kn 422.
patrz: MODRAKOWY
– mlecz modry. Kn 417.
patrz: MODRY
– Modrzéwowy/ Larignus, Virtu. Kn 423.
– Modrzéwowa gębká/ Agáryk/ Goryczká biała. Agaricum [...]. Fungus larignus et aliarum arborum [...]. Kn 423.
– Modrzéwowa żywicá/ Resina larigna, Matthiol. vulgò Terebinthina, sed falsò. v. Térpentyná. non multum tamen larigna terebinthinae cedit. Resina è larice, Plin. [...] Kn 423.
– Agáryk/ vide Modrzéwowa gębká. Kn 4.
– Modrak/ modrzeniéc/ chábrék/ Błáwat. Cyanus [...]. Kn 422.
patrz: MODRZENIEC
– Ostrożka ziele/ Brunatek/ Modrzeniec rogaty. Kn 645.
patrz: MODRZENIEC
– Modrzéwnicá źiéle/ bágno. Chamae purae, Siren. ex Dioscor. apud quem [...]. Kn 423.
– Modrzę śię/ modry iéstem. [...] Caeruleum colorem refero. Kn 422.
– Mokrzyny/ mokre miéscá/ mokrzyská. Irriguum, substant. Plin. Irrigua aquarum. [...]. Kn 423.
patrz: MOKRZYNA
– Mokrzyny/ mokre miéscá/ mokrzyská. Irriguum, substant. Plin. Irrigua aquarum. [...]. Kn 423.
patrz: MOKRZYSKO
– Monetnik v. Odmieniácz pięniędzy. Kn 424.
patrz: MONETNIK
– Monetny/ monetowy/ Monetalis, Apul. Aurum monetale. złoto w monećié ábo bite ná pięniądzé/ sed aureos nummos Poloni opponunt monetae [...]. Kn 424.
patrz: MONETNY
– Monetny/ monetowy/ Monetalis, Apul. Aurum monetale. złoto w monećié ábo bite ná pięniądzé/ sed aureos nummos Poloni opponunt monetae [...]. Kn 424.
patrz: MONETOWY
– Moniment/ dokument. Polonicè Práwny spisek/ práwo náco świádécznié/ ábo urzędownie nápisáne. Instrumentum litis, Quintil. Monimentum, Cic. [...] Kn 424.
– Monoculus. Kn 243.
– Monstrancya/ [...] Sacra theca Eucharistica quâ fertur in pompis. Monstratiam thecam vocant aliqui recentiores nouata voces, non broba, nec rem exprimente. Kn 424.
– Mordownik źielé/ zły mniszék/ Sákomonek. Hageco. Napellus, Matthiol. Tora, Siren. admirandas eius vires describit Matthiol. Napellus dicitur quod napo paruo sit similis. Kn 424.
patrz: MORDOWNIK
– Arcyrozbojnik morski/ Archipirata [...] praedonum princeps. Kn 9.
patrz: MORSKI
– Kot morski/ vide Koczkodan. Kn 310.
patrz: MORSKI
– Wzbieránie i opadánie/ v. Morskie burzęnie. Kn 1346.
patrz: MORSKI
– Przychodzęnie morskie/ v. Morskie burzęnie/ przychodzęnie. Kn 869.
patrz: MORSKI
– Ra-pontyk/ Rum Moskiéwskie [...] Radix Pontica [...] Rha-ponticum [...] Rhacoma [...]. Kn 910.
patrz: MOSKIEWSKI
– Moskwá/ Moscouia, Cromer [...]. Kn 428.
patrz: MOSKWA
– Moskwićin/ Moschus [...]. Kn 428.
– Moszny/ moszénki u zwierząt. Scrotum, producit primam Renat. Tunica testiculorum, Cels. Membranae prolibus circumiectae [...]. Kn 428.
– Moszenki/ drzewo moszenkowe. Colutea Matthiolo, Iunio. [...] Arbor est magna quam falso Ruell. eandem cum Sena planta, immò herba putauit. Kn 428.
patrz: MOSZENKI
– Moszenki/ drzewo moszenkowe. Colutea Matthiolo, Iunio. [...] Arbor est magna quam falso Ruell. eandem cum Sena planta, immò herba putauit. Kn 428.
patrz: MOSZENKOWY
– Muszkátelá wino/ vinum apianum, ex vuis apianis. [...] Kn 438.
– Muszkátelé iágody/ Apianae vuae [...] Sticae vuae [...]. Kn 437-438.
– Moszny/ moszénki u zwierząt. Scrotum, producit primam Renat. Tunica testiculorum, Cels. Membranae prolibus circumiectae [...]. Kn 428.
patrz: MOSZNA, MOSZNO
– Motowąz ná węgorzé/ etc. Funiculus paxillo alligatus aliquot grandiores hamos in fine habens [...]. Motowąz z prządźionié/ Funiculus qui fila neta, et in spiras co[n]uoluta transuersim ijs implicitus coercet ne turbentur, et simul numerum parium ostendit [...]. Kn 428.
patrz: MOTOWĄZ
– Mowność/ skłonność/ ábo łácność do mowienia. Profluentia loquendi. Redundantia iuuenilis, (in dicendo) Cicer. [...]. Kn 433.
patrz: MOWNOŚĆ
– Możny/ quasi passiuè ktory możé być/ v. Podobny 2. Kn 434.
patrz: MOŻNY
– Podobny ku dostąpieniu/ wykonániu [...] Possibilis conditio [...] Fieri potest [...] Można rzécz. Kn 743.
patrz: MOŻNY
– Możny/ Potens [...] Valet opibus & potentia [...]. Kn 434.
patrz: MOŻNY
– Iák z biczá mowi/ v. Wymowny. Kn 231.
patrz: MÓWIĆ
– Błónká mozgowa/ [...] Meninx [...] Membrana cerebri. Kn 36.
patrz: MÓZGOWY
– Mrągowáty/ vide Morągowáty. Kn 434.
patrz: MRĄGOWATY
– Mroczék/ vide Mrużék. Kn 434.
patrz: MROCZEK
– Mrowik/ ábo mrowinék kámien drogy/ Myrmecites, ae, m. Plin. Kn 434.
patrz: MROWIK
– Mrowisty/ Formicosus, Plin. Formicosa arbor. Kn 434.
patrz: MROWISTY
– Mrówczany/ Formicinus gradus, Plau. Kn 434.
patrz: MRÓWCZANY
– Mrówko-łow ábo mrowko-léw robak/ mrowki poźeráiący. Myrmicoleon, onis. Kn 434.
patrz: MRÓWKOLEW
– Mrówko-łow ábo mrowko-léw robak/ mrowki poźeráiący. Myrmicoleon, onis. Kn 434.
– Mroczék/ vide Mrużék Kn 434.
patrz: MRUŻEK
– Mrużék/ co oczy często zmruża. Conniuens oculos vel conniuentibus oculos homo: nictans, [...]. Nictare non cessans. Kn 435.
patrz: MRUŻEK
– Oczu mrugáiących/ v. Mrużék. Kn 588.
patrz: MRUŻEK
– Mszę co/ Obtexo lanugine aliquid [...] de papilione. [...] Lanuginosum reddo. Kn 436.
patrz: MSZYĆ
– Mszysty/ v. Mchem obrosły. Kn 436.
patrz: MSZYSTY
– Muchomory/ muchorowski. Fungi muscarij. Kn 436.
patrz: MUCHOMOR
– Muchomory/ muchorowski. Fungi muscarij. Kn 436.
– Mularz ábo murarz od muru. Kn 436.
patrz: MULARZ
– Mularz/ mulnik/ mułow pástuchá/ poganiacz. Mulio, onis. m. Mart. Kn 436.
patrz: MULARZ
– Mulę/ sed vsitanus Omulić/ Zámulić. Kn 436.
patrz: MULIĆ
– Mulisty od mułu/ Limosus lacus, Virg. Limosa auqa, Colu. Kn 436.
patrz: MULISTY
– Mularz/ mulnik/ mułow pástuchá/ poganiacz. Mulio, onis. m. Mart. Kn 436.
patrz: MULNIK
– Multánki v. Gáydy. Kn 436.
– Mułowy/ mułom służący. Mularis, mulinus, genus mulinum [...]. Mulionius [...]. Kn 436.
patrz: MUŁOWY
– Muniá / Latini dicunt lapidem, caudicem etc. Quid stas lapis? Terent. [...] Aristoph. pto stupido et Polonis Kámieniu rusz śię/ sic pniu etc. Stupor, Catul. de municipe suo. Talis iste meus stupor, nil videt, nil audit. Brutus Isidoro, sine sensu, ratione, prudentia. Idem Sigon. ex Liuio et Dionysio. Varo, onis. Cicer. Persi. i stolidus, Turneb. Lambin. v. Niemy. Kn 436.
patrz: MUNIA
– Kiélnia murárska/ Trulla, Pallad. Kn 274.
patrz: MURARSKI
– Łatr miérniczy/ murárski [...] spatium vel altitudo 4 cubitorum. Kn 352.
patrz: MURARSKI
– Básztá murowána do obrony/ Propugnaculum [...] Procestria. Kn 17.
patrz: MUROWANY
– Mutánt/ Hirquitallus [...] al Irquitallus, puer primùm ad virilitatem accedens, ab bircorum libidine dictus quam tum sentire primùm incipit. [...] vide Młodzieniaszék. Kn 438.
patrz: MUTANT
– Mutuię/ głos dźiećinny vtracam/ mienię. Gallulascit vox pueri cum pubescit, Nonius ex Naeuio. [...] Kn 438.
patrz: MUTOWAĆ
– Myię co/ v. Omywam, Pomywam/ Vmywam. Kn 438.
patrz: MYĆ
– Mydlarz [...] Saponaeus, saponarius. Kn 438.
– Káłkus/ ług mocny/ ostry/ iako mydlarzow/ [...]. Kn 258.
– Mydlę [...] Imbuo aliquid smegmate, affrico saponem alicui rei. Kn 438.
patrz: MYDLIĆ
– Mydliny [...] Spuma Caustica, spuma Bataua. Martial, i. lixiuium cum sapone [...]. Kn 438.
patrz: MYDLINY
– Mykam/ vide [...] Vchodzę 4. Kn 439.
patrz: MYKAĆ
– Mykam/ vide Pomykam [...]. Kn 439.
patrz: MYKAĆ
– Popiélisty/ popiélásty/ myszásty. Cinereus, cineraceus color. [...]. Kn 775.
patrz: MYSZASTY
– Myszáty/ myszásty. Murinus, equus, Varr. Color murinus [...]. Kn 440.
patrz: MYSZASTY
– Myszáty/ myszásty. Murinus, equus, Varr. Color murinus [...]. Kn 440.
patrz: MYSZATY
– Myszo-łow/ [...] mures capiens. Kn 440.
patrz: MYSZOŁÓW
– Bér myszy/ phalaris. Kn 20.
patrz: MYSZY
– Mytnik/ vide Célnik. Kn 440.
patrz: MYTNIK
– Zmrużék gra/ Mżyk/ Zmurék/ Babká/ Mżyték/ [...] Myinda, Iunio ex Polluce. [...] Musca aerea. [...]. Kn 1438.
patrz: MŻYK
– Mżyk/ vide Zmrużék. Kn 440.
patrz: MŻYK
– Zmrużék gra/ Mżyk/ Zmurék/ Babká/ Mżyték/ [...] Myinda, Iunio ex Polluce. [...] Musca aerea. [...]. Kn 1438.
patrz: MŻYTEK
– Ná (podawáiąc co komu) náści/ náć/ [...] wéźmi to. Cape hoc flabellum [...] Náści piésku. Hem tibi talentum argenti: tene tibi [...] Biérz-żé maszli bráć. Kn 440.
patrz: NA
– Wystáwiam co/ kładę ná widoku/ ná doręczu. Propono vexillum [...] Propono signum pugnae [...]. Kn 1335.
– Gotowo/ Parate [...] In procinctu stare [...] vide Ná doręczu. Kn 205.
– Ná doręczu/ ná dorędziu/ pogotowiu. [...] In promptu aliquid habeo vel pono [...] Ad manum habeo aliquid [...] In procinctu [...]. Kn 442.
– Po gotowiu. v. Ná doręczu. Kn 753.
– Ná doręczu/ ná dorędziu/ pogotowiu. [...] In promptu aliquid habeo vel pono [...] Ad manum habeo aliquid [...] In procinctu [...]. Kn 442.
– Ná gwałt vdérzyć/ záwołáć. v. Gwałt. Kn 443.
patrz: NA GWAŁT
– Dáię ná zámiány/ vide zámieniam co zá co. Kn 112.
patrz: NA ZAMIANY
– Náchłopáć komu/ Debacchari in aliquem, rusticum identidem illum appellando. [...] Sic Nápopać/ nábábáć/ etc. reddes. Kn 453.
patrz: NABABAĆ
– Powód ábo ziédnánie/ nábáwienie szkody. Kn 804.
patrz: NABAWIENIE
– Vbiiam zięmię/ tło. Fistuco [...] Pauio pauimentum [...] Configere locum congestitium palis vstulatis alneis, robusteis, oleagineis [...] Vbić pálámi/ nábić palów Fistucis fustibusq; calcare [...] Circumpauio [...] Area circumpauita. Obita/ vbita. Kn 1170.
patrz: NABIĆ
– Nábudować [...] Configere tabulam aculeis [...] Nábić déskę goźdźmi/ ábo goźdźi w déskę. Kn 453.
patrz: NABIĆ
– Zrąb [...] Casio arborum [...] succisae arbores. Item, v. Porąb 1. Kleć. Zrąb dla obrony zięmią nábity [...] Aggestum [...] Tunc omnia latè procumbunt nemora, & spoliantur robore siluae, vt cùm terra leuis mediam virgultaq; molem suspe[n]dunt, structa laterum compage ligatam arctet humum, pressus ne cedat turribus agger [...] Munitio lignea. Kn 1450.
patrz: NABITY
– Nátkány/ aliter Nátkáne/ nábite gęsto płotno/ sukno. Panitensis vestis [...] Spissa [...] Pauerata, Crebra vestis [...]. Kn 480.
patrz: NABITY
– Nábladł/ nábladło mu. Kn 452.
– Náchudł/ náchudło mu/ nápléśniał/ nábladł/ náśiwiał/ nádrobił lásowi/ nádbiegł koniowi/ nápsował miéczá/ nakwáśniał/ przykwáśnieyszy. Kn 453.
– Nábywácz/ nábywálnik/ ten co nábywa. Kn 453.
patrz: NABYWACZ
– Iédnácz kupcá/ kupiey/ rostrucharz/ stręczyćiel. [...] Iédnácz pożyczálniká/ nábywácz pieniędzy dla kogo. Kn 242.
patrz: NABYWACZ
– Nábywácz/ nábywálnik/ ten co nábywa. Kn 453.
patrz: NABYWALNIK
– Náchłopáć komu/ Debacchari in aliquem, rusticum identidem illum appellando. [...] Increpans eum, rusticum per probrum saepe vocabat. [...] Sic Nápopać/ nábábáć/ etc. reddes. Kn 453.
– Chucham ná kogo/ Chuchnąć/ Náchuchnąć/ Afflare ore aliquem. Kn 72.
– Nápuchnienie/ Náchuchnienie/ źiewánie/ puchánie ná kogo. Kn 472.
– Náchudł/ náchudło mu/ nápléśniał/ nábladł/ náśiwiał/ nádrabił lásowi/ nádbiegł koniowi/ nápsował miécza/ nakwáśniał/ przykwáśnieyszy. Kn 453.
– Násłábieć/ v. Osłábieć et Náchudł. Kn 475.
– Skłonny/ przychylny do czégo. [...] Náchylny/ Pochylisty. Kn 1005.
patrz: NACHYLNY
– Kółko ná którym chodźi liná/ sznur v windy/ v studniey/ etc. [...] náciągálne. Kn 291.
– Nádawcá/ v. Fundator 1. Kn 456.
patrz: NADAWCA
– Nádmiérzam/ Auctarium adijcio [...] v. Przydáię. Kn 456.
– Gorá nádmorska/ ábo námorska. Promontorium [...]. Acroterium [...]. Kn 202.
patrz: NADMORSKI
– Nátchniony iéstem od Bogá/ [...] Afflari diuno spiritu, & mentis viribus excitari. Dij me in eam mentem impulerunt. [...] Fatuor [...] Fatuari (al. Fatuarij), qui à Deo inspirantur. Kn 479.
– Nátchniony od Bogá/ Tactus diuino spiritu. [...] Deo repletus [...] Deo plenus [...] Inspiratus vates: Deo impletus [...] Entheus [...] Entheatus [...] Furore sacro mens instincta [...] Fatuarius [...] infrà [...] Haec Ethnicorum sunt omnia, vsurpari tamen à nobis possunt initiò posita. At fanaticus [...] et entheum, et furentem, [...] sonat. à fando dicitur, vel à fano, in quo responsa [...?] dabant, per entheos homines [...]. Kn 479.
– Nádziéię mam w kiem/ Ufam w kogo [...]. Kn 457.
patrz: NADZIEJA
– Nádziéiá/ spes [...]. Kn 457.
patrz: NADZIEJA
– Nádziéię czynię komu / nádziéię dodawam ábo otuchy. Spem alicui facio, do [...]. Kn 457.
patrz: NADZIEJA
– Gábam/ gábánié. v. Nágábam. Kn 182.
patrz: NAGABAĆ
– Nágábam kogo/ gábam/ Nié dáię pokoiu. Inquieto aliquem. [...] Lacesso aliquem. [...] Incesso aliquem. [...]. Kn 458.
patrz: NAGABAĆ
– Gorá nádmorska/ ábo námorska. Promontorium [...]. Acroterium [...]. Kn 202.
patrz: NAMORSKI
– Náchłopáć komu/ Debacchari in aliquem, rusticum identidem illum appellando. [...] Sic Nápopać/ nábábáć/ etc. reddes. Kn 453.
patrz: NAPOPAĆ
– Jéstámi nárabiáiący/ Gestuosus. Kn 246.
patrz: NARABIAĆ
– Jéstámi nárabiam/ jésty czynię. [...] Gestu vtor: ago gestum: ago gestum humeris [...] Gesticulor [...]. Kn 246.
patrz: NARABIAĆ
– Jéstámi nárabinié. Gesticulatio. Kn 246.
patrz: NARABIANIE
– Gęś náska/ Anser [...] Anser femina. Kn 187 [188].
patrz: NASKI
– Bocian náski/ Ciconia. Kn 38.
patrz: NASKI
– Násob/ [...] vide Wéczworonasob. Kn 475.
patrz: NASÓB
– Násycam kogo [...] Satio cupiditatem [...] Satio cor, iram [...]. Kn 479.
patrz: NASYCAĆ
– Násycam kogo [...] Satio turtures [...]. Kn 479.
patrz: NASYCAĆ
– Násycam się/ sed frequentiùs Nasyciłem się czym/ Syt-em czégo. Satior somno, suppliciis [...]. Kn 479.
– Násycenie/ syt/ sytość/ dosyt. Satietas cibi, vitae [...] Satias [...] Ad satiatem: cum satiate: fessius satiate videndi [...] Saturitas [...] In expletione naturae summi boni finem consistere [...] Saties [...]. Kn 479.
patrz: NASYCENIE
– Násycam się/ sed frequentiùs Nasyciłem się czym/ Syt-em czégo. Satior somno, suppliciis [...]. Kn 479.
– Násycony/ syt. [...] Satur omnium rerum [...] ktorego możé násycić [...]. Kn 479.
patrz: NASYCONY
– Nátchnienie Boskie/ Inflatus et afflatus diuinus: caelestis instinctus mentis [...] Inspiratio diuina [...] Impetus diuinus [...] Enthusiasmus cùm anima à Deo illustratur [Caeli, Rhod] sed ethnicorum est vox, et furorem fanaticum sonat. Kn 479.
– Nátłukam czégo/ et nátłuczony. v. Náruszam/ Naruszony. Kn 480.
patrz: NATŁUKAĆ
– Kościelny/ adiect. aliter ut Kościélne Sakrámentá/ náuká/ iedność [...]. Kn 306.
patrz: NAUKA
– Jéstow náuka/ Lex gestus, Cironomia, [...] Palaestra. Kn 246.
patrz: NAUKA
– Człowiék nié bydlę. Kn 133.
patrz: NI, NIE, NIE
– Acz nic/ vide Przynamniéy. Kn 4.
patrz: NIC
– Przynamniey/ ácz nic. Minimum. Kn 879.
patrz: NIC
– Nié lza mu iédno się obiésić [...] Nihil restat praeter [...] Nihil mihi propriùs quàm [...] Nié lza iédno z gárdłem vciékáć [...]. Kn 504.
– Niébéspiéczno iést/ Periculosum, periculosius est: im pendet periculum. Summum periculu[m] est, ne etc. […] Periculum habet ne vitietur vinum […] In pericures vertitur […] Periclitantur iura […] Periclitantur arbores gelu […] Periclitantur rumpi vox summa […] Periculum est ne corrumpatur. Intutum est scribere, etc. […] Kn 490-491.
– Niébéspiécznié/ Periculosè aegrotans: periculosè aliquid facere […] Capitaliter aliquem lacessere, i. cum capitis periculo […] Propè vel propiùs aut proximè à periculo. Proximè periculum […]. Kn 490.
– Niebowid ábo w-niéboyrzał rybá morska./ Vranoscopus, & Callionymus. [...], i caelum spectans, [...] quia oculos in vertice capitis habet caelum spectantes. [...] i pulchro nomine. [...] quia interdiu dormit, noctu vagatur. Ponocnik posset eodem modo vocari. Kn 492.
patrz: NIEBOWID
– Niéćierpiętliwy/ niémogący nic ćierpieć ná duszy ábo ná ćiélé/ niépodłégły [!] áfektom duszé/ áni niéwczásom ćiáłá. Kn 493.
– Niéczczy/ péłny/ niédźiurkowáty/ niédęty. Kn 495.
patrz: NIECZCZY
– Niécześć/ Sume ex Zelżywość/ Sromotá/ quanquam Niécześć/ lenius quiddam sonat, s. priuationem honoris debiti, aut conuenientis. Kn 495.
– Niédziélá/ od dziełá ábo dziáłánia/ ktorego w-ten dzień zakazano [...] v. Sobotá. Kn 501.
patrz: NIEDZIELA
– Niédziélá/ aliter. vt cum dicimus. Dwié/ trzy niédźiélé/ gdzié miészkam/ v. Tydzień. Kn 501.
patrz: NIEDZIELA
– Dołem/ oppositum Górą. [...] In planum deferre fortunam suam. Ná rowni ábo nisko się sádowić. nié gorno chodzić. Kn 134.
patrz: NIEGÓRNO
– Zárobić ná niéłáskę/ Effundere gratiam collectam. Exulcerare gratiam alicuis. Malè mereri de aliquo. Colligo inuindiam crudelitatis. [...] Mereri offensam, odium. [...] Obrażam kogo. Kn 1387.
patrz: NIEŁASKA
– Psuię kogo v kogo/ i. niéłáskę iédnam. v. Hidzę kogo. Kn 897.
patrz: NIEŁASKA
– Pod łáską/ Id te orare iusserat, profectò vt faceres suam si velles gratiam [...] nisi gratiam nostram dissolutam velis: pod niełáską. Kn 731.
patrz: NIEŁASKA
– Niéchęć/ niéłáská. Simultas [...] Ex quibus multas simultates susceptas habemus. Mala gratia. Ego illos nulla Senatus mala gratia, comitiorum ratione priuaui [...] Maleuolentia [...] vide Odwrocénie [...] Niéżyczliwość/ Niésnaská. Kn 493.
patrz: NIEŁASKA
– Niemowny/ v. [...] Niéwymowny. 1. Kn 506.
patrz: NIEMOWNY
– Niemowny/ v. Máłomowny [...]. Kn 506.
patrz: NIEMOWNY
– Niézgwałcisty/ ktorego gwałcić trudno/ niémożno/ gardłem pachnie/ niésłuszą [...]. Kn 544.
patrz: NIEMOŻNO
– Nié można rzécz/ Nié możé to byc. Non potest impetrari [...] v. Niépodobieństwo 2. Kn 506.
patrz: NIEMOŻNY
– Niénásycenié/ aduerb. Insaturabiliter [...] Insatiabiliter [...]. Kn 508.
– Niénasycęnie/ Nomen Niénásyt. Insatietas [...] Insatiabilitas [...] v. Apétyt 4. Kn 508.
– Niénásycony/ Insatiabilis, inexplebilis [...] v. Zárłok. Kn 508.
– Niénasycęnie/ Nomen Niénásyt. Insatietas [...] Insatiabilitas [...] v. Apétyt 4. Kn 508.
patrz: NIENASYT
– Odmyty. (oppositum Niéodmyty) [...] qui elui potest. Kn 602.
patrz: NIEODMYTY
– Niépodobny ku wierzeniu/ [...] Difficile ad credendum [...] Difficile ad fidem [...]. Kn 514.
– Niépodobnie ku wierzeniu [...] Incredibiliter [...] suprà fidem. Kn 514.
– Nié-podobnié item. vide Rożnié. Kn 514.
– Niépodobnié ku czynieniu [...] eo modo quo fieri aliquid non potest. Kn 514.
– Niépogodá/ Plutá. Tempestas [...]. Kn 514.
patrz: NIEPOGODA
– Niéprzyiaźń wrodzona rzéczom niemem i niéczułem/ Antipathia [...] Aduersa & repugnans natura [...]. Kn 518.
– Niéprzyiaźń wiodę z-kiem/ záchodzę w-niéprzyiaźń. Inimicitias cum aliquo gero, suspicio, subeo [...] Contraho inimicitias [...] Iádę ná kogo [...]. Kn 518.
– Niéprzyiaźń/ Inimicitiae [...] Hostilitas [...]. Kn 518.
– Niéprzystoyny/ Indecens [...] Maioribus suis dedecorum incusauit. lżącego/ szpecącego przodki/ niépoczciwego przodkom [...]. Kn 520.
– Iáko bydlę/ iáko béstya/ po béstyalsku. Pecorum modo, […]. More ferae, […]. In pecorum modum […]. More bestiarum […]. Kn 232.
patrz: NIEROZUMNY
– Twárdy/ gęsty/ niégębczasty/ niérzepiásty. Kn 1165.
– Niésłuszny/ Iniquus [...] Indignus [...] Flagitiosus [...] Iniurus [...]. Kn 526.
– Niésporo mi/ [...] Parum vel nihil proficio [...] Promoueo parum [...] Nihil promoueo [...] Ne digitum quidem progredi [...]. Kn 528.
patrz: NIESPORO
– Iák nié swoy chodzę/ Iák w odmęcié chodzę. Prae maerore non sum apud me: Vix animi vel mentis sum compos [...] A morbo nec animo nec lingua, nec pedibus satisdum compos sum [...] Frasuię się. Kn 231.
patrz: NIESWÓJ
– Wart/ nié wart tego/ tyla/ i. nié waży. v. Wáżę tyle/ & Godzien. Kn 1224.
patrz: NIEWART
– Niéwiádom/ Niéwiáduk/ vide Niébiégły/ Niéumiéiętny [...]. Kn 536.
– Niéwiádomy/ v. Niéznáiomy. Kn 536.
– Niéwiádomié/ niéwiédząc. [...] Per ignorantiam [...] Imprudens [...] Insciens [...]. Kn 536.
– Widzieć (impersonale) propr. Iusz nie widzieć: iészczé widzieć/ widno/ niéwidno tu. Kn 1244.
patrz: NIEWIDNO
– Niéwolny sobié/ v. Obowiązány/ Niéswobodny. Kn 540.
– Nié wolno/ nié swobodnié/ z réspéktem. Obnoxiè dicere sententiam [...]. Kn 540.
patrz: NIEWOLNO
– Niéwstyd/ Impudentia [...] Inuerecundia [...] Impudica impudentia. Impudicitia [...]. Kn 540.
patrz: NIEWSTYD
– Niéwymowność/ Infacundia, [...] Infantia eius qui rem dicendo explicare non potest, [...]. Verborum vel inopia, siccitas, ieiunitas, fames [...]. Infantia linguae, [...]. Infantia qadrupedum muta, [...]. Niéwymowność/ niemotá niewyrozumna. Kn 541.
– Nié-wymowny/ nié-orator. Indisertus: strigosus orator: ieiunius, ieiunior in orationibus: Infans, nihil illo infantius: ne infantissimus existimarer. Elinguis: Fabius nunquam habitus est elinguis [...]. Exsuccus, aridus, exsanguis orator. [...] Suchy/ niéżywy/ [...]. Ineloquens, [...] Infacundus, [...]. Kn 541.
patrz: NIEWYMOWNY
– Niéwysłowiony/ niéwypowiédziany/ niéwymowny. Inenarrabilis: ineffabilis: enarratu difficilis [...] Immemorabile spatium. [...] Indictus & innominabilis Deus, [...] interpretatu difficilis. Inexplicabilis, [...] Inexplicabile dictu est. Nec relatu effabilis, nec [...]. Infandus, à non fando, quem fari non est. Nonio. qui affert Varronem dicentem: Nemo aegrotus somniat tam infandum, quod non aliquis dicat Philosophus, i. Inenarrabile, absurdum. [...] De hoc quicquid dixero, minus erit, [...] Vincitur sermo rei magnitudine & minus est omne quod[...]. Kn 542.
– Niéwypowiédziány/ v. Niéwysłowiony. Kn 541.
– Niéwysłowiony/ niéwypowiédziany/ niéwymowny. Inenarrabilis: ineffabilis: enarratu difficilis [...] Immemorabile spatium. [...] Indictus & innominabilis Deus, [...] interpretatu difficilis. Inexplicabilis, [...] Inexplicabile dictu est. Nec relatu effabilis, nec [...]. Infandus, à non fando, quem fari non est. Nonio. qui affert Varronem dicentem: Nemo aegrotus somniat tam infandum, quod non aliquis dicat Philosophus, i. Inenarrabile, absurdum. [...] De hoc quicquid dixero, minus erit, [...] Vincitur sermo rei magnitudine & minus est omne quod dicimus, [...]. Kn 542.
– Ułácniony/ v. Niézábáwny Kn 1183.
patrz: NIEZABAWNY
– Niézábáwny/ wolny/ łácny/ prozny. Vacuus. [...] vacuus curis, negotijs; vacuus à rebus. [...] Vacans animus, [...]. Vacuum tempus, [...] Dum sit vacuissima quaeras, [...]. Remississimus ad otium & ad omnem comitatem animus, [...]. Kn 542.
patrz: NIEZABAWNY
– Łácny/ niézabáwny. v. Łácno mi. Kn 343.
patrz: NIEZABAWNY
– Nié zábáwny iéstem/ vide Łácno mi. Kn 542.
patrz: NIEZABAWNY
– Niéznośnié/ Intoleranter. Intolerantissimè […] Intolerabiliter [...]. Kn 545.
– Niźiołék/ Homulus, staturae humilis homo. [...] v. Kárzéł. Kn 549.
patrz: NIZIOŁEK
– Nizouios Cromerus appellat à voce Polona Niża sub Niźina/ Kn 548.
patrz: NIŻA
– Strachy nocne/ pokusy ná iákiem miéscu [...] Lemures nocturni [...] Stráchy cierpieć [...]. Kn 1072.
patrz: NOCNY
– [...] stráchy nocne/ stráchánia się w-nocy. Kn 1072.
patrz: NOCNY
– Gárnéc ná nogách/ Chytropus [...] Tripes olla. Kn 186.
patrz: NOGA
– Ieża nogá/ ziéle. Echinopus, [...]. Kn 248.
patrz: NOGA
– Nowiniarz/ Awizarz [...] Nouorum rumorum fictor, gerulus. Kn 553.
patrz: NOWINIARZ
– Buntownik [...]. Nowiniarz. Natinator, Festo seditiosus. Kn 53.
patrz: NOWINIARZ
– Nuż gdy/ á nuż gdyby. Cedo si conata peregit [...] á nuż gdyby zamysły wykonał/ quàm day to/ vel daymy [...]. Kn 554.
patrz: NOŻ, NUŻ, NUŻ
– Nuż go/ nuż weń/ dobrzéż go. Perge in virum [...]. Kn 554.
patrz: NU, NUŻ, NUŻE
– Nuż/ nu/ nużé/ nuż iédno. Eia [...] Age licemini [...]. Kn 554.
patrz: NU, NUŻ, NUŻE
– O bok/ pobocz komu idę/ siédzę. Ad latus alicui sedeo, assideo alicui [...]. Kn 554.
patrz: O BOK
– Obálisty/ vide Vpadku bliski. Kn 557.
patrz: OBALISTY
– Obártél/ obártlik. Obex versatilis posti affixus. Kn 557.
patrz: OBARTLIK
– Obártuch/ Circulus, ex farina, caseo, et aqua, circuitum aquabiliter fundens [...] Lixulae, et semilixulae [...]. Kn 557.
patrz: OBARTUCH
– Obárzanék/ obwarzánék/ pracél/ begiél. Spira vulgò [...] v. Kołacz [...]. Kn 557.
patrz: OBARZANEK
– Biégun/ błąkácz/ wszędy był/ powsinogá. Erro [...] Multiuagus [...] Circumuagus [...] Omniuagus [...] Ambulator et Ambulatrix [...] Obbiegácz [...] vide Hultay. Kn 27.
patrz: OBBIEGACZ
– Obbieg/ obbieżenie/ okrążenie/ okrąg. Circuitus [...] Circumuectus [...] Circumuectio solis [...] Conuersio solis annua [...] Ambitus [...]. Kn 557.
– Obciążenie/ tr. ábo obciążánie/ vide Vcisk. Kn 558.
– Obciążenie/ tr. ábo obciążánie/ vide Vcisk. Kn 558.
– Obcinácz [...] Putator [...] Frondator [...] Vcinácz/ propriè Skrociciel [...]. Kn 559.
patrz: OBCINACZ
– Rozmowny/ Philologus in omni sermone, omnibus affabilem se esse vult [...] Affabilis [...] obcownik [...]. Kn 948.
patrz: OBCOWNIK
– Obdách [...] Obdáchowe wiązánie/ ábo sam obdách/ aliter. v. Przypustnicé/ Kroksztyn. Kn 559-560.
patrz: OBDACHOWY
– Obdal/ v. Przydálszem. Kn 560.
patrz: OBDAL
– Obdách/ obdászék/ dászék ściány od deszczu broniący. Protectum [...] Proiectura [...]. Kn 559.
patrz: OBDASZEK
– Przylipam/ lnę/ przylnąć. Adhaereo [...] Koło rószczék obélnęło. Adhaesit mihi ad infimum ventrem fames [...] Adcorporor [...] Affigor [...]. Kn 877.
– Obérman/ v. Igrzysk sprawcá [...]. Kn 560.
patrz: OBERMAN
– Poznawánie się z-kiem/ poznánie/ obéznánie. Recognitio formicarum inter se [...] Notitia. Nupera haec inter nos est noticia [...]. Kn 811.
patrz: OBEZNANIE
– Obierék/ obierki/ v. Odrzutek/ Ostatki 1. Ogryzék. Kn 564.
patrz: OBIEREK
– Wizytator [...] Lustrator [...] spiégierz/ obchodziciel/ ábo obieżdżácz/ przéględácz świátá [...] Inspector [...] obieżdżácz [...]. Kn 1269.
– Obieżdżánie/ vide Krążenie. Kn 565.
– Opłáték/ opłátki. à voce Latina corrupta, oblatio [...] oblátki [...] Proskury [...] v. Ofiárá [...]. Kn 633.
patrz: OBLATEK
– Obliczam/ v. Zliczyć. Kn 567.
patrz: OBLICZAĆ
– Kupię/ gromádzę cokolwiék. Coaceruo pecuniam [...] Congero omnia in vnum [...] Cumulo benefacta [...] Kupią się iák oblépił/ oblipáią. Struo opes [...] Regero culmos in aceruum [...] Stipo carinis argentum [...] Densare cateruas [...]. Kn 336.
patrz: OBLIPAĆ
– Podárék oblubiéńczy/ zrękówinny. Proxencticum [..]. Kn 732.
– Obłoczystość/ obłokow zébránie [...] congeries nubium. Kn 567.
– Obłogá v száty/ v. Bramá v száty. Kn 567.
patrz: OBŁOGA
– Ob-łokáć się/ de brutis vel de hominibus gulosis, et sordinis propriè dicitur. idem Obiadam się. Kn 567.
– Obłoczysty/ Nubilus: nubilum caelum [...] Nubilus auster [...] Obłokorodny. Nubifer [...]. Kn 567.
– Obłóczenie száty/ Inductus [...] Vestes indutui et amictui. do obłóczenia i do odziewánia [...]. Kn 567.
– Łupiná/ łuszczyná/ obłupiná grochu/ iárzyn/ migdalow/ i orzéchow cienka ná iądrzé. Tunica lupini [...] Siliqua [...] Valuulae fabarun, lentis, erui [...]. Kn 374.
patrz: OBŁUPINA
– Obłupuię/ v. Odzieram 1. 2. Kn 568.
– Obłupowánie/ v. Odzieránie. Kn 568.
– Obmarzł/ obmárzły [...] Hiems vestit montem gelu. Circumgelatus [...]. Kn 568.
– Zámázánie/ obmázánie/ zálépięnie płonki/ drzéwá [...] Litura [...]. Kn 1377.
patrz: OBMAZANIE
– Obmázuię co/ Circumlinio: circumlitus fuco [...] Circumlitus oleo [...] Circumlino oculum [...]. Kn 568.
patrz: OBMAZYWAĆ
– Obmázuię co/ Circumlinio: circumlitus fuco [...] Circumlitus oleo [...] Circumlino oculum [...] Nié pomuśniono/ nié obmuśniono/ nié okreszono fárbą. Oblino [...] Oblitus faciem cruore [...] Oblitus parricidio [...]. Kn 568.
patrz: OBMUSNĄĆ
– Omywam/ obmywam co. Elno sordes, sanguinem. Luo scelus sanguine. [...] Abluo aliquid. [...] Kn 628.
patrz: OBMYWAĆ
– Wstyd aliter. vt wstyd obnáżyć/ i. członki wstydliwe. v. Członek wstydliwy. Kn 1298.
patrz: OBNAŻYĆ
– Ogniwáczék/ feniks/ wyczyniéc/ obniżył [...] Phoenix [...]. Kn 617.
patrz: OBNIŻYĆ
– Obolewiéc/ vide Oboręczny. Kn 569.
patrz: OBOLEWIEC
– Oboręczny/ obopráwiéc. AEquimanus [...]. Kn 569.
patrz: OBOPRAWIEC
– Obostronnié/ v. Béz bráku. Item. Niészczerzé. Kn 569.
– Obostronność/ Adiaphoria [...] In contrarias partes facultas [...] Indifferentia [..]. Kn 569.
– Obrázá/ obráżęnie ábo obrażánie kogo (quasi actiuè ktorym ia kogo obrażam/ ábom obráził) Offensio alicuius, omnium ordinum: vito alicuius offensionem. Concito, affero alicui offensionem: sum offensioni [...] Offensa [...]. Kn 574.
– Obráźliwy/ obrażáiący łácno. Inuidiosus [...] Obráziciel/ Winowáycá. Kn 575.
patrz: OBRAZICIEL
– Obrazki/ Obraski/ Aronowa brodá/ Diablik/ Wężownik biały. Aron, vel Arum [...] Aros [...]. Kn 575.
patrz: OBRAZKI
– Obrázoborstwo [...] Iconomachia, Oppugnatio imaginum. Kn 575.
– Obrázá/ obráżęnie ábo obrażánie kogo (quasi actiuè ktorym ia kogo obrażam/ ábom obráził) Offensio alicuius, omnium ordinum: vito alicuius offensionem. Concito, affero alicui offensionem: sum offensioni [...] Offensa [...]. Kn 574.
patrz: OBRAŻANIE
– Obrąbiam/ obrębuię/ ręby czynię ábo owrębuię/ obrownywam/ rowem/ szwem etc. brzeg iákiey rzéczy otaczam. Margino [...]. Kn 571.
patrz: OBRĄBIAĆ
– Obrąbiony/ owrąbiony/ v. Brzézisty. Kn 571.
patrz: OBRĄBIONY
– Obrąbiam/ obrębuię/ ręby czynię ábo owrębuię/ obrownywam/ rowem/ szwem etc. brzeg iákiey rzéczy otaczam. Margino [...]. Kn 57z1.
– Obroczny/ adiect. obrokowy. Cibarius [...] Obrocznik/ co obrok biérzé [...]. Kn 575.
patrz: OBROCZNIK
– Obroczny/ substant. [...] i. frumenti distributor [...] i. carnium distributor, vide Száfarz/ Stráwny. Kn 576.
patrz: OBROCZNY
– Obrodzęnie/ Prouentus [...] Vbertas frugum [...] Germinatio [...] v. Vrodzay. Kn 576.
patrz: OBRODZENIE
– Obrodziły/ co obrodził. Fetus [...] Vber [...]. Kn 576.
patrz: OBRODZIŁY
– Obroczny/ adiect. obrokowy. Cibarius [...]. Kn 575.
patrz: OBROKOWY
– Básztá murowána do obrony/ Propugnaculum [...] Procestria. Kn 17.
patrz: OBRONA
– Obrastam aliter, Obrosło bydlę [...] Obsita setis bos [...] obrastánie/ obrośnięnie. Kn 573.
– Poniżam kogo/ vpokarzam/ poniżam stan czyy. In peregrinitatem redigo aliquem [...] In ordinem aliquem redigo, cogo [...] Redigere in sordidissimam turbam nobiles [...] W-chłopy obrocić szláchtę [...] In infimum agere, deijcere [...] Traducere ad plebem aliquem [...] Deprimo fortunam alicuius. De caelo aliquem detrahere [...]. Kn 773 [771].
patrz: OBRÓCIĆ
– Obrąbiam/ obrębuię/ ręby czynię ábo owrębuię/ obrownywam/ rowem/ szwem etc. brzeg iákiey rzéczy otaczam. Margino [...]. Kn 571.
– Obrucháć co/ ab obruchywam/ propriè [...] Labefactare statuam [...] Labefacere dentes [...] Quasso [...] Quassata monumenta. Quatefacio [...]. Kn 577.
– Obruszny/ co się łácno obruszy [...] perturbatu facilis. Aliter Co się da obrucháć. Quassabilis [...]. Kn 578.
patrz: OBRUSZNY
– Ryczę/ Mugio [...] Ozywa się rykiem. Admugit [...] Przyryka. Demugitae paludes [...] Obryczáne/ rykiem ogłoszone. Immugire, ryknąć/ záryczeć [...]. Kn 963-964.
patrz: OBRYCZANY
– Obrzymski/ wiélkiego wzrostu. Gigantaeus [...] Collosicus, & colleseus homo: colosseum signum [...]. Kn 580.
– Bożé day to/ oby to! Vtinam id accidat, vt [...] Bog by to dał/ Obyś to był/ Me miserum! cur non ades? [...]. Kn 43.
patrz: OBY
– Duchowny oćiéc/ mistrz. Magister pietatis, religionis. Kn 153.
– Duchowny ociéc/ mistrz. Magister pietatis, religionis. Magistros virtutis [...]. Kn 153.
– Szturm odbić/ wytrzymáć. Impetum alicuius propulsare, reprimere, reflectere, frangere. Kn 1124.
patrz: ODBIĆ
– Dziésięcinę odbieram/ wytykam. Decimas accipio Kn 166.
patrz: ODBIERAĆ
– Oddáię pieniądzé przéz bánk/ ná bánku vkázuię/ posyłam do bánkierzá ná się kártélusz pożyczálnikowi. Rescribo alicui argentum. Kn 594.
patrz: ODDAWAĆ
– Wytchnienie/ Respiratio in oratione [...] v. Oddéch/ Odpocznienie/ Przéstánék. Kn 1338.
patrz: ODDECH
– Tchnienie Halitus (extremus) [...] Spiritus ultimus [...] Anhelatio [...] Spiritus gravis [...] vide Oddéch. Kn 1138.
patrz: ODDECH
– Oddycham/ Spiro, respiro [...]. Sine respirem quaeso [...] Duco spiritum: nullum spiritum otiosum duximus. Ducere animam de caelo [...] Traho et [?] reddo spiritum [...] Attraho & reddo animam. [...] Reciproco animam [...] Recipio anhelitum [...] Duco & aërem. Rehalo. Reddo animam. Reduco auras naribus. [...] Excepto leuas auras [...] Bestiae auras recipiunt naribus & per anhelitum reciprocatas reddunt [...] Reciprocare à vitali spiritu aërem. [...] Interspiro [...] Relinquito quâ interspiret, s. vinum in dolio opertum. Obserua in exemplis Latinis quaedam pertinere ad recipiendum aërem, quaedam ad emittendum, ut Gracis [...] (v. Oddéch) et [?] Polonis: [...] Biorę w-się-déch/ et [?] wydycham quia oddycham utrumá, [?] sonat. Kn 596.
patrz: ODDECH
– Oddéch/ Oddychanie. Respiratio. Aspiratio, Adspiratio. animantes adspiratione aëris sustinentur. Spiritus: anima (i. aër) ducitur spiritu, [...] Respiratus, us, [...] Aspiritus, us. [...] al. adspiritus. Reflatus, us, [...]. Reflatus belluae marinae. Reciprocatio spiritus. [...] Duae sunt vices, seu functiones respirationis, s. Inspiratio, qua aër ad cor irabitur. [...] Expiratio, quae spiritus expellitur [...] At [...] facilis respiratio. Interspiratio in oratione. [...] Transpiratio [...] Galen non est idem quod respiratio seu [...] quia illa est; cùm per totum corpus aër trabitur at expiratur: haec verò, cùm spiritus per os intrò at extra fertur. Sape tame haec vocabula pro eodem vsurpantur. Kn 595.
patrz: ODDECH
– Oddycham/ Spiro, respiro [...]. Sine respirem quaeso [...] Duco spiritum: nullum spiritum otiosum duximus. Ducere animam de caelo [...] Traho et [?] reddo spiritum [...] Attraho & reddo animam. [...] Reciproco animam [...] Recipio anhelitum [...] Duco & aërem. Rehalo. Reddo animam. Reduco auras naribus. [...] Excepto leuas auras [...] Bestiae auras recipiunt naribus & per anhelitum reciprocatas reddunt [...] Reciprocare à vitali spiritu aërem. [...] Interspiro [...] Relinquito quâ interspiret, s. vinum in dolio opertum. Obserua in exemplis Latinis quaedam pertinere ad recipiendum aërem, quaedam ad emittendum, ut Gracis [...] (v. Oddéch) et [?] Polonis: [...] Biorę w-się-déch/ et [?] wydycham quia oddycham utrumá, [?] sonat. Kn 596.
patrz: ODDYCHAĆ
– Oddéch/ Oddychanie. Respiratio. Aspiratio, Adspiratio. animantes adspiratione aëris sustinentur. Spiritus: anima (i. aër) ducitur spiritu, [...] Respiratus, us, [...] Aspiritus, us. [...] al. adspiritus. Reflatus, us, [...]. Reflatus belluae marinae. Reciprocatio spiritus. [...] Duae sunt vices, seu functiones respirationis, s. Inspiratio, qua aër ad cor irabitur. [...] Expiratio, quae spiritus expellitur [...] At [...] facilis respiratio. Interspiratio in oratione. [...] Transpiratio [...] Galen non est idem quod respiratio seu [...] quia illa est; cùm per totum corpus aër trabitur at expiratur: haec verò, cùm spiritus per os intrò at extra fertur. Sape tame haec vocabula pro eodem vsurpantur. Kn 595.
patrz: ODDYCHANIE
– Odétchnienie/ vide Oddéch. Kn 596.
– Wstyd/ aliter. Wstyd odjąć pánnié/ i. pánieństwo. vide Dziéwictwo. Kn 1297.
patrz: ODJĄĆ
– Iák nié swoy chodzę/ Iák w odmęcié chodzę. Prae maerore non sum apud me: Vix animi vel mentis sum compos [...] A morbo nec animo nec lingua, nec pedibus satisdum compos sum [...] Frasuię się. Kn 231.
patrz: ODMĘT
– Odmyty. (oppositum Niéodmyty) [...] qui elui potest. Kn 602.
patrz: ODMYTY
– Odmywam co. Eluo maculam. [...] Eluo labem, [...] Propriè reddes: Aboleo lauando maculam, sordes, etc. [...]. Kn 602.
patrz: ODMYWAĆ
– Chodzę z kiem w odpowiédzi/ vide Odpowiádam 2. Kn 68.
patrz: ODPOWIEDŹ
– Odstroił się instrument/ régał/ lutnia/ [...] Chorda citharae intentae remiserunt. [...] Fistulae organi pneumatici ex consonis, dissonae facta sunt; f. ob situm diuturnum vel aeris humiditatem. Kn 608.
– Iák ogniá się boi/ strzeżé/ chroni. Latini dicunt: Cane peius & angue [...] Vitat oliuum cautius sanguine viperino. Kn 231.
patrz: OGIEŃ
– Opowiádácz/ ogłosiciel/ oznáymiácz. Praeco virtutum alicuius. Praedicator beneficij, [...]. Praenuntius ales lucis, [...]. Declarator, [...] Renuntiator, [...]. Praenutiatius ignis, [...] Annuntiator, [...]. Et praenuntiae stellae, [...] Nuntiator, [...]. Nuntius, [...] Historia nuntia vetustatis. Kn 633.
– Opowiádácz [...] Opowiádáczká/ ogłosiciélká. [...] Enuntiatiuus, [...] adiect. Opowiadáiący/ oznáymuiący. Kn 633.
– Ogłoszęnie/ (actus finitus) Ogłaszá. (actus durans) Praedicatio praeconis. Praeconium: Promulgatio. [...]. Kn 616.
– Żołtoczerwony/ żołtogorący. Ognistey fárby. Rutilus capillus. Rutila flamma [...]. Subrutilus color [...]. Kn 1448.
patrz: OGNISTY
– Ogniwaczék/ Feniks/ wyczyniéc/ [...] v. Orzéł 4. [...]. Kn 617.
patrz: OGNIWACZEK
– féniks ptak/ vide Ogniwaczék. Kn 174.
patrz: OGNIWACZEK
– Ogón. [...] Penis. Kn 618.
patrz: OGON
– Przęsłká ziéle/ strzępéczká/ kotcze ogonki. Skrsyp. Kn ?.
patrz: OGONEK
– Dłubáczká ogrodnicza/ Scalprum, [...]. Kn 121.
patrz: OGRODNICZY
– Sonchus asper. mlecz ogrodny. Kn 417.
patrz: OGRODNY
– Goździki/ kwiatki swoyskie ogrodne .Caryophyllus, flos odoratus & coronarius [...]. Kn 206.
patrz: OGRODNY
– Mężoboycá (powszéchnié) Homocida, [...]. Cui hominum mors omnis in vsu est [...]. Parricida non tantùm patris, sed et aliorum hominem et scelerum apud [...] vt Parricida ciuium, patriae. sacrum qui clepserit parricida esto geminat r [...] scribunt aliqui et paricida. Propriè tamen et parricida qui patrem necauit. (oycoboycá) Parenticida, [...] Matricida, [...] (mátkoboycá/) et [...] matrem occido, Fratricida, [...] (brátoboycá) Sororicida, [...] (siostroboycá.) vide zabiiak. Kn 398.
patrz: OJCOBÓJCA
– Oycomorderz/ oycobóycá. Parricida, [...] qui occidit parentem, propinquum, immò liberum hominem sciens, in legibus Romanis. [...] ad leges capitales addi solitum: parricida esto. i. reus capitis, vel capital illi esto, qui hoc fecerit [...] c. etiam patriae oppressor, proditor [...]. parricida appellatur. Scribunt aliqui paricida, alij parricida: quomodo etiam non pauca exemplaria bona habent, sed sequor plures [...] maioris auctoritatis rr geminātes. [...] patris percussor. Kn 654.
patrz: OJCOBÓJCA
– Oycomorderstwo/ Oycobóystwo. Parricidium [...]. Kn 654.
– Oycomorderstwo/ Oycobóystwo. Parricidium [...]. Kn 654.
– Oycomorderz/ oycobóycá. Parricida, [...] qui occidit parentem, propinquum, immò liberum hominem sciens, in legibus Romanis. [...] ad leges capitales addi solitum: parricida esto. i. reus capitis, vel capital illi esto, qui hoc fecerit [...] c. etiam patriae oppressor, proditor [...]. parricida appellatur. Scribunt aliqui paricida, alij parricida: quomodo etiam non pauca exemplaria bona habent, sed sequor plures [...] maioris auctoritatis rr geminātes. [...] patris percussor. Kn 654.
– Oyczeńko/ v. Tátá/ Oyciéc. Kn 654.
patrz: OJCZEŃKO
– Metopium [...] gáłbanowy/ ábo ámoniákowy/ ábo migdałowy oléiék. Kn 183.
patrz: OLEJEK
– Oczyśćiam co powierzchownié od plugástwá/ v. Chędożę/ Omywam. Kn 589.
patrz: OMYWAĆ
– Omywam/ obmywam co. Eluo sordes, sanguinem. Luo scelus sanguine. [...]. Abluo aliquid. [...] Abluitur radix vino. [...] Donec me flumine abluero. Elauo [...]. Elaui in mari. Kn 628.
patrz: OMYWAĆ
– Płóczę co/ wypłókuię. [...] spłókywáły/ opłókywáły [...] v. Omywam. Kn 711.
patrz: OMYWAĆ
– Myćie/ vmywánie/ omywánie. Lauatio [...]. Lauatione calidae aquae traduntur pinguescere. Ablutio corporis [...]. Kn 438.
patrz: OMYWANIE
– Vmywánie/ omywánie. [...] Ablutio, [...] ablutio manuum. vide Myćie. [...] vmywánie nóg. Kn 1189.
patrz: OMYWANIE
– Opiéprzyć/ propriè. [...] Condire pipere edulium. Piperare, [...]. Kn 631.
patrz: OPIEPRZYĆ
– Opiéprzyć tr. vide Drogo co kupić. Kn 631.
patrz: OPIEPRZYĆ
– Opłákiwam/ Defleo [...]. Belli ciuilis initium saepè defleui. Deploro calamitatem. Lugeo vitam hominum. Elugeo: Patriam eluxi iam & graùius & diùtius quàm vlla mater vnicum filium. [...] Complorare fortunam, [...] Kn 632.
– Opowiádácz/ ogłosiciel/ oznáymiácz. Praeco virtutum alicuius. Praedicator beneficij, [...]. Praenuntius ales lucis, [...]. Declarator, [...] Renuntiator, [...]. Praenutiatius ignis, [...] Annuntiator, [...]. Et praenuntiae stellae, [...] Nuntiator, [...]. Nuntius, [...] Historia nuntia vetustatis. Kn 633.
patrz: OPOWIADACZ
– Opowiádácz [...] Opowiádáczká/ ogłosiciélká. [...] Enuntiatiuus, [...] adiect. Opowiadáiący/ oznáymuiący. Kn 633.
– Jést oratorski/ ábo jésty krásomowskie. Gestus [...] Motus corporis: actio: pronuntiatio [...]. Kn 246.
patrz: ORATORSKI
– Ort/ vide Vrt/ Osmak. Kn 636.
patrz: ORT, URT, URT
– Gwiazda/ ábo gwiazdy osobno chodzące. v Plánetá. Kn 219.
patrz: OSOBNO
– Osrzódék chlébá/ [...] Medulla panis. [...] Kn 644.
– Ostropést źiéle/ podgrzał. Leucacantha [...] Leucographis [...] Carduus vulgaris. Kn 645.
– Osuch/ Gniotká Kn 647.
patrz: OSUCH
– Ośm-kroć/ ośm rázy. Octies [...]. Kn 641.
patrz: OŚMKROĆ
– Otchnąć kogo, otchniąny duchem záráźliwem/ [...] Afflo alicui pestilentem aërem. [...] Afflari pestilenti aura. [...] Afflatus mala aura. Idem ferè est Nápuchać/ vide [...] Ozionąć I. Kn 650.
patrz: OTCHNĄĆ
– Otchnąć kogo, otchniąny duchem záráźliwem/ [...] Afflo alicui pestilentem aërem. [...] Afflari pestilenti aura. [...] Afflatus mala aura. Idem ferè est Nápuchać/ vide [...] Ozionąć I. Kn 650.
patrz: OTCHNIONY
– Otuchy dodáię/ vide Nadziéię czynię. Kn 651.
patrz: OTUCHA
– Owiewam kogo/ owionął kogo wiátr. Afflo aliquem: afflauit eum ventus, afflatus est vento, afflatus est ei nidor, [...] c. Sic loquuntur Latini. Afflari: afflantur Noto vineta. [...] Sperat sibi auram aliquam posse afflari [...] Afflauit ma ful minis ventis, s. Iupiter [...] Cum quidam ventus afflauit, [...] Afflari priùs quàm percuti fulmine, omnia docet idem [...]. Circumflant aliquem venti [...] Circumflari à ventis inuidiae [...]. Kn 653.
patrz: OWIEWAĆ
– Owiewam kogo/ owionął kogo wiátr. Afflo aliquem: afflauit eum ventus, afflatus est vento, afflatus est ei nidor, [...] c. Sic loquuntur Latini. Afflari: afflantur Noto vineta. [...] Sperat sibi auram aliquam posse afflari [...] Afflauit ma ful minis ventis, s. Iupiter [...] Cum quidam ventus afflauit, [...] Afflari priùs quàm percuti fulmine, omnia docet idem [...]. Circumflant aliquem venti [...] Circumflari à ventis inuidiae [...]. Kn 653.
patrz: OWIONĄĆ
– Pach/ vide Wónia/ Powonienie. Kn 656.
patrz: PACH
– Pachá v człowiéká/ podpásze, Ala, axilla [...] v. Korzeń. Kn 656.
patrz: PACHA
– Pacham/ v. Węchem czégo szukam. Kn 656.
patrz: PACHAĆ
– Pachaią się konie. Die Pferde machen einander wild, scheu. les chevaux éfarouchent l`un l`autre. Kn 1304.
– Pacháią się szkápy/ [...] Efferantur inuicem equi. Item, v. Popacháć się. Kn 656.
– Zwiéśinosék wiélki pachnący. Szałwia ś. Ianá. [Sclarea, Matrisylua, [...] [Herba S. Ioannis, Officin. [...]. Kn 1456.
– Polszczyzná/ Sermo Polonicus [...] Polszczyzną pachnié twa Łáciná/ Włoszczyzná/ [...] Idioma Polonicum [...] Idiotismus Polonicus [...] Sermo vulgaris. Kn 767.
– Gárdłem to pachnié. Kn 185.
– Pacholczno/ Magno comitatu puerorum ire: Multis viris comitata mulier. Bené comitatus conscendit [...] Homo comitatus, comitatissimus. Comitatiores reuerti [...] Vno puero comitatior. Oppositum: Parúm comitatus exiit. Nié pácholczno. Kn 657.
patrz: PACHOLCZNO
– Pácholę/ chłopiéc. Puer. Alij pueri alias literas attulerunt. Kn 657.
patrz: PACHOLĘ
– Cłopię/ vel chłopiéc [...] vide Giérmék/ Pácholę. Kn 66.
patrz: PACHOLĘ
– Sługá/ służebnik/ páchołek. Famulus, Pedisequus, Stator. Minister: Ministrator [...] Pedes pro famulis v. Pácholę. v. Niéwolnik. Kn 1024.
patrz: PACHOLĘ
– Orszak/ gwárdya/ zgráiá. Pompa lictorum [...] Cohors iuuentutis Aduocatio [...] Famulatio, Apulei. Frequenti famulatione ftipata. Caterua comitum. Cháłástrá/ Pácholstwo. Kn 636.
patrz: PACHOLSTWO
– Pácholstwo/ słudzy/ ábo sług gromádá. Comitatus [...] Famulitium, Vnus famulitio, famularis turba [...] v. Cháłástra/ Orszak. Kn 657.
patrz: PACHOLSTWO
– Páchołék zá pánem idący. Pedisequus: Affecta. Affectator alicuius [...] v. Sługá. Giérmék. Kn 657.
patrz: PACHOŁEK
– Páchołék przed pánem idący/ v. Dworzánin Kn 657.
patrz: PACHOŁEK
– Niédźwiadék robak/ Szkorpion/ Vrsino, iáko páiąk iést/ alé ogon paciorkowáty. Kn 501.
– Páciépi/ Antrum obscurum [...] casa tenebricosa. Kn 657.
patrz: PACIEP, PACIEP
– Paciérzé kápłáńskie/ i. Książki w-ktorych są paciérzé. vide Bréwiarz. Kn 658.
patrz: PACIERZ
– Pacierz u zwiérząt/ u człowiéká w grzbiécié/ w-szyi Pacierzysty Kn 657.
patrz: PACIERZ
– Zmawiam co/ zmówić pacierz. Recitare, percurrere legendo, recitando aliquid [...] v Mówię pacierz. Kn .
patrz: PACIERZ
– Stáwowych i paciérzowych kości końce/ dołkowáte/ i głowiáste/ iáko golęniowych/ biodrowych kości Kn 1065.
patrz: PACIERZOWY
– Grzbiétowa kość/ v. pacierzowa Kn 215.
patrz: PACIERZOWY
– Paciérzowa kość/ z-pacierzow złożona/ ábo paciérzé wszytkie ogołem [...] Ossea substructione fulciri ceruicem, Spina sacra. Kn 658.
patrz: PACIERZOWY
– Paciérzyczka ziéle/ [...] Scorpioides, Ruelli. Vrfin. Siren. [Nepa. Herba amoris, Siren. Kn 658.
– Pacierz v zwiérząt/ v człowiéká w-grzbiécie/ w-szyi Vertebratus, Verticillatus, idem. Pacierzysty. Kn 657-658.
– Páczési lniáne/ konopne [...] Stupa lini aut cannabis melior secundo pectine ablata [...] wyczoski lépsze [...] vide Zgrzébie. Kn .
– Koroná/ koronká. v. Rożániéc. Paciorki. Kn .
patrz: PACIORKI
– Pácyencya [...] Nic to/ Wytrwam ia to/ Musi wytrwáć/ Ciérpmysz. Kn 658-659.
patrz: PACJENCYJA
– Szkáplerz/ pácyencyia krótka. v. Pácyencyia Mniska. Kn 1114.
patrz: PACJENCYJA
– Páczyná/ péczyná [...] argilla igni exusta vel adusta, qualis est in focis [et] sornacibus [...] Terra fornacum qua retorrida suluescit, eiusdem cum testa effectus in medicinis.Rondelet. Kn 659.
– Páczéśny/ [...] Lineus aut cannabinus secundi loci, vel viliori lino aut cannabi constans. [...] Zgrzébiány. Kn 659.
– Ná twarz padszy. [...] v. Ná płásk. Kn 444.
patrz: PADAĆ
– Obéymuié mię strách / pada ná mię strách. Perfundit me horror. Kn 560.
patrz: PADAĆ
– Utykam głową/ gębą/ w-zięmię: Padam ná gębę. Sistere ore, capite: sistere capite in via, de femita. Kn 1209.
patrz: PADAĆ
– Koziéłék przéwrocić. [...] Saltus in caput [...] Cernuo [...] cernulat habetur. Koziełki przéwrácam/ Padam ná głowę. Kn 131.
patrz: PADAĆ
– Klękam/ padam ná koláná. Procumbo in genua. Submitto flexum genu. Tango genu terram [...] Pinso terram genibus. Biię kolány ziemię. Klękam przéd kiem. Kn 280.
patrz: PADAĆ
– Włosy mi padáią/ Glabresco. Kn 1274.
patrz: PADAĆ
– Padam/ alitertr. Dobrzé pádło/ páda co ná kogo. Cado belle, percommode, peropportune cecidit: ita cadit vt praedictum: fauste feliciter prospereque euenit [...] páda ná zboże. Kn 659.
patrz: PADAĆ
– Rospadam się/ rospádło się co/ v. Pádam się. Kn 929.
– Pádáléc. seps, sepis [...] serpens paruus tabisicus corpus hominis quod attigerit dissoluens et ipsa ossa, teste Lucano Kn 659.
patrz: PADALEC
– Rospádlina/ rysá [...] pádánie/ łupánie. Kn 929.
patrz: PADANIE
– Deszczowy/ dżdżowy/ Plunialis aqua [...]deszczu pádánie/ kropienie. Manalis lapis [...] ciékący/ ciéczeniu służący. Kn 120.
patrz: PADANIE
– Pandry/ padry/ pandrowie [...] Vermes terrigenae crassi [et] pringues [...] Robacy w-mięsié. Kn 666.
– Rybá Padowa/ wieloryb ábo iésiotr Padéwski. Attilus [...] piscis cetaceus Pado peculiaris, inertia pinguescens. Kn 962.
patrz: PADEWSKI
– Kosték rzucenie/ pádnienie szczęśliwe [...] Rzucenie. Kosték rzucenie/ ábo padnienie nieszczęśliwe. Kn 308.
patrz: PADNIENIE
– Pádół vide Doliná. Kn 660.
– Rybá Padowa/ wieloryb ábo iésiotr Padéwski. Attilus [...] piscis cetaceus Pado peculiaris, inertia pinguescens. Kn 962.
patrz: PADOWY
– Páiż / idem Tarcza. Kn 661.
– Págórkowáty/ págorczysty. Kn 660.
– Págorék/ págoréczék/ mogiłá/ goréczká [...] Tumulus terreus satis grandis. Kn 660.
– PAGÓRECZEK Págorék / págoréczék/ mogiłá/ goréczká. Kn 660.
– Págorkowáty/ págorczysty. Kn .
– Páiąk / Araneus [...] Vermis aëris [...] Páiączék. Kn 660.
patrz: PAJĄCZEK
– Rák morski okrągły/ páiąk morski [...] Cancer rotundus araneae similis Kn 909.
patrz: PAJĄK
– Mázinet/ mácinet. Rák páiąkowi podobny/ v. Rák morski okrągły. Kn 394.
patrz: PAJĄK
– Páięcznik trzéci/ ziele. Crocis [...] herba cuius tactu phalangi moriuntur. Kn 660.
patrz: PAJĘCZNIK
– Spinnen=; Spinnenweben. d'arraignée, de toile d'araignée. Siatka paięcza. Kn 1310.
patrz: PAJĘCZY
– Páięczyná/ Aranea [...] vide Siatká páięcza. Páięczyná ná drzéwiánych rózgách záwikłána/ z-ktorey mszycé/ wasienicé się rodzą. Kn 660.
patrz: PAJĘCZYNA
– Paięczysty/ Araneosus: lanugo araneosa, araneosus caulis, vomitus. Kn 660.
– Pal/ bić palé/ do palá przywiązáć. Kn 660.
patrz: PAL, POL
– Pal/ item aliter palenie. v. Opał. Kn 661.
patrz: PAL
– Pálá Ołtarzowa/ v. Korporał. Kn 661.
patrz: PALA
– Wódek pálácz/ Distillarius. Kn 1276.
patrz: PALACZ
– Pálácz/ co palił trupy umárłych. Vstor, v. Grubarz. Kn 661.
patrz: PALACZ
– Pálántuię/ v. Biię kogo/ & Biię kiiem. Kn 661.
– Biią się/ ktoremiby się bili/ siekli/ [...] Pálántowáć. Kn 30.
– Pálcat/ vide Laská. Kn 661.
– Dactylus, herba quina, aculeorum qua digitorum morbis [...] Palcowe ziéle. Kn 662.
patrz: PALCOWY
– Pálcowy aliter. vide Ná paléc miąszszy. Kn 662.
patrz: PALCOWY
– Pálczásty/ Digitus [...] Dactylus gemma nigra digito similis [...] Palczásty kámień. Idaeus dactylus, gemma pollici similis. Kn 661.
– Palczáste rękáwicé/ Digitalia [...] Olea melior, quae digitis nudis legitur quam quae cim digitalibus. Kn 661.
– Uskrzynąć się w-páléc/ uszczknąć. Kn 1202.
patrz: PALEC
– Dybię/ ná pálcách stąpam/ cicho/ dybkiem idę. Kn 157.
patrz: PALEC
– Pięść [...] zębotłuki [...] Facere pugnum [...] pięść uczynić. sed ścisnąć pálcé: ścisnąć w-pięść pálcé. Kn 693.
patrz: PALEC
– Miárá ná dłoń/ ná páléc iéden/ dwá/ trzy/ ná piędzi/ dwié/ trzy [...] Dłoń miárá. Páléc miárá. Łokiéć miárá. Stopá miárá. Kn 400.
patrz: PALEC
– Wysysam co z-pálca/ v. Zmyślam. Kn 1337.
patrz: PALEC
– Szostak/ Człowiek o sześciu pálcaách. v. Széść pálcy máiący. Kn 1120.
patrz: PALEC
– Pysznię się z-czégo/ wynoszę się/ bucę nadymam [...] Ná pálcách stąpam. Kn 904.
patrz: PALEC
– Paléc miárá/ calá/ miárá ná páléc/ [...] vide Uncya 3. Kn 662.
patrz: PALEC
– Ná pálcách chodzący/ Atta, qui vitio pedum plantis insistie et attingit potius terram, quam amulat [...] In plantas exsurgere. Kn 445.
patrz: PALEC
– Palenie czégo/ Crematio fecis [...] palenie miast/ wsi. Spalenie. Kn 662.
patrz: PALENIE
– Pal/ [...] palenie. v. Opał. Kn 661.
patrz: PALENIE
– Pálicá/ vide Laská. Kn 662.
patrz: PALICA
– Palę cégłę/ Coquo lateres in fornacem [...]. Kn 662.
patrz: PALIĆ
– Pálácz/ co palił trupy umárłych.Vstar, v. Grubarz. Kn 661.
patrz: PALIĆ
– Smołę palę [...] Picem elicio, excoquo. Kn 1033.
patrz: PALIĆ
– Palę w piécu/ palę piéc/ vide podpalam. Kn 662.
patrz: PALIĆ
– Palę się/ vide Gorę. Kn 662.
– Ostokrzew/Aquifolia; Aquifolium [...] v. Páliur. Agrifolium vulgó, Matthial. Luni. Kn 645.
patrz: PALIUR
– Páliur drzéwo/ chróst kolący cudzoziemski [...] Oset wiélki. Kn 662-663.
patrz: PALIUR
– Pałká ziéle/ Pálmá wodna. Kn 663.
patrz: PALMA
– Dáktył drzéwo/ vide Pálmá. Kn 113.
patrz: PALMA
– Pátyczká/ pátyká. Ferula [...] v. Zápaliczká [...] biiáczká/ laská vide Laská 1. Pálmatká. Kn 675.
patrz: PALMATKA
– Umykam czégo/ umknąłem ręki rózdzé/ pálmatcé. Kn 1188.
patrz: PALMATKA
– Pálmiczka/ pálma poziemna. Palma humilis: Chamaerriphes. Kn 663.
patrz: PALMICZKA
– Pálmorodny/ Palmosus. Kn 663.
patrz: PALMORODNY
– Pálnik ogrodny/ vide Bob kámienny Kn 663.
patrz: PALNIK
– Bób kámienny/ tyczna wyká/ Pálnik ogrodny/ Acopos. Anagyros. Kn 37.
patrz: PALNIK
– Cégłá niépalona/ Crudus later [...]. Kn 60.
patrz: PALONY
– Palowy [...] ná palách/ ná słupách/ ruchome bászty. Kn 663.
patrz: PALOWY
– Pałánie/ Flagrantia, [...] AEstus [...] AEstuatio [...] transtulit ad animum. Kn 661.
patrz: PAŁANIE
– Pałká ziele/ Pálmá wodna Tipha. Kn 663.
patrz: PAŁKA
– Pámięć (actus) pámiętánie/ pámiątká czégo, Memora alicuius iucunda. Kn 663-664.
– Pámiętny/ Pámiętliwy/ dobrey pámięci człowiék. Kn 665.
– Pámiętné/ Mnemosynon. Kn 664.
patrz: PAMIĘTNE
– Popisuię się/ Zálecam się/ Chéłpię się/ Pámiętnego co uczynić/ Pokázuię się 1. Kn 776.
patrz: PAMIĘTNE
– Sędziemu podárék/ zapłátá. In Constitutionibus Regn. Pámiętne Cześne. Kn 986.
patrz: PAMIĘTNE
– Pámiętno mi to będzie/ Będę tego wdzięczen. Kn 664.
patrz: PAMIĘTNO
– Pának/ ziele/ wielosił/ stosił. Panacea. Kn 666.
patrz: PANAK
– Lebiotká [...] vide Pának. Cunila bubula [...]. Miętka wodna/ Lebiotká biała/ poley dziki. Kn 354.
patrz: PANAK
– Centurzya wielka/ Iasięniec/ Goryczká włoska [...] v. Pának. Kn 61.
patrz: PANAK
– Herkulea ziele/ vide Pának. Kn 224.
patrz: PANAK
– Pánákowy sok/ Opopanax. Kn 666.
patrz: PANAKOWY
– Páncerznik/ w páncerz vbrány. Kn 666.
patrz: PANCERZNIK
– Páncerznik/ co páncerze robi/ v. Płátnerz. Kn 666.
patrz: PANCERZNIK
– Kiriśniczy/ kiriśnikom należący militi grauis armaturae aptus. Kn 276.
patrz: PANCERZNIK
– Robacy w-mięsie/ pandry. Tarmes [...] Tarmus lardi vermis [...] Vermes in carne Kn 918.
– Pandry/ pądry/ pandrowie [...] Vermes terrigena crassi [et] pingues. Kn 666.
– Pan sobié.Dominus rerum suarum [...] Pánék. Kn 665.
patrz: PANEK
– Aby nié/ żeby nié/ [...] Quinque hanc omnem rem herae meae iam faciam palam, y żebym tego wszytkiego pániey nie oznáymił. Kn 4.
patrz: PANI
– Piesek máły/ pieseczek máły z-rodu/ chociasz stáry/ iáko u pánow i pań bywáią. Kn 694.
patrz: PANI
– Wienny, ad dotalitium pertinens, loguuntur. Kn 1252.
patrz: PANI
– Panię/ paniątko/ Pan wielki/ abo bogaty Kn 666.
patrz: PANIĄTKO
– Młodzieniaszék/ młodzieniéc/ młokos/ wyrosték [...] vide [...] Dziécię 2. Gołowąs. Młodzieniéc/ aliter vide Pánic 1. Kn 418-419.
patrz: PANIC, PANIC, PANICZ
– Nié pánna/ abo nié pánic/ co vtrácił ábo vtráciłá pánieństwo [...] Dziéwicá 2. Kn 512.
patrz: PANIC, PANIC, PANICZ
– Pan młody/ Recens maritus [...] Nouus maritus: nouus nuptus [...] v. Pánic 2. Kn 665.
patrz: PANIC, PANIC, PANICZ
– Pánic/ młodzieniéc/ przy cáłości pánieńskiey. Kn 666.
patrz: PANIC, PANIC, PANICZ
– Nie pánna / abo nié pánic/ co vtrácił ábo vtráciłá pánieństwo [...] v. Dziéwicá. Kn 512.
– Panięcy/ páński/ pánu wiélkiemu przyzwoity. Augustus. Kn 666.
patrz: PANIĘCY
– Suchorlawy/Strigolus homo Mocny I. Iunceus, Iuncea virgo [...] Ják konop cięnka pánná [...] Ják szczepá/ Olszowy. Kn 1081.
patrz: PANNA
– Pánná pęto ná ręcé i szyię. Numella [...] klubá ábo krępuléc [...] vide Kłodá. Kn 666.
patrz: PANNA
– Bélwedér ziéle/ v. Lenék Panny Maryey. Kn 20.
patrz: PANNA
– Kłodá do sadzánia ludzi Numella [...] v. Pánná pęto. Kn 283.
patrz: PANNA
– Iurysdykcya/ Práwo ná kogo/ moc ná sądzenie/ y karánie kogo [...] vide Pánowánie 1. Kn 254.
patrz: PANOWANIE
– Pántoflarz/ szwiéc co pántoflé robi. Crepidarius sutor. [...] Pántoflowy/ od pántofli/ aut potius Széwczy/ v. Széwski. Kn 667.
– Muły/ pántoflé wysokie [...] trépki/ vide Pátynki. Kn 436.
– Pantoflá/ Gallicae [...] Crepidae, singulari crepida. Kn 667.
– Pántoflé noszący ná nogách. Crepidatus. Kn 667.
– Pántoflarz/ szwiéc co pántofle robi. Kn 667.
patrz: PANTOFLARZ
– Pántoflarz/ szwiéc co pántofle robi Crepidarius sutor [...] Pántoflowy/ od pantofli [...] Széwczy/ v. Széwski Kn 667.
patrz: PANTOFLOWY
– Gębá délikacká/ páńska/ Palatum doctum et eruditum. Kn 187.
patrz: PAŃSKI
– Pápu ábo Pápá/ Vox puerorum poscentium cibum etiam Latinis. Pappa. Papa [...] v. Tátá. Kn 669.
patrz: PAPA
– Pápać/ Pappare [...] Da puero quod pappet [...] v. Tátam. Kn 668.
patrz: PAPAĆ
– Tátam/ tatáć [...] vide Papáć/ Piástun. Kn 1138.
patrz: PAPAĆ
– Swini mlecz ziéle. v. Pápáwá. Kn 1092.
patrz: PAPAWA
– Pápawá/ żábi kwiát/ mlecz świni/ plesz/ mnich/ lwi ząb/ radyki / gołębi groch. [...] Aphaca [...] Ambubeia. Kn 668.
patrz: PAPAWA
– Lwi ząb/ ziéle. vide Pápáwá. Kn 375.
patrz: PAPAWA
– Mniszék ziele v. Pápáwá/ Mordownik/ Morzymord. Kn 420.
patrz: PAPAWA
– Papie (perz/ pierze/ mech/ wéłná ná oście/ na mnichu. Kn 668.
patrz: PAPIE
– Wéłnianká ná ziołách/v. Papie. Kn 1234.
patrz: PAPIE
– Papie/ vide Kłobuczki. Kn 668.
patrz: PAPIE
– Bélá pápieru/ dziesięć ryz. Kn 19.
– Siárká do krzésánia ogniá/ siárczysta nitká/ pápierék/ heblowiná/ siárczyste zápały/ podpały. Kn 991.
– Pápierne podarék ábo pobor od pápieru/ zá pápier/ iáko u nas teraz w kancelaryach. Kn 668.
patrz: PAPIERNE
– Pápiernia/ Officina chartaria, Locus confecturae chartarum. Kn 668.
patrz: PAPIERNIA
– Pápiernik/ co pápier robi. Kn 668.
– Pápierowe drzewko/ Papyrus [...] Papyrum [...] Frutex [...] est in Aegypto, decem cubitos altus, cuius libro prisci in scribendo vtebantur. Kn 668.
– Ramá/ ábo ramy béz tablicé iákoby krosnká: ábo listwi drzéwiáne do obrázow pápierowych/ płociennych. Kn 909.
– Pápierowy/ Papyraceus [...] Chartaceus [...] Papyrinus [...] qui papyrum fruticem fert. Kn 668.
– Trąbká/ papierowa trąbka ná korzenie. Kn .
– Censury Papieskie/ Animaduersiones Pontificiae [...] Canonica censurae. Kn 61.
– Pápinki/ Tenuis [et] delicatus cibus, quales sunt Márcépany/ Androty [...] vide Łakoci. Kn 669.
– Páprociná/ [...] Filectum scorbit Commelin. Philander. Kn 669.
patrz: PAPROCINA
– Páprotká/ Polypodium [...] Filicula [...] Similis filici est, diuersa tamen Gorrae. Kn 669.
patrz: PAPROTKA
– Páprotnik ziéle/ [...] Lonchitis aspera maior [et] minor. Páprotnicá. Kn 669.
patrz: PAPROTNICA
– Pápu ábo pápá Vox puerorum poscentium cibum, etiam Latinis. Pappa. Papa [...] Cum cibum ac potionem, papas atque búas vocent [...] v. Papa. Kn 669.
patrz: PAPU
– Napóy/ picie [...] Quod esculentum [et] poculentum est [...] Bua, v. Pápu. Kn 471.
patrz: PAPU
– żołtoziélony/ v. Pápużásty. Kn 1448.
– Param się czym/ v. Báwię się tym. Kn 670.
– Fárá/ obywátelé do iednego pásterzá náléżący/ Tey to fáry człowiék/ vidé Párafiá. Kn 173.
patrz: PARAFIA
– Párafiia/ [...] Accolarum conuentus: sacra vicina: accolatus sacer; paroecia, Curia. Kn 669.
patrz: PARAFIA
– Páráfiian/ páráfianowie. Paraecus, paraeci, orum. Curiales, eiusdem sani consortes Kn 669.
patrz: PARAFIAN
– Páráliżem ábo ślákiém sáráżony/ Párálityk. Kn 670.
patrz: PARALITYK
– Páráliżowe ziéle/ v. Bukwicá biała. Kn 670.
– Párámentá kościelne/ v. Apárát 1. Kn 670.
patrz: PARAMENTA
– Párcháty/ párchowaty/ párszywy. Leprosus. Kn 670.
patrz: PARCHATY
– Párt/ [...] Párciány [...] Konopny. Kn 670.
patrz: PARCIANY
– Księgi wiélkie/ régałowe/ párgáminowe/ grádały. Kn 330.
– Párgámin [...] Párgáminowy/ Mémbranaceus sonat błónowy. Kn 670.
– Párgámin/ Membrana scriptoria ex pellibus animalium facta. Membrana absolute. [...] Pergamena charta, vel membrana. Kn 670.
– Párkot/ párk v człowieká [...] grauis hircus in alis. Virus alarum. Kn 670.
patrz: PARK
– Smród podpaszny/ v. Párkot. Kn 1034.
patrz: PARKOT
– Párkot/ párk v człowieká [...] Hircus [...] grauis hircus in alis. Virus alarum. Kn 670.
patrz: PARKOT
– Párlist ziéle/ v. Podkolan. Kn 670.
patrz: PARLIST
– Podkolan/ ziéle/ Dwóylist/ Parlist [...] Ophrys [...] herba duobus foliis [...] Pseudoelleborum album. Kn 738.
patrz: PARLIST
– Pármá rybá/ vide Bárwená. Kn 670.
patrz: PARMA
– Bárwena/ rybá [...] Bármá [...] Pármá [...] Brzáná [...] Toporék. Kn 15.
patrz: PARMA
– Párno [...] calor humidus. Kn 670.
patrz: PARNO
– Párobék/ v. Stróż domowy. Czéládnik latius patet. Kn 670.
patrz: PAROBEK
– Koniuch/ Stádny/ Stádowy párobék [...] Caballarius. Kn 299.
patrz: PAROBEK
– Pároksyzm/ v. Silenie się choroby. Kn 670.
patrz: PAROKSYZM
– Pársk kozi/ ziéle. vide Kozi pársk. Kn 670.
patrz: PARSK
– Grubá/ parsk/ dół/ loch/ ziemiánka do chowánia ziół/ win/ owocow. Kn 212.
patrz: PARSK
– Pársk/ vide Grubá Kn 670.
patrz: PARSK
– Pársk/ párskánie śmiechem. Kn 670.
patrz: PARSK
– Parska/ sápa/ skwiérczy w-wodzie żélázo rospalone. Stridet ferrum candens in aqua [...] Parsknęłá świecá/ boni omnis id signum ille vocat. Decrepere dicitur candela [et] lucerna, cum exspirans vltimum crepitum facit [...] Parska gásnąc/ Gáśnie parskáiąc. Kn 670.
patrz: PARSKAĆ
– Szum wody/ witrú/ lásu. Murmur maris [...] Murmur nemorum. campi [...], Strepitus fluminum [...] Catarracta [...] Catadupa [...] Szmer [...] parskánie/ Skwierczęnie [...] Flabra ventorum syluifraga. Kn 1127.
– Párszywiéię/ [...] Lepra insestor. Kn 670.
– Párt/ [...] Tela crassa, qualis est cannabina. Et Párciány/ ex hac tela sactus, vt Konopny. Kn 670.
patrz: PART
– Pártácz/ łátácz/ Wiotésznik [...] Veteramentarius [...] Vnius cuiusdam operis homo. Kn 670.
patrz: PARTACZ
– Pártániną się bawię/ pártáczęm iéstem. [...] Veteramentarij sutoris artem exerceo Pártolę. Kn 670.
patrz: PARTACZ
– Pártániną się báwić. pártáczem iéstem [...] Veteramentarij futoris artem exerceo [...] Pártolę idem. vel, Imperité, tardé, negligenter aliquid ago. Kn 670.
patrz: PARTANINA
– Pártániná [...] Translato Homerus vsus est. Veteramentarij ars. Item, Veteramentarij opus. Kn 670.
patrz: PARTANINA
– Partesy [...] Libri musicirii symphoniacorum. Kn 670.
patrz: PARTES
– Páuza v muzykow [...] Pausa vocis, vel vocum in cantu vel modulatione. Pauzá w-partésách. Kn 675.
patrz: PARTES
– Pártániną się báwię/ pártáczem iéstem [...] Veteramentarij sutoris artem exerceo [...] Pártolę idem. vel, Imperitè, tardè, negligenter aliquid ago. Kn 670.
patrz: PARTOLIĆ
– Zá pásy chodzic/ zá łby/ ábo zá włosy [...] Certare cum aliquo lucta [...] Certo cum aliquo tractu capillorum. Kn 1354.
patrz: PAS
– Pszczélnik/ miésce gdzié ulé stoią/ ulownicá: á gdzié się pszczoły pásą/ Pásiéká. Apiarium, locus in quo fiti sunt aluei apum. Kn 897.
patrz: PASIEKA
– Słup publiczny [...] Obelżyć/ czci odsądzić/ v. Páskwil. Kn ?.
– Páskwil/ obelżywe á krótkie pisánie ná kogo. Kn ?.
– Pásztetnik/ Crustularius, [...] Fauet huic interpretioni, perna crustulata Spartiani suprà posita. aliter v. Marcerpannik [...] qui conficit vel vendit artocreas. Kn 673.
patrz: PASZTETNIK
– Pátelá/ Batillum [...] Batillus [...] Patella [...] Patina [...]. Kn 673.
– Przypátruiący się/ Speculator naturae [...] Przypatrownik/ vel Przypátrzyciel [...] Contemplator caeli, caelestium [...] Pátrzáczé. Kn 881.
patrz: PATRZACZ
– Zezowáty/ Brlok/ rożnem/ świdrem pátrzący. Strabo [...] Strabus [...] Scambus. Kn 1421.
patrz: PATRZĄCY
– Czásu pátrzyć ná kogo/ vide Aspéktu pátrzyć. Kn 97.
– Aspéktu pátrzyć ná kogo/ ná co. Obseruare occupationem alicuius, Obseruare tempora. Kn 9.
– Przéczuwáiący/ Praesagus, [...] Praescius venturi [...] Prospectator [...] Przéględácz/ pátrzycieł [...]. Kn 835-836.
patrz: PATRZYCIEL
– Pántoflá [...] Crepidulae [...] Pátynká/ Muły Kn 667.
– Muły/ pántoflé wysokie. Mullei, vel calcei mullei. [...] Baxea [...] trépki vide et Pátynki. Kn 436.
– Obow stároświécki/ y téráz niéktorych zakonnikow/ podészwá zé sznurkámi ábo z rzemykámi. Sandalium calceamentum virorum [...] v. Pátynki. Kn 570.
– Obów 3. patynki wysokie/ Pántoflá. Pátynkarz/ pantoflarz. Muły/ Pántoflá. Kn 675.
– Pátynká/ ábo patynki. Solea [...] Socculus [...] Soccatus [...] Sandalium [...]. Kn 675.
– Páwęsnik/ żołnierz páwęze noszący. Scutatus [...] Scutigerulus [...] Parmatus, Parmularius [...] Páwężny. Kn 676.
patrz: PAWĘŻNY
– Miłosna ziéle/ káni ábo kotczy pázur. Miłosna. Kn ?.
patrz: PAZUR
– Páździérnik/ October [...]. Kn 676.
– Páździérnikowy/ (vt Styczniowy/ Grudniowy/ Máiowy) October, vel. Octobris hic. haec. et hoc [...] Calendae Octobres v. Listopad. Kn 676.
– Pągr morská rybá/ iáko ią drugie narody zowią, Pagrus, et rutilus Pagur. [...] vbi pagrus vel pager. Kn 660.
patrz: PĄGR
– Péłny/ vide Péłen. Kn 678.
patrz: PEŁEN, PEŁNY
– Miéchunki źiéle/ Zoráwinki/ Gárliczki/ Pęcherzycá/ Wiśnié pśie/ Pśinki pęcherzyste/ Morskie. Halicarabum [...] Vesicaria. Strychnum soporiferum, Callion, Moryon, Moly. [...]. Kn 401.
– Miéchunki źiéle/ Zoráwinki/ Gárliczki/ Pęcherzycá/ Wiśnié pśie/ Pśinki pęcherzyste/ Morskie. Halicarabum [...] Vesicaria. Strychnum soporiferum, Callion, Moryon, Moly. [...]. Kn 401.
– Gębka do pęzlow/ Achilleum [...]. Kn 187.
patrz: PĘZEL
– Piędź śrzédnia/ [...] Orthodorum, palmus rectus. Kn 685.
– Piędzią odstąpić/ Latini aliarum mensurarum vocibus vtuntur, vt pedis. Pedem ab aliquo discedere. Kn 685.
– Piędź wiélka/ Spithama [...] Dodrans pedis. [...] Palmus maior. Kn 685.
– Piędź máła/ Lichas. Kn 685.
– Piędź/ (ita pono thema, vt żerdź/ miedź/ ćwierć/ gołoledź etc. at piądź et piędzia/ vt aliqui loquuntur, nullam habet analogiam). Kn 685.
– Piąték wiélki/ v. Wiélki Piąték Kn 682.
patrz: PIĄTEK
– Wiélki Piąték/ Dies Christi nece memorabilis [...] Charitatis diem vocat [...] Flandri nati hoc die, habent donum sanitatum miraculosum [...] Parasceve in SS. libris, praeparatio s. necessariorum diei festo Paschatis. Kn 1249.
patrz: PIĄTEK
– Piąték (...) Dies Veneris, Sexta sabbati: feria sexta. (...) v. Sobotá (...). Kn 682.
patrz: PIĄTEK
– Piéchotá/ (actio ut piéchotą iść) [...] piéchotowánie. Kn 684.
– Języczné pieniądzé/ winá pieniężna lékkomowności. Linguarium, [...] est pecuniaria multa incauti sermonis, seu quod penditur pro lingua temere locuta. [...] Linguarium dabo. Verba mea redimam. Damno castigabo promittendi temeritatem. quae omnia idem fonant. Non rectè [...] linguae thecam nomine linguarij hîc intelligit, quem refellit [...]. afferrens analogias vasarij, cesarij, vnguentarij, [...] pro pecunia data vafis, cerae, vnguentis parandis [...]. Kn 248.
– Oddáię pieniądzé przéz bánk/ ná bánku vkázuię/ posyłam do bánkierzá ná się kártélusz pożyczálnikowi. Rescribo alicui argentum. Kn 594.
– Dáię ná lichwę pieniądzé/ ábo ná bánk/ Colloco pecuniam. Pecuniam in quaestu relinquo: pecunia in quaestum et fenerationem translata: [...] Dáć ná máiętność/ ná folwárk/ [...] Vwięzić pieniądzé/ robić pieniądzmi [!]. [...] vide Lichwę biorę. Kn 112.
– Pienie vide Spiewánie. Kn 690.
patrz: PIENIE
– Żołdak/ żołdownik/ i. żołdowy żołnierz. żołnierz pieniężny. Kn 1445.
– Márcépannik/ Crustularis, [...] (vel etiam Androtnik/ piékarz ándrotow.) Panchrestarius, [...] Panisices crustarios [...] Dulciarius, [...] Dulciarius pistor, [...] vel Miodownikarz: vide: Piérnikarz. Kn 389.
patrz: PIERNIKARZ
– Piés łowczy węchem śledzący zwierzá ábo ptaká/ iáko ogar/ wyżéł [...]. Kn 693.
patrz: PIES
– Piés ná robotę. vide Niérobotny. Kn 693.
patrz: PIES
– Piés/ tr. Canis, per conuicium homo dicitur etiam apud Latinos [...] Jáko pśiéz Græci similiter, Homer. Iliad [...]. Kn 693.
patrz: PIES
– Kruczék/ czarny piés. Kn 693.
patrz: PIES
– Pástuszy piés [...] cum seris pugnans. Thous, Tigris, Dromas, Podargus, Pteralas, Lælaps, Ladon, Labros [...]. Kn 693.
patrz: PIES
– Piés morski rybá/ ábo Rybá chrzestkowáta rozmáita. Kn 693.
patrz: PIES
– Piés ná nogi tr. i. zły ná nogi. [...] v. Koń potkliwy. Kn 693.
patrz: PIES
Kn 693.
patrz: PIES
– Piés/ Canis, [...] kundél/ brytan/ chárt/ wyżéł/ ogar [...] Kn .
patrz: PIES
– Piésék máły/ piéséczék máły z-rodu/ choćiasz stáry/ iáko u pánow i pań bywáią [...]. Kn 694.
patrz: PIESEK
– Pięć części czégo/ v. Części cáłej rzéczy. Kn 683.
patrz: PIĘĆ
– Pięćdziésiątny/ pięćdziésiąt w-sobie máiący. Kn .
– Pięćkroć/ Quinquies [...]. Kn 684.
– Piosnká/ vide Piéśń. Kn 700.
– Piszczék ná stypié/ ábo pogrzébny/ [...]. Kn 703.
patrz: PISZCZEK
– Piszczek/ Fistulator [...] Surmácz. Kn 703.
patrz: PISZCZEK
– Béczká/ áchtél/ kłodá/ Béczká piwna/ in constit: Regni anni 1565. gárncy 72. anni 1598. gárncy 62. Kn 19.
patrz: PIWNY
– [...] plác kościélny [...]. Kn 306.
patrz: PLAC
– Plác bitwy/ potyczki. Acies [...] Statio, locus pugnae. [...] Campus. Kn 705.
patrz: PLAC
– Chłodnik pléciony z ziół/ rószczek/ drzewek/ Topium [...] Topiarium opus [...] Pergula in vineis [...] vitis pergulana [...]. Kn 66.
patrz: PLECIONY
– Chodnik/ chodzęnie w ogrodzié nákryte ziołmi/ drzéwem/ vide Chłodnik pléciony. Kn 67.
patrz: PLECIONY
– Chłodnik obłączysty/ sklépisty. Funetum [...] Winnica podwiązána. vide Wirydarz. Kn 66 Kn 66.
patrz: PLECIONY
– Chłodnik sklépisto pléciony/ [...] Chłodnik obłączysty/ sklépisty. Funetum [...] Winnica podwiązána. vide Wirydarz. Kn 66.
patrz: PLECIONY
– Blázgoń/ głupiomowny/ plugáwomowny/ Morologus [...]. Oscus [...]. Scurrilis homo [...]. Scurra improbissimus. Petulans atqué improbus scurra ║ Spurcidicus, [...] Opicus, [...]. Kn 34.
– Płácę przéz list/ bánk ukázuię komu odległemu gotowe pieniądzé. Perscribo alicui pecuniam [...] Rescribo alicui pecuniam. Kn 705.
patrz: PŁACIĆ
– Płáczék/ Plorator. Płaczé lédá o co/ byle mu páléc zákrzywił. Kn 706.
patrz: PŁACZEK
– Płáczka/ Nárzekálnicá ktora v Rzymián ná pogrzébie náięta płákałá. Nárzekálnicá/ Nárzekálniczki. Kn 706.
patrz: PŁACZKA
– Niéopłákány. Indefletus, indeploratus. [...]. nieobżałowany. bez nárzekánia płáczék. [...] v. Záłośny Kn 511.
patrz: PŁACZKA
– Czynsz/ płát od czégo komukolwiék/ Pensio [...] Nihil ei debetur nisi ex tertia pensione [...] Pensiuncula [...]. Kn 109.
patrz: PŁAT, PŁATA
– Lichwá/ pożyték z lichwy/ płát. Fenus [...] Reddere cum fenore [...] Fenusculum [...] V[s]ura [...] Soluere vsuras, reddere sine vsura [...] Multiplicare vsuras [...] Vsuraria pecunia [...] Pensiuncula fenoris quod spoponderam [...] Impendium [...] Impendium, inquit est quod in sorte accedebat. Quaestus [...] Mercedem capitis [...]. Kn 361.
patrz: PŁAT, PŁATA
– Płát/ v. Czynsz/ Lichwá. Kn 708.
patrz: PŁAT, PŁATA
– Płat/ płaték/ sztuká płotná/ sukná. Panniculus [...] Pannulus [...] In pannulos defluxit vestis defrustata. Opadłá suknia ná niem. Kn 708.
patrz: PŁAT, PŁATA
– Prokurátor podły/ nié dobrey sławy/ szczékácz aliqui dicunt, quod non probo. Rabula: proclamator: malus, vix tolerabilis orator. Causidicus [...] Rabula de foro. Latrator. Altercator [...] Vitilitigator [...] Consarcinator causarum [...] Concinnator litium vel causarum [...] Togatus vulturius [...] Co iężyk [!] w-płát dáie [...] Vocem in quaestum contulit. Item, Vocem venalem habuit [...] Praeuaricator [...] Prokurátor zdrayca [...]. Kn 823.
patrz: PŁAT, PŁATA
– Czynsz prywatny/ płát czynszowy od czégo/ Pensio [...]. Kn 109.
patrz: PŁAT, PŁATA
– Spráwiam ryby/ v. Płatam. Kn 1050.
patrz: PŁATAĆ
– Rozpłatáć rybę/ v. Płatam 1. Kn 931.
patrz: PŁATAĆ
– Porzę zięmię/ drzéwo/ skórę/ etc. Perstringo terram aratro [...] Porzę/ rozbieram/ płatam/ otwieram żywe bydlę. ducitur autem fissiculo a fisso iecoris, de quo Cicer. v. Rospádliná 1. Kn 781.
patrz: PŁATAĆ
– Płatam rybę/ spráwiam [...] propriè wywnętrzam. Exentero piscem [...] Exosso [...] Piscis exossatus vix palpitat. Kn 708.
patrz: PŁATAĆ
– Płát/ płaték/ sztuká płotná/ sukná. Panniculus [...] Pannulus [...] In pannulos defluxit vestis defrustata. Opádłá suknia ná niem. Kn 708.
patrz: PŁATEK
– Płaték do oká chorego/ Culcita lanea, centunculus, &c. lege sequentia [...]. Kn 708.
patrz: PŁATEK
– Płaték człowiék/ ktory oko chore zásłánia. Lanoculus, qui lana tegit oculi vitium [...] Culcitam ob oculos habens laneam [...]. Kn 708.
patrz: PŁATEK
– Wywiiam co z-płatká etc. Euoluo integumentis aliquid [...]. Kn 1341.
patrz: PŁATEK
– Iák z płatká wywinął/ iák z rąbká [wywinął]. Vestem, supellectilem mundam et benè compositam habet. Emunctae naris homo. Omnia eius nitida, culta, concinna, benè concinnata, tersa, polita [...]. Kn 231.
patrz: PŁATEK
– Płátnerz [...] Armorum artifex [...] Fabricensis [...] Polio [...] puklerznik/ clypeorum (non scutorum) artifex. Samiator [...] Samiarius. vide Ostry 2. Kn 708.
– Páwęźnik/ co páwęzy robi. Scutarius [...] Videndum vt materies suppetat scutarijs [...] v. Płátnerz. Kn 676.
– Páncerznik/ co páncerzé robi/ v. Płátnerz. Kn 666.
– Płácę aliter, vt: Płáci téráz pochlebiáć/ i. płatno iést [...] Lucrosa nunc est adulatio. Magnum iam vectigal est assentari. Item v. Popłacam. Item, A płáci zdrádzáć [...] á godzi się. Kn 705.
patrz: PŁATNY
– Płátno co/ vt będzieć to płátno [...] mercedem accipies [...] erit merces operi tuo [...] non fallet te merces, non excides mercede. v. Popłaca/ Płácę 6. Kn 708.
patrz: PŁATNY
– Popłacam/ popłaca zboże/ płáci/ ma cenę/ w-pieniądzách iést. Habet pretium annona. Est alicuius pretij aliquid [...] Pretium est illi [...] Est in pretio aliquid [...] Viget [...] vigebat eo tempore purpura. In numerum stipendiorum veniunt ministeria [...] płatne są/ popłacáią/ vel potiùs, idą w myto. vicin. Płáci 6. et Drogi. Kn 776 [774].
patrz: PŁATNY
– W Consonantem Poloni scribunt duplici u/ s w/ vt apparet in bis, Walens Cesarz/ Wáletá/ Wendetá/ Wino. quae à Latinis valeo, vendo, vinum deducta sunt, et densiùs quidem haec litera sonat quàm f initiò posita. vt. wádá/ wiem/ wołam/ wbiiam. at in fine ab f non discernitur, vt traw à trawa/ et tráf/ i. casus. sic traw'/ à trawie. et tráf'/ à tráfiam. in medio vtrumq', sonum habet, vt dawno/ łowię/ et owcug/ łowczy/ przéciwko. quae possent etiam f pro w habere, vt listfá/ płátfy/ vbostfo/ stfolin. Kn 1213.
patrz: PŁATWA
– Słupiéc w-wiązániu/ co od wiérzchu krokwy do płátéw ábo do bálk srzodkiem idzié/ i bunty trzyma. Arrectaria [...] Orthostatas [...] Columna [...]. Kn 1025.
patrz: PŁATWA
– Murłáty/ [...] Subices vel subicula trábium contignationis. de quibus vocibus lege Podstáwék 1. Conser item Płátwy. Kn 437.
patrz: PŁATWA
– Płátwá/ vide. Tráftá. Kn 738.
patrz: PŁATWA
– Płáwna rzeká/ vide Spustny 3. Kn 709.
patrz: PŁAWNY
– Firletka płonna ábo krowia/ vide Bázyliká. Kn 176.
– Bázyliká polna/ Acinus [...] et Epipetron [...] Ocimum syluestre, [...] Firlétká płonna/ krowia. Kn 18.
– Iáko bydlę/ iáko béstya/ po béstyálsku. Pecorum modo [...] More ferae [...] In pecorum modum [...] More bestiarum [...] v. Po béstyálsku. Kn 232.
– Bábskié/ v. Po bábsku. Kn 11.
patrz: PO BABSKU
– Po chłodzié poiédzięmy/ [...] Refrigerata aura proficiscemur [...] Refrigerato aëre, ardore solis remisso iter faciemus [...] Vbi se calor fregerit, ibimus. Kn 717.
– Chłopskié/ po chłopsku/ [...] Rusticè [...] Rusticius [...] Rusticatim [...] Rusticatim tangam, non vrbanatim. Kn 67.
– Po chłopsku/ vide Chłopskié. Kn 717.
– Déspéráckié/ po déspérácku Desperanter [...]. Kn 119.
– Grámátyká/ Grammatica, seu Grammatice [...] Literatura [...] Literarum scientia: Literarum cognitio [...] po Grámatycku Grammaticus [...] Grammaticalis [...]. Kn 207.
– Po Włosku chodzę/ nosze się/ po Pérsku etc. [...] Induo vestitum Persicum [...] i. vestior Persico more [...]. Kn 721.
patrz: PO PERSKU
– Żeglarskie/ po żeglársku. [...] Nautarum more. Kn 1417.
– PO łbu sobié dáli. vide Pobili się. Kn 719.
patrz: POBIĆ
– Pobiiam aliter, sed vsitarius extra praesens tempus, vt Pobił kury/ gęsi/ cielętá/ więźnié/ etc. i. zábił wszystkié: pozábiiał [...] Macto, iugulo omnia altitia. Iugulationem magnam facere [...]. Kn 722.
patrz: POBIĆ
– Pobiiam/ [...] Pobił deszcz zboże. Dedit stragem satis nimbus [...] vide Obalam co. Kn 722.
patrz: POBIĆ
– Upiiam się [...] Popiwszy się léżéli iákby ich pobił ábo porzézał [...]. Kn 1193.
patrz: POBIĆ
– Pobili się/ non est à pobiiam/ sed à biię. Sic posiékli się/ à siéką się. nam posiekam się et pobiiam się in praesenti; hoc sensu non vsurpatur. Sic pobrátáć się/ popiłowáć czégo/ poswárzyć się/ et his familia, carent themate. In obliquo ergo quaerenda sunt, vt Popiłowáć infrà, etc. aut in simplici, vt Popili się/ in Vpiiam się. vide Poránić się 2. Kn 722.
patrz: POBIĆ
– Pobiiam/ [...] At Pobił dzieci/ non solùm sonat, pozábiiał/ sed etiam posiekł rozgą/ biczem [...]. Kn 722.
patrz: POBIĆ
– Poránić się aliter. Poránili się [...] Mutuò se vel inuicem se vulnerarunt [...] A se vicissim conuulnerati sunt, concisi. Plura pete ex Ránię kogo. addo Graeca vocabula aliquot, huic loco cognata [...] inuicem pugnare [...] inuiem secare [...] inuicem sese percutere [...] inuicem se deuorare [...] mutuò se interficere. Hinc reddes Polonica. Pobili się/ posiékli się/ poiédli się/ pozábiiáli się. Kn 777.
patrz: POBIĆ
– Wybiiam ptaki/ iágniętá/ wilki/ kury/ gęsi/ myszy etc. Occidere singillatim, vel per interualla omnes aues, agnos etc. (Pobić autem, simul omnes mactare.) [...]. Kn 1303.
patrz: POBIĆ
– Poboczny/ Laterarius [...]. Laterariae tabulae. Kn 722.
– Pomięszkáć kędy. Kn 769.
patrz: POBYĆ
– Pobywam aliter, Pobądź tu trochę. v. Pomieszkáć. Kn 724.
patrz: POBYĆ
– Pobywam aliter. Pobądź tu trochę. v. Pomięszkáć. Kn 724.
patrz: POBYWAĆ
– Pocenie/ Sudatio [...] sudoris euocatio. Kn 724.
patrz: POCENIE
– Pochadzam sobié/ wschadzam. v. Sobié co czynić. Kn 724.
patrz: POCHADZAĆ
– Nie pochlebiamci w tym/ nié mowię tégo z pochlebstwá. v. Pochlebuię. Kn 513.
– Pochlebstwo significat et habitum feu artem adulandi: vt, vmie dobrzé pochlebstwo. actum ipsum pochlebiánie. Kn 724.
– Pochlebstwo. umie dobrzé pochlebstwo. pochlebiánié. Kn .
– Przypochlebiam się komu/ Wkradam się w-kogo pochlebstwy. Kn .
– Pochlebstwo przyimuię/ pochlebcé słucham. Kn .
– Pochłon/ vide Żárłok˛. Kn 725.
patrz: POCHŁON
– Pochłonąć/ v. Pożeram Kn .
– Pożeram co/ v. żarłok Pochłonąć połknąć/ strawić/ zgryźć/ wytrwáć. Kn .
– Ponurość/ Pochmurność twárzy. Kn .
– Chmurá/ burzá/ pochmurność. Kn .
– Twarz niéwésoła. Niéwesoły człowiék/ pochmurney twárzy. Kn .
patrz: POCHMURNY
– Pochodnik/ co pochodnie robi. Kn .
patrz: POCHODNIA
– Pochodnik/ pochodniowy sługá/ od pochodni. Kn .
patrz: POCHODNIK
– Pochodnik/ co pochodnie robi. Kn .
patrz: POCHODNIK
– Pochodnik/ pochodniowy sługá/ od pochodni. Kn .
– Stróż (rozmáicié) Ogniowy/ pochodniowy stróż. Kn .
– Wynikam/ wynika co z czégo/ z-kąd. Pochodzę/ Wychodzi co z czégo. Kn .
patrz: POCHODZIĆ
– Poprosić kogo/ poproś go. Posiédź. pochodź/ poszukay/ popil[n]uy/ porób. Kn .
patrz: POCHODZIĆ
– Pochodzisto/ stoczysto/ pochodzisto ku górzé/ nié przykro/ v. Kończato. Kn .
– Sékwélá/ v. Pochop/ Nástępowánie/ Sędziemu dánie pochopu. Kn .
patrz: POCHOP
– Sedziemu pochop/ przykład/ sposob postępowánia w-spráwié iákiey dáię. Kn .
patrz: POCHOP
– Pochopny/ Procliuus impetus vndarum [...]. Procliué (procliuiter) volubilis procursus. Kn 725.
patrz: POCHOPNY
– Popluwam sobié/ Pochráchywan. Kn .
– Pochrzypcizna/ vide Miédzyłopátcze. Kn 725.
– Miédzy-łopátcze/ Pochrzypczyzná. Petimen, dicitur quod est inter duos armos suis. [...] Interscapilium. Kn 402.
– Pochwá/ ábo pochwy końskie. Postilena. Kn 726.
patrz: POCHWA
– Zdźbłá pochwy w których kłos. Pochwicá [...] Vagina herba in qua sublatet spica. Kn 1414.
patrz: POCHWA
– Biérácz/ dura vox, sed Latinam exprimit. Acceptor, Plaut. vsurpat pro approbatore. Acceptor consilii, Przyymácz/ pochwálácz/ inusitate item voces.vsitatior Biorący. Kn 78.
patrz: POCHWALACZ
– Pochwalácz/ Laudator: approbator: comprobator: probator rationis [...] słuchácz pochlebny. Kn 726.
patrz: POCHWALACZ
– Krzyk słuchaczow przyiázny/ krzykliwa pochwałá.Acclamatio populi [...] Applausus, Cicer. Magno applausus loquitur [...] Admurmuratio secunda [...] ciche pochwalenie. Kn 326.
– Pochwiściel/ pochwist/ świst/ wiatr tęgi świszczacy. Kn 726.
patrz: POCHWIST
– Pochybá/ chybá/ chybienie. Aberratio ab aliqua re. Kn 726.
patrz: POCHYBA
– Pochybny/ v. Omylny/ Chybiáiący. Kn 726.
patrz: POCHYBNY
– Pochylenie/ pochyłość. v. Náchylenie. Kn 726.
patrz: POCHYLENIE
– Skłonny/ przychylny do czégo. Procliuis ad libidinem, ad morbum. Profensus ad ignoscendum, ad discendum, ad lenitatem, ad vitia propensior. [...] Náchylny/ Pochylisty. Kn 1005.
patrz: POCHYLISTY
– Pochylony/ pochyły. v. Náchylony. Kn 726.
patrz: POCHYLONY
– Pochylony/ pochyły. v. Náchylony. Kn 726.
patrz: POCHYLONY
– Podcięty/ pocięty. Kn 734.
patrz: POCIĄĆ
– Pocę się/ potniéię. [...] Sudare sanguine. Kn 724.
– Trudność mam/ tyrudności záżywam. [...] Qui tibi aestus, qui error, quae tenebrae, dij immortales erunt! iáko się będziesz pocił/ iáką będziesz miał trudność! Kn 1155.
– Pocierpká/ v. Smrodynia. Kn 726.
patrz: POCIERPKÁ
– Podárék/ vpominék/ pociészne/ winczowne wzmagáiącemu. Soteria. Kn 733.
patrz: POCIESZNE
– Porąb item, drwá porąbione/ pocięte [...] Caesae arbores. Kn 776.
patrz: POCIĘTY
– Sucha łáźnia/ ábo pocilnicá [...] siccum balneu: sudatio sicca. Kn 1081.
patrz: POCILNICA
– Pocinam drzéwo/ porębuię/ obalam [...] Defeco arborem. Kn 727.
patrz: POCINAĆ
– Pocisk który ciskámy/ [...] Telum, omne quod manu iacitur, etiam lapis. Kn 727.
patrz: POCISK
– Ubiiam ptáká/ [...] Pociskiwam/ Postrzélić/ Tráfiam. Kn 1170.
– Strzélnicá/ Campus iaculatorius [..] Cel pociskowy ábo pole ćwiczénia pociskowego strzélczego. Sagittarij verò scopas [?] seu fruticum aut straminis fasces, 600 pedes remotos ponebant, vt sagittis vel lapidibus ex sustibalo tangerent. Iidem contrà palum tanquam contrà aduersarium cum claua velut cum gladio se excercebant, etc. [...]. Kn 1079.
patrz: POCISKOWY
– Pociskiwam/ pocisnąłem wroblá. Kn 727.
patrz: POCISNĄĆ
– Poczcić kogo czym/ [...] v. Ofiáruię co komu. Kn 728.
– Poczciwie/ poczéśnie. Honorate, honorifice, honorificentissime [...] vide Uczciwość. Kn 728.
patrz: POCZCIWIE
– Poczésne/ pocztá/ podárék pánu/ zwierzchności/ ábo godney osobié [...] podárowáć/ poczésne dáć. Kn 728.
patrz: POCZESNE
– Pod gárdłem przykázuię/ zákázuię/ stánowię/ etc. pod kiiem/ pod chłostą/ etc. Sub poena mortis [...] comminor tibi plagas ni parueris [...]. Kn 730.
patrz: POD
– Pod łáską/ Id te orare iusserat, profectò vt faceres suam si velles gratiam [...] nisi gratiam nostram dissolutam velis: pod niełáską. Kn 731.
patrz: POD
– Aminék Polski/ Kmin Polski/ Podáminék/ Sirenio. Ammioselinum. Kn 6.
patrz: PODAMINEK
– Podárkowy/ Muneralis [...] Lex muneralis. Kn 733.
patrz: PODARKOWY
– Podawcá powszéchnié czégokolwiék. Traditor [...] Podawcá Plébaná/ Plebániey/ [...] Kolator. Kn 733.
patrz: PODAWCA
– Brukuię/ Sterno locum faxis [...] obrukowáć brzégi [...] Statuminatum rudus, in pauimento, podbrukowány gruz [...] delapidata, lapide strata. Kn 47.
– Podbudowánie/ podiáchánie/ podbudynék [...] Substructio [...] Fultura [...] Fultio. Kn 734.
– Podbudowánie/ podiáchánie/ podbudynék [...] Substructio [...] Fultura [...] Fultio. Kn 734.
patrz: PODBUDYNEK
– Podchwytáwánie/ v. Łápáczká. Kn .
– Podczos/ [...] Prototomi cauliculi [...] Cyma [...] Caulium tenerior delicatiorque cauliculus. Kn 735.
patrz: PODCZOSOWY
– Poddániéc/ ktory się poddał (iáko ięniéc) Dedititius. Kn 735.
patrz: PODDANIEC
– Wáchel/ wáchlarz. Flabellum [...] iáko ogánka/ sed iáko wáchlem/ ábo poddymáczka buntów/ rozruchów. Kn 1219.
– Podeymowánie się czégo/ podięcie. Susceptio. Kn 736.
– Podéyrzon/ podéyzrzáł ziele. Lunaria minor. Kn 737.
patrz: PODEJRZAŁ
– Psia cábulá/ Szpilanká/ podéyrzon żołty. Kn .
patrz: PODEJRZON
– Podiadam sobié [...] Propè satur factus sum [...] Fulcire & sustentare cibis [...] Fulciri cibis, podeprzéć bokow [...]. Kn 737.
patrz: PODEPRZEĆ
– Dépcę po czym/ propriè et tr. Calco aliquid pede: calco aliquem [...] Calco terram [...] Prosubigo [...] Prosubigit aper terram, P. v. Podeptáć. Kn 119.
patrz: PODEPTAĆ
– Lżę kogo rzéczą/ vczynkiem. Déspékt komu wyrządzám. Háńbię/ Sromocę. Facio alicui contumeliam [...] Infero alicui ignominiam [...] Infero alicui probrum. Infligo alicui turpitudinem. Inuro alicui notam, ignominiam. Imprimo alicui dedecus [...] Inuro alicui maculam [...] Conculco, protero pedibus. vide in Podéptáć [...]. Kn 377.
patrz: PODEPTAĆ
– Słápię/ Pede premo aliquem, vel aliquid [...] v. Podéptáć/ Depcę 1. Kn 1014.
patrz: PODEPTAĆ
– Podéptác co zé wzgárdy/ z-szkodą/ z-niéobáczká. Calcare honores [...] Conculcare aliquem pedibus [...] Proterere & conculcare aliquem [...] Ego hîc te quasi sus catulos pedibus proteram [...] Protritum frumentum [...]. Kn 736.
patrz: PODEPTAĆ
– Podéptánie czégo/ Conculcatio, obritus, us: herbarum [...] Proculcatio [...]. Kn 736.
patrz: PODEPTANIE
– Podéptác co zé wzgárdy/ z-szkodą/ z-niéobáczká. Calcare honores [...] Conculcare aliquem pedibus [...] Proterere & conculcare aliquem [...] Ego hîc te quasi sus catulos pedibus proteram [...] Protritum frumentum [...] Podéptáne/ pogniécione/ stárte [...] Pessum do, pessum premo [...] Proculco: proculcat aper segetes crescentes [...] Proculcantur à pecudibus legumina [...] Obtero, obtriuit eques pabula [...] Elido herbas [...] Opprimo pede aliquid [...] Attero [...]. Kn 736.
patrz: PODEPTANY
– Mokry/ Humidus vapor [...] podéschły. [...]vide Wilgotny. Zmoczony. Kn 423.
patrz: PODESCHŁY
– Podészwá v nogi/ Planta [...] Figens vestigia planta [...] twárdé podészwy/ mám zá trzéwiki. Kn 736.
patrz: PODESZWA
– Podwieram/ podwiera co/ niéch podewrę. Subferuesio. Kn 749.
patrz: PODEWRZEĆ
– Podgorzał ziéle/ v[ide] Ostropést. Kn 737.
patrz: PODGORZAŁ
– Podgórny [...] sub monte situs [...] Podgórczyk. Kn 737.
– Podgórny [...] sub monte situs [...] Podgórczyk. Kn 737.
patrz: PODGÓRNY
– Podgórze [...] Locus vbi colles vel iuga eorum incipiunt se molli cliuo subducere podpałacze/ [...] podzamcze. Kn 737.
patrz: PODGÓRZE
– Podgryzuię/ podgryzam. Subedo. Kn 737.
patrz: PODGRYZAĆ
– Podgryzuię/ podgryzam. Subedo. Kn 737.
– Podiadam sobie [...] Propesatur factus sum. Kn 737.
patrz: PODJADAĆ
– Iárzmowy/ Iugatorius bos [...] Iugalis. Podiárzmi/ podiárzmowy/ sprzężáyny. vide Pługowy. Kn 235.
patrz: PODJARZMI
– Iárzmowy/ Iugatorius bos [...] Iugalis. Podiárzmi/ podiárzmowy/ sprzężáyny. vide Pługowy. Kn 235.
– Podeymuię boki/ podiąwszy boki chodze Ansatus ambulo, subnixis alis me infero [...] Brachio in normam flexo ambulo. v. Szumno 2. Idę 12. Kn 736.
patrz: PODJĄĆ
– Podkarm/ pokarm/ popás/ podpás w drodzé/ podkarmiánie koni / abo miésce podkarmiánia. Kn 737.
patrz: PODKARM
– Podkarm/ pokarm/ popás/ podpás w drodzé/ podkarmiánie koni / abo miésce podkarmiánia. Kn 737.
– Podkásuię się/ Substringo sinus. Kn 737.
– Podchodzę aliter. vt, Podchodziłem sobié. Ambulando aliquantum sum fessus [...] Podrobiłem sobié/ podklęczałem. Kn 734.
– Podkupne [...] Auctarium contra alterum emptorem vel licitatorem venditori oblatum. Kn 738.
patrz: PODKUPNE
– Podkup/ podkupowánie się pod kogo/ wárgelt [...] Contentio augentium pretium in emptione, Sipont. Kn 738.
– Podkupuię się pod kogo/ podáię/ postępuię więcey w-tárgu. Liceor contra aliquem [...] Tárguię. Kn 738.
– Rurká Aptekárska do podburzánia w-nos/ w-zęby/ w-vszy [...] podburzáczká. Strigilis: Per Strigilem in aurem medicamentum infundere. Kn 955.
– Wodzić zá káletę/ ciągnąć. Bráć pieniądze od kogo sztucznié szyderstwem. Accidere opes alicuius. Podkuść kogo [...] Male facio vel malefacio alicui. Kn 1115.
patrz: PODKUŚĆ
– Wzlatam/ podlatam. Subuolo [...] Pennis efferor. A pennis peto auxiliatum [...] v. Wzgórę 2. Kn 1347.
patrz: PODLATAĆ
– Gardzą mną/ w pomiétlech leżę/ [...] Iaceo. Post Praeturam iacere [...] Contemptu apud aliquem laboro. Sordere suis, [et] contemni ab eis [...]. podléie/ tániéie. Kn 185.
patrz: PODLEĆ
– Podlizuié rzeká/ v. Podbiera rzeká. Kn 739.
– Podłamuię/ Suffringo talos alicui [...] potłuc. Kn 738.
– Podłażę. Subrepo sub. Kn 738.
patrz: PODŁAZIĆ
– Podmázuię/ Sublino aliquid aliqua re [...] Prodeunt facie coenoso pigmento delita, [et] oculis graphice obunctis. Kn 740.
– Podmurze/ przymurze/ zamurze/ przedmurny/ podmurny plac [...] Festum, vbi explicatur quasi promurium, vel promurum, i. post murum, vel proximum muro. Kn 740.
patrz: PODMURNY
– Podmywam co/ Subluo aliquid [...]. Kn 740.
patrz: PODMYWAĆ
– Wyniosłość/ podniosłość [...] Wyniésienie/ Wydátność/ Pychá/ Wysokość. Kn 1322.
– Cenę podnoszę vrzędownié/ Imponere grauiùs pretium [...]. Kn 61.
patrz: PODNOSIĆ
– Cenę podnoszę/ więcey podáię w tárgu/ Pretium augere [...] Pretium amplifico [...]. Kn 61.
patrz: PODNOSIĆ
– Podnoszę głos/ Quantum possum voce contendo, vt aliquis exaudiat. Excito, intendo vocem. [...] Tollo vocem, [...]. Vrgeo vocem, [...]. Exclamo, [...]. contenta vocem loquor. nátężam głos/ mocno mowię. Kn 741.
patrz: PODNOSIĆ
– Podnoszę się/ Erigo me, subleuo me: tollo me a terra [...] Podnoszę się czym/ ábo z czégo/ ábo podnosi mię co/ nádyma mię. Extollit me aliquid [...] Rumor illum spe inflauit. Insolentem te honores faciunt [...] v. Pysznię się. Kn 741.
– Barszczowy/ barszczowi podobny [...] barszczowem kształtem/ ábo liściu barszczowemu podobnem szyciem/ ryciem. Kn 15.
– Podobny ku wiérzęniu/ ku práwdzié. [...] Verisimilis aut veri similis narratio. Simile vero videbatur. Verisimillimum mihi videtur [...]. Kn 743.
– Podobny ku wiérzęniu/ ku práwdzié. Probabilis causa, visio, probabile aliquid sit dicendo [...]. Kn 743.
– Podobny ku dostąpieniu/ wykonániu [...] Possibilis conditio [...] Fieri potest [...] Można rzécz. Kn 743.
– Vleczony/ i. do vleczenia podobny/ łácny. [...] Sanabilis homo [...] Sanabile vulnus [...]. Kn 1183.
– Szopá Nubilarium [...] aedificium in quo absconditur frumentum cùm nubilat caelum: [...] aliqui reddunt [...]. Sed potest latiùs extendi ea vox ad aedificium in quo quidlibet ne compluatur reponitur. [...] Ineptè quidam vocat [...], verbo à se ficto, et communi rebus totius mundi quae sub nubibus sunt, vt vox ea sonat, vel certè Podobłocze magis. Kn 1119.
– Podobnieyby to vczynić/ á nie możé/ ábo niéchcé. [...] Faciliùs id factu soret. Ex vsu magis esset. [...] Łácniey. Podobnieyby iemu do mnié przyść. [...] Deceret magis ipsum ad me venire [...] przystoyniey. Kn 743.
– Ochmistrz/ Magister curiae [...] Magister officiorum [...] Pro magistro officiorum agens, est Podochmistrzy. Apud eundem Officiorum magisterium. Ochmistrstwo. Kn 585.
– Oracz/ Agricola [...] Arator [...] Subarator Podorywácz. Kn 635.
patrz: PODORYWACZ
– Podpasze/ Ala, axilla [...] subalae [...] podpaszna Kn 744.
– Podpadáiący/ abo podpádły pod kogo/ ábo pod obronę/ opiékę czyię. Cliens alicuius, [...] Przyiaciel. Kn 743.
patrz: PODPADŁY
– Száry/ podpoláły/ wilczásty. Rauus, raua lupa [...] Raui oculi canis [...](quasi szárék). Kn 1101.
– Podgórze/ appellatiuum. Iugum montis [...] Radix palatij podpáłacze [...] podzamcze. Kn 737.
– Podkarm/ pokarm/ popás/ podpás w-drodze/ podkarmiánie koni/ ábo miésce podkarmiánia. Kn 737.
patrz: PODPAS
– Postáwánie w-drodze. Concessatio [...] Mantio camelorum. postawánie/ podpasánie Kn 790.
patrz: PODPASANIE
– Podryć/ vt Swiniá podryłá cokolwiék. Suffodio [...] Sus rostro suffodit. Kn 745.
patrz: PODRYĆ
– Podrzeźniam komu [...] Podrzeźniácz. Mimus [...] Offendimur, inquit, si quis sermonem nostrum imitatur, si corporis aut linguae vitium exprimit [...] Podrzeźnia. Kn 745.
– Fałszerz testámentow/ Testamentarius [...] Subiector testamentorum [...]. Podrzucácz, Falfarius Kn 172.
patrz: PODRZUCACZ
– Podrzucony/ podrzuték. Suppositius puer [...] Subdititius feruus.Podrzucalny. Kn 745.
– Podrzucanie/ podrzucanie chytre. Subiectio testamentorum. Kn 745.
– Podrzucony/ podrzuték [...] Podrzucálny [...] Supposititio modo. Podrzutnié/ podrzuconym sposobem. Kn 745.
patrz: PODRZUTNIE
– Strop wytworny/ futrowány/ żłobkowány/ podsiębicie. Lacunar [...] Lacunarius, qui lacunar facit. [...] Strop sklépowy niéch potynkuią. Kn 1076.
– Przésiewam/ podsiewam. Cribro,as: aliquid [...] Super fricaturam incernatur marmor. Kn 856.
patrz: PODSIEWAĆ
– Podsiewam/ v. Przésiewam. Kn 746.
patrz: PODSIEWAĆ
– Rzucam co/ ábo siébié. Iacio molem, meipsum in profundum Rzucić gotuię [...] rzucáć się/ drgáć/ trzpiátáć/ podskákowáć [...] v. Ciskam. Kn 972.
– Podskrobáć drzéwá [...] Interradere arborem, [...] Oleae interradi gaudent. Kn 746.
– Goły/ goluchny/ głádki [...] Glabellus corpore. Cucurbita glabrior [...] goły/ oberwány/ podskubiony. vide Ogolony/ oblázły. Kn 201.
patrz: PODSKUBIĆ
– Podsłuchywácz/ vide Podchwytácz. Kn 746.
– Podstáwiálny státék/ Exceptorium. Kn 747.
– Piołunék/ wino piołunkowe/ piołunem podsycone. Absinthites [...] Absinthiatum vinum [...] piołunowáne [...]. Kn 699.
patrz: PODSYCONY
– Alámbik podwoyny w wodzié/ Diploma [...] Duplex vas [...] Balneum maris. [...]. Kn 5.
patrz: PODWÓJNY
– Gnoy wszéláki/ łáyno. [...] Fimus turdorum [...] Fimus pecudum [...] In sacrario fecit oletum. vczynił źle/ popuścił/ pofándał się. Kn 198.
– Rékréácyia. [...] posiédzenie vciészne/ rozmowá vciészna/ przyiacielska/ towárzyska. Przéchadzká/ przérywánie zábaw poważnych/ pogadánie poobiédnie/ powiéczérne. Kn 916.
patrz: POGADANIE
– bożék pogáński Kn 973.
patrz: POGAŃSKI
– Gardzenie/ vide Pogardzánie. Wzgárdá. Kn 186.
– Pogársza się co [...] Vertitur aliquid in peius [...] Co dáley to gorzey. Kn 752.
– Przeiednanie/ poiednanie. Reconcilatio, [et] reconcilatio gratiae, concordiae [...] zgodzenie/ pogodzenie się. Kn 842.
– Choroby przybywa/ vide Pogorsza się choremu. Kn 69.
– Pogrobék/ pohrobét Boëmice, quasi pogrobiec. Kn 753.
– Pogrodká vide Grządká. Kn 753.
patrz: POGRODKA
– Piszczék ná stypié/ ábo pogrzébny/ [...]. Kn 703.
patrz: POGRZEBNY
– Gwiżdżę [...] sibilo ore [...] Pogwizdáć wołom/ koniem piiącym. Kn 220.
patrz: POGWIZDAĆ
– Pogrobék/ pohrobét [...] quasi pogrobiéc [...] vide Pozostáły/ Poślédni. Kn 753.
patrz: POHROBET
– Alámbik poiédynkowy/ prosty. Aeolipyla [...] Vesica metallica. [...]. Kn 5.
– Poranić się [...]Pobili się/ posiekli się/ poiedli się/pozabiiali się. Kn 777.
– Koszę łąkę/ Defeco prata [...] Tondere herbas [...] pokoszáć po kiem/ ábo drugi raz kosić. Kn 308.
patrz: POKOSZAĆ
– Strefisty/ strefowány [...] Pokreszony/ iákoby ścieszki máiący [...] złotostrefisty/ złotem brámowány. Kn 1075.
patrz: POKRESZONY
– Pokresić/ pokreślić/ popisáć. Conscribo [...] Inscribere corpus alicuius vulneribus [...] Poorána twarz zmarskámi. Kn 759.
– Pokrzosáć czégo / tr. v. Popiłowáć czégo. Kn 760.
patrz: POKRZOSAĆ
– Pokrzykam/ vide Krzykam 2. Kn 760.
patrz: POKRZYKAĆ
– Krzykam pochwaláiąc krzyknieniem/ krzykiem pochwalam/ pokrzykam komu mowiącemu. Kn 326.
patrz: POKRZYKAĆ
– Krzyk/ krzyczenie/ krzykánie/ pokrzykánié. Clamor. Kn 326.
– Pokutuiący/ pokutnik [...] Metamelus, Varr. vulgo Poenitens, Poenitentiam agens. Kn 761.
patrz: POKUTNIK
– Polatká/ fláterká.[...] ornamentum capitis, quod ad omnem capitis motum crepitum facit. Kn 762.
patrz: POLATKA
– Dźikié polé/ v. Pustynia. Kn 168.
patrz: POLE
– Poley/ Puleium [...] Pulegium [...] Blechum [...] Poléiék wino/ Piołunék. Kn 764.
patrz: POLEJEK
– Nasienie Sniedkowe bywa do chleba pieczenia przydane/ iako Czarnucha/ albo polny Anyż. Kn 1233.
patrz: POLNY
– Bázyliká polna/ Acinus [...] et Epipetron [...]. Ocimum syluestre, [...] Firlétká płonna/ krowia. Kn 18.
patrz: POLNY
– Anyż polny/ vide Káruy. Kn 8.
patrz: POLNY
– Bázylia ziéle/ Bázyliká/ waziłék/ bálsam polski. Ocimum, vel Ocymum [...]. Kn 18.
patrz: POLSKI
– Polszczyzná/ Sermo polonicus [...] Polszczyzną pachnié twa Łáciná/ Włoszczyzná [...]. Kn 767.
– Sidło ná ptáki/ ná zwierz/ połápá/ pomék/ potrzask [...] sidło prętkopomkłe/ prętkozáwrzyste. Kn 991.
patrz: POŁAPA
– Rótá konnych żołnierzow [...] Vexillationes [...] v. Chorągiéw [...] Półék. Kn 935.
– Pół/ połowicá/ poły czégo: vt, ná poły/ ábo na dwié poły/ połowicy rozdziélić co Kn 761.
patrz: POŁY
– Lekárstwo przez vsta połykalne/ Catapotia, orum. Kn 355.
patrz: POŁYKALNY
– Pomázał gębę Włoszczyzną. Kn 768.
patrz: POMAZAĆ
– Miélę/ melę. Molo frumentum [...] zmiél/ pomiél wszystko co wszpichlerzu. Kn 403.
patrz: POMIELIĆ
– Pomiérne/ podátek od miáry/ Miárá. Kn 768.
patrz: POMIERNE
– Sytká ziéle od sytościz Pomoczyk ziéle Mlecznik pomorski. v. Ostokrzew, Kn .
patrz: POMOCZYK
– Puszczam wodę/ urynę. Pomokrzyć/ polać moczem kogo. Chce mi się ná máły dwór. Kn .
patrz: POMOKRZYĆ
– Pomorczyk/ ziéle/ v. Sytká. Kn .
patrz: POMORCZYK
– Pomorczyk/ człowiék z-pomorskiey kráiny. Kn .
patrz: POMORCZYK
– Ćwikłá pomorska/ Wiesiółék. Alypon [...] vel. alypum [...] per antiphrasin dicta herba mordens acriter gustatum et vehementer accendens [...] Turbit candidum Gorraeo. [...] Alypum et Alypia eadem herba Paulo [...] vide Odmienikwiát et Turbit. Kn 91.
patrz: POMORSKI
– Pomorski/ przymorski. Maritimus. Kn 769.
patrz: POMORSKI
– Wiésiołék ziéle/ wierzbowká/ błagácz. Oenothera, et Oenotheris, et Onuris hilaritatem in vino affert [...] v. Cwikłá pomorska. Kn 1256.
patrz: POMORSKI
– Sték domowy/ odbyt kuchęnny/ Pomyinik wypuszczony zá dom.stékowy. Kn .
patrz: POMYJNIK
– Pomyjowy [...] v, smród/ Pomyiowy. Kn .
patrz: POMYJOWY
– Pomywam státki. [...] Mundo vasa [...]. Kn 770.
patrz: POMYWAĆ
– Dryfus/ v. Pomywádlnik. Kn .
– Fáská/ item. do pomywánia/ płokánia czégo/ cébrzyk/ Labrum eluacrum [...] V nas y korytá/ niécki/ etc. vźywáią. [...] Kn 174.
patrz: POMYWANIE
– Poniédziáłék (...) Dies lune. Feria secunda (...). v. Sobotá Kn 773.
– Niéuszánowánie/ v. Poniewáżęnie. Niéuszczerbiony/ v. Cáły 4. Kn .
– Pocieram kąty/ tr. [...] domo mea pulsus in alieno habito [...] habitatio peregrè. vide Gárdzą mną/ Poniéwiéram się. Kn 726.
– Poniéwieram się/ potłukam się [...] Habito in alieno, habito domi alenae [...] Alibi et alibi habito: iam hîc, iam illic dego [...] Permuto sedem sede [...] Assiduò in aliam, et aliam migro regionem [...] Terram terra permuto [...] Commuto habitationem [...] Inquilinus, aduena sum. Kn 773.
– Potłukam się/ v. Poniéwieram się. Kn 795.
– Powłoczę się/ v. Poniéwieram się. Kn 804.
– Niebowid ábo w-niéboyrzał rybá morska./ Vranoscopus, & Callionymus. [...], i caelum spectans, [...] quia oculos in vertice capitis habet caelum spectantes. [...] i pulchro nomine. [...] quia interdiu dormit, noctu vagatur. Ponocnik posset eodem modo vocari. Kn 492.
patrz: PONOCNIK
– Ponoszę/ ponos dziécięciá Kn .
patrz: PONOS
– Posłániec/ poséł prywatny [...] Ponosiciél, Przynosiciél. Kn .
patrz: PONOSICIEL
– Poosmny/ v. Ośmkrotny Kn .
patrz: POÓSMNY
– Popacháć się/ popacháli się/ Spacháli się. De canibus vel aliis brutis dicitur. Transfertur ad homines praesertim improbos simili sensa. vide Stowárzyszyć się, spiknąć się. Kn 772.
– Popąchác się/ popącháli się/ spącháli się. v. Stowárzyszyć się/ Spiknąć się. Kn .
– Trzęsiogonék ptak/ v. Pliszká/ Popék. Kn .
patrz: POPEK
– Porywam się ná kogo/ v. Tárgam się ná kogo. Popędzam się. Kn .
– Popędzić się zá kiem. Kn .
– Piąty/ popiętny Kn .
– Mármur popiélásty/ Tephria [...]. Kn 390.
– Popiélisty/ popiélásty/ myszásty. Cinereus, cineraceus color [...]. Kn 775.
– Pienięzny/ zá iéden pieniądz stoiący/ popieniężny. pieniężny chleb. v. Kiiowy kołacz. Kn .
– Popierzył śnieg ziemię... Kn .
patrz: POPIERZYĆ
– Popierzyć co/ popierzyć się/ v. Upierzyć. Kn .
– Piętruię/ piętro czynię. popiętrzył/ ábo pomościł. Kn .
– Poprosić kogo/ poproś go. Posiédź/ pochodź/ poszukay/ popiluy/ porób Kn .
– Popluwam kogo/ poplwał mię/ v. Pluię ná kogo. Kn .
patrz: POPLUWAĆ
– Popona/ oponá wozowa. Kn .
patrz: POPONA
– Błóná wé wnętrzu poprzeczna/ Osierdzie/ otoczyná/ przégroda wnętrzna. Diaphragma [...] Septum transuersum [...] Disseptum [...] Dissipium [...] Praecordia. Kn 36.
patrz: POPRZECZNY
– Poprzeczny/ Transuersus mons sulcetur [...] poprzeczna górá [...] poprzecz ábo poprzeki niech będzié orána górá. Kn 775.
patrz: POPRZEKI
– Żárná (naczynie) Incusus lapis [...] Mola trusatilis [...] popychálny/ trącánia/ popychánia potrzébuiący. Kn 1389.
patrz: POPYCHALNY
– Porąbić drzéwo/ v. Pocinam. Kn 776.
patrz: PORĄBIĆ
– Porąb item, drwá porąbione/ pocięte [...] Caesae arbores. Kn 776.
patrz: PORĄBIONE
– Porębnik/ co drwá w lęsié gotuié do budowánia/ v nas ciéślá to czyni pospolicié. Materiarius [...] Porębniczy. Kn 777.
– Porębnik/ co drwá w lęsié gotuié do budowánia/ v nas ciéślá to czyni pospolicié. Materiarius [...] Porębniczy. Kn 777.
patrz: PORĘBNIK
– Pocinam drzéwo/ porębuię/ obalam. Deijcio arborem [...] Defeco arborem. Kn 727.
– Porostowy Kn .
patrz: POROSTOWY
– Rosprzédawam/ porosprzédáwáć. Multa vel varia vendo. Kn 932.
– Portátyl/ Ołtarzyk podróżny do Mszy świętey spráwowánia. Kn 778.
– Porwón/ Niéch będzié ábo iést odémnié porzucon ábo porzucon temu/ ábo owemu. Kn .
– Posiodmny (iáko potroyny) posiedmny. Septenarius versus. Kn 784.
– Siédm/ Septema [...] Siédm ich. Septena corpora [...] Siedmioro ludzi [...] v. Pięćioro [...] vide Posiodmny. Kn 992.
– Pobili się [...] posiékli się/ á sieką się. [...] posiekam się [i] pobiiam się... Kn 722.
– Siékánie [...] alias fragiles. [...] posiekanie/ abo posiékána słomá [...] Rąbanie. Kn 995.
patrz: POSIEKANIE
– Posłánicá/ Nuntia Iouis [...] Nuntia vocis fidissima. Kn 785.
patrz: POSŁANICA
– Posélski/ posłáńczy. Nuntius [...] Nuntia verba animi mei. Tabellarius [...] Obwieszczáiący. Kn 783.
– Sam sobié posługuiący [...] sibi ipse famulus [...] sobie posługowánie [...] sibi ministrare. Kn 978.
– Posobnié/ posobicą Aduerb. v. Po sobié 3. Nástępnié. Kn 787.
– Posobnié/ posobicą Aduerb. v. Po sobié 3. Nástępnié. Kn 787.
patrz: POSOBNIE
– Gospodá pospolita/ gościnny dom/ gościniec. Hospitium [...]. Inuitare hospitio, discedere ex hospitio [...] Taberna diuersoria [...] Kárczmá aliud est. Szynkowny dom. In pagis Poloniae utrumq[ue] simul est, et in oppidis. Kn 204.
patrz: POSPOLITY
– Powiádam komu do uchá/ rátuię pamięć czyię poszéptem Kn 801.
patrz: POSZEPT
– Pochwalácz/ Laudator: approbator: comprobator: probator rationis [...] Poświádczácz/ sed durum est. Laudicoenae [...] erant auditores qui spe coenae oratorem, vel declamatorem, aut poetam sua scripta recitantem laudabant, acclamantes vocem Pochwalácz/ słuchácz pochlebny. Kn 726.
– Poświątne/ Curionis fundus [...] Sacer ager [...] Profanum [...] proludo, propoma. Kn 793.
– Tárcháć słomę/ Turbare composita stramenta [...] potárcháć. v. Roztárcháć. Kn 1126.
patrz: POTARCHAĆ
– Potemny/ który potemu iest komu/ v[ide]. Wcześny 2. Snádny/ Powolny/ [...] Potomny. Kn 795.
patrz: POTEMNY
– Gradowizná/ zboże gradem potłuczone/ ábo owoc [...] Verberatae grandine vineae [...] sic de agris, hortis. Calamitas, i. calamorum seu culmoru[m] comminutio [...] Calamitosum frumentum [...] obnoxium grandini. Kn 207.
– Podłamuię/ Suffringo talos alicui [...] Suffringere crura canibus [...] sed in his exemplis suffringere reddes, potłuc [...]. Kn 738.
patrz: POTŁUC
– Béz máłá/ okęs/ niémal/ Propè [...] Béz máłáć ich nié náłáię. Quantillo opere nunc mihi persuaderi potest, vt ego his suffringam talos totis aedibus [...] Béz máłá ich nié potłukę [...] Parùm abest quin fleam. Kn 23.
patrz: POTŁUC
– Potłukam się/ v. Poniéwieram się. Kn 795.
– Poniéwieram się/ Potłukam się [...] Habito in alieno, habito domi alienae [...] Permuto sedem sede [...] Subinde muto habitationem [...] Terram terra permuto [...] Subinde regionem, domicilium muto [...] Commuto habitationem [...] Inquilinus, aduena sum. Kn 773 [771].
– Tłumiciel/ vide. Potłumiciel. Kn 1143.
– Potłumiciel/ Oppresor dominationis [...] Vindex coniurationis [...]. Kn 795.
– Potrząs [...] aspergimen, inspergimentum [...] potrząsánie. Kn 796.
patrz: POTRZĄS
– Wypróżniáć się/ iáko źwierzętá czynią. honestius dicitur ná stoléc iść/ stoléc mieć: Czynić sobie wczás ambiguum est. Potrzébę przyrodzoną odpráwowáć etiam ambiguum, quia duplex est vt diximus, Ná dwór máły. Ná dwór wielki. Oletum facere [...]. Kn 1326.
– Potrzébá aliter. v. Potyczká. Kn 797.
– Potrzébá potoczna przyrodzona/ iéść/ spáć/ ná dwór iść/ etc. Necessitas [...]. Kn 797.
– Trzydziéstny/ potrzydziéstny. Tricenarius [...] Tricennium. Kn 1160.
– Potwarliwié/ Criminosè, Cicer. Criminosissimè, Suet. Per calumniá [...]. Kn 798.
– Potwárliwy/ Criminosus, Cicer. Calumniosus, Vlpi [...]. Kn 798.
patrz: POTWARLIWY
– Potyczkowy [...] Concursatoria pugna proprié sonat, z-zaciéku/ z-rozbiégu stron w-się udérzáiących [...] v. Woienny. Kn 799.
patrz: POTYCZKOWY
– Upádnienie/ powálenie się [...] Upadánie ná ziemię/ lécenie do ziemié. Kn 1192.
– Powaz [...] Vectis aut pertica fenum in curru comprimens. Kn 800.
patrz: POWAŻ
– Powiárá/ powieránie/ v. Zabobon. Kn 801.
patrz: POWIERANIE
– Powiétrznik/ vide Wiétrznik. Kn 802.
– Powiétrzny/ aliter, vide Morowy. Kn 802.
patrz: POWIETRZNY
– Powiewáiący się od wiátru. Fluitans amictus Kn 802.
– Powikłánia/ Implicatio neruorum [...] Complexus nexilis [...] Implicate, implicite. powikłánié. Kn 803.
– Biesiádá powinnych/ Charistia. Kn 29.
patrz: POWINNY
– Powinowáty/ powinny komu. Powinny iéstem komu. Mam z kiem powinowáctwo/ abo kto zemną. Kn 804.
patrz: POWINOWATY
– Aktor w práwie/ v. Prokurator. Stroná powodna w práwié. Kn .
patrz: POWODNY
– posłusznie Powolnié Kn .
– Powołánie káżdego człowiéka/ v. Stan/ Powinność. Kn 805.
patrz: POWOŁANIE
– Powołánie/ wézwánie/ wzywánie. Vocatus, us [...] Senatus vocatu Drusi in curiam venit. Vocatio, [...] Vocationes ad conuiuium. [...] sic reddes: [...] Powołánie Boskie ná iáki stan. Kn 805.
patrz: POWOŁANIE
– Pástwisko pospolite abo ráczey publiczne: miésce i vrząd v Rzymian [...]. Pobor z-pástwisk/ dań pieniężna/ publiczna/ iáko v nás powołowczyzná nié pieniężna i prywatna. Kn 672-673.
– Powołánie/ ábo powoływánie o głowe. Protestationis est species in funere occisorum, per Magistratum fieri solita contra auctorem necis.Citationem pro capite, vocat Sarnic. Kn 805.
– Powstánie/ Consurrectio [...] Assurectio [...] Powstawánie/ wszczynánie się niépogody. Kn 807.
– Odnowieniu służący/ v. Powtarzálny. Kn 602.
– Rospoczynam/ rospodziewam/ rozpożyczam. v. Poczynam/ podziewam [...] Porospożyczáć / Powykopywáć. Kn 931.
– Pobiiam/ [...] At Pobił dzieci/ non solùm sonat, pozábiiał/ sed etiam posiekł rozgą/ biczem [...]. Kn 722.
patrz: POZABIJAĆ
– Pobiiam aliter, sed vsitarius extra praesens tempus, vt Pobił kury/ gęsi/ cielętá/ więźnié/ etc. i. zábił wszystkié: pozábiiał [...] Macto, iugulo omnia altitia. Iugulationem magnam facere [...]. Kn 722.
patrz: POZABIJAĆ
– Pozabiiáć/ vide Pobiiam 4. Kn 808.
patrz: POZABIJAĆ
– Poránić się aliter Poránili się [...] Mutuò se vel inuicem se vulnerarunt [...] Ránię kogo [...] Pobili się/ posiékli się/ poiédli się/ pozábiiáli się. Kn 777.
patrz: POZABIJAĆ
– Ponáprawiáć státki/ ábo drogi/ powykopywał rowy/ porozwalał domy/ porozdawał száty/ pozáprzątał komory... Kn 722.
– Pozdráwiácz/ Salutator [...] Qui salutationum publicum exercet [...] Salutaris porta [...] pozdrawiálna. Salutatorius [...] Pozdrawiálny. Kn 809.
– Pozéw/ Libellus [...] vide Pozywam [...] vide Pozwánie. Kn 810.
patrz: POZEW
– Ukwáp ziéle/ báwéłná pozięmna. [...] Herba impia, incana. [...] Kocánki et Ukwáp. Kn 1183.
– Pozłotnik/ Inaurator. Kn 810.
patrz: POZŁOTNIK
– Poznawánie się z-kiem/ poznánie/ obéznánie. Recoguitio formicarum inter se. Kn 811.
– Obwiniony ab obwiniam/ Obżáłowány o co v sądu/ Pozwániéc. Reus ambitus. Nocens reus. Kn 582.
patrz: POZWANIEC
– Ospicé białe/ pożarnicé [...] Pituitae eruptiones [...] Papulae [...] qui duorum generum esse ait papulas. Kn 643-644.
– Pożerácz/ vide Zárłok. Kn 810.
patrz: POŻERACZ
– Fálit/ niésłowny koréspondent kupiécki/ ábo pożyczálnik. Fraudator. Fraudator creditorum, [...] Decoctor creditoris spem destituens, [...]. Decoctio. [...] decoquo, are credito fraudo, [...]. Vespertilio, [...] debitor fugitans creditores. Cui argentum decoctum. [...] Kn 171.
– Muszkiet/ Pułhak/ Rusznicá/ Pistolet/ Arkabuz... Kn 438.
– Półtorá funtá/ Sesquilibra [...]. Kn 768.
patrz: PÓŁTORA
– Półtorá czégo/ Sesqui [...] Półtory grzywny/ pro Sesquidarico [...] Sesquipes, etc. Vnius & semissis modij farina [...] Sesquiplaga [...] Półtory rány ábo rázy/ Sesquiopera [...]. Kn 767.
patrz: PÓŁTORA
– Półtorá gárncá/ miárá. [...] Sesquicongius. At semodius [...] Półtorágárncá máiący kołacz. Kn 768.
patrz: PÓŁTORA
– Półtrzećiá czégo/ [...] duo cum dimidio. Kn 768.
– Piérzę chusty/ vel piorę/ propriè [...] Lauo lintea, veste lineas [...] práne chusty/ lota lintea [...] Elutrio lintea [...] Labandria [...] Brudne chusty/ do pránia. Kn 692.
patrz: PRAĆ
– Piérzę kogo kiiem/ tr. v. Biię kogo kiiem. Kn 692.
patrz: PRAĆ
– Brudny/ Squalidus [...] Squarrosus [...] Illotus, sordidatus, infrà. Labandria, v. in Piérzę. [...]. Kn 47.
patrz: PRAĆ
– Fárbierz stároświecki/ vel, vt habent Biblia Boemica, bárwierz od bárwienia/ ábo kutnerowánia/ Wałkarz idem pracz/ wybielácz. Fullo [...] vide Pracz. Nacca [...] vide Podły. V nas pracz piérzé/ ále płocienne rzéczy/ tenżé wáłkuié [...]. Kn 173.
patrz: PRAĆ
– Wypráć koszulę/ v. Piérzę I. Kn 1324.
patrz: PRAĆ
– Potok/ náczynie do pránia chust. Labrum eluacrum [...] koryto [...] Potok [...]. Kn 795.
patrz: PRANIE
– Piérzę chusty/ vel piorę/ propriè [...] Lauo lintea, veste lineas [...] práne chusty/ lota lintea [...] Elutrio lintea [...] Labandria [...] Brudne chusty/ do pránia. Kn 692.
patrz: PRANIE
– Pránie [...] Lotura [...] v. Płókánie. Kn 816.
patrz: PRANIE
– Piérzę chusty/ vel piorę/ propriè [...] Lauo lintea, veste lineas [...] práne chusty/ lota lintea [...] Elutrio lintea [...] Labandria [...] Brudne chusty/ do pránia. Kn 692.
patrz: PRANY
– Podobny ku wiérzęniu/ ku práwdzié. [...] Verisimilis aut veri similis narratio. Simile vero videbatur. Verisimillimum mihi videtur [...]. Kn 743.
patrz: PRAWDA
– Bánnicya máłá ábo práwna/ Priuatio vel amisio fori et iudicij, Proscriptio, ignominia minor. Kn 14.
patrz: PRAWNY
– Duchownemu práwu kogo oddáć. De reo secundum infulas pronuntiare; [...] reum animadversioni Pontificiae permittere; legibus civilibus eripere, et Pontificiis dedere, [...]. Kn 153.
patrz: PRAWO
– Prętkomowny/ Solutus ad dicendum à natura [...]. Solutissimâ est linguâ: magnam linguae volubilitatem habet, vt supra [...]. Kn 820.
– Blékot/ momot/ prędkomowny / Atypus, qui male exprimit [...] Qui explanata est lingua. [...] Pfellus sine Balbus qui literam vel syllabam pronuntiando praeterit [...]. Kn 35.
– Profés/ zakonnik co ślub iáwny uczynił. [...] Hieromonachus [...]. Kn 823.
patrz: PROFES
– Wróble proso/ ziéle. Lithospermum: aegonychon [...]. Kn 1289.
patrz: PROSO
– Alámbik poiédynkowy/ prosty. Aeolipyla [...] Vesica metallica. [...]. Kn 5.
patrz: PROSTY
– Proznomowność/ Vaniloquentia [...]. Vaniloquium, [...]. Vanitas orationis, [...] 2. Inaniloquium. Kn 829.
– Próżnomowny/ Vaniloquus, [...] Vanidicus/. Vaniloquidorum. Inaniloquus. Ianilogus, Inanilogista. [...] otiosa loquor [...] vana loquor. [...] superuacanea loquor [...]. Kn 829.
– Gospodá prywatna/ Hospitium [...] Hospitio ab illo accipior. Kn 204.
patrz: PRYWATNY
– Kontryfał/ cyná przédnia ábo Angiélska/ Stannum Anglicanum nobilissimum [...]. Kn 300.
patrz: PRZEDNI
– Cyná przédnia/ vide Kontryfał. Kn 92.
patrz: PRZEDNI
– Groźbá/ pogroszká/ przegrażánié się. Comminatio [...]. Minae, plur. tantum [...]. Eminatio. Minaciae [...]. Minatio [...]. Intentus palmarum [...]. grożenie. Kn 211.
– Przéiadam [...] Przéiádło śię/ przépiło śię/ przéstroiło śię/ przemyło śię w-łáźni/ etc. Kn 842.
patrz: PRZEMYĆ
– Sámopsza/ Pszeńcá krochmálna. v. Jarká. Kn 978.
– Przésypiám spráwę/ przé niédbálstwo vtracam. Indormio causae: indormio in homine colendo. Kn 859.
– Przéżégnánie Biskupie/ Papieskie/ Kápłáńskie. vulgo Benedictio [...] Solennis precatio Pontificis. Kn 864.
– Przyczyniácz czégo/ Amplificator dignitatis. Adiunctor prouinciae [...] Przyłączyciel [...] przydawcá. Kn 870-871.
patrz: PRZYDAWCA
– Przykruszyć/ Przydrobić. Adfriare, Varro, Item alius aliud (tritico) adriat aut adspergit, ut Cretam aut absinthium. Kn 876.
– Przydrożny/ Amfegetes [...] Amfeges, etis. quorum ager [...] viam tangit. Kn 872.
– Przydymić co/ Fumo inficere. Kn 872.
patrz: PRZYDYMIĆ
– Przygannié/ z-przygáną [...] Criminose. Kn 872.
patrz: PRZYGANNIE
– Przygánny/ Nágány godny. Vituperabilis. Accusabilis turpitudo. Improbabilis. Kn 872.
patrz: PRZYGANNY
– Przyglądam czégo/ v. Pilnuię czégo. Strzégę czégo. Kn 872.
– Smyk [...] Non fuit Autolyci (furis) tam piceata manus, Martial. przylnié mu do ręki wnét co. Kn 1034.
– Postrzygám owcé/ sukno [...] Strzygą/ i. ochotnié iedzą/ nisko przygryzáią. Kn 792.
– Ugryznąć/ Praerodere pampinos: cacumina feminum [...] Przygryznąć. Kn 1182.
– Przyiaciélskié/ v. Po przyiaciélsku Kn 873.
– Przypasam zboże/ Depasco segetes [...] Przygryzam/ przyiadam/ podstrzygam. Kn 880.
patrz: PRZYJADAĆ
– Szczypię kogo słowy/ tr. szkáluię/ dáię szczudłék [...] Meo ludo me lamberas [...] przekęsuiész. Admordeo. Vt admomordi hominem! Kn 1110.
– Przykopáć [...] Affodere agro nostro cespitem vicini [...] Przykopem rowem/ kopániém viąć gruntu sąsiéckiego. Kn 875.
patrz: PRZYKOPAĆ
– Przykruszyć/ Przydrobić. Adfriare, Varro. Item alius aliud (tritico) adfriat aut adspergit, vt Cretam aut absinthium. Kn 876.
– Przykrzęnie się komu/ Vexatio alicuius [...] Odium [...] Tundendo atq; odio denique effecit senex [...] vide Szkodá. Kn 876.
– Przykrzykam/ v. Krzykániem poświadczam. Kn 876.
– Náchudł/ náchudło mu/ nápléśniał/ nábladł/ násiwiał/ nádrabił lásowi/ nádbiegł koniowi/ nápsował miéczá/ nákwáśniał/ przykwáśnieyszy. Kn 453.
– Przylipam/ lnę/ przylnąć. Adhaereo, Plini. Adomnem contactum adhaerens bitumen [...] Przylépić się/ przyszyć/ przylnąć do kogo. Kn 877.
– Przyłáżenie/ przylezienie. Allapsus. Kn 876.
– Przylizowáć się/ v. Przypochlebiam się komu. Kn 877.
– Przyłażenie/ przylezienie [...] Allapsus serpentium timet ales. Kn 876.
– Przyczyniácz czégo/ Amplificator dignitatis. Adiunctor prouinciae [...] Przyłaczyciel [...] przydawcá. Kn 870.
– Przyłbicznik/ co robi przyłbicé Kn 877.
– Przyłgáć co./ Honestius dices: Przydáć. v. suprá Przydáie co w-mowié. Kn 877.
patrz: PRZYŁGAĆ
– Przyłgáć się/ similiter est fere vulgi verbum. [...] Przypochlebiam się komu/ Wkradam się w-kogo. Kn 877.
– Przyłudzánie/ v. Łákocęnie/ Wabięnie. Kn 877.
– Przyciemniéyszy/ vel przyciemniéyszym. Subobscurus [...] Non adeo clarus [...] przymędrszy [...] przygorszy. Kn 869-870.
patrz: PRZYMĄDRY
– Przymięższym głos/ Grauiusculus sonus […]. Kn 878.
– Przymięszawam. Przymięszywam czégo do czégo. Kn 878.
– Pomorski/ przymorski. Maritimus. Kn 769.
patrz: PRZYMORSKI
– Pomorze/ appellatiuum, przymorze. Maritima ora. Kn 770.
patrz: PRZYMORZE
– Przymówká/ Przymawiánie/ Vszczypék/ Sczypánie/ Przyćinánie/ Szczudłék/ Vellicatio [...] v. Przygáná. Kn 879.
patrz: PRZYMÓWKA
– Przymuszęnie/ Mus/ Niéwola [...] Necessitas Kn 879.
– Niáprzymużony/ Nié przy pięniądzách, niápięniężny/ iést ábo iéstem. Niéprzypráwny/ béz przysády, niémięszány/ niéodmięniony/ niéodráżony. Kn .
– Przymykám czégo/ Admoueo aliquid [...] Affero, adfero. Kn 879.
patrz: PRZYMYKAĆ
– Przynáwek rybá morska/ ábo Głębik. Pompilus [...] Piscis pelagius sine squamis Kn 879.
patrz: PRZYNAWEK
– Posłániéc/ poséł prywatny/ okurent. Nuntius, Plaut. Aduenit ad me a viro nuntius [...] Donosiciel/ Przynosiciel. Kn 785.
– Przyięcie miédzy urzad/ przywzięcie/ przyobranie do rady/ miédzy kolegi/ spółurzędniki. Kn 874.
– Przyochędożyć/ v. Zdobię. Kn 880.
– Tréfunkowy/ z-trefunku przypadły. Fortuitus concursus [...] Fortuitus euentus [...] Ktory się náwinął/ ábo/ Jako się kto náwinął. Kn 1153.
patrz: PRZYPADŁY
– Przypátruiący się/ Speculator naturae [...] Przypatrownik/ vel Przypátrzyciel [...] Contemplator caeli, caelestium [...] Pátrzáczé. Kn 881.
– Przypátruiący się/ Speculator naturae [...] Przypatrownik/ vel Przypátrzyciel [...] Contemplator caeli, caelestium [...] Pátrzáczé. Kn 881.
– Przypiékle/ v. Otchłań piékiélna. Kn 881.
patrz: PRZYPIEKLE
– Przypilnowáć/ przypilowáć/ przyyrzeć czégo. Aduigilare alicui rei. Kn 881.
– Przypisánie/ Przypisék. Adscriptio [...] Paragraphe [...] Attributio honoris [...] Przyczytánie/ oddawánie/ przypisowánie. Kn 881.
– Przypłákiwam/ popłákiwam. Affleo. Kn 882.
– Przypochlebiánie się/ [...] adulatio subdola instar simiae. Kn 882.
– Przypodobywánie/ Podobieństwá wyráżánie. Assimulatio. Kn 882.
– Przypołudnicá/ Przypółnicá. Cacodaemon meridie apparens feminae habitu. Kn 882.
– Przésypiánie się poobiédnie/ sen/ ábo spánie przypołudniowe. Meridiatio [...] Somnus infititius meridie. Kn 859.
– Przypołudni/ Przypołudniowy/ v. Odwiéczorny. Kn 882.
– Przypołudnicá/ Przypółnicá. Cacodaemon meridie apparens feminae habitu Kn 882.
– Przypominácz/ [...] Intimator [...] Memorator casus tui. Kn 882.
– Przypowiészczam/ Cito reum iam antea damnatum ad satisfaciendum. Kn 883.
– Przypozywánie/ Reuocatio alicuiusad citationem elapsam. Kn 883.
– Przyprzęgam/ Adiugo. Kn 884.
– Przypsnęło/ Adcorporata est cutis quae intumuerat. Kn 884.
– Látorośl zostáwiona przy wyciętych. Przypustká [...] Palmes subsidiarius, praesidiarius, resex. Kn 352.
patrz: PRZYPUSTKA
– Przypyszniéyszym/ Subarrogater. Kn 884.
patrz: PRZYPYSZNY
– Przyrodność/ Cognatio rerum distantium naturalis [...] vide Powinowáctwo. Kn 885.
– Afékt przyrodzony/ vide Miłość. Kn 4.
– Wypróżniáć się/ iáko źwierzętá czynią. honestius dicitur ná stoléc iść/ stoléc mieć: Czynić sobie wczás ambiguum est. Potrzébę przyrodzoną odpráwowáć etiam ambiguum, quia duplex est vt diximus, Ná dwór máły. Ná dwór wielki. Oletum facere [...]. Kn 1326.
– Przyrok/ v. Urok. Kn 885.
patrz: PRZYROK
– Przyrównánie/ Przyrównywánie [...] Comparatio [...] v. Równánie. Kn 885.
– Przyrychléyszym/ vide Wczás 2. Kn 885.
– Przyryká krowá/ Ozywa się. Admugit femina tauro. Kn 885.
patrz: PRZYRYKAĆ
– Przyrywam płónkę/ krzáczek/ ziéle. Vello ab radice. Kn 885.
patrz: PRZYRYWAĆ
– Poryzam/ [...] Adhinnit equus equo [...] Przyryza. rże do koniá. Kn 781.
– Przyrządzam co/ v. Opátruię potrzébámi. Kn 885.
– Przyrządzam się do czégo/ v. gotuię się ná co. Kn 885.
– Przyrządzenie/ vide Opátrzenie. Kn 885.
– Opátrzony w co/ gotowy. Instructus [...] Firmus ab equitatu [...] Apparatus [...] przyrządzony/ opátrzony potrzébámi. Kn 630-631.
– Przyrzecze/ Amnensis locus, regio, vrbs. Kn 885.
patrz: PRZYRZECZE
– Przyrzeczny/ [...] Amnicola [...] Amnensis vrbs Kn 884.
– Przyrzéczenie/ ábo przyrzykánie komu/ Obiátnicá. Kn 885.
– Szczery/ [...] nié przysádny/ béz przymięszánia. Sincerus [...] Szczere plotki. Kn 1107.
patrz: PRZYSADNY
– Przyskępszem/ Auidior aliquantùm ad rem […]. Kn 888.
– Przyskwieram komu/ v. Nálegam/ Dokuczam/ Nácieram 2. Kn 888.
– Przysłábszy/ Subdebilis […]. Kn 888.
– Słodźiuchny/ vulgò Latinè redditur: Dulciculus […] sed vox haec cùm sit diminuens, sonat subdulcem, vel aliquantùm dulcem, (słodkáwy, przysłodszem) […]. Kn 1019.
– Przysłodszy/ Subdulcis [...]. Kn 888.
– Náchudł [...] przysłońszym/ násłoniał niéco... Kn 453.
patrz: PRZYSŁONY
– Przysposobiciel/ Adaptator. Kn 889.
– Przystáię do kogo/ Descendo in partes alicuius [...]. Kn 889.
– Przystáię do iákiégo páná służyć/ robić [...] Przymuię v kogo służbę. Addico me alicui [...] Rządzę się v kogo. Kn 889.
– Przystaię na co/ Eo in sentantiam alicuius [...]. Kn 889.
– Przystáié co do ściany/ Adhaereo alicui, vel ad aliquid: adhaeresco [...]. Kn 889.
– Przystoyny/ Decens color [...] Congruens [...] Consentaneus [...]. Kn 890.
patrz: PRZYSTOJNY
– Przystroić kogo/ v. Zdobię/ Piękrzę. Kn 890.
– Przystrzegam miáry/ powinności/ roskazánia/ Teneo medium, mediocritatem, decorum Kn 890.
– Záchowánie czégo/ przystrzegánie. Obseruatio. Kn 1360.
– Przysurowszy Kn .
patrz: PRZYSUROWY
– Przéznáczęnie/ v. Znák pogody/ niépogody. Znák przyszłego. Kn 864.
patrz: PRZYSZŁE
– Przyszpétniéyszym/ Subturpis: Subturpiculus. Turpicula res. Kn 891.
– Szrubuię [...] Cochleam verto [...] Clauo capreolatim friato affigo. Przyszrubowáć. Kn 1122.
– Smiesznié/ Ridicule [...] Non irridicule quidam dixit [...] Przyśmieśniéyszym. [...] v. Zartownié/ uciesznié. Kn 1033.
– Pochlebcá/ pochlebnik. Assentator: adulator [...] Palpator [...] Arrifor diuitum [...]. Przyśmiewcá. Kn 724.
– Przyświetniéyszy/ Sublustris. Kn 891.
– Przytaczánie/ v. Przywodzenie. Kn 891.
– Przytrudniéyszym/ Subdifficilus […]. Kn 891.
– Komonicá swoyska/ Lipká/ Przytulia/ Otylia/ Nostrzék máły. Lotus vrbana, Matthiol [...] Melilotos communis; Sertula communis, Siren. Trifolium caballinum Offic. Kn 294.
patrz: PRZYTULIA
– Przywalam kámięń do kąd. Admolior rupem [...] Adoluere totas vlmos focis [...] Adoluere aliquid ad ignem [...]. Kn 891.
patrz: PRZYWALAĆ
– Przywalam co/ Obruo aliquid [...] Adobruere arbores terra [...] Superobruere aliquem congestis armis [...] Ruinam super aliquem impello [...] Obtritus pondere terrae [...]. Kn 891.
patrz: PRZYWALAĆ
– Przywáchrolić się [!]/ Obrepere. v. Przybłąkáć Kn 891.
– Przywárty/ [...] Semiclausae portae. Kn 891.
patrz: PRZYWARTY
– Słowo Łácińskie ábo Polskie nic nié znáczące pęwnego ábo z-áféktu iákiego naglé wymowione/ ábo trudne do własnego wykłádu. [...] Kum/ puk/ plásk/ bá/ terefere/ sidłu widłu/ fáráfamfa/ krzętu wętu/ bziu/ fiu [...] Lélom polélom/ máterklasy/ onáczyć/ przywąchrolić... Kn 1022-1023.
– Wypráwá córki/ Przywianék. Dotalia dona: super dotem aliqua accepta. Kn 1325.
patrz: PRZYWIANEK
– Przywięzuiący/ Alligator [...] przywięzácz przywięziciel... Kn 891.
– Przywięzuiący/ Alligator [...] przywięzácz przywięziciel... Kn 891.
– Przywiléiowáć/ Przywiley dáć/ v. Vprzywiléiowáć. Kn 892.
– Przywoziciel/ Aduector. Kn 893.
– Odwrotny/ przywrotny. Reuocabilis [...] reciproca argumenta. Kn 611.
patrz: PRZYWROTNY
– Przywróciciel/ Vindex libertatis. Restitutor salutis meae [...] Przywróciciélká. Kn 893.
– Przywrótny/ Restitutorius [...] v. Odwrótny I. Kn 893.
– Przywiera potráwá/ Przywrzáłá. Aduritur cibus. Kn 891.
patrz: PRZYWRZEĆ
– Przyciemniéyszy [...] frigidulus [...] przyzimniéyszy. Kn 869-870.
patrz: PRZYZIMNY
– Przyzwalácz/ Assensor. Kn 894.
– Proporcya [...] Przyięmność/ piękność z-wiélu części/ ábo rzéczy róznych przyzwoicié złożonych pochodząca [...]. Kn 824.
– Przyzwoicié/ Competenter consulere patri & filiae [...] Competentissime videor vsus [...] Congruenter, conuenienter naturae viuere [...]. Kn 895.
– Przyzwoity/ Consentaneus: Naturae aliquid consentaneum: lex consentanea: literarum genus his temporibus consentaneum: consentaneum tempori, personae aliquid. Accommodatum aliquid naturae: ad naturam. [...] Przynaléżyty/ porządny/ własny sędzia [...]. Kn 895.
patrz: PRZYZWOITY
– Przyzywácz/ Accersitor [...] Záproszonych przyzywácz. Kn 895.
patrz: PRZYZYWACZ
– Psi rumięn/ Cytanthemis [...] Cotula foetida [...] Camomilla foetida [...]. Kn 895.
patrz: PSI
– Szpilanká/ v. Psia cébulá. Kn 1121.
patrz: PSI
– Pśi/ (adiectiuum) Caninus [...] Kn 895.
patrz: PSI
– Psiá cébulá/ Szpilanká/ Podéyrzon żołty. Bulbus vomitorius [...]. Kn 895.
patrz: PSI
– Cébulá psia/ vide Psia cébulá. Kn 59.
patrz: PSI
– Czarnopstry/ Pstrzenie czarnem Kn .
patrz: PSTRZENIE
– Pszczélnik/ miésce gdzié ulé stoią/ ulownicá: á gdzié się pszczoły pásą/ Pásiéká. Kn .
patrz: PSZCZELNIK
– Pszonák/ v. Gorczycá polna Kn 898.
patrz: PSZONAK
– Ptásznictwo/ v. Myślistwo ptásze. Kn 898.
– Ptásznictwo/ karmienie ptakow. Cohortalis ratio. Kn 898.
– Ptásznik/ ábo ptászyniéc gdzié ptaki chowáią domowe [...] klatka ptásza [...] Ptászyniéc. Kn 898.
patrz: PTASZYNIEC
– Ptyzáná/ Tyzánná/ wodá z-ięczmieniá wárzonego/ ábo moczonego. Ius ptisanae [...] decoctae vel maceratae Kn 899.
– Chuchánie/ chuchnięnie/ [...] Afflatus [...] Necare afflatu aliquem. Inhalatus oris [...] Puchánie. Kn 72.
– Puchliná chorbá/ Hydrops [...] Aqua intercus [...] puchnięnie [...] Tumor assurgens. Kn 899.
patrz: PUCHLINA
– Puchliná chorbá/ Hydrops [...] Aqua intercus [...] puchnięnie [...] Tumor assurgens. Kn 899.
patrz: PUCHNIENIE
– Puklat wozowy/ Tympanum [...] Tegumenta semisphaerica, testudinesq; vehiculorum [...] Łub wozowy korytkowáty. Kn 900.
patrz: PUKLAT
– Sklép z-puklerzow/ pokrycie puklerzáne. [...] consero clypeos, consertis clypeus pugno. Kn 900.
patrz: PUKLERZANY
– Puklerznik/ noszący puklerz. Clypeatus. Kn 900.
patrz: PUKLERZNIK
– Puklerznik/ co robi puklerzé [...] Clypeorum faber. Kn 900.
patrz: PUKLERZNIK
– Námiękam/ Fraceo, fracesco [...] Fermentescit terra, fere idem apud Plin. v. Puchlniéię [...] Námakam. Kn 466.
patrz: PULCHNIEĆ
– Purchátká/ purchawká [...] Fungus rotundus fuligine plenus Kn 901.
– Iápurt/ purt [...] Malus agrestis, poma ferens grandia, semper virentia, infuania. Ilicem aliqui reddunt inepte. Kn 235.
patrz: PURT
– Pustołká/ Tinunculus [...] Cenchris Kn 901.
patrz: PUSTOŁKA
– Pustoszyciel [...] Pustosząca. Populatrix [...] pustoszycielká. Vastatrix luxuria. Kn 902.
– Pustoszeniu podlégły. Populabilis [...] Vastatorius [...] Pustoszeniu służący/ Pustoszący [...] pustyniowy/ z-drzew ná puszczy rostących. Kn 902.
patrz: PUSTYNIOWY
– Pyszczę w-ziemi/ ryié ziemie świnia [...] Pyszczę/ gmerzé chłop w-roli/ orzé márnié. Kn 904.
patrz: PYSKAĆ
– Pysklę się czym/ [...] Contamino, spurco manus contactu rei sordidae [...] Ja się tym ábo tobą niéchcę pyskłáć. ábo: Ja zá niégodną rzécz sobié poczytam ábym ták podłemu chłopu szkáluiącemu mię miał odpowiádáć. Kn 903-904*.
– Gmerzę/ vide Grzebię w piasku/ Pyszczę/ Szperam. Kn 195.
patrz: PYSZCZEĆ
– Pyszno/ nádęcie/ buczno. Superbé, intoleranter, infolenter Kn 904.
patrz: PYSZNIE, PYSZNO
– Pysznomowność/ Superbiloquentia. Kn 904.
– Rá-bárbarum abo Réubárbarum. Rum Turéckie. [...] vide Rá-pontyk. Kn 905.
– Rádlicá/ [...] Aratrum in superficie agrum proscindens. Kn 908.
– Przéorywam rolą/ Odwrácam/ Rádlę. Repastono agrum, cum cultus consenuit. Kn 850.
patrz: RADLIĆ
– Rádlę/ v. Przéorywam. Kn 908.
patrz: RADLIĆ
– Rádło/ [...] Vomer aratri leuioris, quod secundae arationi seruit, [et] saepéferramento caret, vt inRussia, Lituania. Kn 908.
– Rádostká ziéle/ Wrotycz Włoska. Heliochrysos, f. Heliochrtsum. Kn 908.
– Wrotycz Włoska/ v. Rádostká. Kn 1289.
– Wésoły/ (actiuè) wéséle czyniący/ rádosny/ vwéséláiący. Kn 1236.
– Pápawá/ żábi kwiát/ mlecz świni/ plesz/ mnich/ lwi ząb/ radyki / gołębi groch. [...] Aphaca [...] Ambubeia Kn 668.
patrz: RADYKI
– Ráność/ ráne rodzęnie. [...] Praecox maturitás. Festinata maturitas, [...]. Kn 910.
patrz: RANOŚĆ
– Obrąbiam/ obrębuię/ ręby czynię ábo owrębuię/ obrownywam/ rowem/ szwem/ etc. brzeg iákiey rzéczy otaczam. Margino [...] Censores vias sternendas marginandasque locauerunt [...] Crepidine aliquid còérceo [...] Crepidinis obiectu frangere [...] Statuminare vtriusq; fossae oram lapidibus [...]. Kn 571.
patrz: RĄB
– Nicé/ [...] Facies vel superficies vestis interior, vide. Ná ręby. Kn 489.
patrz: RĄB
– Rzéżniczy wárstát/ gdzié biią rzeź/ opráwuią/ mięso rąbią/ kutlof. Rzéźnicá/ optimè diceretur. vt piwnicá/ kramnicá/ młynicá/ ozdnicá. Laniena [...] Taberna lanigna [...] Lanionia mensa [...] Lanea [...] Laniarium [...] Criobolium [...]. Kn 971.
– Rąbánié dréw/ (munus) Caudicalis prouincia [...] Te cum securi, caudicali praeficio prouinciae. Ciébie czynię dréwniczem/ dáięć vrząd nádedrwy/ ábyś ie rąbał. Notum est autem, prouinciam pro munere vsurpari etiam apud [...] Caedes lignorum [...]. Kn 905.
– Rąbam idem cum Rąbię/ siékę lás/ drwá/ mi[ę]so/ wołu/ iésiotrá/ wiélorybá/ etc. Siékám. Secare ac diuidere animal [...] Diuidere aliquid securi [...] Concido securi ligna [...] Caedere saginam [...] Caedere syluam [....] Caedere arbores [..] Scindere quercum [...] Caedere vineta [...] Seco in frusta [...] Proseco exta [...] Proscindo quercum ferro [...] z-rąbać/ z-siékáć/ przésiékáć. Kn 905.
– Zrąbić co/ à Rąbię. Contruncare [...] v. Rąbam. Kn 1450.
– Drobię co/ drobno dziélę/ ábo rąbię/ Minutatim comminuo, concido aliquid; minutè & minutim concido [...] Concido minutiùs aliquid; concido numeros [...] Concido rationem dicendi per minutas rerum particulas [...] Carpo orationem minutioribus membris [...] Carpo exercitum in multas paruasq; partes [...] Frango in micas [...] Adfrio aliquid [...]. Kn 148.
– Siékam/ v. Rąbam. Kn 995.
– Dréwny/ do dréw/ [...] siékiérá rąbálna: do rąbánia dréw/ Lignarius [...] Tignarius, etiam potest dici voce Cicer. Kn 148.
patrz: RĄBALNY
– Stół kuchenny do rąbánia mięsá/ ryb [...] Epicopanon [...] idem. mensa in qua conciditur [...] idem. v. Pięń 2. Kn 1069.
– Siékánie/ Sectura [...] Sectura formantur (callaides gemmae) alias fragiles. łupániem hîc propriè sonat. Concisura. sed aliter Seneca vsurpauit. Desectio stramentorum pecori vtilis [...] posiékánie/ ábo posiékána słomá [...] v. Rąbánie. Kn .
– Rąbánié/ siékánie (actio) Consectio arborum ad calfaciendum, ad nauigandum [...] Caesio arborum [...] Caesura tempestiua arborum [...] Scissus inateriae [...] Succisio lignorum [...]. Kn 905.
– Dréwny/ do dréw/ [...] siékiérá rąbálna: do rąbánia dréw/ Lignarius [...] Tignarius, etiam potest dici voce Cicer. Kn 148.
– Rąbánié dréw/ (munus) Caudicalis prouincia [...] Te cum securi, caudicali praeficio prouinciae. Ciébie czynię dréwniczem/ dáięć vrząd nádedrwy/ ábyś ie rąbał. Notum est autem, prouinciam pro munere vsurpari etiam apud [...] Caedes lignorum [...]. Kn 905.
– Rąbány lás [...] Caesus securi. vide Rębny. Kn 905.
patrz: RĄBANY
– Iák z płatká wywinął/ iák z rąbká [wywinął]. Vestem, supellectilem mundam et benè compositam habet. Emunctae naris homo. Omnia eius nitida, culta, concinna, benè concinnata, tersa, polita [...]. Kn 231.
patrz: RĄBEK
– Rąbek/ v. Podwiká/ Płótno cięnkie. Szátá cienka. Kn 905.
patrz: RĄBEK
– Iák z płatká wywinał/ iák z rąbká. Vestem, supellectilem mundam & benè compositam habet. Emunctae naris homo. Omnia eius nitida, culta, concinna, benè concinnata, tersa, polita [...]. Kn 231.
patrz: RĄBEK
– Cicho mowić/ rąbić/ etc. pocichu/ Summissa voce agam, tantum vt iudices audiant. Submisse dicere [...] Submisso sono [...] Submissim fabulandum [...] Voce tacita susurrare [...] Tacito passu [...] Surdis ictibus & qui non exaudiantur, arborem caedi [...] Placidè egredere, & sonitum prohibe forium. Placidè forem aperi ne crepet [...] Mutum est forum [...] Cicho ná rynku. Intus sibi canere [...]. Kn 78.
patrz: RĄBIĆ
– Arkusz wiélki régałowy/ v. Papier régałowy. Kn 9.
patrz: REGAŁOWY
– Régał/ régałowy árkusz/ v. Pápier régałowy. Kn 914.
patrz: REGAŁOWY
– Iák z réiéstru/ z tábulatury chodzi/ czyni. Homo palaestrae institutus: homo é palaestrae, Decori per quàm studiosus. Omnia accuratè, decenter, exactè [...] agit: In omnibus actionibus concinnus et elegans est [...]. Kn 231.
– Rębny lás/ Caedua sylua [...] qui caedi securi potest, rębny. Kn 913.
patrz: RĘBNY
– Szubiénicznik/ wisiéléć [!][...] Nostri per probrum dicunt talibus: Byłeś w-katowskich rękách. Kn 1126.
patrz: RĘKA
– Rękawicá/ Manica [...]. diminut. Rękawiczka. Kn 915.
– Chłop gruby/ robotny/ Petrones & rupices [...] vide Chłopstwo. Kn 66.
– Dobyték/ vide Robotne bydło. Kn 129.
– Ból rodzących/ [...] dolor parturientis. Kn 41.
patrz: RODZĄCA
– Ostrożka ziele/ Brunatek/ Modrzeniec rogaty. Kn 645.
patrz: ROGATY
– Pyszczé w-zięmi/ ryié zięmię świniá. Rostro sus terram ruit [...] Transfertur et ad homines. Pyszczé/ gmerzé chłop w-roli/ orzé márnié. Rostro [...] rostrare vomere superiora terrae [...]. Kn 904.
patrz: ROLA
– Rumiány/ Rubens nupta [...] Sanguinolentus [...] Rubore suffusus [...] Porphyriacae genae [...] Rubeus color [...] Roseus color [...] Purpureus color [...] Burrus [...] Rumięnione. Kn 958.
– rosołowa béczułká Kn 1016.
– Buntowny/ rosterkliwy/ burzliwy tr. Seditiosus [...] Factiosus [...] Turbidus homo [...] Turbidi & concitati motus animorum [...] Tumultuosus miles [...] Tumultuosa concio, sententia [...] Factionarium Turneb. ex epigram: prisco. Turbulentus [...] Nouis rebus studet [...] Discordialis. Kn 53.
– Kopyt rozdwoionych bydlę. Bisulcus [...]. Kn 301.
patrz: ROZDWOJONY
– Rozlegánie się głosu/ rozgłos. Discussio vocis, [...] Quem in dolio cantantis vox per totum cum quadá disscussione percurrit ac resonat. [...] Kn 945.
patrz: ROZGŁOS
– Rozgłoszęnie/ głoszęnie/ rozpowiádánie. Rumigeratio [...] [Vulgatio. Diuulgatio] Kn 944.
– Rozlegánie się głosu/ rozgłos. Discussio vocis, [...] Quem in dolio cantantis vox per totum cum quadá disscussione percurrit ac resonat. [...] Kn 945.
– Pospościeram [!] co [...] Carbasus intenta theatris, rospostárte/ rospięte płótno nád. Disterno [...] Humi quidpiam distratum erat. Kn 931.
– Rospráwá/ Transactio 1 C. pro omni actu quo concordiae initur, vel ab obligatione receditur. Decisio [...]. Kn 931.
patrz: ROZPRAWA
– Kompozycya/ aliter. v. Rospráwá. Vgodá. Kn 295.
patrz: ROZPRAWA
– Rosprawiánie/ rozrządzánie. Dispositus [...] Vir dispositu & prouisu rerum ciuilium peritus [...]. Kn 932.
– Rospráwnié [...] Expeditè [...]. Kn 932.
patrz: ROZPRAWNIE
– Rézolut aliter, i. Nié długo się námyśláiący/ vide. Rospráwny. Kn 917.
patrz: ROZPRAWNY
– Rospráwny/ rézolut/ nié długo się námyśláiący. Vir consilij celeris: in consilijs expeditus: promptus consilio [...]. Kn 932.
patrz: ROZPRAWNY
– Rosprostowáć/ Inflexa, curua, vel recurua dirigere. Statius dicit: Recuruare gladios situ horrentes [...]. Kn 932.
– Rosproszęnie/ Dispersio Consulum [...] Dispersu [...] Dissipatio pecuniae publicae, praedae [...]. Kn 932.
– Rosypká/ iaem Rosypánie/ et Rosprószenié. Kn 934.
– Rosproszyciel [...] Dissipator [...]. Kn 932.
– Rosproszysty [...] Dissipabilis [...]. Kn 932.
– Rozgárdiás/ Biesiádá rospustna. Hoyne názbyt biesiády. Luxuria [...] Heluatio: circumpotatio: intempestiuum conuiuium [...] Popinatio [...] Bacchanal [...] Tripatinum: summa coenarum lautitia [...] Ná trzy zbyty. [...] Commessatio [...] Comissatio. Kn 943.
patrz: ROZPUSTNY
– Roztárgáć końmi/ Diripere equis aliquem, [...] In diuersum concitatis equis lacerare, [...] Differe in diuersa quadrigis. [...] Quadrigae distulerant in diuersa Metium. Distrahere, [...] Ita meum corpus distrahendum dabis. Discerpere. [...] Duabus admotis quadrigis alligatum corpus, equis in diuersum iter concitatis discerpere. Roztárgnięnie/ rozszárpanie drzéwy. Kn 953.
– Kłótnia/ v. Zámięszánie/ Trudność/ Burdá/ Rosterk. Kn 283.
– Wolny z-rodu/ Ingennus [...] v. Swobodny. Kn 1281.
patrz: RÓD
– Równo odlégłé od siébié liniie dwié długié rzeczy. [...] Parallela [...]. Kn 937.
– Rózgá do bicia/ Virga. [...] vide Pátyczká/ Zapáliczká. Kn 943.
patrz: RÓZGA
– Rózg rzézánie/ Virgidemia. Kn 943.
patrz: RÓZGA
– Rózgá/ lédá drzéwá. Gáłąská. Virga salicis [...] Virga arbutea. Kn 943.
patrz: RÓZGA
– Rózgá cienka/ długa/ gibka/ na wiérzchu drzéwá. Flagellum arboris vitis. Kn 943.
patrz: RÓZGA
– Rubin kamięń/ Corbunculus Amethystizon,[...] vulgo Rubinus. Kn 957.
patrz: RUBIN
– Básztá woienna ruchoma: ábo Máchiná do murow/ [...] Ambulatoria turris [...] Subrotata turris [...] Turris mobilis [...] Oppugnatoria machina [...] vide Szopá woienna. Kn 17.
patrz: RUCHOMY
– Ruchome budowánie/ Ambulatoria porticus [...] Circumforanea domus [...] Confixilis machina [...] Subliciae turres [...] Pegma [...]. Kn 957.
patrz: RUCHOMY
– Palowy/ Palaris sylua [...] Sublicius pons [...] Subliciæ turres [...] ná palách/ ná słupách/ ruchome bászty. Kn 663.
patrz: RUCHOMY
– Básztá widokowa/ ruchoma/ Pegma [...] Circumforanea machina [...] Falæ [...] Confixilis machinæ sublicæ turres tabularum nexibus [...] Sublicia turris. Kn .
patrz: RUCHOMY
– Rum aliter. vt, Rum czynię/ rumuię. Depulso cubitis de via (obuios) [...] Submoueo turbam [...] Submoueo concionem [...] Submoueo populum [...] Syllae descendenti in forum gladio submouetur [...] Transsiliunt in nauem vmbone obuios agentes [...] Submouere pro imperio [...] Márszałkowáć/ Rum czynić zwierzchności [...]. Kn 958.
patrz: RUM
– Słowo Łácińskie ábo Polskie nic nié znáczące péwnego ábo z-áféktu iákiego naglé wymowione/ ábo trudne do własnego wykłádu. Effutitium verbum [...] Effutilia [...] Rum/ puk/ plásk/ bá/ terefere/ sidłu widłu/ fáráfampa/ krzetu wetu/ bziu/ fiu/ skoiárzyć. et quam plurima alia, etiam hîc aliquoties cum aliquo conatu interpretandi inserta. vt Mátułká/ Lélom polélom/ máterklasy/ onáczyć/ przywąchrolić/ etc. Kn 1022-1023.
patrz: RUM
– Gruz rozwálin/ Rum. Rudus [...] Strage semiruti muri cumulatus locus [...] Rum. Kn 214.
patrz: RUM
– Rum/ Interiectio sonum ruinae exprimens: carent Latini et Graeci. Succidit horrisono (turris) victa fragore [...]. Kn 958.
patrz: RUM
– Ra-pontyk/ Rum Moskiéwskie [...] Radix Pontica [...] Rha-ponticum [...] Rhacoma [...]. Kn 910.
patrz: RUM
– Rá-bárbarum abo Réubárbarum. Rum Turéckie [...] Rha-barbarum [...] Rheon [...] vide Rá-pontyk. Kn 905.
patrz: RUM
– Rum/ (Nomen) v. Gruz rozwálin. Kn 958.
patrz: RUM
– Rumácyia/ prowádzęnie od práwá nákázáne [...] Migratio à iudice decreta vel decretoria. Kn 958.
patrz: RUMACYJA
– Rumiáność twarzy/ Color diffusus sanquine [...] Rubor in malis [...] Candor purpureo sanquine suffusus [...] Rubor pudorem consequitur [...] Verecundus color [...] Purpureus color oris [...] Sanquinolentus color [...]. Kn 958.
– Bárwiczká/ rumięnidło. Pigmentum [...] Purpurissum [...]. Kn 15.
– Rumięnidło/ v. Bárwiczká. Kn 955.
– Rumięn/ Chamaeleon: Anthemis: Leucanthemis: Leucanthemum: Eranthemis: Chrysanthemum: Melathemum: Eranthemum [...]. Kn 958.
patrz: RUMIEN
– Psi rumięn/ Cytanthemis [...] Cotula foetida [...] Camomilla foetida [...]. Kn 895.
patrz: RUMIEN
– Czerwięnię/ rumienię twarz / ábo kogo/ Rubefacio ora [...] Rubefactus [...] In ruborem dare aliquem [...]. Kn 100.
patrz: RUMIENIĆ
– Czerwięnię się/ rumięnię się/ Rubeo [...] Mihi crede, haerere homo, rubere. Rubent auiaria baccis [...] Rubescit aurora, mare. Rubescunt stellae [...] Subrubet caelum [...] Irrubuit caelum [...] Traho ruborem [...] Rubicundum traho colorem [...] Sublucent ora misto rubore [...] Aliter rubet ignis, aliter sanguis [...] Purpurasco [...] Roseo colore fulgent flores [...] Irrubeo, irrubesco [...]. Kn 100.
– Rumięnię się/ v. Czerwięnię 2. Zápala się zorza. Kn 955 [959].
– Szárłatniéię/ rumięnię się iák szárłat [...] Purpuro [..] Quarta species arcus caelestis, ideò purpurat, quia. Purpurans viola [...] ad purpuram accedo. Kn 1100-1101.
– Bárwiczká/ rumięnidło. Pigmentum [...] Purpurissum [...] Purpurissatae buccae [...] bárwiczkowáne rumienione/ à purpurisso, as. Bárwiczkuię [...]. Kn 15.
patrz: RUMIENIONY
– Rumiány/ Rubens nupta [..] Sanguinolentus [...] Purpurissatae buccae [...] Rumienione. Kn 958.
patrz: RUMIENIONY
– Rum aliter. vt, Rum czynię/ rumuię. Depulso cubitis de via (obuios) [...] Submoueo concionem [...] Submoueo populum [...] Submouere pro imperio [...] Márszałkowáć/ Rum czynić zwierzchności [...]. Kn 958.
patrz: RUMOWAĆ
– Rumuię co/ v. Vprzątam// Wyprzątam. Kn 955 [959].
patrz: RUMOWAĆ
– Wyprzątam co/ rumuię. Egero ex aliquo loco impedimenta, vasa, supellectilem & c. [...] wynosić. Erudero solum. gruz wyrzucam [...] Eruderatum solum [...] v. Vprzątam/ Wypróżniam. Kn 1327.
patrz: RUMOWAĆ
– Rumuię się/ v. Ruszam się. 2. Prowádzę się 1. Kn 955 [959].
– Brzękádło rozmáite/ iáko w gałcé mosiężney: kołéczká na trzygránistych ramikách: dremlá/ Ruskie bláchy/ klépádłá/ [...] Crotalum [...] Aereum crepitaculum [...] Testarum crepitus [...] Sistrum. Kn 49.
patrz: RUSKI
– Rutgisér/ co léié mośiądzowe rzéczy/ vide Mośiądzem robiący Kn 961.
patrz: RUTGISER
– Mośiądzem ábo miédźią robiący/ mośiężnik. (u nas Konwissarzowie/ Złotnicy/ Rutgisérowie mośiądzem robią) Flator aeris [...] Aeriarus [...] Aerariorum officinae. Kn 427.
patrz: RUTGISER
– Rybá Azyáńska wyborna/ rybá Grecka z-morzá Kárpatskiego/ náwskrośłuska. Elops [...]. Kn 961.
patrz: RYBA
– Rybá Azyáńska wyborna/ rybá Grecka z-morzá Kárpatskiego/ náwskrośłuska. Elops [...]. Kn 961.
patrz: RYBA
– Mlecz rybi/ Lactes muraenarum. Lamprid. Sueton. Iuni. Kn 417.
patrz: RYBI
– Rybna béczká Kn 962.
patrz: RYBNY
– Gębká miękka/ rzadka. Manon [...]. Kn 187.
patrz: RZADKI
– Biesiádnik co vcztę spráwuie/ biesiadny ábo bánkietowy rządcá/ Conuiuator. Kn 29.
– Rządcá nawyszszy Kn 967.
– Bieśiádnik co vcztę spráwuié/ biésiádny ábo bánkiétowy rządcá/ Conuiuator [...] Sciti conuiuatoris apud quem comiter accepti [...] Conditor instructorq́ue conuiuii [...] Modiperator [...] Dominus conuiuii [...] Arbiter bibendi [...] Magister bibendi [...]. Kn 29.
– Wiélki Rządcá/ Horodniczy/ Wiélgorządcá. Kn 1249.
– Rządzcá/ Rządźićiel/ Spráwcá. Rządcá nawyszszy. Rządy nawyszsze w-Rzeczypospolitey. Kn .
– Rządzićielká Kn .
– Wolna rzécz/ v. Godziła. Kn 1279.
patrz: RZECZ
– Podobny ku dostąpieniu/ wykonániu [...] Possibilis conditio [...] Fieri potest [...] Można rzécz. Kn 743.
patrz: RZECZ
– Wiádomo iést/ wiádoma rzécz iést. Scitum est [...] Constat inter omnes [...] Exploratum est mihi [...]. Kn 1239.
patrz: RZECZ
– Nié można rzécz/ Nié możé to byc. Non potest impetrari [...] v. Niépodobieństwo 2. Kn 506.
patrz: RZECZ
– Budowniczy subst. Rzéczypospolitey/ kroléwski/ miéyski/ Lunár. Aedilis [...] Fabricarum Tribunus [...] Publicus [...] Aedilis plebis [...]. Kn 51.
– Dimin. Rzemiosłko. Kn 969.
– Żywy/ v. Czerstwy/ Rzeski/ Swieży/ Rzétélny/ żyiący. Kn 1465.
– Rózg rzézánie/ Virgidemia. Kn 943.
patrz: RZEZANIE
– Rzodkwiány/ Rhaphaninus: rhaphaninum oleum. [...] sed incertum de vtro rhaphani genere loquatur. [...] simili raphano [...] oleum rhaphaninum. Kn 972.
patrz: RZODKWIANY
– Sákráment Naświetszy/ [...] Eucharistia [...]. Kn 976.
patrz: SAKRAMENT
– Kościelny/ adiect. aliter ut Kościélne Sakrámentá/ náuká/ iedność [...]. Kn 306.
patrz: SAKRAMENT
– Sákráment/ Sacramentum, est signum visibile inuvisibilis gratiae diuinae, quae homini per illud confertur ad eum sanctifi candum [...]. Kn 976.
patrz: SAKRAMENT
– Zwodziciel/ zwodnik/ zwodcá Deceptor [...] v. Szálbierz. Kn 1458.
– Endywia/ Mlecz sáłaciány/ Szczerbak ogrodny wiélki. Intybus, m. vel Intubus. [...] Intubum vel Intybum. Kn 171.
– Sámodźiéśięć Musis comitatus. Kn 978.
– Apérturá sámorodna/ vide Ciéczénie 2& 6. Kn 8.
patrz: SAMORODNY
– Samoczwárt [...] Samotrzeć. duobus comitatus. Kn 978.
patrz: SAMOTRZEĆ
– Samoczwárt [...] Sámowtór. Uno comitatus. Kn 978.
patrz: SAMOWTÓR
– Sápiient Akádémicki. [Bidellus Alciato. Tucholi. Custodem gymnasiorum etiam vocat Alciat. [...]. Kn 979.
patrz: SAPIJENT
– Sárdélá/ ślodków máłych rodzay. Sardina. [...] Kn 979.
– Kosterow miesce/ schacká. [...] locus aleatorum, [...] Forum aelatorium [...]. Kn 307.
patrz: SCHADZKA
– Sęn/ spánie/ spik. Dormitio [...]. Kn 987.
patrz: SEN
– Sęn plugáwy/ lubiéżny [...]. Kn 987.
patrz: SEN
– Sęn twárdy/ vide Niéprzébudzony. Kn 987.
patrz: SEN
– Sęn to co śię śni/ Somnium [...]. Kn 987.
patrz: SEN
– Sęn mnie morzy/ spać mi się chcé [...] v. Drzęmię. Kn 987.
patrz: SEN
– [...] pomazanie przéz sęn Kn 987.
patrz: SEN
– Senna nauká/ do snów wykładánia służaca [...]. Kn 987.
patrz: SEN
– Siatkowy/ siatczány/ siatczysty. Reticulatus [...] siatczyste/ siátkowáte budowánie Retiales maculae [...]. Kn 991.
patrz: SIATCZYSTY
– Siatkowy/ siatczány/ siatczysty. Reticulatus [...] siatczyste/ siátkowáte budowánie Retiales maculae [...]. Kn 991.
patrz: SIATKOWATY
– Siédmioráko/ Septifariam diuisus [...] septempliciter. [...] Septulò, w-śiédmiornasób. Septulum, et in septuplum [...]. Kn 992.
– Siédmkroć/ Septies [...]. Kn 992.
patrz: SIEDMKROĆ
– Niéwolny sobié/ v. Obowiązány/ Niéswobodny. Kn 540.
patrz: SIĘ
– Wolny sobié człowiek/ v. Swobodny. Kn 1280.
patrz: SIĘ
– Gołąb dziki siny/ Columba agrestis et saxatilis. Kn 200.
patrz: SINY
– Skaczę/ aliter. Skoczyło zboże ábo [skoczyła] cená/ poszło wzgórę/ v. Drożeię/ Cená 3. Kn 999.
patrz: SKOCZYĆ
– Płáw ábo ruch morski głádkoskorupy/ małże głádkiey skorupy. Conchae [...] zieiste/ zieyki [...] Chamae-leia [...] aliter Chamaeleos, Chama laeuis [...] Chamae-trachiae [...] Chamaepelorides [...] Chamaeglycymerides [...] Konchá/ Chámá [...]. Kn 708-709.
patrz: SKORUPA
– Pław ábo ruch morski bézłuskny/ i béz skorupy [...] Mollia [...] Loligo [...] Sepia [...] Polypus [...] Stella. Kn 709.
patrz: SKORUPA
– Biesiádá skromna/ Phiditia [...] Prandium caninum. Prandium abstemium [...] Castigatae dapes [...] Castigatus victus. Kn 29.
patrz: SKROMNY
– Skrzybam/ Verro, rado coenum, fimum batillo [...] Batillo stercus tollat. Kn 1010.
patrz: SKRZYBAĆ
– Skrzynká białogłowska do rupiéci/ Riscus [...] cista pelle contecta [...] v. Mácloch. Kn 1011.
patrz: SKRZYNKA
– ná niébie gwiazd złożenie skrzypicom coś podobne. Kn 1011.
patrz: SKRZYPICE
– Stróná do lutnicy/ skrzypic. drótowa stróná. Kn 1076.
patrz: SKRZYPICE
– Skrzypiczny/ do skrzypiec należący. Lirycns, [...] Lyrica carmina erant, quae ad lyram vel ad citharam recitabantur vel cantabantur. [...]. Kn 1011.
– Silábizuię/ [...] ślébizuię. Kn 1093.
– Słodzoná/ ślédzioná. Lien [...] Lienis. [...] Kn 1019.
patrz: SŁODZONA
– Słómiány/ tr. vide Słáby. Kn 1019.
patrz: SŁOMIANY
– Słómiány proprie, [...] Słómny. Kn 1019.
patrz: SŁOMIANY
– Słómianká/ słómiána kadź ábo kosz/ [...]. Kn 1019.
patrz: SŁOMIANY
– Dách słomiány/ poszyćie/ Culmen [...] Kn 110.
patrz: SŁOMIANY
– Wokábularz/ vide Słownik. Kn 1278.
patrz: SŁOWNIK
– Słownik/ Wokábularz. [...] [ Dictionarium vox recentiorum parum Latina, et altera minus, aut minime Latina, Vocabularium. dices potius: Lexicon, onomasticum, Graeca voce. Nomenclator, m. a multis eruditis vsurpatur, ab homine ad librum vox translata, ut aliorum liborum inscriptiones apud Graecos et Latinos. Kn 1022.
patrz: SŁOWNIK
– Wykład słów/ dobywánie poczatku ábo własności słów. Etymologia. [...]. Kn 1315.
patrz: SŁOWO
– Zámiáná słów/ Mowá nié własna. Immutatio verborum [...] Metaphora [...]. Kn 1377.
patrz: SŁOWO
– Słowko/ Vocula, [...] Maleuororum voculae, [...] Verbulum, [...] Vetus Lexic. Kn 1022.
patrz: SŁÓWKO
– Audytorium/ v. Słuchálnia/ et Szkołá. Kn 10.
– Słuchálnia/ salá/ miésce do słuchánia. Auditorium plenum. Kn 1024.
– Słuchálny/ do słuchánia naléżący. Auditorius, [...] Kn 1024.
patrz: SŁUCHALNY
– odnoszący się do zmysłu słuchu Kn 1024.
patrz: SŁUCHOWY
– Służba [...]. Kn 1026.
patrz: SŁUŻBA
– W-miéścié iést/ Ad vrbem est. [...] Co tám ná miéścié słycháć? [...] Co w-miéścié słycháć [...] quid in ciuitate auditur? Kn 1216.
patrz: SŁYCHAĆ
– Słychány/ (oppositum Niésłychány) [...] Sub auditum cadens. Familiaris auribus meis vox [...]. Kn 1015.
patrz: SŁYCHANY
– Słyszeć o tym/ słynié co (impersonalis instar) Auditur Romae aliquid noui. Assertur nuntius. Constanti fama atque sermone omnium celebratum est. Nuntij literaeque celebrant. Percrebuit vox: persertur nuntijs omnium, literis, sermone omnium. (piszą/ powiádáią) [...]. Kn 1015-1016.
patrz: SŁYSZEĆ
– Smiesznié/ Ridiculè […] Non irridiculè quidam dixit […] Subridiculè […] Przyśmieśniéyszym. Non inficetè […] v. Zártownié/ vćiesznié. Kn 33.
– Smieszno mi to/ Mouet mihi ea res risum: Risum vix teneo […]. Kn 1033.
– Kniát ziele/ kniéć/ káczyniéc/ Podbiał trzéci/ [...] Smirgiel. Kn 285.
patrz: SMIRGIEL
– Skárłupá/ łuská/ sczéżuiá krokodylowa. Skárłúpá smocza/ wężowa. Kn 1000.
patrz: SMOCZY
– Wąż pospolity/ ziemny v. Smok. Kn .
patrz: SMOK
– Podstáwék ábo stoléc słupow śnicerskich/ ábo filarow kámięnnych. Basis statuae. Kn 747.
– Srzodá/ Dies Mercurij (...) v. Sobotá. Kn 1057.
patrz: SOBOTA
– Sobotá/ (...) Sabbata (...) Dies Saturni (...) Diem sabbathi & sabbathum (...) Kn 1036.
patrz: SOBOTA
– Niédźiélá/ od dźiełá ábo dźiáłánia/ ktoergo w-ten dźień zakazano [...] v. Sobotá. Kn 501.
patrz: SOBOTA
– Báłwan soli/ Gleba salis [...] Figmentum salis [...] Słup solny. Kn 13.
patrz: SOLNY
– Báłwan soli/ Gleba salis [...] Figmentum salis [...] Słup solny. Kn 13.
patrz: SÓL
– Szpárak/ grómowe źiéle/ iábłonki. [...] Asparagus [...]. Kn 1120.
– Sporo chodzę/ Grandire gradus [...] náuczę cię sporo chodzić [...]. Kn 1047.
patrz: SPORO
– Sporo (rozmáicié) [...] Magnis accessionibus: incrementis [...] Oleum addito benè, & salis paululùm. [...]. Kn 1047.
patrz: SPORO
– Spustny/ [...] spustna rzeká/ pławna Nauium patiens flumen [...] Nauigabile flumen [...]. Kn .
patrz: SPUSTNY
– Spuszczam cenę/ v. Cenę spuścić. Kn 1055.
patrz: SPUSZCZAĆ
– Béstyy z sobą spuszczánie/ Bestiarius ludus. Kn 21.
– Spuszczam cenę/ v. Cenę spuścić. Kn 1055.
patrz: SPUŚCIĆ
– Dźięgá srebrna/ grosz Moskiéwski ábo pułgroszá/ Sestertius, vel argenteus nummus Moscouiticus [...]. Kn 162.
– Potykam się z-niéprzyiaciélem/ bitwę zwodzę/ ztaczam. Praelium facio, committo. Kn 799.
patrz: STACZAĆ
– Gospodą v kogo stoię/ vide Stoię gospodą. Kn 205.
patrz: STAĆ
– Cená stoi/ ábo stoi co w cenié/ Constitit pretium [...]. Kn 61.
patrz: STAĆ
– Stoi cená w-miérzé/ v. Cená. Kn 1069.
patrz: STAĆ
– Stoię gospodą v kogo/ Diversor apud aliquem [...]. Haec illum regia cepit. Tu stał gospodą. Hospitor. [...] Diuerto ad hospitem: diuerto ad aliquem in hospitium. Kn 1067.
patrz: STAĆ
– Cená stoi/ ábo stoi co w cenié/ Constitit pretium [...]. Kn 61.
patrz: STAĆ
– Garnéc trzéwowy/ stálowy/ do drobék bydlęcych. Zema, ae. Trebellio, Seruio i. cacabus [...]. Aula ahenea [...]. Kn 186.
patrz: STALOWY
– Duchowny człowiék/ stánu duchownego. [...]. Kn 153.
patrz: STAN, STON
Kn 54.
patrz: STARY
– Burmistrz stáry/ Exconsul [...]. Kn 54.
patrz: STARY
– Gospodą stáwiam kogo u siébié. vide Stáwiam gospodą. Kn 205.
patrz: STAWIAĆ
– Dziurá w gárncu od stłuczenia/ [...] foramen olloe [...] vas fictile foramen habens. Kn 168.
– Stłuczęnie/ Contusio oliuae [...] Conquassatio [...] Contusio corporis [...] zbicie. Concussio [...] Concussura [...] Percussura [...]. Kn 1066-1067.
– Stogłowy/ Centiceps. Kn 1067.
patrz: STOGŁOWY
– Biskupi stoléc/ Episcopa [...] Episcope. Kn 32.
patrz: STOLEC
– Bánkierski kram/ stoł. Argentaria taberna [...] Mensa [...] Argentaria [...] Mensa publica. Kn 14.
patrz: STÓŁ
– Obéymuié mię strách / pada ná mię strách. Perfundit me horror. Kn 560.
patrz: STRACH
– [...] stráchy nocne/ stráchánia się w-nocy. Kn 1072.
patrz: STRACH
– Strachy nocne/ pokusy ná iákiem miéscu [...] Lemures nocturni [...] Stráchy cierpieć [...]. Kn 1072.
patrz: STRACHY
– Stroię lutnię/ hárfę [...] Intendo testudinem numerose: Intendo neruos modulate: contendo fides ad concentum. Kn 1075.
patrz: STROIĆ
– Stroię lutnię/ hárfę [...] Intendo testudinem numerose: Intendo neruos modulate: contendo fides ad concentum. Kn 1075.
patrz: STROIĆ
– Stróná odporna w práwié/ pozwána/ obwiniona/ boląca. [...] Defensor. De cuius re disceptatur [...] v. Obwiniony 2. Kn 1076.
patrz: STRONA
– Styczeń/ Ianuarius [...]. Kn 1080.
patrz: STYCZEŃ
– Páździernikowy/ (vt Styczniowy/ Grudniowy/ Máiowy) [...] v. Listopad. Kn 676.
patrz: STYCZNIOWY
– Styczniowy. Ianuarius (...) Calendae ianuariae (...). Kn 1080.
patrz: STYCZNIOWY
– Głowacz suchy/ Dorsz. Capito duratus frigore, aut infumatus [...]. Kn 184.
patrz: SUCHY
– Przysiadam komu suknią/ czapkę/ księgi. Assideo super aliquid. Insideo alicui rei. Kn 886.
– Grám ná suknią/ vide Stáwiam co wé grzé. Kn 207.
– Chodzę w sukni długiey. Eo in longa veste. Kn 68.
– Surowo iédzący/ [...] Omophaga [...] crudorum esus. Kn 1084.
patrz: SUROWIE, SUROWO
– Surowo co iéść/ Crudè [...]. Crudum, vel crudum cibum edere. Kn 1084.
patrz: SUROWIE, SUROWO
– Surowié śię spráwuję/ ábo co czynię. Seuerè ago:seuerissimè acta aetas. [...] Praeter aequum & bonum. [...] Summo iure agere. [...]. Kn 1084.
patrz: SUROWIE, SUROWO
– Sycę miód/ wárzę. [...] Coquo hydromeli. Conficere mel [...] spuszczam/ tłoczę/ przépuszczam miód/ ábo robię miód/ ále nié pity. Confectura mellis [...] Przépuszczánie/ miodu tłoczęnie. Kn 1093.
patrz: SYCIĆ
– Chodzi synem/ cięszka/ Continet in aluo filium [...] Gestat in vtero [...] Gestat in aluo [...] Fert partum [...] Fert vtero [...] Vtero grauis partii gerit [...] Grauida est filio [...]. Kn 68.
patrz: SYN
– Násycenie/ syt/ sytość/ dosyt. Satietas cibi, vitae [...] Satias [...] Ad satiatem: cum satiate: fessius satiate videndi [...] Saturitas [...] In expletione naturae summi boni finem consistere [...] Saties [...]. Kn 479.
patrz: SYT
– Syt/ sytość. v. Násycęnie [...]. Kn 1094.
patrz: SYT
– Syt miodowy/ [...] vide Miod pity. Kn 1094.
patrz: SYT, SYTA
– Násycony/ syt. [...] Satur omnium rerum [...]. Kn 479.
patrz: SYT, SYTY
– Ciélisty/ siłá ciáłá máiący/ mięsisty/ Carnosus, carnosissimus [...] Ita boues corpore curatiores erunt. Syte/ tłuste [...]. Kn 80.
patrz: SYT, SYTY
– Syték/ vide Piersi 2. Kn 1094.
patrz: SYTEK
– Ná prágnienie/ ábo od prágnienia konfékty/ trunki/ etc. [...] Adipsa [...] v. Ostokrzew 2. et Sytka. Kn 446.
patrz: SYTKA
– Sytká ziéle od sytości/ Pomorczyk ziéle/ Mlecznik pomorski. Acarios & Adipsos, v. Ostokrzew. Halimon vel alimon [...]. Kn 1094.
patrz: SYTKA
– Pomorczyk ziéle/ vide Sytká. Kn 769.
patrz: SYTKA
– Sytny/ [...] Satietatem afferens [...] implens facile ventrem. Kn 1094.
patrz: SYTNY
– Násycam kogo [...] Syto. Expleo aliquem [...]. Kn 479.
patrz: SYTO
– Násycenie/ syt/ sytość/ dosyt. Satietas cibi, vitae [...] Satias [...] Ad satiatem: cum satiate: fessius satiate videndi [...] Saturitas [...] In expletione naturae summi boni finem consistere [...] Saties [...]. Kn 479.
patrz: SYTOŚĆ
– Iáko bydlę/ iáko béstya/ po béstyalsku. Pecorum modo, […]. More ferae, […]. In pecorum modum […]. More bestiarum […]. Kn 232.
patrz: SZALONY
– Kotcza miętká/ Kotcza szántá/ v. Serdecznik. Kn ?.
patrz: SZANTA
– Szántá kotcza/ v. Sérdécznik 2. Kn ?.
patrz: SZANTA
– Sérdécznik drugi/ Gęśia stopá/ kotcza szántá. Sérdécznik. Kn ?.
patrz: SZANTA
– Szarłat/ purpura. Kn 1100.
– Brunat/ źiele/ brunatek/ v. Szarłat ziele. Kn 47.
– Szárłat mátéryia/ iédwab/ sukno. Purpura [...]. Inter coccum et muricem medius est color ampelinus, seu xerampelinus, Brunatnoczerwony. Kn 1100.
– Brunat ziele/ brunatek/ v. Szarłat ziele. Kn 47.
– Szátá biesiádna/ Trechedipnum [...] Coenatorium [...] Tricliniare vestimentum [...] Conuiuialis vestis. Kn 1102.
patrz: SZATA
– Szczenię/ Szczeniątko. Catulus [...] Szczenię spore [...]. Kn 1106.
– Szczenię/ Szczeniątko. Catulus [...] Szczenię spore [...]. Kn 1106.
patrz: SZCZENIĘ
– Szélést/ Strepitus, [...] Fit strepitus tectis, s. curstinstantium circa conuiuij apparatum. Strepitus pedum, [...] Crepitus pedum, [...] Perstrepunt ipsa vt fit, domini vbi absunt, [...]. Kn 1111.
patrz: SZELEST
– Szemrácz [...] Susurro, onis, Susurrator [...] Insurrator [...] verba tamen horū sunt vsitata. Mussitator [...] Murmurator. [...] Summussus Festo, est murmurator. deducit is à musso. sed exemplum Naeuij: Odi summussos proinde apertè dice quid sit, sonat submissè loquentem, aut certè iudit in ambiguo. summissos legit [...]/ Szépcący/ cicho mowiący. Kn 1111.
patrz: SZEMRACZ
– Szemránie/ Murmur secretum vulgi [...] Murmur tacitum [...] Murmuratio [...] Deum sine murmuratione sequi, [...] Strepitus, [...]. Non strepitu sed clamore suam significat sententiam. Mussitatio [...] v. Szmér I. Kn 1111.
patrz: SZEMRANIE
– Szépluń/ Szépielak. Traulus, [...] qui certam aliquam literam, vt t. r. s. exprimere non potest [...]. Blaesus, [...] qui [...] malè profert, [...] qui λ loco ę pronuntiat [...]. Balbus Demosthenes r literam dicere non poterat [...] Os balbum pueri [...]. Kn 1111.
patrz: SZEPIELAK
– Szeplunięnie/ [...] Balbuties. [...] Blaesitas [...]. qui λ loco ę pronuntiabat. [...] vocat cùm c vel s malè exprimitur. Balbum qui R non exprimit. [...] cùm TR malè effertur, traulismum & balbutiem appellat. [...] Vox Polonica Szeplunięnie/ blaesitatis species omnium gentium est vitium non certae alicuius. Vsurpatur de eo potissimùs, qui s literam vitiosè exprimit. Est autē s Polonicum triplex: simplex, vt stós: acutum, vt się: densum, ut szum/ száry. [...] Kn 111-1112.
– Szépluń/ Szépielak. Traulus, [...] qui certam aliquam literam, vt t. r. s. exprimere non potest [...]. Blaesus, [...] qui [...] malè profert, [...] qui λ loco ę pronuntiat [...]. Balbus Demosthenes r literam dicere non poterat [...] Os balbum pueri [...]. Kn 1111.
patrz: SZEPLUŃ
– Szépt/ Széptánie. Sufurrus, [...] Sufurratio, [...] Sufurramen, [...] Sufurrum, [...] Procrin adit linguaque refert audita sufurra. potest etiam esee adiectuum iungendum cum lingua. Murmurillum [...] Insufurratio [...] Strepitus [...] Non strepitu sed clamore suam significat sententiam. Admurmuratio [...] Szmer I. Kn 1112.
patrz: SZEPT
– Szépt/ Széptánie. Sufurrus, [...] Sufurratio, [...] Sufurramen, [...] Sufurrum, [...] Procrin adit linguaque refert audita sufurra. potest etiam esee adiectuum iungendum cum lingua. Murmurillum [...] Insufurratio [...] Strepitus [...] Non strepitu sed clamore suam significat sententiam. Admurmuratio [...] Szmer I. Kn 1112.
patrz: SZEPTANIE
– Szermierska/ i. szermierstwo. Kn 1112.
– Igrzysko męskie rozmáite/ [...] v. Gonitwá/ Zapáski / Szermierska I. Kn 249.
– Szermierski plác/ [...] v. Zápasków miésce Kn 1112.
– Szermierskié / Aduerb. Kn 1112.
– Széśćdźiéśiątkroć/ Sexagies Kn 1113.
– Széśćdźiéśiątletni/ [...] Sexagenarius [...]. Kn 1113.
– Széśćkroć/ [...] Sexies Kn 1113.
– Széść sét kroć/ Sexcenties Kn 1113.
– Poniżam kogo/ vpokarzam/ poniżam stan czyy. In peregrinitatem redigo aliquem [...] In ordinem aliquem redigo, cogo [...] Redigere in sordidissimam turbam nobiles [...] W-chłopy obrocić szláchtę [...] In infimum agere, deijcere [...] Traducere ad plebem aliquem [...] Deprimo fortunam alicuius. De caelo aliquem detrahere [...]. Kn 773 [771].
– Slámá/ábo szlámy v futrá. Kn 1014.
– Slámuię rzekę/ sadzáwkę. Kn 1014.
– Szlámuię staw/ vide Slámuię. Kn 1118.
– Slazowy kámień ábo ślazowáty/ [...] Molochites a maluae colore, lapis virens laudatus reddendis signis [...]. Kn 1015.
– Profés/ zakonnik co ślub iáwny uczynił. [...] Hieromonachus [...]. Kn 823.
patrz: SZLUB, ŚLUB, ŚLUB
– Szmer czynię/ Obstrepo [...] Ad haec maledicta cùm alia adderet, obstrepere omnes. Strepo. [...] Stridunt apes, per tertiam. [...] Burrio, [...] v. Sypię się. Kn 1118.
patrz: SZMER
– Szmer/ szémránie/ gwar cichy. Strepitus & admurmuratio concionis, [...] Commurmuratio fieri coepta est à plerisque qui aderant. [...] Admurmuratio, [...] Non admurmuratione sed voce & clamore petulantiam hominis abiecistis. Fremor [...] Variusque per ora cucurrit fremor, tralatum à flumine Hartungus [...]. Kn 1118.
patrz: SZMER
– szmer Włoski/ vide Dzięciélnicá. Kn 1118.
patrz: SZMER
– Szmer czynię/ Obstrepo [...] Ad haec maledicta cùm alia adderet, obstrepere omnes. Strepo. [...] Stridunt apes, per tertiam. [...] Burrio, [...] v. Sypię się. Kn 1118.
patrz: SZMER
– Szépt/ Széptánie. Sufurrus, [...] Sufurratio, [...] Sufurramen, [...] Sufurrum, [...] Procrin adit linguaque refert audita sufurra. potest etiam esee adiectuum iungendum cum lingua. Murmurillum [...] Insufurratio [...] Strepitus [...] Non strepitu sed clamore suam significat sententiam. Admurmuratio [...] Szmer I. Kn 1112.
patrz: SZMER
– Szmer náski/ Rozmáryn Czéski/ Swinie bágno. Rosmarinum syluestre [...] Serpillum syluestre [...]. Kn 1118.
patrz: SZMER
– Szrubuię/ [...] Cochleam verso. [...] Przyszrubowáć. Kn 1122.
– Szrubuię się w-co/ [...] v.[ide] Osiadam co/ Przywłaszczam sobié co/ Wprowadzam się. Kn 1122.
– Szrótuię/ krupię. Frendeo fabam. Kn 1122.
– Szrótowány/ nápoły zméłty/skrupiony. Kn 1122.
– Zwiiánem sposobem/ zátokámi okrągłemi/ szrubowáto [...] instar spirae. Kn 1457.
patrz: SZRUBOWATO
– Szturm odbić/ wytrzymáć. Impetum alicuius propulsare, reprimere, reflectere, frangere. Kn 1124.
patrz: SZTURM
– Szturm odbić/ wytrzymáć. Impetum alicuius propulsare, reprimere, reflectere, frangere. Kn 1124.
patrz: SZTURM
– Szturm/ szturmowánie. Oppugnatio. [...] Impetus. Kn 1124.
patrz: SZTURM
– Szwéd/ Suecus. Szwedzká ziemiá. Suedia, Suecia. Kn 1127.
patrz: SZWED, SZWED, SZWIED
– Słánie łożá/ gniazdá/ drogi. v. Sciélenie. Kn 1014.
patrz: ŚCIELENIE
– Skaziciel/ skáźcá/ káziciel. [...] psowácz/ vel ścierácz. Kn 1001.
patrz: ŚCIERACZ
– Przéciwnik/ [...] Przéciwnik w-potyczcé/ ścierácz. Kn 835.
patrz: ŚCIERACZ
– Scierácz/ Tractator. Kn 983.
patrz: ŚCIERACZ
– Scierpnięnie/ v. Cierpienie/ Tarnięnie. Kn 984.
– Ściészkowy/ Semitarius [...] ścieszki máiący. [...] v. Strefisty. Kn 984.
– Żyłá kleiowáta/ muszkułów koniéc żylásty/ kleiowáty/ ścięgácz. Kn 1461.
patrz: ŚCIĘGACZ
– Scięta śmiérć [...] Capitale supplicium. [...] Poena capitis. [...] vide Gárdło 2. et Zabóy 1. Kn 984.
– Kurowa śkleńcá/ Poculum immane, maximum. Kn 338.
patrz: ŚKLEŃCA
– Sládowánie/szládowánie. Indagatio, peruestigatio. Kn 1014.
– Sládownik/ pryciácz. Vestigator [...] Indagator. Kn 1014.
patrz: ŚLADOWNIK
– Włocznia ziélé/ kiwiór/ bindas. Lonchitis. Lancelata. [...] ślédzionká. Kn 1273.
– Slimak morski/ rzeczny/ ziemny/ drzéwny. [...] Cochlea terrestris, fluuiatilis, syluestris, [et] marina. Kn 1016.
– Slimak rzeczny w skorupié/ [...] Cochlea [...] Strombus fluuiatilis [...] deminut. ślimaczek. Kn 1016.
– Slimak béz skorupy/ Limax [...] Limaces [...]. Kn 1016.
– Płáw ábo ruch morski głádkoskorupy/ małżé głádkiey skorupy. Conchae [...] ślimaki/ [...] małż kliniásty [...] zieiste/ zieyki/ [...] Chamae-leia [...]. Kn 708.
– Szárłat/ purpurá/ małż morski z ktorego szárłatną fárbę wyciskáią/ rybá/ żołw/ ślimak morski szárłatny. v[ide] Płáw 5. Kn 1100.
– Sléṕ/ ślépak/ ślépék/ niédowid/ cięmnowidz/ vel cięmnowid/ słábego wzroku. Male luminatus [...] Male octulatus. Kn 1016.
– Sléṕ/ ślépak/ ślépék/ niédowid/ cięmnowidz/ vel cięmnowid/ słábego wzroku. Male luminatus [...] Male octulatus. Kn 1016.
patrz: ŚLEPAK
– Sléṕ/ ślépak/ ślépék/ niédowid/ cięmnowidz/ vel cięmnowid/ słábego wzroku. Male luminatus [...] Male octulatus. Kn 1016.
patrz: ŚLEPEK
– Slepiánie/ Caligatio [...] Niédoyrzenie. Kn 1016.
patrz: ŚLEPIANIE
– Plwácz/ Sputator [...] śliniak/ co się ślini mowiąc. Kn 716.
patrz: ŚLINIAK
– Ślinne iágody w uściech/ mándlé/ guziki w gárdlé przyrodzone iáko migdały. Kn 1017.
patrz: ŚLINNY
– Gruczoły/ guzy zaskórne po rozmáitych częściách ciáłá rostące. zozłzy/ wrzody. Gruczołék/ guzik/ gruzołká. v. Slinna iagodá. Kn .
patrz: ŚLINNY
– Slinogórz/ [...] Slinienie się. [...] Skwinácya. Kn 1017.
– Slámowátość/ et śliskość [...] śliskie [...] tłuste [...] Smárk áptekárski [...] śliskociągłe; [...] nasięnny sok ciągły. Kn 1014.
– Sliwá drzéwo/ śliwiná. Prunus [...] Sliwnik. Kn 1017.
patrz: ŚLIWINA
– Sliwá owoc/ śliwká. Prunum [...] Sliworzéch. Kn 1017.
– Slizáwicá/ ślizawká. Kn 1017.
– Slozem vdérzić/ zérznąć/ Obliquo ictu [...] Inflexo ictu ferire Kn 1023.
– Slubiący/ ślubnik. [...] qui votum facit. Kn 1023.
patrz: ŚLUBIĄCY
– Slub małżeński/ vt Bráli ślub/ ślubiny. Kn 1023.
patrz: ŚLUBINY
– Slubiący/ ślubnik. [...] qui votum facit. Kn 1023.
patrz: ŚLUBNIK
– Slub człowiéku/ ślubowanie. v. Obiétnicá I. nam licet dicamus, ślubuięć (homini) i. obiecuię/ non tamen dicimus, czynięć ślub. Kn 1023.
– Smiechowe dołki ná twarzy/ Gelasini. Kn 1031.
patrz: ŚMIECHOWY
– Smiáły (vitiosè) názbyt. [...] Smiéléc/ Wiéle o sobié trzymaiący. Kn 1030.
patrz: ŚMIELEC
– Scięta śmiérć [...] Capitale supplicium. [...] Poena capitis. [...] vide Gárdło 2. et Zabóy 1. Kn 984.
patrz: ŚMIERĆ
– Smierdzący/smrodliwy/ smierduch. Foetidus piscis [...] Foetidum, os. Kn 1032.
– Smięszenie/ [...] Iocatio. Kn 1033.
– Smieszęnia náuká/ [...] ars excitandi risum. Kn 1033.
– Sniedék/ sniodék ziéle. Ornithogale. Kn 1035.
– Sniedék ábo śniodék cudzoziemski/ oszłoch nági. [...] Bulbus. Kn 1036.
– Sni mi się/ śniło mi się co/ o czym. Somnio aliquid: somnio mortuum esse me, aliquem: somnio de aliquo. [...] Pięknie mi się śni. [...] Sni mi się plugáwié [...] In somnus Venerea patior [...]. Kn 1035.
– Sęnnik/ ktoremu się często co znácznego śni/ ábo ktory sny swe rad powiáda. Kn 987.
– Boday się nié śnił/ [...] Ne in somnis quidem illum videam [...]. Kn 39.
– Niézdążę/ Niéśpiéię. [...] vide [et] oppositum. Nádążam zá kiem. Kn 543.
patrz: ŚPIAĆ
– Spiéię/ v[ide] Nádążam zá kiem/ [et] Łácno mi. Kn 1042.
patrz: ŚPIAĆ
– Monophtongus cantus, à duobus, tribus et pluribus homonibus solet cani, nostri dicunt Korałem śpiewáią wszyscy/ ábo wiéle ich. Kn 442.
patrz: ŚPIEWAĆ
– Korał/ chorał/ śpiewánie proste iédnem głosem poważne. vulgò Cantus Gregorianus. [...] Modi Gregoriani [...]. Kn 302.
patrz: ŚPIEWANIE
– Lámpá oléiowa/ oliwna/ śpikowa/ [...] Lucerna [...] Lychnus [...] Kágániéc ogniowy. Kn 347.
patrz: ŚPIKOWY
– Srzodá/ Dies Mercurij (...) v. Sobotá. Kn 1057.
– Srzod czégo/ w-śrzod. In medio foro [...] Medio campi [...]. Kn 1057.
patrz: ŚRÓD, ŚRZÓD
– Srzédnicá/ naczynie do nálézienia śrzodku [...] Mesolabum [...] Mesolabium. Kn 1057.
patrz: ŚRZEDNICA
– Srzédnié/ Mediè [...] vide Miérnié. Kn 1057.
Kn .
– Swiadomo/ po świádomu. vide Swiádécznié. Item, Wiádomo. Kn 1087.
– Swiádomia/ człowiék świádomy/ ábo ludzié świádomi zá świádki możé kto bráć. iáko Rękomia/ ludzié [et]c. Cognitores. Kn 1087.
– Swiádomia/ człowiék świádomy/ ábo ludzié świádomi zá świádki możé kto bráć. iáko Rękomia/ ludzié [et]c. Cognitores. Kn 1087.
patrz: ŚWIADOMIA
– Swiádomié/ z-doświádczęniem. [...] more expertorum. Kn 1087.
– Cyzyoiánus/ Ephemeris syllabica, [...] Swiątnik [...] Kalendarz. Kn 94.
patrz: ŚWIĄTNIK
– Swidrowáty/ Tortuosus, [...] Tortuosa vrina [...]. Kn 1088.
– Swidwá/ świdwiná chróściná. [...] v. Trzmiel. [...] v. Głóg 2. Kn 1088.
patrz: ŚWIDW, ŚWIDWA
– Swidwá/ świdwiná chróściná. [...] v. Trzmiel. [...] v. Głóg 2. Kn 1088.
patrz: ŚWIDWINA
– Swiecarz [...] Lámparz. Kn 1088.
patrz: ŚWIECARZ
– Swiégotká/ [...]coby mi nábiiáła vszy co dzień/day/ day. v. Klékotká. [...] klékot/ klékotká. Kn 1089.
patrz: ŚWIEGOTKA
– Swiégotliwié/ Loquaciter. Kn 1089.
– Swierk/ świerczyná/ smrok/ smroczyná/ świerká. Picea, [...] Picea nigrans. Pinius nautica. Kn 1089.
– Swierkotliwy/ Garrulus, [...] Garrula hirundo, Loquax auis. Kn 1090.
– Swierk/ świerczyná/ smrok/ smroczyná/ świerká. Picea, [...] Picea nigrans. Pinius nautica. Kn 1089.
– Swiátło/ świátłość. [...] dwá świetniki/ ábo świetélniki/ ábo lámpy/ non świátłá dwié/ quia świátło est qualitas. Kn 1087.
– Swiátło/ świátłość. [...] dwá świetniki/ ábo świetélniki/ ábo lámpy/ non świátłá dwié/ quia świátło est qualitas.[...] Vczynił świátłá etc. áby dziéliły świátło i ciemności. sed potius, świetniki/ lámpy/ ábo kágáńcé [...]. Kn 1087.
patrz: ŚWIETNIK
– Rocznicá/ święto uroczyste/ obchód roczny. Anniversarius dies [...] Anniwérsarz. Kn 920.
patrz: ŚWIĘTO
– Swiętokrádzkié [...] Sacrilegè. Kn 1091.
– Swiętokrádztwo/ alijs Swiętokráystwo. Sacrilegium. Kn 1091.
– Pápawá/ żábi kwiát/ mlecz świni/ plesz/ mnich/ lwi ząb/ radyki/ gołębi groch. [...] Aphaca [...] Ambubeia. Kn 668.
patrz: ŚWINI
– Skwinancya/ (ślinogorz Siren. vocat, sed vide Ślinogorz sub loco. Swiniogorz potiùs dicerem) Wrzód w-gárdlé. [...] Synanche [...] świni wrzód [...] Angina [...] v. Milczęnie. Kn 1013.
– Swinnik/ Suile, [...] Hara, [...] Basilio. Kn 1092.
patrz: ŚWINNIK
– Świnskié/ po świnsku. Suatim Kn 1092.
patrz: ŚWIŃSKIE
– Świst/ Sibilus austri, [...] Sibilus arboris, [...] Sibilum pastorium, [...] Sibilator, świstácz. Kn 1092.
patrz: ŚWIST
– Świst/ Sibilus austri, [...] Sibilus arboris, [...] Sibilum pastorium, [...] Sibilator, świstácz. Kn 1092.
patrz: ŚWISTACZ
– Świstam/ świszczę. Insibilo, [...] Insibilat Eurus, Obsibilo, [...]. Sibilo signum dare, [...]. Sifilo, pro sibilo priscum è Graeco, [...]. strideo vt sagitta volans. Kn 1092.
patrz: ŚWISTAĆ
– Świszcz/ [...] Sagitta sibilans. Sagitta lusoria [...]. Kn 1092.
patrz: ŚWISZCZ
– Świszcz/ item Mus montanus cuniculo par. Mus alpinus [...] v. Mysz I. Kn 1092.
patrz: ŚWISZCZ
– Świstam/ świszczę. Insibilo, [...] Insibilat Eurus, Obsibilo, [...]. Sibilo signum dare, [...]. Sifilo, pro sibilo priscum è Graeco, [...]. strideo vt sagitta volans. Kn 1092.
– Brzask/ vide Swit. K Kn 48.
patrz: ŚWIT
– Swita/ Lucescit [...] Luciscit hoc iam, vt nostri dicunt, świtać to iuż [...]. Kn 1092.
patrz: ŚWITAĆ
– Iák z réiéstru/ z tábulatury chodzi/ czyni. Homo palaestrae institutus: homo é palaestrae, Decori per quàm studiosus. Omnia accuratè, decenter, exactè [...] agit: In omnibus actionibus concinnus et elegans est [...]. Kn 231.
– Iák z réiéstru/ z tábulatury chodźi/ czyni. [...] vide Z réiéstru. Kn 321.
– Tanécznicá/ Saltatrix, [...] Saltatricula, [...]. Choralistria, [...]. Kn 1125.
– Tanécznik/ Saltator, [...] Choreutes , [...]. Choricus vt musicus [...] Ionicus [...] subaudi saltator mollis [...]. Cinaedicus, [...] ibidem pro molli saltatore [...] Studiosus chorearum. Choragus, apud Plautum est, qui choro musico vel theatrico suppeditat sumptum, instrumenta [...]. Kn 1125.
patrz: TANECZNIK
– Tárantulá/ v. Krzéczék. Kn 1126.
– Krzéczék robak/ Tárantułá. [...] Stellio, [...] Ascalabotes, [...] Colotes, [...] Galeotes, [...] quia ab eo icti rident perpetuò, sed et plorant, canunt, dormiunt, faltant, tremunt. [...] qui remedium contrà hoc malum compertum asserit esse concentum musicum, statim ictis adhibitum, quo illi audito tamdiu tripudiant donec venenum consumat vires. Tarantula vulgò [...], Pellis stellionis lucidis guttis, ceu stellis conspicua est, et comitali morbo remedium, quam quotannis, exuit at deuorat. binc symbolum est inuidi et fraudulenti, [...]. Lacertae minori similem esse ait Ammian [...]. Aliud genus minus ex araneorum genere asserit [...]. Stillionem legit [...]. à stillis, i. guttis, quibus conspersus est. Aliud est Skrzéczék. Kn 325.
– Nátchnąć kogo/ propriè et tr. Inspirare amorem alicui, [...] Inspirauit animum Deus, [...] Afflatu diuino mentem alicuius concitare. Oracula instinctu afflatuque diuino funduntur [...], Infussio alicui spiritum: infussio in aliquem, in SS libris. Tchnie ná kogo. Kn 479.
patrz: TCHNĄĆ
– Trunąć/ pisnąć. Mutire [...] Truń iedno [...] Pisnąć/ gębę otworzyć/ bąknąć/ tchnąć. Kn 1156.
patrz: TCHNĄĆ
– Tchnienie Halitus (extremus) [...] Spiritus ultimus [...] Anhelatio [...] Spiritus gravis [...] vide Oddéch. Kn 1138.
patrz: TCHNIENIE
– Términ szkolny v Grámátyków/ Diáléktyków/ filozofów/ Jurystów/ Lekárzów. Item Aptekárzów [...]. Kn 1140.
patrz: TERMIN
– Términ sądowy [...] v. Pozwánie 3. Kn 1140.
patrz: TERMIN
– Tésknię sobié w czym/ téskno mi co czynić. Taedet audire eadem millies […] Taedet me (tui) sermonis […] Taedet nos vitae [..] Capit me taedium belli, etc. […] Pertaesum est me vel illum alicuius rei […] Pertaesus ignauiam suam: semetipse pertaesus […]. Kn 1140.
– Kurza nogá/ tłustosz. Portulaca, peplion, andrachne [...]. Kn 338.
– Tłustosz ziéle/ v. Kurza nogá. Kn 1146.
– Mélodya/ figurálna muzyká/ z kilku roźnych głosow ábo tonow wyższych/ niższych/ śrzédnich/ ábo z instrumentow rozmáitych złożona. Concentus, concentio, harmonia. [...] spiewánie.[...] Cicha muzyká ábo mélodya. Kn 397.
patrz: TON
– Botuch [...] Linteum balneorum [...] vide Tuwalnia. Kn 42.
– Tráfiam do celu/ w-cel/ tráfić ptaká/ vgadzam. Contingo metam [...] Contingere aciem ferro: auem ab alto caelo deijcere [...] Tangere metam [...] Tangere aliquid acu [...] Collimo [...]. Kn 1149.
patrz: TRAFIAĆ
– Tráfiam do celu/ w-cel/ tráfić ptaká/ vgadzam. Contingo metam [...] Contingere aciem ferro: auem ab alto caelo deijcere [...] Tangere metam [...] Tangere aliquid acu [...] Collimo [...]. Kn 1149.
patrz: TRAFIAĆ
– Tréfunkiem/ Fortè: fortè fortuna. [...] Przypadkiem. Tréfunkiem dostać czégo/ Sortiri casu amicum: sortiri mortalem animam [...]. Kn 1153.
– Tréfunek/tráf/tráfunék. Fortuna [...]. Kn 1152.
– Tréfunkowy/ z-trefunku przypadły. Fortuitus concursus [...] Fortuitus euentus [...] Ktory się náwinął/ ábo/ Jako się kto náwinął. Kn 1153.
– Tránk Aniélski/ v. Aniélski tránk. Kn 1150.
patrz: TRANK
– Aniélski tránk ziele/ Alisma & Damasonium, & Lyrum [...]. Kn 7.
patrz: TRANK
– Tránk iéleni/ v. Jéleni tránk. Kn 1150.
patrz: TRANK
– Prosiána włoć ziéle. Tránk. Solidago Saracenica secunda [...]. Virga aurea serratis folijs [...] Herba pagana, herba Iudaica. [...] Herba fortis [...]. Kn 825.
patrz: TRANK
– Jéleni tránk/ sierpik. Serratula [...] Flos tinctorius. Kn 245.
patrz: TRANK
– Szláchtáwá/ Chlástáwá/ Płésznik mniéyszy/ Chmiélik/ Złoty tránk. Conyza, Cunilago, [...] Conilago, Psyllium, [...] vulgò Pulicaria minor. Kn 1117.
patrz: TRANK
– Kláskam/ abo klęszczę rękomá [...] Insonare flagello [...] Trzásnąć/ klásnąć biczem [...]. Kn 279.
– Wiátru przyrodzonego vpuścić/ sed saepiùs translato aliquo vtimur. vt skrzypnąć/ trzásnąć/ zákurzyć etc. Pedere [...]. Kn 1241.
– Trzáskam czym/ Concrepo digitis [...] Insono [...] Increpo [...] Perstrepit crebro ictu pulsatus [...] Crepuêre obnixi remi [...] trzásnęłi/ alio sensu i. złamáły się. Muttiunt vel mutiunt virgae [...]. Kn 1158.
– Kiwam ręką/ laską/ etc. [...] Digitis concrepare [...] i. signum dare digitus. Ruszyć/ Trzásnąć. Nos dicimus Skinąć głową/ ręką/ pálcem. Nico [...] Emoriere si manu niceris, i. signum feceris [...] vnde Nicto, as. Kn 277.
– Wilcze bobki ziele/ Sparganium [...] Jeża trawá. Gladiolus palustris. Xiphidion & [...]tomos. Kn 1259.
patrz: TRAWA
– Jeża trawá/ v. Trawá Jeża Kn 248.
patrz: TRAWA
– Trawá ieża/ ábo ostra. Sparganium, [...] Est et gramen acuelatum [...]. Dactylos [...] trium generum. Rogálicá/ rogátá trawá/ [...]. Kn 1151.
patrz: TRAWA
– Kurpié/ postoły/ łápcié. Kieźcień. Trépki. v. Obow. Kurpié máiący ná nogách/ ábo boty grube. Kn 338.
patrz: TREPEK, TREPKA
– Trućićiel/ trućiżnik/ co trućiznę zádáié drugiemu/ Venenarius [...] Veneficus [...]. Kn 1155.
patrz: TRUCICIEL
– Trućićielka/ Venefica [...]. Kn 1155.
– Trućićiel/ trućiżnik/ co trućiznę zádáié drugiemu/ Venenarius [...] Veneficus [...]. Kn 1155.
patrz: TRUCIŻNIK
– Béz odporny/ béz odporu/ ktoremu trudno odpor ábo odpowiedź dáć/ sprzéciwić się/ [...] cui nihil contradictur, vel non potest contradici. Kn 23.
patrz: TRUDNO
– Biesiádá/ Biesiádowánie powszéchnié/ lédá iákich pérson/ posiédzenie wésołe przy trunku ábo przy potráwách. Compotatio [...] Concoenatio [...] Accubatio epularis amicorum. Symposium [...] Bánkiét splendidiorem apparatum significat. Kn 29.
patrz: TRUNEK
– Antypast suchy do iedzenia/ Promulsidararia [...] Antecoena [...] Gustatio [...] Antypast do picia w trunku. Promulsis [...] Potio ex mulso. Kn 7.
patrz: TRUNEK
– Trunienie/ bąknienie. Mutitio. Kn 1156.
patrz: TRUNIENIE
– Trzebulá ziéle/ Gingidium & Cherefyllum. Kn 1158.
– Bramá ná tryumph/Fornix, m. icis. [...] Fornix Fabii. Porta triumphalis, [...] Arcus, [...] Arcus ob recepta signa dicabant. Kn 44.
patrz: TRYUMF
– Trzaská/ Schidia [...] Fragmenta ligni [...] Assula [...] potrzáskáć drzwi [...] Hastula [...] Flos resinae auulsus cum hastula, al. cum assula [...]. Kn 1158.
patrz: TRZASKA
– Trzaská w-ciáło wpádła/ tarń/ goźdź/ etc [...] Surculus corpori infixus [...] Stirps [...] stirpem vestigio pedis haerentem reuulsi [...]. Kn 1158.
patrz: TRZASKA
– Trzáskam ná kogo/ tr. v. Gromię. Kn 1158.
patrz: TRZASKAĆ
– Gromię kogo/ trzáskam. Tono saeuo murmure & verberibus [...] Bacchor & debacchor in aliquem [...] Intono [...] Fulmino [...] Gromi/ poraża/ wáli woysko. Protono [...] Protonat irâ. woła/ trzáska. Protelo saeuis dictis aliquem [...] vide. Fukam/ et Grzmot czynię/ Pograżam. Kn 210.
patrz: TRZASKAĆ
– Trzáskam czym/ Concrepo digitis [...] Insono [...] Increpo [...] increpuit verberis ictu. Perstrepit crebro ictu pulsatus [...] Crepuêre obnixi remi [...] trzásnęłi [!]/ alio sensu i. złamáły się. Muttiunt vel mutiunt virgae [...]. Kn 1158.
patrz: TRZASKAĆ
– Fukam/ trzáskam. Clamosè obiurgo, respondeo. Cicero dicit: Excipere clamore aliquem [...] Incurro in aliquem verbis. Grauibus verbis ab aliquo confici & trucidari. Corripio aliquem clamoribus [...] Incesso aliquem asperè [...] Inclementer in me dicit, atque id sine malo [...] fuka sobié ná mię béspiécznié [...] v. Łáię/ Łżę/ Gromię. Kn 181.
patrz: TRZASKAĆ
– Trzáskam czym/ Concrepo digitis [...] Insono [...] Increpo [...] increpuit verberis ictu. Perstrepit crebro ictu pulsatus [...] Crepuêre obnixi remi [...] trzásnęłi [!]/ alio sensu i. złamáły się. Muttiunt vel mutiunt virgae [...]. Kn 1158.
patrz: TRZASKAĆ
– Kláskam/ ábo klęszczę rękomá. Complodo manus [...] Collido manus [...] Concrepo digitis [...] Kláskam/ ábo trzáskam pálcámi. Plaudo [...]. Kn 279.
patrz: TRZASKAĆ
– Fuk/ fukánie/ trzáskánie. Clamosa responsio, obiurgatio, conuicium. Apud Ciceronem Inuectio in aliquem dicitur [...] v. Strofowánie. Kn 181.
patrz: TRZASKANIE
– Trzásk [...] trzáskánie. Strepitus, us: plagarum [...] Strepitus fori [..] Crepitus, us: plagarum [...] Fragor horrisonus [...] Fragor Fulmineus [...] Caeli fragor [...] Fragor syluae [...] Cottabus [...] Cauesis, ne crebri cottabi bubuli in te crepent [...] vide Klásk. [...]. Kn 1158.
patrz: TRZASKANIE
– Biczá trzáskánie/ vide. Trzask. Kn 26.
patrz: TRZASKANIE
– Gromienie kogo/ Trzáskánie na kogo słowy [...] Inuectio [...]. Kn 210.
patrz: TRZASKANIE
– Trzaskliwy/ Perterricrepus sonitus [...]. Kn 1158.
patrz: TRZASKLIWY
– Garnéc trzéwowy/ stálowy/ do drobék bydlęcych. Zema, ae. Trebellio, Seruio i. cacabus [...]. Aula ahenea [...]. Kn 186.
patrz: TRZEWIOWY
– Trzeźwi/ Sobrius [...] non temulentus. Kn 1160.
– Trznadl/ [...] Passer flauescens. Kn 1160.
– Trzydźieśći kroć/ Tricies [...]. Kn 1160.
– Trzykroć/ Ter [...]. Kn 1161.
patrz: TRZYKROĆ
– Trzykroć rodny/ Triferus, al. Trifer. Kn 1161.
– Aptekárzem być/ áptekę trzymáć. Kn 8.
patrz: TRZYMAĆ
– Zawóy/ Turbánt. [...] Tulpánt/ Tulbánt/ Tulipánt/ Tiara [...] Zawóy Pérski. [...]. Kn 1402.
– Rá-bárbarum abo Réubárbarum. Rum Turéckie [...] Rha-barbarum [...] Rheon [...] vide Rá-pontyk. Kn 905.
patrz: TURECKI
– Osét Włoski/ Bárnárdynék/ Turécki czubék. Carduus benedictus vulgo. Kn 639.
patrz: TURECKI
– Gębká twárda/ Tragos, [...] Spongia dura et aspera et malè olens [...]. Kn 187.
patrz: TWARDY
– Ná twarz padszy. [...] v. Ná płásk. Kn 444.
patrz: TWARZ
– Groch tyczny/ Wielogroch. Pisum maius Kn 209.
patrz: TYCZNY
– Cząbrzycá Włoska/ Wyłup tymowy/ kámionká/ dźięćielicá Włoska/ Epithymium. Kn 94.
patrz: TYMOWY
– Ubéspiéczánie Kn 1170.
– Gálántérya w ubiérzé/ Mundior iusto cultus [...]. Kn 183.
patrz: UBIÓR
– Błocę/ vbłoćił szátę/ vide Kalam. Kn 35.
patrz: UBŁOCIĆ
– Uszáty/ [...] ábo ucháty/ ucho rękoiéść máiący. [...] uszáty státék/ uszáték Kn 1206.
patrz: UCHATY
– Vczępnąć/ Przyczępnąć. Conquiniscere [...] śiedźiéć po Turecku. Kn 1177.
– Gwałt białeygłowié vczyniony/ Stuprum [...] Stuprum reginae intulit [...] Stuprum per vim oblatum volunmtaria morte luit Lucretia. Vis [...] Afferre vim matribus familias [...] Per vim stuprata [...] vide Zgwałcić. Kn 218.
patrz: UCZYNIONY
– Uczynnié/ Officiosè Kn 1178.
patrz: UCZYNNIE
– Nié záwsze udérzy ná co zmiérzy. Kn 1437.
patrz: UDERZYĆ
– Udręczęnie/ v. Utrapięnie. Kn 1181.
– Ugadzam komu [...] Suauiter, leniter, blandè, molli brachio tracto aliquem [...] Fugio offensam, offensionem alicuius. Caue exhibeas illi vllam molestiam. Caue creare aliquod fastidium. Ugadzay mu. Kn 1182.
patrz: UGADZAĆ
– Ugadzam w-cel/ vide Tráfiam do celu. Kn 1182.
patrz: UGADZAĆ
– Ugadzam niézgodnych/ vide. Iédnam. Kn 1182.
patrz: UGADZAĆ
– Tráfiam do celu/ w-cel/ tráfić ptaká/ ugadzam. Contingo metam [...] Contingere aciem ferro: auem ab alto caelo deijcere [...] Tangere metam [..] Tangere aliquid [...]. Kn 1149.
patrz: UGADZAĆ
– Ugadzam się z-kięm/ vide Umáwiam się z-kięm/ et Pogadzam się. Kn 1182.
– Vstąpięnie bálki/ vgięćie. v. Vpádnięnie 2. Kn 1204.
patrz: UGIĘCIE
– Vginánie/ vgięćie. Pandatio contignationis [...]. Kn 1182.
patrz: UGINANIE
– Záięty/ vgnány gwałtem/ kradźieźą. Kn 1368.
patrz: UGNANY
– Vgrábić/ vide Grábię 1. Kn 1182.
patrz: UGRABIĆ
– Grábię źiemię pośianą/ [...] vgrábioną. Kn 206.
patrz: UGRABIONY
– Vgryznąć [...] Przygryznąć. [...] vgryźniona wędá Kn 1182.
patrz: UGRYZNĄĆ
– Vgryznąć [...] Przygryznąć. [...] vgryźniona wędá Kn 1182.
– Gubię śię/ vel gubam/ vgubáć śię. Kn 217.
– Viszczam śię komu/ vide Iszczę śię. Kn 1182.
– Uiszczenie śię/ idem Dość uczynięnie. Kn 1182.
– Z-iáchánie z-kąd/ ábo do kąd viáchánie. Kn 1426.
patrz: UJACHANIE
– Ukęsuię czégo sztukę/ ábo co cáłego. Kn 1182.
patrz: UKĘSYWAĆ
– Vkradkiem/ [...] Furtim [...] v. Kradzieżą/ W dorywczą/ etc Wkradam się. Kn 1183.
patrz: UKRADKIEM
– Pszczélnik/ miésce gdźié ulé stoią/ ulownicá: á gdźié śię pszczoły pásą/ Páśiéká. Kn 897.
patrz: ULOWNICA
– Vlovnicá/ v. Pszczélnik I. Kn 1184.
patrz: ULOWNICA
– Umbélá/ vide Cięnnik. Kn 1186.
– Umiátácz/ Conuerritor, [...] Scoparius, [...] Purgator ferarum Hercules, [...] Uprzętácz. [...] Euerriator Festor, heres quї funere elato domum verrit certis scopis. Kn 1186.
patrz: UMIATACZ
– Umilknienie/ zámilknienie. Obticentia [...]. Kn 1187.
– Umownié/ v. Zmownié Kn 1188.
patrz: UMOWNIE
– Umurzony/ v. Ubrudzony/ Brudny. Kn 1188.
patrz: UMURZONY
– Omyty/ vmyty/ zmyty. Lautus. Kn 628.
patrz: UMYTY
– Vmywam co/ vmywam śię. Abluo me [...]. Kn 1189.
patrz: UMYWAĆ
– Umywádlnik/ umywálnik/ umywálnia/ Láwáterz/ Antwás. v. Łáźnia. Miednicá 1. Nalewká 2. Kn 1189.
– Umywádlnik/ umywálnik/ umywálnia/ Láwáterz/ Antwás. v. Łáźnia. Miednicá 1. Nalewká 2. Kn 1189.
patrz: UMYWALNIA
– Uncyiowy Kn 1190.
patrz: UNCJOWY
– Uniżęnie śię/ uniżęnie/ tr. v. Pokorá. Kn 1190.
patrz: UNIŻENIE
– Vpada cená/ vide Cena vpádłá. Kn 1192.
patrz: UPADAĆ
– Vpada cená/ vide Cena vpádłá. Kn 1192.
patrz: UPAŚĆ
– Napoły uwrzáły/ Semicoctus [...] nápoły upiékły. Kn 470.
patrz: UPIEKŁY
– Morduię śię/ pracuię śię/ vprácował/ sprácował. Kn 424.
– Trąbá vpustowa Kn 1148.
patrz: UPUSTOWY
– Puszę śię/ vpuszyć suknią/ czapkę. v. Upierzyć. Kn 903.
patrz: UPUSZYĆ
– Rocznicá/ święto uroczyste/ obchód roczny. Anniversarius dies [...] Anniwérsarz. Kn 920.
patrz: UROCZYSTY
– Vrodźiwié/ Generosè, generosiùs. Kn 1198.
patrz: URODZIWIE
– Vrwá miésce z-kąd śię źięmiá vrwáłá/ v. Przérwá 1. Kn 1198.
patrz: URWA
– Vrwá/ sztuká źięmié od przérwy/ ábo vrwy stoiącey odpádła. Kn 1198.
patrz: URWA
– Raptim [...] vrywczé. Kn 1199.
patrz: URYWCZE
– Urząd Kn 1199-1200.
patrz: URZĄD
– Urzekánie [...] urok [...]. Kn 1200.
patrz: URZEKANIE
– Vsiédzęnie/ Sedentaria fatigatio [...]. Kn 1201.
patrz: USIEDZENIE
– Vsiédziałęm się/ v. Vbiégałęm się. Kn 1201.
– Vbiégałem się/ Fessus sum cursu [...] In cursu fatigatus [...] Vchodziłem się. Ad languorem me dedit haec ambulatio non laboriosa [...] Sic, vsiédziałem się/ vmowiłem się/ vstałem się/ etc. reddes. Langueo è via [...]. Kn 1170.
– Vchylęnie/ vskoczęnie. Kn 1173.
patrz: USKOCZENIE
– Ustáwiczny/ Assiduus labor [...]. Kn 1205.
patrz: USTAWICZNY
– Ustirk/ usterk. v. Potknięnie. Kn 1206.
– Vstoiny/ to co śię vstało ná dnié w-wodźié/ á w-oliwié fuz/ Kn 1206.
patrz: USTOINY
– Vszáty/ tr. ábo vcháty/ vcho rękoiéść máiący. [...] vszáty státék/ vszáték Kn 1206.
patrz: USZATEK
– Vszáty/ tr. ábo vcháty/ vcho rękoiéść máiący. [...] vszáty státék/ vszáték Kn 1206.
patrz: USZATY
– Vszczyknąć kwiaték/ etc. v. Szczykam/ Szczypię 1. Kn 1207.
– Uśmiechánie się/ [...] risus lenis. Kn 1203.
– Vtarczkowy/ Prolusorius Kn 1207.
patrz: UTARCZKOWY
– Skołátány/ vtłuczony/ roztrzęsiony. Quassus [...] Quassae rates. Quassa membra [...] Quassatae rates [...] Conuulsus [...] Artus conuulsi [...] Conuulsa & luxata membra [...]. Kn 1005.
– Stárty/ vtárty/ vtłuczony drobno [...] Minutim tusus, tritus. Kn 1063.
– Vtłuczony/ benè pinsitus. v. Tłuczony/ et Stárty. Kn 1208.
– Utok/ vide Wał krośięnny. Kn 1208.
patrz: UTOK
– V [...] vtonam Kn 1170.
patrz: UTONAĆ
– Vwłóczyćiel/ v. Obmówcá. Kn 1210.
– Uwodzenie/ [...] Abductio Kn 1211.
patrz: UWODZENIE
– Vwodźićiel/ v. Ludokradcá. Kn 1211.
patrz: UWODZICIEL
– Vwroć/ Bustrophe, [...] ubi desinit sulcus et alter inchoatur [...]. Versura fit peracto sulco [...]. Versus, [...] Flexus. Kn 1211.
patrz: UWRÓĆ
– Vżeram śię/ i. Bárdzo śię vpiiam. Kn 1213.
– Pierwiastki/ pierwoćiny. [...] Pierwożęć/ piérwszy użęték. Kn 691.
patrz: UŻĘTEK
– Vżywálny/ vżywániu służący/ do vżywánia. Kn 1213.
patrz: UŻYWALNY
– Omáćmié/ w-omácku/ w-pociemku. Obscura luce [...] in tenebris, per tenebras, vbi contenebrauit [...]. Kn 626.
patrz: W OMACKU
– Ośmioro tyle/ w-ośmiornasob. Octupulum: damnari octupuli. Kn 641.
– Gás/ vdérzenie ná kogo w pociemku [...] Impetus ad aliquem ad tenebras [...]. Kn 187.
patrz: W POCIEMKU
– Omáćmié/ w-omácku/ w-pociemku. Obscura luce [...] in tenebris, per tenebras, vbi contenebrauit [...]. Kn 626.
patrz: W POCIEMKU
– W-pociemku/ In tenebris iacere: tenebris non luce redijsse [?]: latent ista crassis occulata & circumfusa tenebris [...] Per tenebras [...]. Kn 1216.
patrz: W POCIEMKU
– Wabię ptaki/ ludzié. Illicio, Plaut. Cum me te illiciebas benedicè. Kn 1219.
patrz: WABIAĆ, WABIĆ
– Wáchél/ wáchlarz. Flabellum. Kn 1219.
patrz: WACHEL
– Non rectè reddes: iáko ogánką/ sed iáko wáchlem/ ábo poddymáczką buntów/ rozruchów. [...] v. Ogánká. Kn 1219.
patrz: WACHEL
– Wáchél/wáchlarz. Flabellum, [...]. Non rectè reddes: iáko ogánką/ sed iáko wáchlem/ ábo poddymáczką buntów/ rozruchów. aliter Terent. v. Oganka. Kn 1219.
patrz: WACHLARZ
– Wáchel/ wáchlarz [...] diminut. wáchlarzyk. Kn .
patrz: WACHLARZYK
– Waga [...]. Kn 1220-1221.
patrz: WAGA
– Wákácyia szkolna/ wolność od náuk. Kn 1221.
– Fárbierz stároświecki/ vel, [...] bárwierz od bárwienia/ ábo kutnerowánia/ Wałkarz idem. pracz/ wybiélácz. Fullo [...] vide Pracz. Kn 173.
patrz: WAŁKARZ
– Wáłkarz/ aliqui [...] hac voce interpretantur Fullonem. Sed tu vide Indicem. Kn 1222.
patrz: WAŁKARZ
– Wałék do wáłkowánia/ v. Wał 3. Kn 1222.
– Wániék/ Vappa. Kn 1223.
patrz: WANIEK
– Wánięnny/ wánnié służący. Soliaris cella. Kn 1223.
patrz: WANIENNY
– Wáńtych/ [...] Linteum crassum latum [...] v. Włosięnicá Kn 1223.
patrz: WAŃTUCH
– Wapięnnia/ wapięnnicá/ wapięnny piéc. Calcaria fornax. Kn 1223.
patrz: WAPIENNIA
– Wárdáwy/ który léwey ręki miásto práwey vżywa/ vide Máńkáty. Kn 1224.
patrz: WARDAWY
– Iściec/ wárownik/ zastępca/ ewiktor. Auctor. Kn 253.
patrz: WAROWNIK
– Wart/ nié wart tego/ tyla/ i. nié waży. v. Wáżę tyle/ & Godzien. Kn 1224.
patrz: WART, WARTY
– Wárzywo/ to co się godzi ábo zwykło wárzyć. Kn 1225.
patrz: WARZYWO
– Páięczyná [...] ná drzéwiánych rózgách záwikłána/ z-ktorey mszycé/ wasienicé się rodzą. Kn 660.
patrz: WASIENICA
– Bázylia ziéle/ Bázyliká/ waziłék / bálsam polski [...] Ocimum, vel Ocymum. Kn 18.
– Rotman/Watman. [...] Prodromus nauis onerariae. Kn 935.
patrz: WATMAN
– Ważnicza náuká [...] Scientia ponderum. Kn 1229.
patrz: WAŻNICZY
– Lékko tr. lékcé/ niépoważnié. Płocho. Verniliter [...] Scurriliter serio tempore ludere [...] Leuiter fundata fides [...] Leuiter curare [...] lékcé sobié ważyć [...]. Kn 356.
patrz: WAŻYĆ
– Lékko tr. lékcé/ niépoważnié. Płocho. Verniliter [...] Scurriliter serio tempore ludere [...] Leuiter fundata fides [...] Leuiter curare [...] lékcé sobié ważyć [...]. Kn 356.
patrz: WAŻYĆ
– Czosnék dziki/ ważyniéc/ Allium anguinum, al. vrsinum... Kn 105.
patrz: WAŻYNIEC
– Wąp/ Rusticanum est vocabulum, et idem fonat, quod Wnętrze/ Zołądék... Kn 1223.
patrz: WĄP
– Wątlenie czégo/ Infirmatio... Kn 1227.
patrz: WĄTLENIE
– Wątło/ wątły/ v[ide] Słabo/ słáby. Kn 1227.
patrz: WĄTŁO
– Wątpiciel/ Opinator [...] Magnus quidem sum opinator, non enim sum sapiens [...] Nié rézolut. Kn 1227.
patrz: WĄTPICIEL
– Przypustne/ odźwierne/ myto ábo podárék ktory dáią zá przypuszczenie/ ábo wpuszczenie do kąd. [...] Honorarium quod pro introitu datur[...] wchodne Kn 884.
patrz: WCHODNE
– Wpadnienie [...] Illapsus humoris Wciéczenie/ wpádnienie... Kn 1286.
patrz: WCIECZENIE
– Wdowiéc/ Viduus vir [...]. Kn 1231.
patrz: WDOWIEC
– Wdymam co w-co/ Inflo [...] Ex ore (tuo) in os palumbi inflato aquam [...] Wdmuchnąć. Kn 1231.
patrz: WDYMAĆ
– Wdzięcznomówność/ Lepos, absolutè. lepos sermonis, dicendi. [...] Suauiloquentia, [...]. Kn 1231.
– Wdzięcznomówny/ Suauiloquus: suauiloquens; suauidicus. [...] Fandi dulcissimus, [...] Dulciloquus, [...] P. Dulcioriloquus Nestor [...]. Kn 1231.
– Wéczworonasób/ wéczworonasobnié. Quadruplicatò emere aliquid: quadruplò maior. Kn 1232.
– tyle dwudźiéste wody przydawszy/ ábo wé dwudźiéstynasób. Kn 1232.
– Wébrnąć w-wodę/ Thema non est, non enim dicimus wébrnam/ aut wébrnywam. Kn 1232.
patrz: WEBRNYWAĆ
– Wéczworonasób/ wéczworonasobnié. Quadruplicatò emere aliquid: quadruplò maior. Kn 1232.
– Wéłnianká ná ziołách/ v. Papie. Kn 1234.
patrz: WEŁNIANKA
– Wełnisty (od wéłnów) Vndofus [...] Vndans fretum [...] Fluctiuagus []...] wéłnisto strzępiony. Kn 1234.
patrz: WEŁNISTO
– Wéłniste bydło/ iáko owcé. Lanicium [...]. Kn 1234.
patrz: WEŁNISTY
– Szumiący [...] strászno szumiący. Murmurans mare [...] Suffurans ventus [...] Wełnołomny. Kn 1127.
– Wełń ná wodzié/ v. Wał ná wodzié. Kn 1234.
patrz: WEŁŃ
– Précz z-tąd/ forá/ Wen: Wiéź się z-tąd/ Prowadź się z-tąd. Apage. Kn 819.
patrz: WEN
– Wen z-tąd/ foruy się. v. Précz z-tąd. Kn 1235.
patrz: WEN
– Węndęntárski/ [...] ad scrutarium pertinens. Kn 1235.
– Szynwagá/ budownicze ábo stolárskie naczynie do ustáwiánia prost ku górze roboty/ iést iáko T Łácińskié wérsałowe wywrocone tak I á sznurék od góry z-ołowem wisi [...] Srzodwagá. Kn 1130.
patrz: WERSAŁOWY
– Godownik/ wésélnik/ gość na wésélu. Kn 199.
patrz: WESELNIK
– Wéstchnięnie/ Suspirium semel factum. wzdychánie frequens suspirium. plura infrá v. Wzydychánie. Kn 1236.
– Srzod czégo/ w-śrzod. In medio foro [...] Medio campi [...]. Kn 1057.
– Wétkniony/ [...] Interpositus, insertus. Kn 1237.
– Węchu ostrego/ Canis fagax [...] Odora canum vis [...] Węchacz. Kn 1232.
patrz: WĘCHACZ
– Wędzęnie/ wędą łowięnie. Piscatus hamatilis. Kn 1233.
patrz: WĘDZENIE
– Węgielny/ do węgłów naláżący/ węgłowy. Angularis. Kn 1233.
– Węgorzycá/ Anguilla minor, seu degener. Kn 1234.
patrz: WĘGORZYCA
– Węchem czégo szukam/ dochodzę [...] Węszę/ Pącham. Odoror [...] Odorantur omnia optime canes venatici [...] Sępowiá zá węchem trupów lécą. Kn 1232.
patrz: WĘSZYĆ
– tales sunt qui a nostris Prochowki/ iélenie bedłki/ wężowki/ muchomory/ etc. dicuntur. Kn 216.
– Wężowká bédłká/ v. Grzyb Kn 1238.
– Wężoiedź/ ludzié wężé jédzący. Ophiofagi [...] populi rubri maris accolae serpentibus viuentes [...]. Kn 1238.
– Wężowy/ Serpentinus[...] wężorodny. Kn 1238.
– Obrazki/ Obraski/ Aronowa brodá/ Diablik/ Wężownik biały. Aron, vel Arum. n. et Aros [...] Aris [...] Calix [...]. Kn 575.
patrz: WĘŻOWNIK
– Wężownik ná niébié/ [...] Anguitenens [...] Anguifer [...] Serpentiger. Kn 1238.
patrz: WĘŻOWNIK
– Wężownik kámień/ Ophites. Kn 1238.
patrz: WĘŻOWNIK
– Wężysko/ nasienie węże (iáko ikrá/ ábo mlecz rybi) Anguinum. Kn 1239.
patrz: WĘŻY
– Włóka róley w-Mázowszu/ w-Litwié/ ma morgów 30. i. prętów kwádratowych 900. ábo 9 wężysk/ ábo sznurów. Kn 1273.
patrz: WĘŻYSKO
– Wężysko/ násięnie węże (iáko ikrá/ ábo mlecz rybi). Kn 1239.
patrz: WĘŻYSKO
– Wiádomy/ v. Swiádomy/ Znáiomy. Kn 1239.
patrz: WIADOM, WIADOMY
– Wiádomo iést/ wiádoma rzécz iést. Scitum est [...] Constat inter omnes [...] Exploratum est mihi [...]. Kn 1239.
patrz: WIADOM, WIADOMY
– Wiádomo/ świádomo. Exploratò nauigare [...] po świádomiu [...]. Kn 1239.
– Wiádomo iést/ wiádoma rzécz iést. Scitum est [...] Constat inter omnes [...] Exploratum est mihi [...]. Kn 1239.
patrz: WIADOMO
– Wiádrowy/ wiádro w-się biorący. Vrnalis vrceus Kn 1239.
patrz: WIADROWY
– Wiáduk/ vide Świádom czégo. Kn 1239.
patrz: WIADUK
– Slaz wysoki/ leśny/ [...] Slaz wiąneczny [...] Althaea altera. Kn 1015.
patrz: WIANECZNY
– Więńcowe/ ábo wianéczne ziołá. Coronamentum. Kn 1251.
patrz: WIANECZNY
– Wiárdunk/ Duodecim sestertii. Tridrachmum [...] kopá/ grzywná/ półgrzywny. Kn 1240.
– Cáłego cokolwiék [...] tuzin, táchér/ wiárdunk. Kn 58.
– Wiátrék/ Ventulus, [...]. Aura, [...] ne minima quidem aura ventos commouente [...] Aura rumoris, honoris [...]. Kn 1241.
patrz: WIATREK
– Wiátrowisko/ gdzié się wiátry często zbiegáią [...] loca in que confluunt [...] venti Kn 1241.
– Wiátrożył/ v[ide] Iászczórká. Kn 1241.
– Iászczurká cudzoziémska/ Indyyska/ Azyáńska/ I&aszczorká mieniąca bárwę/ wiátrożyłá ábo Wiatrożył gádziná. Chamaeleon [...] Animal verticolaris mutationis. Kn 238.
– Więzy, łyká/ troki/ łáńcuch. Vincula. Kn 1259.
– Dobrakaskiego gdy pytano u urzedu ieśli śliachcic, powiedział, że śliachcic i tak wpisano go, a bedac rok w więzi Crac. nisz się prawo skonczeło: w tem Pan Wieliowieyski [...] umarł bel A. 1622 a swego wypusczono zwieze. Kn k. 72.
– Burzliwy/ wichrzásty/ nawáłności péłny. Kn 54.
patrz: WICHRZASTY
– Widam/ widywam co. [...] Saepè video, videre foleo, subinde passim video. Visito [...] aliquoties habet hoc sensu. Kn 1243.
patrz: WIDAĆ
– Widáć co/ nié widáć. [...] Apparet aliquid [...] Comparet [...] Visebantur ornamenta quorum exigua pars comparet. Occurrunt oculic tot paludes tot campi. [...] Nulla tellus occurrit [...]. Kn 1243.
patrz: WIDAĆ
– Co godziná co odmieniam/ piię/ wychodzę/ etc. In horas exspecto [...] Poloni etiam dicunt: Co piés szczéknié/ vel będzié/ iédno go niéwidáć. Kn 86.
patrz: WIDAĆ
– Często się z-kięm widáć [...] Ia cię lédá w-dzięń uyrzę. Kn 1212.
– Widány/ Familiaris oculis meis rusticus [...] Hanc videor nescio vbi vidisse prior. Quem ego oculis vsurpaui meis [...]. Kn 1243.
patrz: WIDANY
– Grácá widlásta ogrodnicza/ vide Motyczká. Kn 206.
patrz: WIDLASTY
– Rosochátość/ [...] Widłátość/ rozdwoięnie [...] Diuisio in brachia, in ramos. Kn 928.
– Widzieć (impersonale) propr. Iusz nie widzieć: iészczé widzieć/ widno/ niéwidno tu. Kn 1244.
patrz: WIDNO
– Widoczny/ ná ktorym widzieć. v. Jásny. Kn 1243.
patrz: WIDOCZNY
– Widoczny ná widoku léżący/ Apparens. Spectabilis vndique campus [...]. Kn 1243.
patrz: WIDOCZNY
– Widokowy/ substantiuum. v. Igrzysk sprawcá. Kn 1244.
patrz: WIDOKOWY
– Widokowy koszt/ ábo ná widoki pieniądzé/ ábo zapłátá kunsztarzom/ skoczkom. Kn 1244.
patrz: WIDOKOWY
– Básztá widokowa/ ruchoma/ Pegma [...] Circumforanea machina [...] Falæ [...] Confixilis machinæ sublicæ turres tabularum nexibus [...] Sublicia turris. Kn .
patrz: WIDOKOWY
– Widam/ widywam co. [...] Saepè video, videre foleo, subinde passim video. Visito [...] aliquoties habet hoc sensu. Kn 1243.
– Niéwidomy/ aliter niéwidzący/ vide Slépy. Kn 537.
patrz: WIDZĄCY
– Widzieć (impersonale) propr. Iusz nie widzieć: iészczé widzieć/ widno/ niéwidno tu. Iusz mi niéwidno. Iusz mi nié widzieć. Vulgo dicitur: Apparet iam: iam non apparet […] Dáie się widzieć co/ pokazuie się etc. […] Widzieć tu/ iusz niéwidzieć. Parum lucis est: obscura est lux. Deficit lux: Satis lucis est […]. Kn 1244.
patrz: WIDZIEĆ
– Wiecá/ Roki wiélkie/ Sarnicio. Colloquia vocantur in Constitut. Kn 1245.
patrz: WIECA
– Wiéczérzny/ wiéczérny. Coenaticus, Plaut. Spes coenatica. Kn 1246.
– Wiéczérznik/ wiéczérnik/ idem stołowa izbá [...] Coenaculum [...] komorá/ álkierz/ salká. Kn 1246.
– Wiéczę/ i. wiécznié trwam. AEterno [...] Literisque ac laudibus aeternare. [...] Trwam długo. Kn 1245.
patrz: WIECZYĆ
– Wiédzęnie/ v. Wiadomość. Kn 1247.
patrz: WIEDZENIE
– Po czemu co chodzi/ wiem/ wiesz/ ábo niéwiesz. Callidus vel iustus rerum aestimator (sum) Diligentissimè perpendens momenta officiorum. Non ignoras quanta momenta sint in Repub. temporum. Vnamquamq; rem aestimare, momentoque suo ponderare, sapientia iudicis tenet [...]. Kn 717.
patrz: WIEDZIEĆ
– Wiéiácz/ co wiéié/ wywiewa zboże. Ventilator (frumenti). Kn 1247.
patrz: WIEJACZ
– Wiéiáczká/ szuflá do wiéiánia. Ventilabrum [...] Capisterium. Kn 1247.
patrz: WIEJACZKA
– Wiélblądoryś/ Camelopardalis [...] panthera camelo. Kn 1247.
– Wiélbłądowa pléwá/ v. Ráyská trawá. Kn 1247.
– Ráyská trawá/ Wielblądowa pléwá/ wonna trawá/ sitowie wonne/ Trciná wonna [...] Iuncus odoratus. Kn 911.
– Wiélki rządcá/ Horodniczy/ Wiélgorządcá. Magnus procurator arcis, qui sarta tecta arcis [et] reditus regios curat. Kn 1249.
– Wolok rybá ábo Wiélgok rybá.Box, ocis. Kn 1281.
patrz: WIELGOK
– Wiélgokwiát drzéwo/ Laburnum [...] arbor dura [et] candida materie, cuius flores cubitales apes non attingunt. Kn 1248.
– Wiélgomyślnié/ [...] excelso. Kn 1248.
– Wiélgomyślność/ Magnanimitas Kn 1249.
– Wiélgonogi/ v. Nogal. Kn 1249.
patrz: WIELGONOGI
– Wiélgook rybá morska Kn ?.
patrz: WIELGOOK
– Wielgooki/ Wiélkooki/ Okal/ vt Nosal [...] quasi bouinis oculis. Kn 1249.
– Wiélgouchy/ Uszáty [...] qui auriculas grandes [et] flaccidus habet. Kn 1249.
– Żábá ziemna krostáwa/ wiélka. Bufo [...]. Kn 1355.
patrz: WIELIKI, WIELKI
– Piąték wiélki/ v. Wiélki Piąték Kn 682.
patrz: WIELIKI, WIELKI
– Wiélki czwarték (...) Dies quinta hebdomadis sanctae (...) Dies coenae Domini (...) Dies necem Christi in cruce antecedens. Kn 1249.
patrz: WIELIKI, WIELKI
– Rozłup ziélę/ łomikámięń wiélki. Saxifraga magna, vel saxifragum maius [...]. Kn 945.
patrz: WIELIKI, WIELKI
– Wiélki Piąték/ Dies Christi nece memorabilis [...] Charitatis diem vocat [...] Flandri nati hoc die, habent donum sanitatum miraculosum [...] Parasceve in SS. libris, praeparatio s. necessariorum diei festo Paschatis. Kn 1249.
patrz: WIELIKI, WIELKI
– Zwiéśinosék wiélki pachnący. Szałwia ś. Ianá. [Sclarea, Matrisylua, [...] [Herba S. Ioannis, Officin. [...]. Kn 1456.
patrz: WIELIKI, WIELKI
– Gorączká cięszka/ wiélka. Causodes [...]. Ardens febris [...]. Flagrans febris [...] Acuta febris, vehemens [...]. Intentio febris. Kn 202.
patrz: WIELIKI, WIELKI
– Wywołánie z-ziemie/ z-oyczyżny/ Bánnicya wiélka. Odsądzenie czci. Kn 1342.
patrz: WIELIKI, WIELKI
– Wiélkierz/ vstáwá pospolita potwierdzona od zwierzchności. v. Pospolstwá vstáwá. Kn 1250.
– Brzoskiéw polna/ dzika kapustá/ wiélkierz/ Vrsinus. Lapsana. Kn 49.
– Głowá/ głowacz/ wiélkogłowy/ Capito [...] Tuditanus qui caput instar tudis habet, Fest. Magnum caput si caetera consentiant. Kn 193.
– Zębáty/ zębal/ wiélkozęby. Dentatus vir [...] Gębal. Brocis dentibus canis [...] Ostrozęby. Kn 1415.
– Drożysty/ drogę máiący lás [...] wielodrożny. Kn 150.
– Rozmáicié/ Varié [...] Multimodis [...] Multipliciter [...] niézlicznié [...] rozmáicie powiádáią [...] wiélodzielnié. Kn 945.
– Wiélodzielny/ ná wiéle części rozdziélony [...] Multipleks spatium. Kn 1250.
– Dziurkowáty/ rzadki/ gębczásty. Fistulosus [...] Multiforis specus [...] wielodziure iámy/ wielé uścia ábo otworow máiące. Kn 169.
– Wiélokształtny/ [...] Multiformis [...] Multiformiter. Kn 1250.
– Wiéloroczny, Wiélolétni, Quotennis. Kn 1251.
patrz: WIELOLETNI
– Gromádzisto/ wiálká liczba/ wiélolicznie. Numerose [...] Numerosissime. Kn 210.
– Wielomownie/ Verbos: verbosius. [...] Kn 1250.
– Wiélomowny/ Multiloquus, [...] multiloqua anus. Futilis, [...] Verbosa simulatio, res, epistola. [...] Verborum forum, [...] Nimius sermonis, [...] Garrulus, [...] garrula disciplina. Largiloquus, [...] Larga tibi copia fandi, [...]. mulieres de de loquuntur: Multùm loquaces meritò omnes habemur, nec mutam profectò repertam vllam esse hodie dicunt mulierem, vllo in saeclo. Oratio ei in ore non in pectore nascitur, [...]. Morbus loquendi illum tenet, frusto panis conduci potest, vt taceat vel loquantur. [...] Satis eloquentiae, al. loquentiae, sapientiae parùm. [...] Dicaculus, [...] Satis dicacula es amatrix. Loquùcula. [...] Multiloquax. [...]. Kn 1250.
patrz: WIELOMOWNY
– Wiélonogi [...] Multipes [...] multipedibus. Kn 1251.
patrz: WIELONOGI
– Wiéloroczny; Wiélolétni; Quotennis? Kn 1251.
– Wiélodzielny/ ná wiéle części rozdziélony [...] Wiélotyły ábo wiélotyłki [...] Tyledwóyny/ Tyletróyny. Tylesetny/ [...] Dwóynasobny [...] Multipartitus. Kn 1250.
– Wiélodzielny/ ná wiéle części rozdziélony [...] Wiélotyły ábo wiélotyłki [...] Tyledwóyny/ Tyletróyny. Tylesetny/ [...] Dwóynasobny [...] Multipartitus. Kn 1250.
patrz: WIELOTYŁY
– Wiélowładztwo/ [...] Forma Reipubl. in qua multi dominantur. Multorum dominatus. Kn 1251.
– Wiélowtór-eś/ i. wiéle masz zá sobą [...] Dic quotus es, quanti cupias coenare [...] Sámoczwárt. Kn 1251.
patrz: WIELOWTÓR
– Wieloznáczny/ [...] Polysemus. Kn 1251.
– Wiélożeniéc/ Polygamus. Kn 1251.
– Wienna páni/ Quae dotalitium exigendi ius habet ex bonis iure victorum [...] quae á sponso dona coniugii accepit. Kn 1252.
patrz: WIENNY
– Wieńczarká/ wieńczarz. Coronaria [...] Glycerae coronariae dilectae [...] co wiié wieńcé [...] co przédáié wieńcé. Kn 1251.
patrz: WIEŃCZARZ
– Gorysz/ Gorzysz ziéle. vide Wiéprzyniéc. Kn 203.
– Wiérnék czyy/ kochánék [...] Ex intimis vnus. E sinu eius est. In intimis eius est. Kn 1253.
patrz: WIERNEK
– Korzéc Krákowski/ Rzymskiému stáremu równy [...] Wirtél Káliski mniéyszy dwiemá gárcomá. Przémyski korzéc/ ábo połmiárek rowny Krákowskiemu. Kn 304.
patrz: WIERTEL, WIRTEL
– Wierzbce klámék/ rękoiéści/ zaworék/ obártlikow [...] Zaporá. Kn 1377.
patrz: WIERZBCA
– Wierzbcá/ Lorum, funiculum vel ansula, repagulum amouens forte: a materia nempe salice ex qua facile conficitur. Kn 1254.
patrz: WIERZBCA
– Wierzbiná/ wierzbowy gáiék/ wierzbiniéc [...] Salictum. Kn 1254.
– Jázdá/ iezdá/ iezdni żołnierzé abo ludziá wierzchem iádący. Equitatus [...] Copiae equestres. Kn 239.
patrz: WIERZCHEM
– Koń wierzchowy/ do iázdy wierzchem dobry. Vector [...] Veredus [...] Celes. Kn 296.
patrz: WIERZCHEM
– Wierzchołkowy/ [...] In summitate nascens. Supernas abies [...] wierzchołkowa ábo wierzchowa iodłá. Kn 1254.
– Wierzch czynię/ kłádę/wierzchowáto czynię [...] Fastigio [...] Fastigans. Kn 1254.
– Wierzchowisko/ wierzchołék (oppositum odziemék) summus truncus arboris, vel fruticis. Kn 1255.
– Podobny ku wiérzęniu/ ku práwdzié. Probabilis causa, visio, probabile aliquid sit dicendo [...]. Kn 743.
patrz: WIERZENIE
– Niépodobnie ku wierzeniu [...] Incredibiliter [...] suprà fidem. Kn 514.
patrz: WIERZENIE
– Podobnié ku wiérzeniu/ Probabiliter dicere, defendere. Credibiliter aliquid confingere [...] Verisimiliter [...]. Kn 742-743.
patrz: WIERZENIE
– Niépodobny ku wierzeniu/ [...] Difficile ad credendum [...] Difficile ad fidem [...]. Kn 514.
patrz: WIERZENIE
– Wierzgáiący [...]Calcitrosus [...] de homine vsurpauit, qui calce ferit ianuam [...] wierzgałá. Kn 1255.
patrz: WIERZGAŁA
– Wierzgánie/ Calcitratus mulae inhibetur vini crebriore potu [...] vdérzenie od koniá wierzgáiącego. Kn 1255.
patrz: WIERZGANIE
– Szragi/ Capreolos [et] furcas sua lingua schragas reddit [...] Canterios, etiam possis vocare ob similitudinem vineaticorum Varronis [...] wiesáczká/ drążék do wieszánia czégo/ vel adde [...] vestium. Kn 1122.
patrz: WIESACZKA
– Obiésić kogo/ á Wiészę quasi Obwiésić. Suffigere cruci [...] suspendere aliquem infelici arbori [...] v. Szubiuenicá. Kn 564.
– Wiészę/ vide Obiésić. Kn 1256.
– Ćwikłá pomorska/ Wiesiółék. Alypon [...] vel. alypum [...] per antiphrasin dicta herba mordens acriter gustatum et vehementer accendens [...] Turbit candidum Gorraeo. [...] Alypum et Alypia eadem herba Paulo [...] vide Odmienikwiát et Turbit. Kn 91.
patrz: WIESIOŁEK
– Wiésiołék ziéle/ wierzbowká, błágácz/ Oenothera, et Oenotheris, et onuris hilaritatem in vino affert. [...] [Salicaria, Herbar. Item v..Ćwikłá pomorska. Kn 1256.
patrz: WIESIOŁEK
– Wiészczycá/ idem Látáwicá. v. Látáwiéc. Kn 1257.
patrz: WIESZCZYCA
– Niéprzyiaźń wiodę z-kiem/ záchodzę w-niéprzyiaźń. Inimicitias cum aliquo gero, suspicio, subeo [...] Contraho inimicitias [...] Iádę ná kogo [...]. Kn 518.
patrz: WIEŚĆ
– Wiewánie/ v. Powiewánie/ Wiétrzęnie. Kn 1257.
patrz: WIETRZENIE
– Wiétszéię/ [...] Obsolesco [...] Stárzéię się. Kn 1257.
patrz: WIETSZEĆ
– Woźnictwo/ Aurigandi [...] Aurigatio [...] wożęnie/ wiezięnie. Kn 1285.
patrz: WIEZIENIE
– Więzożołd sámiéc/ drzéwo cudzoziemskié więzowi i dębowi podobné żołądź rodzące. Kn 1258.
– Więzożołd sámicá/ korkodąb. Phellodrys, f. Matthiol. Vrsin... Kn 1258.
– Wiozę się/ v.Jáde koniem/ wozem. Kn 1267.
– Wieżyczki ziéle/ Turritu. Kn 1259.
patrz: WIEŻYCZKA
– Więźnię co/ kogo: więźnisz/ więzisz: więzić/ vwięźnić co [...] Wiklę. Kn 1258.
– Więźnienie kogo o dług. Kn 1258.
– Więzożołdowy ábo dębowy/ Iligneus [...] Ilignus [...] Iliceus. Kn 1259.
– Wiiádło/ kołowroték do nici [...] Wrzéciono/ Céwká. Kn 1259.
patrz: WIJADŁO
– Száry/ podpaláły/ wilczásty. Rauus, raua lupa. Kn 1101.
– Wilczook kámień drogi/ Lycophthalmos [...] vel [...] gemma aut lapia quator coloribus costans, rutilo, sanguineo, cadido [et] medio nigro instar lupi oculi. Kn 1260.
patrz: WILCZOOK
– Wilczooki/ Lycophthalmus [...] Lupinos habens oculos. Kn .
patrz: WILCZOOKI
– Wilczy mlecz/ wilczé mleko/ psie mleko/ ziéle. [...] Tithymalus: Herba lactaria. [...] Lactuca marina. [...] Characias. Kn 1260.
patrz: WILCZY
– Żorawie noski/ ziéle: złote ziéle/ Pycháwiéc: Wilcze igły/ wróble proso/ żábie kosmy. Geranium. Kn 1449.
patrz: WILCZY
– Lupus est in fabula [...]. Lupus est in sermone. O wilku iést rozmowá/ sed et gadká nos discimus. o tym iést gadká/ i. gadánie. Kn 948.
patrz: WILK
– Iákby mi o żéláznym wilku báiał/ iákbym ná Niémiéckim kazániu siédział/ v. Nié rozumie. Kn 230.
patrz: WILK
– Wilkołcza chorobá/ Lycanthropia. Kn 1261.
patrz: WILKOŁCZY
– Chytrék [...] Nasutus [...] Alterplex [...] Versipellis [...] vide Wilkołék [...] Vulpinus animus [...] Manticulator [...] Persibus [...] vide Szálbierz. Kn 76.
patrz: WILKOŁEK
– Wilkołék [...] Homo in lupum versus, transfiguratus. Kn 1261.
patrz: WILKOŁEK
– Wilkom [...] Amystis Threijcia [...] Anancaeum [...] Dij faciant vt id bibatis, quod vos nunquam transeat [...] Piy by się w-tobié nié zostało Kn 1261.
patrz: WILKOM
– Wiłuię/ v. Száléię. Kn 1261.
patrz: WILOWAĆ
– Wilżyná ziele/ vide Lisi ogón. Kn 1261.
patrz: WILŻYNA
– Liśi ogon/ źiéle/ Lubéznká/ Iglicá/ Dźiánowid/ Wilżyná [...] Ononis, anonis [...] Alopecuros [...]. Kn 364.
patrz: WILŻYNA
– Wiłá/ v. Głupi/ Szalony. Kn 1259.
patrz: WIŁA
– Podárék/ vpominék/ pociészne/ winczowne wzmagáiącemu. Soteria, orum. Kn 733.
patrz: WINCZOWNE
– Windarz/ co windámi co robi/ káfárnik [...] Prásownik. Kn 1262.
patrz: WINDARZ
– Windowy wał/ [...] Axis suceulae Kn 1262.
patrz: WINDOWY
– Wał u windy/ v. Windowy wał Kn 1222.
patrz: WINDOWY
– Winniczki/ windyczki iábłká [...] Oenomela... Kn 1263.
patrz: WINDYCZKA
– Winiárski/ winiarzowi służący. Vinitorius [...] Vas vindemiatorium [...] do winá zbieránia [...] vide Winniczny. Kn 1262.
patrz: WINIARSKI
– Winiárstwo [...] Ars vinitoria. Kn 1262.
patrz: WINIARSTWO
– Winnorośl/ v. Winna rózgá. Mácicá winna. Kn 1263.
– Winniczki/ windyczki iábłká. [...] Oenomela [...] mala vonosa, seu vinosi saporia. Kn 1263.
patrz: WINNICZKI
– Prasa winniczna/ winna. [...] Torculum [...] instrumentum quo humor exprimitur [...] Prelum. Kn 816.
patrz: WINNICZNY
– Winniczny/ Vinealis terra, collis. Vineaticus cultus. Kn 1263.
patrz: WINNICZNY
– Winniczne rószty/ lugum [...] vnde lugare vineas [...] v. Szragi. Kn 1263.
patrz: WINNICZNY
– Winno mi/ Debetur mihi frumentum, pecunia. Kn 1263.
patrz: WINNIE, WINNO
– Liścié przérzédzam [...] Item pampinosus [...] Winnolistny/ liścia winnego siłá máiący [...] Winnemu liściu podobny. Kn 1263-1264.
– v béczék winnych Kn 337.
patrz: WINNY
– Winna mácicá/ v. Mácicá. Kn 1262.
patrz: WINNY
– Mácicá winna płonna/ dzika. Labrusca [...] Fera vitis [...] Psinki wodnen czerwone. Kn 378.
patrz: WINNY
– Grono winne/ kálinowe/ bzowe. Botryon, Botrus [...]. Racemus [...]. Kn 210.
patrz: WINNY
– Macicá winna/ Łozá [...] Vitis, is [...] Mater vini [...] Viticula [...] Palma vitis maior, ex qua vuae nascuntur. Kn 378.
patrz: WINNY
– Mácicé winney zárázá/ opádzistość [...] Roratio. Kn 378.
patrz: WINNY
– Lás [...] Arbustiuus locus [...] Lasék/ gaiék winotyczny. Kn 348.
patrz: WINOTYCZNY
– Arbustiuus locus. Lasék/ gaiék winotyczny. Kn 348.
patrz: WINOTYCZNY
– Winowát/ winowáty. v. Winien Kn 1265.
– Winien/ winny/ winowát komu co vide Dłużenem/ Powinienem. Kn 1262.
– Wiosło/ Remus [...].Wiosłoruszne/ wiosłolotne/ wiosłowe [...] wiosłonogie [...] Remiuaga celox. Kn 1266.
– Wiosło/ Remus [...].Wiosłoruszne/ wiosłolotne/ wiosłowe [...] wiosłonogie [...] Remiuaga celox. Kn 1266.
– Wiosło/ Remus [...].Wiosłoruszne/ wiosłolotne/ wiosłowe [...] wiosłonogie [...] Remiuaga celox. Kn 1266.
– Wiosłá rękoiéść/ [...] Follicularis vita [...] Wiosłowych/ wodnych robotników. Kn 1266.
patrz: WIOSŁOWY
– Wiosná/ Ver Perfida nubiferi vetat inconstantia veris. Kn 1267.
patrz: WIOSNA
– Wiosnuię (vt látuię/ zimuię gdzié) [...] Vernum tempus alicubi transigo. [...] v. Kwitnę/ Wésélę się. Kn 1267.
patrz: WIOSNOWAĆ
– Wiotchy/ Vetus calceus [...] Stary [...] wiotchy [...] Wytárty. Kn 1267.
patrz: WIOTCHY, WIOTKI
– Wiotész/ wiotészka. v. Stárzyzná/ Wytárty. Kn 1267.
patrz: WIOTESZ
– Wiotész/ wiotészka. v. Stárzyzná/ Wytárty. Kn 1267.
patrz: WIOTESZKA
– Wiotésznik/ v. Pártácz. Kn 1267.
patrz: WIOTESZNIK
– Wirydárskie rzemięsło/ Topiaria [...] Topiariam facere, wirydárskie chłodniki robić. Kn 1267.
patrz: WIRYDARSKI
– Wirydárznik/ ogrodnik płonék sádowy. Viridarius. Kn 1267.
– Wisam/ vide Wiszę. Kn 1267.
patrz: WISAĆ
– Brodawká wisząca/ Acrochordon [...] verruca pensilis [...] Verruca eminens [...] Thymion [...] colore thymi est [...] At Chalazion est tuberculum in palpebra pendens, mobile [...]. Kn 45.
patrz: WISIEĆ
– Wiśniowy/ [...] Cerasinus cingulus [...] Wiśniowy/ ábo wiśniásty kámień. Kn 1297.
patrz: WIŚNIASTY
– Witálny/ witániu służący/ Salutatorius: salutatorium cubile. Kn 1268.
patrz: WITALNY
– Wizytacyia/ doglądánie poddánych z urzędu.Lustratio. Kn 1269.
patrz: WIZYTACJA
– Wkánąć/ v. Wkrapiam. Kn 1269.
patrz: WKANĄĆ
– Wkrapiam/ wkánąć. Instillare oleum lumini Kn 1270.
patrz: WKANĄĆ
– Kleśnię/ v. Wkleśniam/ [et] Czyszczę. Kn 281.
– Wklęśniam co/ Artio [...] Salicem findito [...] surculum durum, aridum artito. Kn 1269.
– Wklęsło czynię/ krzywie ná dół wé śrzodku [...] Simatae nares [...] Pectines se carinant. Kn 1269.
patrz: WKLĘSŁO
– Wklęsłość nosá [...] Simitas nasi. Kn 1269.
– Wklęsłość/ v. Dołkowátość. Kn 1269.
– Rycie wklęsłe/ iáko w-sygnetách. Kn 963.
patrz: WKLĘSŁY
– Cudzoziemstwo/ Peregrinitas infusa est in vrbem [...] o wkrádnienie się do Rzeczypospolitey/ do miástá/ y obywátelstwá obwiniony. Kn 90.
– Wkrapiam/ wkánąć. Instillare oleum lumini [...] Immulgeo lac epiphoris. Kn 1270.
patrz: WKRAPIAĆ
– Wkrapiánie/ Instillatio lactis in aurem. Kn 1270.
patrz: WKRAPIANIE
– Krupi się/ kruszy się [...] Exiguum aridae cunilae distringito super lac. wkrusz. Contero modicum scillae cum aqua. Kn 323.
patrz: WKRUSZ
– Drobię co/ drobno dziélę/ ábo rąbię [...] Intero aliquid in aliquid, vel alicui rei [...] Eo cyminum inetrito wkrusz kminu. Kn 148.
patrz: WKRUSZ
– Wkruszyć/ Infricare. v. Wdrobić. Kn 1270.
patrz: WKRUSZYĆ
– Wkupne/ v. Miéyskie/ Wstępne. Kn 1270.
patrz: WKUPNE
– Wlanie/ wlewánie. Infusio succi alicuius: infusus. Kn 1270.
patrz: WLANIE
– Włóczęnie/ wléczęnie czégo/ [...] Treactus potest dici ex Plinio. v. Ciągnięnie. Kn 1272.
patrz: WLECZENIE
– Wlanie/ wlewánie. Infusio succi alicuius: infusus. Kn 1270.
patrz: WLEWANIE
– Władza/ władánie/ moc. Potestas [...] Habere summam potestatem alicubi. Kn 1270.
patrz: WŁADANIE
– Biskupstwo/ Biskupia władza/ urząd/ godność. Pontificatus, [...] Antistitium, [...] Pontificium. Kn 32.
patrz: WŁADZA
– Własnomiętność/ Prywatá/ w-zakonié wádá [...] instar abstracti. Kn 1270-1271.
– Własnomiętny/ [...] Philargyrus. Kn 1271.
– Własny, właściwy. Proprius ritus [...] v. Przyzwoity. Kn 1271.
patrz: WŁAŚCIWY
– Włansa rzécz/ właścizná. Mancipi res [...] Proprium Kn 1270.
– Miészczánin niépráwy/ właz do miástá/ niéprzyięty vrzędownié. Kn 408.
patrz: WŁAZ
– Obwiniono mię [...] Obwiniono go o miéyskie/ żé go niéma/ że się wkradł do miástá/ że właz iést nie miészczanin. Kn 582.
patrz: WŁAZ
– Włąz/ wtręt/ wtręcięń [...] Is qui obrepsit ad honores: qui furatus estciuitatem, vel dignitatem. Kn 1271.
patrz: WŁAZ
– Kosmáty/ kosmacz/ włocháty/ Długowłosy. Villosus [...] Villosum pectus [...] Capillata folia [...] Pexum folium [...] Włochátonogi. Kn 307.
– Kosmáty/ kosmacz/ włocháty/ Długowłosy. Villosus [...] Villosum pectus [...] Capillata folia [...] Pexum folium. Kn 307.
patrz: WŁOCHATY
– Korzonék/ Radicula [...] Fibrae [...] Korzonki drobne/ włocháte. Kn 305.
patrz: WŁOCHATY
– Włóduię/ Villicor [...] Longe ab vrbe villicari, quo herus rarenter venit, non villicari, sed dominari, mea est sententia. Kn 1273.
– Włódárstwo/ Villicationis officium [...]. Włódowanie. Kn 1273.
– Włók/ [...] Tragula, verticulum piscatorum. Kn 1273.
patrz: WŁOK, WŁÓK
– Włósiásty/ włosom podobny. Capillaceus. Kn 1273.
patrz: WŁOSIASTY
– Włosámi obrastam/ włosy wypuszczam/ włosy wyrastáią [...] włosieię/ włosy pokázuię/ włosiastą się zda. Kn 1273.
patrz: WŁOSIASTY
– Włosámi obrastam/ włosy wypuszczam/ włosy wyrastáią [...] włosieię/ włosy pokázuié/ włosiastą się zda. Kn 1273.
patrz: WŁOSIEĆ
– Włósisty/ włosów péłny. v[ide] Kosmáty. Kn 1273.
patrz: WŁOSISTY
– Cząbr Włoski/ vide Dzięcielnicá. Kn 94.
patrz: WŁOSKI
– Cząbrzycá Włoska/ Wyłup tymowy/ kámionká/ dźięćielicá Włoska/ Epithymium. Kn 94.
patrz: WŁOSKI
– Chodzę po włosku/ etc. vide Po włosku. Kn 68.
patrz: WŁOSKI
– Włosopad kámień (iáko Listopad miésiąc). Polythrix [...] gemma in viridi capilllatur, [et] destnuta capillorum facit. Kn 1273.
patrz: WŁOSOPAD
– Włosówki/ do włosów wyrywánia kleszczyki. Volsella aut vulsella. Kn 1274.
patrz: WŁOSÓWKI
– Polszczyzná/ Sermo polonicus [...] Polszczyzną pachnié twa Łáciná/ Włoszczyzná [...]. Kn 767.
– Bronownik/ bronuiący/ włoczék/ Occator [...] Occillator [...] Glebarius, Var. qui glebam comminuit. Kn 46.
patrz: WŁÓCZEK
– Włóczék/ vide Bronownik. Kn 1272.
patrz: WŁÓCZEK
– Bronowánie/ włoczenie/ Occatio. Kn 46.
– Włóczenka/ [...] Hastula etiam Latina est vox, quam Plin. ad herbe appellationem transtulit ob similitudinem [...] porwawszy pugynał [...] Dzidy. Kn 1272.
– Włóknisty/ Stamineus, Plin. Staminea vena arboris. Kn 1273.
– Włudzam co w-kogo/ iáko w chorégo potráwę/ trunék. [...] Induco agrotum ad comedendum. Vicinum, Wmawiam. Kn 1274.
patrz: WŁUDZAĆ
– Niebowid ábo w-niéboyrzał rybá morska./ Vranoscopus, & Callionymus. [...], i caelum spectans, [...] quia oculos in vertice capitis habet caelum spectantes. [...] i pulchro nomine. [...] quia interdiu dormit, noctu vagatur. Ponocnik posset eodem modo vocari. Kn 492.
– Alámbik podwoyny w wodzié/ Diploma [...] Duplex vas [...] Balneum maris. [...]. Kn 5.
patrz: WODA
– Wodniczy urząd/ Aquaria prouincia. Kn 1277.
patrz: WODNICZY
– Bukwicá wodna/ trędownik mniéyszy. Ocymastrum [...] Betonica aquatica... Kn 53.
patrz: WODNY
– Żábá wodna/ Rana fluuiatilis, rana marina. [...] Rubeta [...] Kn 1355.
patrz: WODNY
– Firlétká wodna/ bázylia wodna. Erineos, [...] Erinos [...] Ocymastrum aquaticum, Herbariis. Kn 177.
patrz: WODNY
– Firlétká wodna/ bázylia wodna. Erineos, [...] Erinos [...] Ocymastrum aquaticum, Herbariis. Kn 176.
patrz: WODNY
– Brózdá miédzy zagonámi/ ábo dla wody rowy [...] vide Zagon [...] Wodociąg rowék/ do ściągánia wody. Fossa qua aqua pluuia delabitur. Kn 47.
patrz: WODOCIĄG
– Rurmusowa skrzyniá/ ktora w przód wody nabiéra/ i drugiem skrzyniom przéz rury rozdáié. [...] Castellum [...] Receptaculum aquae publicae. Kn 955.
– Wódká/ ten co tylo wodę piia/ vt miasto/ co rad iada mięso [...] Inuinius [...] melius nostram exprimit, quasi Wodopóy. Kn 1276.
patrz: WODOPÓJ
– Popuszczam komu wodzé/ tr. Rozpuszczam kogo. Permitto alicui licentiam: permitto omnia Kn 776.
patrz: WODZA
– Wódzá/ vel wodzé pl. Habenae, n. pl. sine longiores, sine breutores [...] Hámuléc. tr. Monsztuk. Kn 1277.
patrz: WODZA
– Básztá woienna ruchoma: ábo Máchiná do murow/ [...] Ambulatoria turris [...] Subrotata turris [...] Turris mobilis [...] Oppugnatoria machina [...] vide Szopá woienna. Kn 17.
patrz: WOJENNY
– Máchyná/ vide Ogromna rzécz/ Básztá woienna/ Táran/ Szopá woienna. Kn 378.
patrz: WOJENNY
– Potnik/ v. Pocilnicá. Idem est, Pilśń pod siodło [...] Woyłak, Kn 795.
– Woyłak/ Podkład/ Potnik/ Pilśń pod siodło. Kn 1283.
– Woźbá/ wożęnie. Vectio [...] Vectiones quadrupedum efficimus [...] Velatura [...] Vehiatura, Vectatio. Kn 1285.
– Wożę/ aliter. woźbą się bawię/ żyię. v[ide]. furmanię. Kn 1285.
– Wokábularz/ vide Słownik. Kn 1278.
patrz: WOKABULARZ
– Słownik/ Wokábularz. [...] [ Dictionarium vox recentiorum parum Latina, et altera minus, aut minime Latina, Vocabularium. dices potius: Lexicon, onomasticum, Graeca voce. Nomenclator, m. a multis eruditis vsurpatur, ab homine ad librum vox translata, ut aliorum liborum inscriptiones apud Graecos et Latinos. Kn 1022.
patrz: WOKABULARZ
– Po cudzey ábo po czyiey woli chodzić/ skakáć. Ex alterius arbitrio pendere [...] Pendere ex aliena leuitate [...] Ex alterius more viuere [...] Ad alienum ambulant gradum, ad alienum dormiunt somnum, ad alienum comedunt appetitum [...] Namque coquus domini, debet habere gulam. Kn 717.
patrz: WOLA
– Wolánie/ Coloni deducti: Colonia in aliquem agrum deducta. [...] Adscripti, qui in colonias nomina dedere. Kn 1279.
patrz: WOLANIN
– Wolaty: wole máiący. Gutturosus [...] Gutture turgido [...] Gruczołowáty. Kn 1279.
patrz: WOLATY
– Ciépło wolne/ Ciépły wolno/ vide Létni 1. Kn 81.
– Wolna rzécz/ v. Godziła. Kn 1279.
– Wolny sobié człowiek/ v. Swobodny. Kn 1280.
– Poyrzenie/ i. plac nié zásłoniony/ do pátrzęnia wolny/ Prospekt. Prospectus. Despectus ex oppido in campum [...]. Kn 808.
– Wolny od czégo/ wolen/ prozen/ prozny/ prożen. Liber à metu [...] Liber timore [...]. Kn 1280.
– Wolna chorągiéw/ [...] Vexillum volonum v. Zołnierz dobrowolny. Kn 1279.
– Wolny/ béz zawády. Liber exitus Kn 1281.
– Wolny/ nié prętki. Lentus passus [...]. Kn 1281.
– Wolny z-rodu/ Ingennus [...] v. Swobodny. Kn 1281.
– Wolny/ nié tęgi. Laxus arcus: laxi rudentes. [...] Laxae habenae [...]. Kn 1281.
– Głos przéstworny/ wolny. Vox plena [...] Kn 1281.
– Wolny/ aliter. v. Nié zábáwny. Kn 1281.
– Wolny od podátków/ powinności. Liber ager: libertũ praedium. Immunis ciuitas: immune praedium [...]. Kn 1280.
– List wolny/ vide Pássport. List wolny od przéłożonego duchownego/ vide formaty/ & Swiádéczny list. Kn 364.
– Żołnierz dobrowolny/ Woluntáryusz. Voluntarii milites [...] Euocati milites. Kn 1446.
– Wolnicá/ [...] Forum lanionum liberum. Kn 1279.
patrz: WOLNICA
– Godnié [...] nié godzi się żadnemu wniść iédno boso/ nié iést godno ábo godna rzécz/ nié iést wolno/ dozwolono. Kn 199.
patrz: WOLNIE, WOLNO
– Wolno/ nié tęgo/ słábo. Laxè constringere: remisse, solutè ligare [...]. Kn 1280.
patrz: WOLNIE, WOLNO
– Ciépło wolne/ Ciépły wolno/ vide Létni 1. Kn 81.
patrz: WOLNIE, WOLNO
– Pomáłu/ lékko/ polékku/ powoli/ wolno. Paulatim omnia crescunt [...] Aquae paulatim addito [...] Pomáłu stąpay/ nástępuiész mi ná pięty. Kn 767.
patrz: WOLNIE, WOLNO
– Létni/ i. wolno-ciépły. Tepidus dies [...] Tepida aqua. Kn 358.
– Wolnomowność/ Libertas loquendi [...] Lingua libera [...] Wolność języká [...] Wolność/ wypráwność ięzyká. Kn 1280.
– Wolnomowny/ [...] Qui libera lingua vtitur. Kn 1280.
– Béspiéczeństwo/ béspiéczność/ wolność od niébéspiéczeństwá/ Securitas. Kn 20.
patrz: WOLNOŚĆ
– Wolok rybá/ ábo Wiélgok rybá. Box, ocis. [...] est piscis palmum maiorem longus [...] oculus magnis... Kn 1281.
patrz: WOLOK
– Wołowiéc/ wołopás, Bubulcus [...] Bubsequa [...] Busequa. Kn 1281.
patrz: WOŁOPAS
– Wołosze/ Moldania, vel Multania ad Ortum [et] Septemtrionem nostram vergens, alio nomine Valachia [...] v. Multany. Kn 1280.
patrz: WOŁOSZ
– Wołoszyn/ Moldanus, Valachus. Kn 1281.
patrz: WOŁOSZYN
– Wołowiná/ wołowe mięso. Bubula [...] agnina Kn 1281.
patrz: WOŁOWINA
– Po wołowsku/ Bouatim, pro boatim, Nigidi. Kn 721.
patrz: WOŁOWSKI
– Przykry do woniániá/ vkuszenia/ słuchánia. Grauis odor [...] ventus [...] sonus. Kn 876.
patrz: WONIANIE
– Wąchánie/ woniánie. Odoratus pomorum [et] aspectus [...] Odorationum voluptates. Kn 1219.
patrz: WONIANIE
– Wonianká/ co dla woniey noszą/ z-czegokolwiék [...] Olfactorium [...] Wonne ziołá. Kn 1282.
patrz: WONIANKA
– W-orać w-rolą/ Inarare. Kn 1282.
patrz: WORAĆ
– Wrota/ vide Drzwi 2. Kn 1289.
patrz: WOROTA, WROTA
– Woskownia/ woskoboynia. Cerae officina. Kn 1282.
– Woskuię/ náwoszczam/ woszczę... Kn 1283.
patrz: WOSKOWAĆ
– Woskowáto fárbuiący fárbierz/ Cerinarius [...] qui cereo colore pannos inficit. Kn 1282.
patrz: WOSKOWATO
– Woskowáty/ woskowi podobny/ żołty. Cerinus color. Pruna cerina [...] woszczysty. Kn 1282.
patrz: WOSKOWATY
– Woskownia/ woskoboynia. Cerae officina [...] Cereolarium, Cerilarium. Kn 1282.
patrz: WOSKOWNIA
– Woskownik/ [...] Ceroplasta, qui ceram exercet [...] Cerarius. Kn 1282.
patrz: WOSKOWNIK
– Bucień ziéle/ Woszczycá [...] Gingidium [...] Vrsinus reddit Zurnicá. Kn 51.
patrz: WOSZCZYCA
– Woskowáty/ aliter.woszczysty. Kn 1282.
patrz: WOSZCZYSTY
– Wotownik/ wotuiący za kiem. Suffragator [...] przyczyńcá. Kn 1283.
patrz: WOTOWNIK
– Wotowa skrzynéczká/ puszká ná tabliczki/ kártki/ gałki wotowne. Kn 1283.
patrz: WOTOWNY
– Wotowny/ Suffragatorius [...] Suffragatoria amicitia... Kn 1283.
patrz: WOTOWNY
– Wotowa tabliczká/ gałká [...] Tabella suffragiorum. Kn 1283.
patrz: WOTOWY
– Wotowa skrzynéczká/ puszká ná tabliczki/ kártki/ gałki wotowne. Kn 1283.
patrz: WOTOWY
– Wozgrzywy/ vide Nosáty. Kn 1285.
patrz: WOZGRZYWY
– Nosáty koń/ wozgrzywny [...] Equus fluxione narium laborans [...] Polypolus equus. Kn 550.
patrz: WOZGRZYWY
– Woziébny/ wożeniu służący. Vehicularius cursus: vehicularium munus. Kn 1285.
patrz: WOZIEBNY
– Wilczysko [...] psisko/ zaięczysko [...] nożysko/ wozisko/ bábsko. Kn 1260.
patrz: WOZISKO
– Wodniczy urząd/ Aquaria prouincia. Kn 1277.
– Woźnictwo/ Aurigandi ars [...] Aurigatio. Kn 1285.
patrz: WOŹNICTWO
– Woźnego vrząd/ [...] Qui praeconium faceret, vetari in decurionibus esse. Kn 1285.
patrz: WOŹNY
– Kolásá/ Vectabulum [...] v. Wóz chłopski. Kn 288.
patrz: WÓZ
– Kárá do ciężarow gruba. Sarracum [...] Saracum [...] Serracum [...] Plaustrum [...] vide. Wóz chłopski. Kn 265.
patrz: WÓZ
– Wpasam się w-co/ w-kogo/ wpásł się w-mnie. Kn 1286.
– Imánie się czégo/ wpieránie się w co. Iniectio manus in bona [...] Assertio. Kn 250.
– Wpiśne/ v. Zapłátá od pisánia. Kn 1286.
– Wpiśne/ v. Zapłátá od pisánia Kn 1286.
– Wplécienie/ Intextus [...] Innexio [...] Implexus. Kn 1287.
patrz: WPLECIENIE
– Wpłynienie/ Influxio in corpus [...] Influxus stellarum: influentia vitiorum. Kn 1287.
– Sztępél do muszkiétu [...] wtykácz/ wpychácz. Kn 1123.
patrz: WPYCHACZ
– Odwrotny ábo odwrotowy/ odwracániu ábo wracániu służący/ wracálny. Kn 611.
patrz: WRACALNY
– Wrócenie/ v. Wracánie/ Przywrócenie. Kn 1289.
patrz: WRACANIE
– Wracánie się/ wrócenie się. Reditio. Kn 1288.
– Wradzam/ wradza co Bóg/ ábo przyrodzenie komu. Ingenerat Deus iras. Kn 1288.
patrz: WRADZAĆ
– Páznokci wrastánie w-mięso/ zákrzywienie. Kn 676.
patrz: WRASTANIE
– Adactus dentis [...] Udérzęnie/ wráżęnie zębów. Kn 1181.
patrz: WRAŻENIE
– Wrąb/ wrąbká [...] Karb, Nárzynánie/ Prászka/ Pręgá. Kn 1287.
patrz: WRĄBKA
– Chráp/ chráp ná kogo mieć/ vide Gniéwam się. Wrę. Kn 70.
patrz: WREĆ, WRZEĆ
– Windowe wręby/ ábo zawiásy/ gdzié biáguny chodzą. Chelonium. Kn 1262.
patrz: WRĘB
– Wradzam się w-kogo/ wrodziłéś się weń. Similitudo naturae illius ad te qui ab illo ortus peruenit. Kn 1288.
– Wroná v béczki/ Os dolij: orificium tinae [...] (czopowa dziura). Kn 1289.
patrz: WRONA
– Wróná ptak/ Cornix cinerea. Iunio, Ornithologis Kn 1289.
patrz: WRONA
– Káwá/ káwká. Gracus [...] Graculus [...] Monedula [...] Cornicula [...] vide Wroná. De Pyrrhocorace vide Kruk. Kn 271.
patrz: WRONA
– Wrónie oko ziéle czwórlistne/ iédná iágodá. Solanum monococcom, Gesner. Kn 1289.
patrz: WRONI
– Wronia nogá ziéle/ kania stopá. Coronopus [...] Dactylus. Gramen aculeatum. Kn 1289.
patrz: WRONI
– Wrónie masło/ ziéle/ záięcza kápustá. Illecebra: Andrachne agria. Kn 1289.
patrz: WRONI
– Wróny: [...] koń wróny. Coracinus. Kn 1289.
patrz: WRONY
– Wrastam/ wrósł páznogiéć w mięso. Immersus vnguis carni Kn 1288.
patrz: WROSNĄĆ
– Wrotycz Włoska/ v. Rádostká. Kn 1289.
patrz: WROTEZ, WROTYCZ
– Wrotycz ziéle/ Parthentum mas, Matthiol. Iuni. Athanasia [et] Tanacetum. Kn 1289.
patrz: WROTEZ, WROTYCZ
– Rádostká ziéle/ Wrotycz Włoská. Heliochrysos, f. Heliochrysum, al. Helichrysu. Kn 908.
patrz: WROTEZ, WROTYCZ
– Sarn, sárná/ sárnká. Dorcas [...] Oryx [...] Iuuenal. pilo ad caput verso vestitus [...]. Wrotosierć dici potest. Kn 980.
– Wrotosierć/ vide Sarn. Kn 1289.
– Pociskiwam/ pocisnąłem wroblá/ [...] Ferio iaculo. Kn 727.
– Wróbl/ Passer [...]. Passerculus. Kn 1289.
– Wroblę/ wroblętá. v. Ptaszętá. Kn 1289.
patrz: WRÓBLĘ
– Wróble proso/ ziéle. Lithospermum: aegonychon [...]. Kn 1289.
patrz: WRÓBLI
– Wróbl/ Passer [...] Passerculus, [...]. Wróblik. Kn 1289.
patrz: WRÓBLIK
– Wrócęnie/ v. Wracánie/ Przywrócęnie. Kn 1289.
patrz: WRÓCENIE
– Wracánie/ wrócęnie czégo. Redhibitio mancipij. Kn 1288.
patrz: WRÓCENIE
– Odeścia i wrocenia czás żołnierzowi náznáczony. Commeatus [...] Ad diem commeatus non venit, quod eum áquae interclusissent. Kn 596.
patrz: WRÓCENIE
– Wracánie się/ wrócenie się. Reditio [...] Celeritas reditionis. Reditus. Reuersio-febrium. Kn 1288.
– Wróg/ vox esssutitia. Malum, morbum, pestem, cacodamona sonans. Kn 1289.
patrz: WRÓG
– Wróżka [...] różká/ wróżenie: wróżbá rozmáita. Kn 1289-1290.
patrz: WRÓŻBA
– Wróżká [...] różká wrożenie: wróżba rozmáita. Kn 1289-1290.
patrz: WRÓŻENIE
– Wiedmá/ v. Wiészczká/ Wróżká. Kn 1247.
patrz: WRÓŻKA
– Wróżkowy/ wróżkom służący. Vaticinus liber [...] furor. Kn 1290.
patrz: WRÓŻKOWY
– Wrzask/ Clamor quem dolor exprimit, vt in pueris dum caduntur. Sublatus clammor. Kn 1290.
patrz: WRZASK
– Wrzaskliwy/ Crepulus, Anien. Crepula voce vomere sonuicia [...] Clamosus [...] Extra organum vox [...] v. Krzykliwy. Kn 1290.
patrz: WRZASKLIWY
– Wrzącość/ łácność do vwrzęnia. [...] teneritas in coctura. Kn 1290.
– Jászczur rybá morska/ łbem iaszczorcé podobna. [...] piscis sine squamis, teres vtrin[que] acutus, splendet vt vitrum [et] argentum, oculis magnis, garum ex eo optimum, Rondelet. alij scombrum diuer sum genus esse aiunt, a lacer. to voces licet Wrzecienicá [...] Saxetanus piscis. Kn 237.
– Wrzéciono/ Fusus [...] Rhombus, [et] Torques (a torquendo) instrumentum quo vertendo mulieres nent, [et] eodem vtuntur ad venesicia. Kn 1290.
– Wrzédziéię/ Nascuntur mihi hulcera: occupant me hulcera: oriuntur, serpunt hulcera. Vomica oritur. Kn 1291.
– Wrzédzienicá/ wrzod ciékący vstáwnié. Vomica erumpens. Kn 1291.
– Wrzésienny/ [...] Septembribus Calendis. Kn 1291.
patrz: WRZESIENNY
– Wrzészcze/ Vociferor [et] Vocidero [...] Qui vociferant saepe [et] Clamore tollere. Kn 1291.
patrz: WRZESZCZ
– Wrzeszczę/ Vociferor [et] Vocifero [...] wrzasnąć [...] wołać [...] krzyknąć. Kn 1291.
– Paw/ Pauo [...] A pipo, as. Turneb. vt a verto, vertilo. unde vertilabundus Varronis, nos wrzészczy dicimus. Kn 676.
– Września/ ziéle. V[ide] Támárzyszék. Kn 1291.
patrz: WRZEŚNIA
– Wrzodék/ Hulcusculum, Cels. Tuberculum cui subest vermiculus, ferro circumsecari oportet. Kn 1291.
patrz: WRZODEK
– Wrzodowiéc ziéle/ Stulisz. Thalictrum, vel Thalietrum. Kn 1291.
patrz: WRZODOWIEC
– Wrzosowiéc ziéle// wrzosowká. Coris, [...] eadem cum hyperico [...] Dzwonki. Kn 1291.
patrz: WRZOSOWIEC
– Stopnisty/ Gradatus [...] Gradatis pollicibus corticum sunt palmae [...] stopnisty wschodowáty. Kn 1071.
– Céná wskoczyłá wzgórę/ Accensum est pretio [...] Ingrauescit annona [...] Accedit plurimùm pretio [...] Kn 61.
patrz: WSKOCZYĆ
– Wstyd aliter. vt wstyd obnáżyć/ i. członki wstydliwe. v. Członek wstydliwy. Kn 1298.
patrz: WSTYD
– Wstyd/ wstydzenie się/ srómánie się/ absol. vt, wstydzenie się czégo/ záwstydzenie się. Pudor paupertatis [...] Pudor famae [...] Pudor patris [...] béz wstydu [...] záwstydzenie kogo. Kn 1297.
patrz: WSTYD
– Wstyd/ wstydliwość/ skłonność przyrodzona do wstydánia się. Sromięźliwość vczciwa. Pudor ornat aetatem: pudor adolescentis modestissimi. [...]. Kn 1297.
patrz: WSTYD
– Wstyd/ aliter. Wstyd odjąć pánnié/ i. pánieństwo. vide Dziéwictwo. Kn 1297.
patrz: WSTYD
– Wstyd mówić/ słucháć etc. idem, wstydzę się/ wstydzić się/ wstyd mię. Sed Latini etiam sic loquuntur: Pudor est dicere [...] Pudor adest nominibus. wstyd mówić słowá niektóre [...] Et inceptu turpe est. wstyd/ ábo sromotá i záczynać. [...] strách wspomináć. Kn 1297.
patrz: WSTYD
– Wstyd/ aliter. to co wstyd czyni/ ábo srómotná rzécz/ vczynék. Pudor [...] Irruit et nostrum vulgat clamore pudorem [...] v. Niécnotá I. Zélżywość. Kn 1297-1298.
patrz: WSTYD
– Członek wstydliwy białogłowski/ Natura [...] muliebris nam de matrona loquens hoc verbo vtitur. Natura, qua mulieres sunt [...] Feminal: interfeminium: virginal. Kn 104.
patrz: WSTYDLIWY
– Krok w cielé [...] Interfeminium [...] vide Członék wstydliwy białogłowski. Kn 318.
patrz: WSTYDLIWY
– Wyciąć komu/ v. Siékę kogo rózgą. Kn 1299 [1307].
patrz: WYCIĄĆ
– Wycięcie/ vide Wyrznięnie. Kn 1299 [1307].
patrz: WYCIĘCIE
– Pięń z-wyciętego drzéwá sztuká/ vide Kłodziná. Kn 688.
patrz: WYCIĘTY
– Kámiennik/ co łamié ábo wyciná w górách kámień. Lapidarius [...] Marmorarius [...] Faber marmoris [...] Quadratarius [...] Lautumarius [...]. Kn 261.
patrz: WYCINAĆ
– Wycinam/ wyrębuię/ lás gay. Excido lucum, arborem [...] Excindo syluam, propr. sed passim transferetur. vt, excindere vrbem [...] Excindere gentem [...] excindere rupem. Exputare vitem totam veteranam: palos caedere, & exputatos acuere [...] Explanto [...] Si soboles radicibus adhaeret, explantanda, ferroq'; allaeuanda est. Idem, Explantare arbusculam. Exseco [...] Exsectae syluae. Exseco pestem, neruos vrbis [...] Recido vepres [...]. Kn 1299 [1307].
patrz: WYCINAĆ
– Wycinam komu policzék/ v. Policzkuię. Kn 1299 [1307].
patrz: WYCINAĆ
– Policzkuię kogo/ wycinam komu policzék. Infringo colaphum alicui [...] Infligo alicui colaphum [...] Incutio alicui colaphum [...] Colaphizo [...] Porrecta palma ferio aliquem [...] Depalmo aliquem [...] vide Biię pięścią. Kn 765.
patrz: WYCINAĆ
– Wyrębuię/ v. Wycinam. Kn 1329.
patrz: WYCINAĆ
– Wycinánie [...] Excisio. Kn 1299 [1307].
patrz: WYCINANIE
– Cwiczę kogo/ Exerceo aliquem in aliquo studio. Excolo aliquem disciplinâ, doctrinâ [...] Człowiékiem vczynić/ Recoquere hominem [...] nostri tr. dicunt, wyczosáć/ wygárbowáć/ [...]. Kn 90-91.
– Wygárbowáć kogo/ tr. v. Wybiiam 10. et Cwiczę. Kn 1312.
– Wykład słów/ dobywánie poczatku ábo własności słów. Etymologia. [...]. Kn 1315.
patrz: WYKŁAD
– Wykład czégo trudnego/ wykłádánie Explicatio rerum facilis: explicatio fabularum [...]. Kn .
patrz: WYKŁAD
– Duchowny wykłád/ wyrozumienie czégo. Interpretatio, [...] Sensus. Kn 153.
patrz: WYKŁAD
– Słowo Łácińskie ábo Polskie nic nié znáczące péwnego ábo z-áféktu iákiego náglé wymowione/ ábo trudne do własnego wykłádu […] Rum/ puk/ plásk/ bá/ terefere. Kn 1022-1023.
patrz: WYKŁAD
– Cząbrzycá Włoska/ Wyłup tymowy/ kámionká/ dźięćielicá Włoska/ Epithymium. Kn 94.
patrz: WYŁUP
– Wymęczyć co ná kięm/ Tormentis cogere fateri. Tormentis aliquid inuenire: doloribus tormentorum verá vocem elicere. In eculeo quaestio habita est. Tormentis vehementissimis quaerebatur. Nulla vis tormentorum in eo praetermissa est, vt veritas extorqueretur [...]. Kn 1320.
patrz: WYMĘCZYĆ
– Wygłodzić/ v. Wymorzyć. Kn 1312.
patrz: WYMORZYĆ
– A/ przydáiąc co do przeszłych słow. A co piszész/ iż/ etc. [...] Quod [...] Quod autem ita scribis [...] á żébyś nié rozumiał iżéć tám iéść dádzą/ ták cię wymorzę/ żé &c. Kn 2.
patrz: WYMORZYĆ
– Wymorzyć się/ v. Przémieram. Kn 1321.
patrz: WYMORZYĆ
– Wymorzyć wszystkich/ Fame omnes conficere, enecare, necare [...] Vicinum, Vmarzam. Kn 1321.
patrz: WYMORZYĆ
– Głodzę/ morzę głodem. vide Wymorzyć/ Morzę. Kn 192.
patrz: WYMORZYĆ
– Wymowcá/ Eloquens (substant.) architectus verborum, logodaedalus. Perfectus Orator, & Graecè ab eloquendo Retor, latine eloquens dictus est [...]. Kn 1321.
patrz: WYMOWCA
– Wymowá/ Wymowność. Eloquentia, [...] De quo dum disputarem, tuam mihi eloquentiam dari vellem. Eloquentiam à natura ad salutem hominum & conseruationem datam. Elocutio commoda, manis, puerilis. Eloquendi vis. [...] ║ Eloquium, (poëticum est) [...] Dulci ac blando eloqui amicam solatus. ║ Platonis eloquio monitus. [...] ║ Eloquium liquidum, melleum. [...] Facundia, [...] Facunditas [...]. Facile sibi facunditatem virtus, argumenta inuenit. Copia dicendi mirabilis, [...] ║ Disertitudo, [...]. Facultas dicendi singularis. Filum orationis tenue, vberius. Summa vis dicendi. Vbertas dicendi. [...]. Kn 1321.
– Wymowny/ Eloquens, [...] Socrates dicebat, omnes dicebat in eo quod scirent, satis esse eloquentes. Vir omnium eloqentissimus. Homo copiosus ad dicendum. Pereloquens. Disertus. [...] Disertissimus, [...]. Facundus, [...]. Perfacundus, [...] Multùm potesta facundia, [...]. Facundiâ validus, [...]. Orandi validus, [...]. Facundiosus, [...]. Cuius quasi torrens fertur oratio. Omnibus naturae & doctrinae praesidijs ad dicendum paratus. [...] v. Płyną mu słowá. Kn 1321.
patrz: WYMOWNY
– Iák z biczá mowi/ v. Wymowny. Kn 231.
patrz: WYMOWNY
– Wymówienie słowá/ v.Wyrzéczenie. Kn 1321.
– Wymówienie sobié czégo/ wárowánie. Exceptio, [...]. Kn 1321.
Kn 978.
patrz: WYMYŚLIĆ
– Czárt to wymyślił [...] Kn 978.
patrz: WYMYŚLIĆ
– Wymywam co/ v. Płóczę/ Wypłókáć. Kn 1322.
patrz: WYMYWAĆ
– Wypalić dobrzé cégłę/ [...] Excoctum reddere [...]. Kn 1323.
patrz: WYPALIĆ
– Wypalić cégły/ wapna/ piéc/ drwá. Coquere lateres, calcem semel, bis. [...]. Kn 1323.
patrz: WYPALIĆ
– Wypráć kogo/ v. Wybić. Kn 1324.
patrz: WYPRAĆ
– Wypráć koszulę/ v. Piérzę I. Kn 1324.
patrz: WYPRAĆ
– Niéodmyty [...] trudny do wypłokánia/ wypránia [...] qui elui neglit. Indelebitis [...] Indelebile nomen [...] Illutibilis odor [...]. Kn 510.
patrz: WYPRANIE
– Alkierz wypuszczony [...] Podium [...] Exostes, suggrunda, proiectum [...] wydátny álkierz z ściány [...] Ganek 1. Kn 6.
– Wyrzézał się nóż/ Exesus est culter crebro vel assiduo scissu [...]. Kn 1332.
– Iák wyrznął/ vide Grzécznié. Kn 231.
patrz: WYRZNĄĆ
– Wyrznięnie/ [...] excisio tectorum [...] (sed hoc translatum est: redde, Obálęnie domu [...]. Kn 1332.
patrz: WYRZNIENIE
– Wyrznięnie/ Exsectio fundi in armario. [...]. Kn 1332.
patrz: WYRZNIENIE
– Wyrznięnie/ [...] Frustum excisum. Kn 1332.
patrz: WYRZNIENIE
– Wyrzynánie/ v. Wyrznięnie. Kn 1332.
patrz: WYRZNIENIE
– Wyrznięnie/ [...] Excisio linguae [...] Frustum excisum. Kn 1332.
patrz: WYRZNIENIE
– Wycięcie/ vide. Wyrznięnie. Kn 1299 [1307].
patrz: WYRZNIENIE
– Vfność/ nádziéiá o cudzey woli/ z dobre przyięcie/ pochwalęnie [...] Fiducia [...] W-nádziéię mey woli/ przyzwolęnia. Officiu[m] [...] Licet filicem sine iniuria vicini, etiam cum officio decidere. z-pochwalęniem/ ábo z-dzięką. vel certè sic reddes: Godzi się paproć ná roli sąsiéckiey wysiec: czym nié tylko krzywdy nié vczynisz/ ále i posługę/ i dobrodziéystwo sąsiádowi [...]. Kn 1181.
patrz: WYSIEC
– Wysiékam kogo/ wysiec. v. Siékę kogo rózgą. Kn 1333.
patrz: WYSIEC
– Siékę kogo rózgą/ biczem/ chwostam/ smágam. Caedo virgis aliquem acerrimè, vsque ad necem [...] Facere aliquem feruentem flagris [...] wysiec. Torrere aliquem flagellis [...]. Kn 995.
patrz: WYSIEC
– Wysiédzieć się przéd kięm. Sed saepiùs additur negatio. Nié wysiedzi się nikt przed nięm/ i. nié ma pokoiu. Quieto mihi esse licet vel non licet per aliquem [...]. Kn 1333.
– Wysiédzieć się/ wysiédziáłá się kokosz. Incubatu exhausta gallina [...]. Kn 1333.
– Siékácz (de homine) Sector, Festus Pauli. qui secat [...] v. Wysiékácz/ Bitny. Kn 995.
patrz: WYSIEKACZ
– Szermierz/ Pugil [...] Gladiator [...] Pentathlus [...] Pyctes [...] Pycta [...] Quinquertio [...] v. Wysiekácz 1. Kn 1112.
patrz: WYSIEKACZ
– Béstyálnik/ z béstyámi się potykáiący ná widokách/ Bestiarius [...] v. Zapáśnik/ Wysiekácz. Kn 21.
patrz: WYSIEKACZ
– Wysiékácz pogrzébny/ Bustuarius [...]. Kn 1333.
patrz: WYSIEKACZ
– Wysiékácz Rzymian stárych ná widokách/ Gladiator [...] Samites [...] Pinnirapus [...] Laqueatores [...] sidlnik propriè. Item erant Bestiarij [...] gladiatores, qui cum bestijs depugnabant [...] v. Szermierz. Kn 1333.
patrz: WYSIEKACZ
– Wysiekam kogo/ wysiec. v. Siékę kogo rózgą. Kn 1333.
patrz: WYSIEKAĆ
– Wysiékám się/ wysiékáią się wysiékáczé. Rem duelli ago [...] v. Poiédynék. Kn 1333.
patrz: WYSIEKAĆ
– Wysiékam się/ v. Wymawiam się. Kn 1333.
– Wysłowić co. vt, Kto to wysłowi? i. słowy wymówi/ vide Wypowiádam I. Kn 1334.
patrz: WYSŁOWIĆ
– Wysłowiony/ v. Wypowiedziány. Kn 1334.
– Wysłuchácz/ Exauditor [...]. Kn 1334.
– Sonchus arborescens, [mlecz] wysoki. Kn 417.
patrz: WYSOKI
– Wytchnienie/ Respiratio in oratione [...] v. Oddéch/ Odpocznienie/ Przéstánék. Kn 1338.
– Wytracam/ idem trácę wszystkich/ v. Wybiiam ptaki. Kn 1338.
patrz: WYTRACAĆ
– Szturm odbić/ wytrzymáć. Impetum alicuius propulsare, reprimere, reflectere, frangere. Kn 1124.
patrz: WYTRZYMAĆ
– Dziésięcinę odbieram/ wytykam. Decimas accipio Kn 166.
patrz: WYTYKAĆ
– Iák z płatká wywinął/ iák z rąbká [wywinął]. Vestem, supellectilem mundam et benè compositam habet. Emunctae naris homo. Omnia eius nitida, culta, concinna, benè concinnata, tersa, polita [...]. Kn 231.
patrz: WYWINĄĆ
– Wzdycham/ Suspiro, [...] Tacito pectore suspiro. Traho suspirium [...] Gemo [...] Gemo pro aliquo: gemere occultè suum malum [...] Gemis te seruum [?] malum [...] Gemico [...] Gemitus do cieo [...] Gemitus edo, [...] Ingemo [...] Ingemiseo [...] Adgemo alicui [...] tacitè gemo [...] Gemuit Senatus [...] Quid congemis [...] Kn 1346.
patrz: WZDYCHAĆ
– Wzdycham nád czym/ Ingemo agris [...] Ingemo laboribus [...] Ingemo malis proprijs [...]. Kn 1346.
patrz: WZDYCHAĆ
– Wzdycham cięszko/ Altè peto suspirium, [...]. Magno motu traho suspiria. Suspiro ab imo pectore. [...] Ingentem dat ab imo pectore gemitum: De imo pectore ducere gemitus. [...] Gemitibus largis concuti. [...] Grauiter aliquid gemo [...]. Kn 1346.
patrz: WZDYCHAĆ
– Wzdychánie/ Gemitus, us [...] gemiti per secundam, [...] Suspirium, [...] Suspiratio, [...] Suspiratus, us. [...] P. Suspiritus, us, [...] Latere petitus imo spiritus. Kn 1364.
patrz: WZDYCHANIE
– Chłostę wziąć/ Dare supplicium alicui de se [...] Dare poenas [...] De tergo vestro dabitur mihi supplicium: Poenas magistro pendes [...]. Kn 67.
patrz: WZIĄĆ
– Wzmianka czégo/ Mentio alicuius rei [...]. Kn 1348.
patrz: WZMIANKA
– Wzmiankę czynię/ v. Wspominam 2. Dotykam krótko. Kn 1348.
patrz: WZMIANKA
– Zábáwá/ zábawká. [...] Zábáwiánie [...]. Kn 1355-1356.
patrz: ZABAWIANIE
– Zábáwiony/ zábáwny. Occupatus: occupatus in aliquare: occupatissimus: occupationibus implicatus: distentus: districtus [...]. Negotiosi dies [...] Robotne/ zábawne. [...]. Kn 1356.
patrz: ZABAWNY
– Zabinek ziéle/ v. Jáskiér. Kn 1358.
– Bábá zabobonna/ co lekuié nié czárámi/ álé zmyślonemi nabożenstwy [...] Piatrix [...] Expiatrix [...]. Kn 10.
patrz: ZABOBONNY
– fant item., zastawa vt. [...] zafantowano dobra. Kn 172.
– Mnich/ Monachus [...] v. Zakonnik. Kn 419.
patrz: ZAKONNIK
– Funduię zakonniki/ záczynam zakon. Kn 181.
patrz: ZAKONNIK
– Profés/ zakonnik co ślub iáwny uczynił. [...] Hieromonachus [...]. Kn 823.
patrz: ZAKONNIK
– Zaletnik względem małżęństwa/ Procus, [...], Zaletny hoc sensu. Kn 1374.
patrz: ZALETNIK
– Zámiáná słów/ Mowá nié własna. Immutatio verborum [...] Metaphora [...]. Kn 1377.
patrz: ZAMIAN, ZAMIANA
– Zámiáná czego/ Permutatio pecuniae, rerum quarumuis. Mutatio officiorum dando, accipiendo. [...] Odmieniánie pieniędzy. Kn 1377.
patrz: ZAMIAN, ZAMIANA
– Zámiáną/ zámiánkiem [...] Metaphoricè. Translatiuè [...]. Kn 1378.
patrz: ZAMIANĄ
– Zámierzchnąć/ Opprimi nocte [...]. Kn 1378.
– Zámordowáć/ v. Zábiiam okrutnié. Kn 1379.
– Zábiiam okrutnié/ zámordowáć. Omni supplicio excruciatum necare. Mactare aliquem supplicio. Omni supplicio interfici. Trucidare aliquem [...]. Kn 1357.
– Kołokwintydá/ korb léśny/ ośli ogórék/ bániá zamorska. Colocynthis [...] Cucurbita siluestris [...] frutex est humi repens fructu rotundo. Kn 292.
patrz: ZAMORSKI
– Zamorsky/ Marinus passer [...] Kn 1379.
patrz: ZAMORSKI
– Cébulá zamorska/ Scilla [...] Squilla [...]. Kn 59.
patrz: ZAMORSKI
– Zapis/ zápisánie/ zápisowánie czégo w kśięgi publiczbe. Tabulae, Cicer. Dicere pro tabulis, contra tabulas [...]. Kn 1384.
patrz: ZAPIS
– Zárzézáć człowiéká/ owcę à zárzéznię [zarzezuję]: zárznąć à zárzynam. Scisso gutture mactare [...] Zárzézáć/ dirum & foedum quid olet. Zárznąć non ita, vt zárznąć kurá/ gęś. Kn 1391.
– Zárzézáć drewno/ à zárzynam vel zárzézuię. Acuere scindendo, vel cultro exacuere paxillum etc [...]. Kn 1391.
– Zárzynam/ v. Zárzézáć 1. Kn 1391.
– Rznę/ v. Rzéżę 1. Zárzézáć 2. Item transfertur ad alia. vt, Rznié ná skrzypicách/ i. skrzypa/ gra. vide Skrzypek. Kn 972.
– Zárobić ná niéłáskę/ Effundere gratiam collectam. Exulcerare gratiam alicuis. Malè mereri de aliquo. Colligo inuindiam crudelitatis. [...] Mereri offensam, odium. [...] Obrażam kogo. Kn 1387.
patrz: ZAROBIĆ
– Zarzecze/ [...] Locus trans flumen. Sic zaléśie/ Locus trans siluam. Zamośćie/ zabłoćie/ zawodźie/ zawiśle. Locus trans pontem, transpaludes, Istulam[!] etc. Kn 1391.
patrz: ZARZECZE
– Żarzéwięm piékę/ ábo w-żarzéwiu. [...] Cinere feruenti torreo. Kn 1391.
– Zarzéwie/ węglé żywe/ żarzyste z-popiołem ábo w-popiélé. Prunae obductae cinere. [...] Et cinis obductae celebat lumina prunae. Kn 1391.
– Czop/ zárzézánie dréwná do wiązánia/ Cardo qui in cauum inditur [...] Pedicinus [...] Cardo [...] vide Klisterá. Kn 105.
patrz: ZARZEZANIE
– Zárzézáć drewno/ à zárzynam vel zárzézuię. Acuere scindendo, vel cultro exacuere paxillum etc [...]. Kn 1391.
– Zárzézáć człowiéká/ owcę à zárzéznię [zarzezuję]: zárznąć à zárzynam. Scisso gutture mactare [...] Zárzézáć/ dirum & foedum quid olet. Zárznąć non ita, vt zárznąć kurá/ gęś. Kn 1391.
– Zárzézáć człowiéká/ owcę à zárzéznię [zarzezuję]: zárznąć à zárzynam. Scisso gutture mactare [...] Zárzézáć/ dirum & foedum quid olet. Zárznąć non ita, vt zárznąć kurá/ gęś. Kn 1391.
patrz: ZARZNĄĆ
– Szyié przodék/ gárdło. vt cùm dicimus: Zárznąć kurá w-gárdło. Iugulus pro alicuius capite ostentare [...] Iugulus [...]. Kn 1129.
patrz: ZARZNĄĆ
– Zákończánie/ zákońćzęnie. Exacutio calami [...] Incisura sarmenti [...] Zárznięnie kliniáste [...]. Kn 1371.
patrz: ZARZNIENIE
– Záświtnąć/ Illuxit dies [...] Záświtnął dzień [...]. Kn 1396.
– Tłumię co/ zátłumiam. Obruo [...] Obrutus ignis multo cinere. Obruo alicuius orationem, potentiam. Obrui copia sententiarum, testibus: Obruitur risu testis: obruere memoriam & nomen alicuius [...] Voluptatem dolor obruit [...] Obruo famam alicuius [...] Opprimo ignem, hostem [...] Oppprimo bellum exortum: consilio aliquem: ruina opprimi: terra opprimi [...] Vnda flammas opprimit [...] Pessundo iracundiam [...] Premo iras: famam alicuius [...] Deprimo fortunam alicucius [...] Oblitero aliquid rebus gestis: Obtundo mentem: ingenium. Comprimo scriptum ne emanet [...] Supprimo famam rei [..] Supprimo animum cibis [...] Sepelire dolorem [..] Supplodo [...] Illam calumniam persequemur, quae nisi supplodetur, manebit [...]. Kn 1143.
– Zátłumiam co [...] Sepelio dolorem [...] Obruunt voluptates dolorem [...] Obumbro [...] Obumbratur vino sapientia. Strangulant sata gramina [...] Zágłusza. v. Tłumię/ Zágłuszam. Kn 1396.
– Zágubiam co/ Supprimere testamentum [...] Abolere monimenta alicuius [...] Abolere legem [...] Extinguo memoriam alicuius, tr. [...] Vicinum, Zátłumiam/ Wniwécz obrácam/ Zátrácam. Kn 1367.
– Sciśnięnie zéwsząd iédney rzéczy od drugiey/ przéciwney zwłaszczá/ ábo mocniéyszey. Antiperistatis, vox Graeca est [...] Compressio vndiqúe circumfusa [...] Obstrictus [...] Per haec loca (subterranea sulphure plena) cùm se spiritus (ventus) torsit, exitum quaerens, accendat flammam ipso obstrictu necesse est [...] Luctationem, & Conglobationem. Nonnunquam inquit, conglobationem illam rumpit, spiritus inclusi & in exitum nitensis luctatio. Oppressus [...] zátłumięnie [...]. Kn 985-986.
– Niétonący/ niépogrążny. Immersabilis [...] Inobrutus vndis [...] nié zátłumiony/ nié zágrążony [...]. Kn 533.
Kn 412.
patrz: ZAWISTNY
– Záwłóczę siewbę broną/ inocco lupinum. Kn 1401.
– Nié záwsze udérzy ná co zmiérzy. Kn 1437.
patrz: ZAWSZE
– Do ząb tr. vt Do ząb broni przyiaciélá/ zdánia swego/ etc. Mordicùs tuetur amicum, tr. Pertinaciter ei adhaeret. Constantissimè eum defendit [...]. Kn 126.
patrz: ZĄB
– Do ząb/ proprie. vt Do ząb broni wilk dzieci/ etc. Lupus mordicùs catulos defendit. Nonnisi dentibus excussis à catulis lupum amoueas [...]. Kn 126.
patrz: ZĄB
– Pápawá/ żábi kwiát/ mlecz świni/ plesz/ mnich/ lwi ząb/ radyki/ gołębi groch. [...] Aphaca [...] Ambubeia Kn 668.
patrz: ZĄB
– Niezbrodzony / vide Głęboki / [...] Niépoiętny 1. Kn 543.
patrz: ZBRODZONY
– Zbrodzony / bród májący / brodźisty [...]. Kn 1408.
patrz: ZBRODZONY
– Niezbrodzony / vide Głęboki / [...] Niépoiętny 1. Kn 543.
patrz: ZBRODZONY
– Boday zdrow/ Bożéć day zdrowie/ gdy kto kichnié/ piié do mnié [...] Bene vixis vel vixeris [...]. Kn 39.
patrz: ZDROWY, ZDRÓW
– Zdyszeć/ v. Umierám. Kn 1414.
patrz: ZDYSZEĆ
– Żebrzycá zielé/ Smłód czarny. Seseli AEthiopicum. Seseli peregrinum [...]. Kn 1416.
– Kauterium náczynie. [...] Cauterium [...] Polonicè żegadło [...]. Kn 271.
– Zegadło/ Cauterium, v. Kautéryum I. Kn 1416.
– Zelw/ żelwica Tucholi. Idem, Swiéść. Kn 1418.
patrz: ZELW, ŻELW, ŻELW
– Zeniszék ziéle/ Ageratum [...]. Kn 1419.
patrz: ZENISZEK
– Dłubáczká zębna/ vide Zębna Szpilká. Kn 121.
patrz: ZĘBNY
– Gnoię/ zgnoić kogo. Kn .
patrz: ZGNOIĆ
– Gąsienicá/ gąsionká kosmáta/ liszká ziélna/ wąsienicá/ wąsionká. Conuoluulus, Voluox, [...]. Vruca [...]. Kn 187.
patrz: ZIELNY
– Żábá drzéwna/ ziélona/ máła. Dryophyta, dryophytes [...]. Calamita [...]. Omnium minima et viridissima. [...] Kn 1355.
patrz: ZIELONY
– Milá Włoska/ i miérnikow/ ziemiopisow/ ábo kráiopisow. Milliare, is. n. milliaru[m], n. Kn 411.
patrz: ZIEMIOPIS
– Gádziná gad/ ziemiopłaz/ Repens animans [...]. Reptile [...] Serpentia secla ferarum [...]. vide Robáctwo. Kn 183.
– Gdulá ziemna/ ziéle. Rzépá léśna/ świniak/ świni chleb. Cyclaminus & Cyclaminum [...]. Kn 187.
patrz: ZIEMNY
– Gruszká ziemna ziéle/ gruszká wycza. Apios. Kn 214.
patrz: ZIEMNY
– Żábá ziemna krostáwa/ wiélka. Bufo [...]. Kn 1355.
patrz: ZIEMNY
– Ziołopis/ co o ziołách piszé/ [...] Herbarius [...]. Kn 1430.
patrz: ZIOŁOPIS
– Złoćień źiéle/ [...] Achilleos [...] Sideritis [...] mille-folia, Heraclea [...] Panax heracleos [...] Militaris herba [...]. Kn 1432.
patrz: ZŁOCIEŃ
– Złomignat źiéle/ Gádowy tránk/ Węźowy tránk. Panaces Pharnacam, et Solidago Saracenica prima. Sireni. tribuitur hoc nomen Polonicum aliis herbis ob similem effectum. v. Przymiotowe źiéle. Kn 1433.
patrz: ZŁOMIGNAT
– Funt złotniczy/ [...]. Kn 181.
patrz: ZŁOTNICZY
– Pozłocisty/ złocisty/ pozłacány. Inauratus. Auratus currus: auratum tectum [...] Aureolus, auro similis [...] Obauratus [...] Imbracteatus auro [...] Pozłocisty sporo/ ábo bláchą złotą pokryty. Contactus ab auro fuluo chlamydem [...] Auratilis puluisculus [...] Circumlitus auro. Kn 810.
patrz: ZŁOTY
– Szláchtáwá/ Chlástáwá/ Płésznik mniéyszy/ Chmiélik/ Złoty tránk. Conyza, Cunilago, [...] Conilago, Psyllium, [...] vulgò Pulicaria minor. Kn 1117.
patrz: ZŁOTY
– Złożenie pápieru/ szaty Kn 1435.
patrz: ZŁOŻENIE
– Złożenie/ Złożenie się v Skłádánie. Kn 1435.
patrz: ZŁOŻENIE
– Złożenie kogo z urzędu/ ábo skłádánie [...] Abrogatio magistratus [...] Depositio dignitatis [...]. Kn 1435.
patrz: ZŁOŻENIE
– Apétyt brzémiennych zły/ Malacia [...]. Kn 8.
patrz: ZŁY
– Zmierzam do celu/ do kogo/ do czégo/ ná co [...]. Kn 1437.
patrz: ZMIERZAĆ
– Zmierzchło się/ Contenebrauit [...] Pascunt quoad contenebrauit [...]. Kn 1437.
– Mierzcha się/ mrok páda. Noctescit [...] Contenebrat [...] prętko się zmierzchło. Kn 404.
– Nié záwsze udérzy ná co zmiérzy. Kn 1437.
patrz: ZMIERZYĆ
– źmiiowiéc kámięń/ [...] Echites: lapis viperae [...]. Kn 1437.
– źmiiowiéc źiele/ v. Wężownik 4. Kn 1437.
– Nábiégałem się (Sensu molesto) i. biégałém długo/ zmordowałem się biégáiąc [...] Fessus sum plorando [..] Defessus sum iubendo [...] Defessus sum quaeritando [...] Defessus sum ridendo [...]. Kn 451.
patrz: ZMORDOWAĆ
– Przéganiam aliter. vt Przégnał konié/ woły. i. zmordował pędząc/ poganiáiąc/ biéżąć. v. Morduię. Kn 841.
patrz: ZMORDOWAĆ
– Zrobić się/ i. zmordowáć/ sprácowáć bárzo/ ábo siły robotą zbytnią ábo długą vtrácić. vide. Zérwáć się. Kn 1451.
patrz: ZMORDOWAĆ
– Zmordowánie/ zmordowány/ v. Sprácowánie/ Sprácowány. Kn 1438.
– Zmordowánie/ zmordowány/ v. Sprácowánie/ Sprácowány. Kn 1438.
patrz: ZMORDOWANY
– Zmrużék gra/ Mżyk/ Zmurék/ Babká/ Mżyték/ [...] Myinda, Iunio ex Polluce. [...] Musca aerea. [...]. Kn 1483.
patrz: ZMRUŻEK
– Mżyk/ vide Zmrużék . Kn 440.
patrz: ZMRUŻEK
– żmudźinék/ koń máłego wzrostu/ iákich nawięcey wé żmudźi. Jédnochodnik drobny. Kn 1438.
– Zmrużék grá/ Mżyk/ Zmurék/ Babká/ Mżytek. [...] Myinda, Iunio ex Polluce [...] Musca aerea. [...] Kn 1438.
patrz: ZMUREK
– Zmyślácz/ Fictor legum [...]. Simulator [...]. Dormitator [...]. Pokrywácz. [...] Kn 1439.
– Zmywam/ vide Vmywam. Kn 1439.
patrz: ZMYWAĆ
– Znáć po głosié etc. Vox hominem sonat [...] Znáć po twarzy. Vultu ferebat quos spiritus gessisset [...] Znáć po chodzié [...] Incessus demonstrat quis sis [...] Znáć po obrazách/ ábo z-obrázów rytych [...]. Kn 1439.
patrz: ZNAĆ
– Znáć co ná kiem/ v. Pokázuie po sobié. Kn 1439.
patrz: ZNAĆ
– Siékę owiés/ v. Znę. Kn 995.
– Żnę/ Meto [...]. Kn 1442.
– Znośnié/ Tolerabiliter fero aliquid: tolerabiliùs pati dolores. Toleranter aliquid fero. Toleranter pati dolores […]. Kn 1443.
– Rzęsá/ rzęsá wodna/ żábia zob' / méch wodny/ Dźiérzęgá. Kn 970.
patrz: ZOB, ZOB, ZOBIA, ZOBIA, ZÓB, ZÓB, ZUB, ZUB, ŻOB
– Zób´ ptasza/ kokosza etc. posypká. Cibarium: esca gallinarum. [...] Kn 1444.
patrz: ZOB, ZOB, ZOBIA, ZOBIA, ZÓB, ZÓB, ZUB, ZUB, ŻOB
– żołądź/ morsky pław miękkoskorupy/ iako Grecy i Łáćinnicy go zowią. Balanus [...] Concham rhomboidem [...]. Kn 1445.
– Żołędny/ żołędźiowy/ żołędźiorodny. Glandifer [...] Glandifera quercus: glandifera aratio. Glandarius [...]. Glandaria silua. [...]. Kn 1445.
– Żołtarz/ [...] Liber psalmorum sacrorum [...]. Kn 1447.
– Żołćiány/ żołćiowy. Felleus sudor [...]. Kn 1445.
– Żołćień źiéle/ v. Ostrzyż Indyyski. Kn 1445.
– żoráwi kámięń/ ábo żorawnik Kn 1449.
– Żoráwiny źiéle v. Miéchunki. Kn 1449.
– Miéchunki źiéle/ Zoráwinki/ Gárliczki/ Pęcherzycá/ Wiśnié pśie/ Pśinki pęcherzyste/ Morskie. Halicarabum [...] Vesicaria. Strychnum soporiferum, Callion, Moryon, Moly. [...]. Kn 401.
patrz: ZÓRAWINKA
– Zubr/ Bison, ontis. [...]. Kn 1453.
patrz: ZUBR, ŻUBR, ŻUBR
– Zubrzyná/ Caro bisontis. Kn 1453.
patrz: ZUBRZYNA
– Żufká/ v. Polewká 2. Kn 1454.
– Zwiástowánie Panny Máriey/ [...] in Canonibus SS. i. dies lati nuntij vulgò Annuntiatio, Nuntius Mariae caelitùs adueniens, allatus. [...]. Kn 1455.
– Zwierciádło/ Speculum. Kn 1456.
– Zwiéśieniéc źiéle skálne/ Cymbalaria [...]. Kn 1456.
– Száłwiia/ item v. Zwiéśinosék 2. Kn 1099.
– Zwiéśinosék wiélki pachnący. Szałwia ś. Ianá. [Sclarea, Matrisylua, [...] [Herba S. Ioannis, Officin. [...]. Kn 1456.
– Zwiéśinosék źiéle / v. Gránaték 1. Kn 1456.
– Gránaték źiéle/ szkárłat/ lépiennik/ zwiésinosék. Horminum [...]. Kn 207.
– Zwodziciel/ zwodnik/ zwodcá Deceptor [...] v. Szálbierz. Kn 1458.
patrz: ZWODNIK
– Zwodziciel/ zwodnik/ zwodcá Deceptor [...] v. Szálbierz. Kn 1458.
patrz: ZWODZICIEL
– Potykam się z-niéprzyiaciélem/ bitwę zwodzę/ ztaczam. Praelium facio, committo: dimico praelio cum aliquo. Kn 799.
patrz: ZWODZIĆ
– Żylęniéc źiéle/ żyłowátego korzenia/ żyłom pomocne. Acidoton. Neuras [...]. Poterion, Phrynion [...]. Kn 1462.
– Żyłowáto/ Neruosè, Transtulit ad orationem Cicero. [...] Węzłowáto dicimus. Kn 1462.
– Żywokost/ kosztywał/ żywignat. Symphytum [...] Symphytum petraeum [...] Anonymos. Herba Scythica [...]. Kn 1464.
– Żyzność/ Vbertas agrorum [...]. Vbertas soli [...] Fecunditas terrae [...]. Felicitas terrae [...]. Fecunditas restibilis [...]. żyzność na drugi rok zostáiąca Fertilitas loci [...] Fertilitas agrorum [...]. Bonitas terrae [...]. Kn 1465.
– Głuchy/ ktorégo nié słyszeć/ ábo źlé słyszeć. Niégłośny. Surda buccina. [...] Surdus ictus. [...] Subsurda vox. Kn 195.
patrz: ŹLE
– Brodawka źrzebięca/ Hippomanes [...]. Kn 45.
patrz: ŹREBIĘCY
– Żábá dżdżowa/ Diopetes [...]. Kn 1355.
patrz: ŻABA
– Żábá drzéwna/ ziélona/ máła. Dryophyta, dryophytes [...]. Calamita [...]. Omnium minima et viridissima. [...] Kn 1355.
patrz: ŻABA
– Żábá ziemna krostáwa/ wiélka. Bufo [...]. Kn 1355.
patrz: ŻABA
– Żábá drzéwna/ ziélona/ máła. Dryophyta, dryophytes [...]. Calamita [...]. Omnium minima et viridissima. [...] Kn 1355.
patrz: ŻABA
– Żábá wodna/ Rana fluuiatilis, rana marina. [...] Rubeta [...] Kn 1355.
patrz: ŻABA
– Żábá drzéwna/ ziélona/ máła. Dryophyta, dryophytes [...]. Calamita [...]. Omnium minima et viridissima. [...] Kn 1355.
patrz: ŻABA
– Zába/ Rana [...]. Kn 1355.
patrz: ŻABA
– Żábá ziemna krostáwa/ wiélka. Bufo [...]. Kn 1355.
patrz: ŻABA
– Rzęsá/ rzęsá wodna/ żábia zob' / méch wodny/ Dźiérzęgá. Kn 970.
patrz: ŻABINIEC
– Zowią go żádnié/ ábo przézwano go nié pięknié. Kn 1450.
patrz: ŻADNIE
– Zádny v. Szpétny Kn 1364.
patrz: ŻADNY
– Żaglik/rybá morska. Nautilus : nauplius. Kn 1365.
patrz: ŻAGLIK
– żaglolotna nawá. Velifer malus. Kn 1365.
– Zaglowy drąg/ Antenna [...] Malus velifer. Kn 1365.
patrz: ŻAGLOWY
– Zaglowa lina/ Versoria, vel vorsoria priscè Kn 1365.
patrz: ŻAGLOWY
– Zaglowy/ Velaris [...] velaris annulus Kn 1365.
patrz: ŻAGLOWY
– Zakowski/ Scholicus [...]. Kn 1371.
patrz: ŻAKOWSKI
– żál mi czégo/ Poenitet me consilij, instituti, rei: nihil me poenitet: poenitet me aliquid. [...] Quem non pudet, hunc poena dignu puto. v. Zlém rzekł. [...] żal mi niéco. Dolet mihi illud, quia. Dolet hoc cordi meo. [...] v. żałuię/ Lituię się. Kn 1373.
patrz: ŻAL
– Żal/ żałowánie/ żałość/ Ból/ tr. Poenitentia sera [...] Vulnus ex orbitate [...] Dolor [...] Gryzienie się [...]. Kn 1373.
patrz: ŻAL
– Żal/ i. vżalenie. v. Litość. Kn 1373.
patrz: ŻAL
– Po Oycu/ Brácié/ Stryiu/ etc. w-żáłobié chodzę. [...] Patrem mortuum lugeo, nigram vestem indutus [...] In luctu sum ob mortem fratris [...]. Kn 719.
patrz: ŻAŁOBA
– Żałobá/ list żáłobny/ żálobnicá/ suplikácyia. Libellus, [...] Libellum porrigere Caesari. Libelli supplices [...]. Kn 1375.
– Żałobno/ w-żałobié. [...] Lugubria indutus [...]. Kn 1375.
patrz: ŻAŁOBNO
– Załobny/ Funebris laudatio, [...] Funereus [...] Frons funerea [...] vide Pogrzebny. Kn 1376.
patrz: ŻAŁOBNY
– Żal/ żałowánie/ żałość/ Ból/ [...] Poenitetia sera, [...] Vulnus ex orbitate, [...] Vulnus inconsolabile [...] Dolor [...]. Gryzienie się. Kn 1373.
patrz: ŻAŁOŚĆ
– Żáłuję się ná kogo przed kiem/ &. v. Uskarżam się I. Kn 1376.
– Żałuję się ná kogo v práwá/ Deploro [...] Homo deplorabundus venit ad Praetorem. [...] Obwiniam kogo 2. Kn 1376.
– Żal/ żałowánie/ żałość/ Ból/ [...] Poenitetia sera, [...] Vulnus ex orbitate, [...] Vulnus inconsolabile [...] Dolor [...]. Gryzienie się. Kn 1373.
– Zanowiéc ziéle/ v. Janowiéc. Kn 1381.
patrz: ŻANOWIEC
– Żarliwość/ żárłoctwo/ v. Obżarstwo 1. 2. Kn 1389.
– Żarn rękoiéść/ Molile [...]. Molucru[m]. Kn 1389.
patrz: ŻARNA
– Żárnowy/ do żarn náléżący po Rzymsku. Pistrinensis, [...] po naszemu młyński ábo piékárski. Kn 1389.
patrz: ŻARNOWY
– Baraszkować/ vide Zartuię. Kn 14.
patrz: ŻARTOWAĆ
– Żárt (atio) żártowánie. Iocatio [...] Ioculatio [...] Ludus: Iocus [...]. Kn 1390.
– Żarliwość/ od żarzęnia. v. Gorliwość Kn 1389.
patrz: ŻARZENIE
– Żarliwié/ od żarzenia. v. Gorąco 2. Kn 1389.
patrz: ŻARZENIE
– żądácz/ chciwiéc. Libidinosus gloriae. Kn 64.
patrz: ŻĄDACZ
– Ządny/ (vnde, nie żądno mi nic) v. Przyięmny/ Item, Pożądány. Kn 1364.
patrz: ŻĄDNO
– Zbik/ kot dziki/ zdeb´. Meles. Kn 1407.
patrz: ŻBIK
– Żébráctwo/ żébrániná/ żébráczy żywot. Mendicitas. Kn 1415.
patrz: ŻEBRACTWO
– Żebraczká/ [...] Qnaesitaria [...]. mendica [...]. Kn 1415.
patrz: ŻEBRACZKA
– Żébráctwo/ żébrániná/ żébráczy żywot. Mendicitas. Kn 1415.
patrz: ŻEBRACZY
– Rékordácyia/ żebránie vczciwe sług kościélnych z-śpiewániem od domu do domu. [...] Rogatio stipis qua fit a cantoribus templi per domos psallentibus. Kn 916.
patrz: ŻEBRANIE
– Żébráctwo/ żébrániná/ żébráczy żywot. Mendicitas. Kn 1415.
patrz: ŻEBRANINA
– Palę co/ żgę. Vro aliquid. [...] Vro flammis subiectis. [...] Vrit sol. [...]. Kn 661.
patrz: ŻEC
– Żegawká/ v. Pokrzywa 2. Kn 1417.
patrz: ŻEGAWKA
– Żeglárski/ Nauticus cantus: verbum nauticum. [...] Nauticus panis. [...] Nauticum velum [...] Naualis: socji nauales. [...] Nauicularius ornatus. [...]. Kn 1417.
patrz: ŻEGLARSKI
– Żeglarskie/ po żeglársku. [...] Nautarum more. Kn 1417.
– Żélézce strzały/ włocznié etc. Sicilices latae velitum [...] Sicila [...] v. Strzały żélézce. Kn 1418.
– Kuná żelazná/ Collare, is [...]. Kn 336.
– Iákby mi o żéláznym wilku báiał/ iákbym ná Niémiéckim kazániu siédział/ v. Nié rozumie. Kn 230.
– Żeńcá/ Messor. Kn 1419.
– Żeńczy/ Messorius [...]. Messoria corbis. Falx messoria Kn 1419.
patrz: ŻEŃCZY
– Żérzéc/ aliis żercá. v. Dźiéwosłąb. Kn 1420.
patrz: ŻERCA, ŻERZEC
– Dźiéwosłąb/ swát/ drużbá/ żerzéc/ Pronubus. [...] Nuptiarum auspex. Kn 167.
patrz: ŻERCA, ŻERZEC
– Żłób/ Praesepe [...]. Praesepium [...] Praesepes [...]. Kn 1432.
– Żłobkuię v. Laskuię/ Wydrażam. Kn 1432.
– żłobkowáto w-dłuż/ Imbricatim vndatae conchae [...]. Kn 1432.
– żłobkowaty wéwnątrz/ Okrągłáwy. Rotundè cauus vel cauatus [...]. Kn 1432.
– Żłód/ Conglaciatus imber [...]. Concretus imber [...]. żłód pada Gelicidium [...]. Kn 1433.
– Żołądkuię śię/ Idem Gniewam śię. Kn 1444.
– Żołduię/ żołnierską służę/ żółd wiodę. Mereo : mereo equo: mereo in bello stipendia: mereo cum aliquo: mereo aliquo Imperatore. [...]. Kn 1445.
– Żołdowanie v. żołnierska 2. Kn 1445.
– Żołdak/ żołdownik/ i. żołdowy żołnierz. v. żołnierz pieniężny. Kn 1445.
– Żołdak/ żołdownik/ i. żołdowy żołnierz. v. żołnierz pieniężny. Kn 1445.
patrz: ŻOŁDOWY
– Żołędny/ żołędźiowy/ żołędźiorodny. Glandifer [...] Glandifera quercus: glandifera aratio. Glandarius [...]. Glandaria silua. [...]. Kn 1445.
patrz: ŻOŁĘDNY
– Żołędny/ żołędźiowy/ żołędźiorodny. Glandifer [...] Glandifera quercus: glandifera aratio. Glandarius [...]. Glandaria silua. [...]. Kn 1445.
– żołędźiowe świnié Kn 1445.
– Żołna/ Merops [...]. Kn 1445.
patrz: ŻOŁNA
– Żołnierskié/Militariter grauis. [...] Militariter lautus. [...] Militariter armatus. [...] Militariter caesus. [...] Kn 1446.
– Żonę v. Pędzę. Kn 1448.
patrz: ŻONĄĆ
– Żołcę co/ Rutilo capillos [...]. Kn 1445.
patrz: ŻÓŁCIĆ
– Żołćiány/ żołćiowy. Felleus sudor [...]. Kn 1445.
– Żółć/ Fel [...]. Kn 1445.
patrz: ŻÓŁĆ
– Żołtaczék ptak od żołtaczki choroby/ Charadrius [...]. Kn 1447.
– Żołtáwy/ żołtoblády. Luteus pallor [...]. Lutea pellis [...]. Kn 1447.
patrz: ŻÓŁTAWY
– Żółtek/ Vitellus [...]. Luteum oui [...]. Kn 1448.
patrz: ŻÓŁTEK
– żołtkowy. [...] ex vitello. Kn 1448.
– Żołtáwy/ żołtoblády. Luteus pallor [...]. Lutea pellis [...]. Kn 1447.
– żołtobrzuch/ [...] quasi ventre beatus. Epulo, qui posthabita omnis rei familiaris cura Epicureorum more sine laboribus in quiete & rerum vbertate viuit. [...] v. Roskosznik. Kn 1448.
– Żołtoczerwony/ żołtogorący. Ognistey fárby. Rutilus capillus. Rutila flamma [...]. Subrutilus color [...]. Kn 1448.
– Flauo capite. żołtogłowy. Kn 1448.
– Żołtoczerwony/ żołtogorący. Ognistey fárby. Rutilus capillus. Rutila flamma [...]. Subrutilus color [...]. Kn 1448.
– Żołtość/ [...] Flauus color. Nam flauedo non dicitur, nec flauor. Luror [...]. In arquatis. bláda/ szpétna żołtość. Kn 1448.
– Żołtowłosy/ [...] qui flauam vel rutilam comam habet [...]. Kn 1448.
– Żołtoziélony/ v. Pápużásty. Kn 1448.
– Kocenki zołte/ Amarantus citrinus [...] Stoechas citrina. Kn 286.
patrz: ŻÓŁTY
– Żółwia skorupá/ [...] Chelonium [...]. Cortex [...]. Kn 1448.
patrz: ŻÓŁWI
– Żółwi kámień/ Chelonitis [...]. Kn 1448.
patrz: ŻÓŁWI
– Żółwi/ Testudineus gradus [...]. Testudineum hexaclinon [...]. Kn 1448.
patrz: ŻÓŁWI
– Żółwioiad/ Chelonophagus [...]. żółwioiedź. Kn 1448.
– Żółwioiad/ Chelonophagus [...]. żółwioiedź. Kn 1448.
– Żorawki/ żorawiętá młode. Vipiones [...] Kn 1449.
– Żorawki/ żorawiętá młode. Vipiones [...]. Kn 1449.
patrz: ŻÓRAWIĘ
– żoráwi kámięń/ ábo żorawnik Kn 1449.
patrz: ŻÓRAWNIK
– Żuchwá/ v. Czeluść I. Kn 1453.
patrz: ŻUCHWA
– Żułáwá/ Sulaua vel Zulaua vulgò Cromero. [...] Kn 1454.
patrz: ŻUŁAWA
– Żydowskie iágody/ v. Bálsamká. Kn 1460.
patrz: ŻYDOWSKI
– Bożnicá Zydowska/ Proseucha, [...] Śynagoga. Kn 43.
patrz: ŻYDOWSKI
– żydowski/ Iudaicus [...] Kn 1460.
patrz: ŻYDOWSKI
– Żylásty/ żylé podobny. [...] Venae vel neruo similis. Kn 1462.
patrz: ŻYLASTY
– Żyłá sucha/ białá bézkréwna. Nerwá [...] Neruus [...] Adde neruos quibus artus continentur, qui sicut venae et arteriae à corde etc. [...] Duplices sunt nerui, molles qui à cerebro: duri, qui à spinae medulla ortum habent. [...]. Kn 1461.
patrz: ŻYŁA
– Żyłká/ Neruulus. [...] Kn 1462.
patrz: ŻYŁKA
– Żyłowatość/ Neruosè [...]. Kn 1462.
– Żyłowáty/ Neruosus. [...] Venosus [...]. Kn 1462.
patrz: ŻYŁOWATY
– żytny robak/ v. Robacy w żyćié. Kn 1462.
patrz: ŻYTNY
– Żytny r-zány. Siligineus panis [...]. Kn 1462.
patrz: ŻYTNY
– Do żywego doiąć/ dobráć/ Ad viuum usque resecare.Viuo tenus falce eradi. Corpore tenus delibrandus cortex [...]. Kn 127.
patrz: ŻYWE
– Żywe/ substant. Viuum, substant. [...] v. Do żywego/ Zabiiám zá żywe. Kn 1463.
patrz: ŻYWE
– Aloe/ sok gęsty iák żywicá. Aloës herbae succus. Kn 6.
patrz: ŻYWICA
– Bdélium drzéwo y żywicá iego/ Bdellium, [...] arbor Bactriana vel Saracenica, etiam Medica, Indica, Arabica, mole oleae, folio roboris, fructu caprisici. Kn 18.
patrz: ŻYWICA
– Żywicą napuszczam, smolę. Kn .
patrz: ŻYWICA
– Żywokost/ kosztywał/ żywignat. Symphytum [...] Symphytum petraeum [...] Anonymos. Herba Scythica [...]. Kn 1464.
– Żywiół/ Elementum [...]. Prima corpora: genitalia corpora [...]. Natura [...] Quatuor naturae ex quibus omnia constant. Kn 1463.
– Żywiołowy/ [...] Elementalis: elementarius. Kn 1463.
– Żywopłón/ żywoziół/ żywa płónká/ chróśćiná ábo źiélsko. AEschynomene [...]. Kn 1464.
– Żyworodny/ Viuiparus [...]. Viuipari pisces [...]. Kn 1464.
patrz: ŻYWORODNY
– Żywotospráwna gwiazdá/ v. Gwiazdá 9. Kn 1465.
– Żyzno/ Fecundè [...]. Kn 1465.
patrz: ŻYZNO